ÍÀÐÅÄÁÀ ¹ ÀÍ-8 îò 12.05.1999 ã. çà èçèñêâàíèÿòà çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò íà âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà

 Èçäàäåíà îò ìèíèñòúðà íà òðàíñïîðòà, îáí., ÄÂ, áð. 55 îò 18.06.1999 ã., â ñèëà îò 1.05.1999 ã.
 Ãëàâà ïúðâà
Îáùè ïîëîæåíèÿ

 Ðàçäåë I

 ×ë. 1. Íàðåäáàòà ñúäúðæà ìèíèìàëíèòå èçèñêâàíèÿ çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò íà âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà (ÂÑ) â ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñòàíäàðòèòå, îïèñàíè â ïðèëîæåíèå ¹ 8 (Àíåêñ 8) êúì Êîíâåíöèÿòà çà ìåæäóíàðîäíî ãðàæäàíñêî âúçäóõîïëàâàíå (ÄÂ, áð. 55 îò 1994 ã., ðàòèôèöèðàíà ñ Óêàç ¹ 596 îò 4.VIII.1966 ã., â ñèëà çà Áúëãàðèÿ îò 8.VII.1967 ã.).
  ×ë. 2. Íà áîðäà íà âñÿêî ÂÑ, êîãàòî å â ïîëåò, òðÿáâà äà ñå íàìèðà âàëèäíî óäîñòîâåðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò (ïðèëîæåíèåòî).
  ×ë. 3. (1) Óäîñòîâåðåíèåòî çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò ñå èçäàâà îò Ãëàâíà äèðåêöèÿ "Ãðàæäàíñêà âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ" (ÃÄ ÃÂÀ) íà áàçàòà íà äîêàçàòåëñòâà, ÷å âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî ñúîòâåòñòâà íà èçèñêâàíèÿòà íà íàðåäáàòà èëè íà ñúîòâåòíèòå íîðìè çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò.
 (2) Âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî ñå êîíñòðóèðà (ïðîåêòèðà) îò îäîáðåíà êîíñòðóêòîðñêà îðãàíèçàöèÿ ïî îäîáðåí êîíñòðóêòîðñêè ïðîåêò, ñúäúðæàù ÷åðòåæè, ñïåöèôèêàöèè, òåõíè÷åñêè äîêëàäè è äîêóìåíòè, êîèòî ñà íåîáõîäèìî äîêàçàòåëñòâî çà òîâà, ÷å òî îòãîâàðÿ íà èçèñêâàíèÿòà íà íàðåäáàòà. Óêàçàíèòå äîêóìåíòè ñå ñúõðàíÿâàò ñ öåë óñòàíîâÿâàíå íà ñúîòâåòñòâèå íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî ñ îäîáðåíèÿ êîíñòðóêòîðñêè ïðîåêò.
 (3) Ïðîèçâîäñòâîòî íà ÂÑ ñå èçâúðøâà îò îäîáðåíà îðãàíèçàöèÿ. Â ïðîöåñà íà ïðîèçâîäñòâî ñå èçâúðøâà èíñïåêöèÿ ïî ïðîãðàìà, îäîáðåíà îò ÃÄ ÃÂÀ ñ öåë äà ñå îïðåäåëè, ÷å ÂÑ îòãîâàðÿ íà èçèñêâàíèÿòà íà îäîáðåíèÿ ïðîåêò è ïðîèçâîäñòâîòî, è ìîíòàæúò ñà ñ íåîáõîäèìîòî êà÷åñòâî.
 (4) Âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî ñå ïîäëàãà íà ëåòàòåëíè èçïèòàíèÿ ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà ÃÄ ÃÂÀ, çà äà ñå îïðåäåëè ñúîòâåòñòâèåòî ìó ñ èçèñêâàíèÿòà çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò.
 ×ë. 4. (1) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî äàäåíî ÂÑ ñå âïèñâà â ðåãèñòúðà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ è ïðèòåæàâà âàëèäíî óäîñòîâåðåíèå (ñåðòèôèêàò) çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, èçäàäåíî îò äðóãà äúðæàâà, ìîæå äà ñå ïðèåìå ïðåäøåñòâàùîòî èçäàâàíå íà óäîñòîâåðåíèåòî (ñåðòèôèêàòà) çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò îò òàçè äúðæàâà êàòî çàäîâîëèòåëíî äîêàçàòåëñòâî ÷àñòè÷íî èëè èçöÿëî, ÷å âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî å ëåòàòåëíî ãîäíî. Â òîçè ñëó÷àé ñå äîïóñêà äà íå ñå èçïúëíÿâàò èçèñêâàíèÿòà, óêàçàíè â ÷ë. 3, àë. 2 è 3 .
 (2) Àëèíåÿ 1 ñå îòíàñÿ êàêòî çà ñëó÷àèòå, êîãàòî ÂÑ ñå ðåãèñòðèðà çà ïúðâè ïúò, òàêà è çà ñëó÷àèòå, êîãàòî òî ïðîìåíÿ ñâîÿòà íàöèîíàëíà ïðèíàäëåæíîñò.
 ×ë. 5. Íåçàâèñèìî îò ñúîòâåòñòâèåòî ñ èçèñêâàíèÿòà çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò ÃÄ ÃÂÀ ìîæå äà îòíåìà óäîñòîâåðåíèåòî çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò âúâ âñåêè ñëó÷àé, êîãàòî ñå êîíñòàòèðà, ÷å ÂÑ èìà îñîáåíîñòè, çàñòðàøàâàùè áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòà.
 Ðàçäåë II
Ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò íà âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà

 ×ë. 6. (1) Ïîääúðæàíåòî íà ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò íà äàäåíî ÂÑ ñå îïðåäåëÿ îò ÃÄ ÃÂÀ ñúãëàñíî äåéñòâàùèòå èçèñêâàíèÿ çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò çà òîçè òèï âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî.
 (2) Ãëàâíà äèðåêöèÿ "Ãðàæäàíñêà âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ" ðàçðàáîòâà èëè ïðèçíàâà èçèñêâàíèÿ, êîèòî ãàðàíòèðàò ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò íà ÂÑ ïðåç öåëèÿ ïåðèîä íà åêñïëîàòàöèÿòà ìó.
 (3) Èçèñêâàíèÿòà òðÿáâà äà ïîêðèâàò íîðìèòå çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå, îïèñàíè â ïðèëîæåíèå ¹ 6 (Àíåêñ 6) êúì Êîíâåíöèÿòà çà ìåæäóíàðîäíî ãðàæäàíñêî âúçäóõîïëàâàíå.
 ×ë. 7. Â ñëó÷àèòå, êîãàòî â ðåãèñòúðà íà ãðàæäàíñêèòå ÂÑ íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ñå âïèñâà çà ïúðâè ïúò âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî îò äàäåí òèï, êîåòî íå å ïðîåêòèðàíî â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, è ñå èçäàâà óäîñòîâåðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, ÃÄ ÃÂÀ óâåäîìÿâà îòîðèçèðàíèÿ îðãàí íà äúðæàâàòà, â êîÿòî å ïðîåêòèðàíî ÂÑ, ÷å å âïèñàëà äàäåíîòî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî â áúëãàðñêèÿ ðåãèñòúð.
  ×ë. 8. (1) Çà ÂÑ, êîíñòðóèðàíî â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, ÃÄ ÃÂÀ èçïðàùà âñÿêà èíôîðìàöèÿ, êîÿòî òÿ ñìåòíå çà íåîáõîäèìà çà ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíàòà ìó ãîäíîñò è çà áåçîïàñíàòà ìó åêñïëîàòàöèÿ (íàðè÷àíà ïî-íàòàòúê çàäúëæèòåëíà èíôîðìàöèÿ çà ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò), êàêòî ñëåäâà:
 1. íà âñÿêà äúðæàâà, êîÿòî å óâåäîìèëà ÃÄ ÃÂÀ, ÷å å âïèñàëà ÂÑ îò äàäåíèÿ òèï â ñâîÿ ðåãèñòúð;
 2. íà âñÿêà äðóãà äúðæàâà ïðè ïîèñêâàíå.
 (2) Çàäúëæèòåëíàòà èíôîðìàöèÿ çà ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò âêëþ÷âà çàäúëæèòåëíèòå èçèñêâàíèÿ çà ìîäèôèöèðàíå, çàìÿíà íà ÷àñòè èëè èíñïåêöèÿ íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî è èçìåíåíèÿ êúì åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ è ïðîöåäóðè. Òàçè èíôîðìàöèÿ âêëþ÷âà è òàêàâà, êîÿòî ñå èçäàâà ïîä ôîðìàòà íà äèðåêòèâè çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò.
 ×ë. 9. Ïðè ïîëó÷àâàíå íà çàäúëæèòåëíàòà èíôîðìàöèÿ çà ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò îò äúðæàâàòà, êúäåòî å èçâúðøåíî ïðîåêòèðàíåòî, ÃÄ ÃÂÀ ïðÿêî èëè ñëåä îöåíêàòà é, ïðåäïðèåìà ñúîòâåòíè äåéñòâèÿ.
 ×ë. 10. Ïðè âïèñâàíå â ðåãèñòúðà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ è èçäàâàíå íà óäîñòîâåðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò íà ÂÑ, êîåòî íå å ïðîåêòèðàíî â Áúëãàðèÿ, íà äúðæàâàòà, êúäåòî å èçâúðøåíî ïðîåêòèðàíåòî, ñå èçïðàùà íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ, ñâúðçàíà ñ ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò.
  ×ë. 11. (1) Ãëàâíà äèðåêöèÿ "Ãðàæäàíñêà âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ" ïðåäïðèåìà íåîáõîäèìèòå äåéñòâèÿ ñ öåë èíôîðìàöèÿòà çà îòêàçè, íåèçïðàâíîñòè, äåôåêòè è äðóãè ñëó÷àè, êîèòî ïðè÷èíÿâàò èëè ìîãàò äà ïðè÷èíÿò îïàñíî âúçäåéñòâèå âúðõó ïîääúðæàíåòî íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî, äà áúäå ïðåäîñòàâåíà íà îðãàíèçàöèÿòà, êîÿòî å îòãîâîðíà çà ïðîåêòèðàíåòî íà äàäåíèÿ òèï âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî.
 (2) Âúçäóõîïëàâàòåëíèòå îðãàíèçàöèè â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ïðåäîñòàâÿò óêàçàíàòà â àë. 1 èíôîðìàöèÿ íà îðãàíèçàöèÿòà, ïðîåêòèðàëà ÂÑ, è íà ÃÄ ÃÂÀ.
  ×ë. 12. Çà ÂÑ, ïðîèçâåäåíî â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà èçëåòíà ìàñà íàä 5700 êã, ÃÄ ÃÂÀ îñèãóðÿâà ñèñòåìà çà:
 1. ïîëó÷àâàíå íà èíôîðìàöèÿòà ñúãëàñíî ÷ë. 11 ;
 2. âçåìàíå íà ðåøåíèÿ çà ïðåäïðèåìàíå íà äåéñòâèÿ âúâ âðúçêà ñ ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò;
 3. ðàçðàáîòâàíå íà ìåðêè, ñâúðçàíè ñ ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò;
 4. îïîâåñòÿâàíå íà èíôîðìàöèÿ ïî ò. 2 è 3, âêëþ÷èòåëíî, óêàçàíàòà â ÷ë. 8 .
  ×ë. 13. Çà ñàìîëåòè, ïðîèçâåäåíè â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ñ íàä 5700 êã ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà èçëåòíà ìàñà, ÃÄ ÃÂÀ îñèãóðÿâà ïðîãðàìà çà çàïàçâàíå öåëîñòòà íà êîíñòðóêöèÿòà ñ öåë îñèãóðÿâàíå íà ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò íà ñàìîëåòà. Ïðîãðàìàòà âêëþ÷âà ñïåöèôè÷íà èíôîðìàöèÿ, êîÿòî ñå îòíàñÿ äî ïðåäîòâðàòÿâàíå è êîíòðîë íà êîðîçèÿòà.
 ×ë. 14. Çà âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà ñ íàä 5700 êã ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà èçëåòíà ìàñà âñè÷êè îïåðàòîðè è îðãàíèçàöèè, îòãîâîðíè çà òèïîâèÿ ïðîåêò, è îðãàíèçàöèè çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ïðåäñòàâÿò â ÃÄ ÃÂÀ èíôîðìàöèÿòà, êîÿòî ñå èçèñêâà ñúãëàñíî ÷ë. 8 , 11 , 12 , 13 .
 ×ë. 15. Â ñëó÷àé,÷å ÂÑ å ïðîåêòèðàíî â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ è ïðîèçâåäåíî â äðóãà äúðæàâà (èëè îáðàòíîòî), ÃÄ ÃÂÀ ñêëþ÷âà äîãîâîð ñ àâèàöèîííèòå âëàñòè íà äðóãàòà äúðæàâà, ïðèåìëèâ çà äâåòå ñòðàíè, ãàðàíòèðàù ñúòðóäíè÷åñòâî íà îðãàíèçàöèÿòà ïðîèçâîäèòåë ñ îðãàíèçàöèÿòà, îòãîâîðíà çà òèïîâàòà êîíñòðóêöèÿ, ïðè ïîëó÷àâàíåòî íà èíôîðìàöèÿ îò îïèòà íà åêñïëîàòàöèÿòà íà ÂÑ.
 Ðàçäåë III
Âàëèäíîñò íà óäîñòîâåðåíèåòî çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò

 ×ë. 16. Âàëèäíîñòòà íà óäîñòîâåðåíèåòî çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò íà ÂÑ, ðåãèñòðèðàíî â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, ñå îïðåäåëÿ îò ÃÄ ÃÂÀ ÷ðåç ïåðèîäè÷íè ïðîâåðêè íà ÂÑ ïðåç îïðåäåëåí ïåðèîä è ïðè îò÷èòàíå âèäà íà åêñïëîàòàöèÿòà ìó.
 ×ë. 17. Ãëàâíà äèðåêöèÿ "Ãðàæäàíñêà âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ" ìîæå äà ïðèçíàå óäîñòîâåðåíèåòî çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò íà ÂÑ, èçäàäåíî â äðóãà ñòðàíà, àêî òî ñúîòâåòñòâà íà îïðåäåëåíèòå â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ èçèñêâàíèÿ. Ñðîêúò íà ïðèçíàâàíå íå ìîæå äà ïðåâèøàâà òîçè, óêàçàí â ÷óæäåñòðàííîòî óäîñòîâåðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò.
 Ðàçäåë IV
Çàãóáà íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò

 ×ë. 18. Âúâ âñåêè ñëó÷àé íà íåâúçìîæíîñò äà ñå ïîääúðæà ÂÑ â ñúñòîÿíèå íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà è íîðìèòå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò è òîâà ÂÑ ñòàâà íåãîäíî çà åêñïëîàòàöèÿ äî âúçñòàíîâÿâàíåòî ìó â ñúñòîÿíèå íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò.
 ×ë. 19. Êîãàòî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî, ðåãèñòðèðàíî â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, ïîëó÷è ïîâðåäà, ÃÄ ÃÂÀ ïðåöåíÿâà íåãîâàòà ëåòàòåëíà ãîäíîñò ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà íàðåäáàòà.
 ×ë. 20. (1) Êîãàòî ÃÄ ÃÂÀ ïðåöåíè, ÷å ïîðàäè âúçíèêíàëà ïîâðåäà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî å ëåòàòåëíî íåãîäíî, îòíåìà óäîñòîâåðåíèåòî ìó çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò äî íåãîâîòî âúçñòàíîâÿâàíå â ñúñòîÿíèå íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò.
 (2) Â èçêëþ÷èòåëíè ñëó÷àè ÃÄ ÃÂÀ ìîæå äà ðàçðåøè ïîëåò äî ëåòèùå, íà êîåòî ÂÑ ìîæå äà áúäå âúçñòàíîâåíî äî ñúñòîÿíèå íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, êàòî îïðåäåëè èçèñêâàíèÿòà çà òîâà ïðè óñëîâèå, ÷å íà áîðäà ìó íÿìà ïëàòåíè ïúòíèöè.
 (3) Êîãàòî ÃÄ ÃÂÀ ïðåöåíè, ÷å ñ ïðåòúðïÿíàòà ïîâðåäà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî å âñå îùå â ñúñòîÿíèå íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, òî ìîæå äà áúäå äîïóñíàòî äî ïî-íàòàòúøíè ïîëåòè.
 ×ë. 21. (1) Â ñëó÷àé, ÷å âúçíèêíå èëè ñå óñòàíîâè ïîâðåäà íà ÷óæäî ÂÑ, íàìèðàùî ñå íà òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, ÃÄ ÃÂÀ èìà ïðàâî äà ïðåêðàòè ïîëåòà ìó ïðè óñëîâèå, ÷å óâåäîìè íåçàáàâíî âëàñòèòå íà äúðæàâàòà, â êîÿòî å ðåãèñòðèðàíî âúïðîñíîòî ÂÑ, çà ñëó÷àÿ, êàòî ïðåäàäå öÿëàòà íåîáõîäèìà èíôîðìàöèÿ çà ôîðìóëèðàíå íà ðåøåíèåòî.
 (2) Êîãàòî àâèàöèîííèòå âëàñòè íà äúðæàâàòà íà ðåãèñòðàöèÿ ïðåöåíÿò, ÷å ïðåòúðïÿëî ïîâðåäà ÂÑ å â ñúñòîÿíèå äà ïðåëåòè äî äðóãî ëåòèùå, ÃÄ ÃÂÀ ðàçðåøàâà èçâúðøâàíåòî íà òàêúâ ïîëåò ïðè óñëîâèå, ÷å íà áîðäà íÿìà ïëàòåíè ïúòíèöè.
 (3) Â ñëó÷àé, ÷å àâèàöèîííèòå âëàñòè íà äúðæàâàòà íà ðåãèñòðàöèÿ ïðåöåíÿò, ÷å ÂÑ íå å â ñúñòîÿíèå äà èçâúðøè ïîëåò, òî ñå çàäúðæà äî âúçñòàíîâÿâàíå íà ëåòàòåëíàòà ìó ãîäíîñò.
 ×ë. 22. Âñÿêî ÂÑ òðÿáâà äà ïðèòåæàâà ðúêîâîäñòâî ïî ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ, òàáåëêè èëè äðóãè äîêóìåíòè, êîèòî îïèñâàò îäîáðåíèòå îãðàíè÷åíèÿ, â ðàìêèòå íà êîèòî òîâà ñðåäñòâî ñå ñ÷èòà çà ëåòàòåëíî ãîäíî, êàêòî òîâà å îïðåäåëåíî â ñúîòâåòíèòå èçèñêâàíèÿ çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, äîïúëíèòåëíèòå èíñòðóêöèè è èíôîðìàöèÿ, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà áåçîïàñíàòà ìó åêñïëîàòàöèÿ.
 Ãëàâà âòîðà
Ñàìîëåòè

 Ðàçäåë I
Îáùè èçèñêâàíèÿ

 ×ë. 23. Ðàçïîðåäáèòå â òàçè ãëàâà ñà ïðèëîæèìè çà âñè÷êè ñàìîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà èçëåòíà ìàñà íàä 5700 êã, ïðåäíàçíà÷åíè çà ïðåâîçâàíåòî íà ïúòíèöè, òîâàðè (êàðãî) èëè ïîùåíñêè òîâàðè, ÷èéòî ïðîòîòèï å ïðåäñòàâåí íà ñúîòâåòíèòå äúðæàâíè îðãàíè çà ñåðòèôèöèðàíå íà èëè ñëåä 22 ìàðò 1985 ã.
 ×ë. 24. Íèâîòî íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, îïðåäåëåíî îò ñúîòâåòíèòå íàöèîíàëíè íîðìè çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, òðÿáâà äà å ïîíå åêâèâàëåíòíî íà îáùîòî íèâî, ïðåäâèäåíî â èçèñêâàíèÿòà íà íàðåäáàòà.
 ×ë. 25. Èçèñêâàíèÿòà ñå îòíàñÿò äî öåëèÿ ñàìîëåò, âêëþ÷èòåëíî ñèëîâèòå óñòàíîâêè, ñèñòåìèòå è îáîðóäâàíåòî, îñâåí àêî íå å óêàçàíî äðóãî.
 ×ë. 26. Ñàìîëåòèòå òðÿáâà äà èìàò íå ïî-ìàëêî îò äâå ñèëîâè óñòàíîâêè.
  ×ë. 27. Ïðè ïðîåêòèðàíåòî íà ñàìîëåòà, íà íåãîâèòå ñèëîâè óñòàíîâêè è îáîðóäâàíå ñå îïðåäåëÿò îãðàíè÷àâàùè óñëîâèÿ. Îãðàíè÷åíèÿòà ñå îïðåäåëÿò ñ äîñòàòú÷åí çàïàñ ïî îòíîøåíèå íà ðàçëè÷íèòå óñëîâèÿ ñ öåë äà ñå íàïðàâè èçêëþ÷èòåëíî ìàëêà âåðîÿòíîñòòà îò èíöèäåíòè, âúçíèêâàùè â ðåçóëòàò íà òàêèâà óñëîâèÿ.
 ×ë. 28. (1) Ïðè ïðîåêòèðàíåòî íà ñàìîëåòà ñå îïðåäåëÿò äèàïàçîíèòå íà èçìåíåíèå íà ìàñàòà, ðàçïîëîæåíèåòî íà öåíòúðà íà òåæåñòòà, ðàçïðåäåëåíèåòî íà òîâàðà, ñêîðîñòèòå, âèñî÷èíàòà è áàðîìåòðè÷íàòà âèñî÷èíà, â ðàìêèòå íà êîèòî ñå äåìîíñòðèðà ñúîòâåòñòâèå ñ âñè÷êè èçèñêâàíèÿ, îïèñàíè â ãëàâà âòîðà. Ïðè òîâà íå ñå âçåìàò ïîä âíèìàíèå òàêèâà êîìáèíàöèè îò óñëîâèÿ, êîèòî ñà ïðèíöèïíî íåâúçìîæíè çà ïîñòèãàíå.
 (2) Îãðàíè÷åíèÿòà çà ìàêñèìàëíà åêñïëîàòàöèîííà ìàñà è öåíòúð íà òåæåñòòà ìîãàò äà ñå èçìåíÿò çà ðàçëè÷íè âèñî÷èíè è çà ðàçëè÷íè åòàïè íà ïîëåòà (èçëèòàíå, ïîëåò ïî ìàðøðóò, êàöàíå).
 (3) Ìàêñèìàëíàòà åêñïëîàòàöèîííà ìàñà ìîæå äà áúäå îãðàíè÷åíà îò ïðèëàãàíåòî íà ñòàíäàðòèòå çà ñåðòèôèöèðàíå ïî øóì ñúãëàñíî Íàðåäáà ¹ 16 îò 1999 ã. çà àâèàöèîííèÿ øóì è çà ãàçîâèòå åìèñèè íà àâèàöèîííèòå äâèãàòåëè (ÄÂ, áð. 8 îò 1999 ã.).
 ×ë. 29. Âñè÷êè ñâîéñòâà èëè õàðàêòåðèñòèêè íà ñàìîëåòà, êîèòî íå îñèãóðÿâàò áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòèòå ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ ñå èçêëþ÷âàò.
 ×ë. 30. (1) Ñúîòâåòñòâèåòî ñ èçèñêâàíèÿòà çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò ñå îñíîâàâà íà äîêàçàòåëñòâà, ïîëó÷åíè îò èçïèòâàíèÿ, îò èç÷èñëåíèÿ, èëè îò èç÷èñëåíèÿ, áàçèðàíè íà èçïèòâàíèÿ, ïðè óñëîâèå, ÷å âúâ âñåêè ñëó÷àé ïîñòèãíàòàòà òî÷íîñò ùå îñèãóðè íèâî íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, ðàâíî íà òîâà, êîåòî áè áèëî ïîñòèãíàòî ïðè ïðîâåæäàíåòî íà ïðåêè èçïèòâàíèÿ.
 (2) Èçïèòâàíèÿòà ïî àë. 1 òðÿáâà äà îñèãóðÿâàò â äîñòàòú÷íà ñòåïåí ãàðàíöèÿ, ÷å ñàìîëåòúò, íåãîâèòå êîìïîíåíòè è îáîðóäâàíå ñà íàäåæäíè è ôóíêöèîíèðàò ïðàâèëíî ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 Ðàçäåë II
Èçèñêâàíèÿ êúì ëåòàòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè

 ×ë. 31. Ñúîòâåòñòâèåòî ñ èçèñêâàíèÿòà, îïðåäåëåíè â òîçè ðàçäåë, ñå óñòàíîâÿâà â ïîëåò èëè ïðè äðóãè èçïèòâàíèÿ, ïðîâåäåíè íà ñàìîëåòà èëè ñàìîëåòèòå îò òèïà, çà êîéòî ñå èçèñêâà óäîñòîâåðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò. Òîâà ìîæå äà ñå ïîñòèãíå è ÷ðåç èç÷èñëåíèÿ, áàçèðàíè íà ïîäîáíè èçïèòâàíèÿ, ïðè óñëîâèå, ÷å ðåçóëòàòèòå, ïîëó÷åíè îò èç÷èñëåíèÿòà, ñà ðàâíîñòîéíè ïî òî÷íîñò èëè ïðåâèøàâàò ñ îïðåäåëåí çàïàñ ðåçóëòàòèòå îò ïðåêèòå èçïèòâàíèÿ.
 ×ë. 32. Ñúîòâåòñòâèåòî ñ âñÿêî èçèñêâàíå ñå óñòàíîâÿâà çà âñè÷êè ïðèëîæèìè êîìáèíàöèè îò ìàñà è öåíòúð íà òåæåñòòà íà ñàìîëåòà â ðàìêèòå íà äèàïàçîíà íà íàòîâàðâàíåòî ìó, çà êîéòî ñå èçèñêâà ñåðòèôèêàöèÿ.
 ×ë. 33. Êîãàòî å íåîáõîäèìî, ñå îïðåäåëÿò ïîäõîäÿùè êîíôèãóðàöèè íà ñàìîëåòà çà îïðåäåëÿíåòî íà åêñïëîàòàöèîííèòå ìó êà÷åñòâà â ðàçëè÷íè åòàïè íà ïîëåò è çà èçñëåäâàíå íà ëåòàòåëíèòå ìó êà÷åñòâà.
 ×ë. 34. Â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà ñàìîëåòà ñå îïðåäåëÿò è ïðåäñòàâÿò äîñòàòú÷íî äàííè, êîèòî äà ïðåäîñòàâÿò íà îïåðàòîðèòå íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ çà îïðåäåëÿíå íà ìàñàòà íà ñàìîëåòà â ñúîòâåòñòâèå ñ ïàðàìåòðèòå, ñïåöèôè÷íè çà ïðåäïîëàãàåìèÿ ïîëåò, êàêòî è çà îïðåäåëÿíå íà ñúîòâåòíèòå ðàáîòíè ïàðàìåòðè. Òåçè äàííè ñà íåîáõîäèìè ñúùî, çà äà áúäå èçïúëíåí ïîëåòúò ñ äîñòàòú÷íà ñòåïåí íà ãàðàíöèÿ, ÷å ùå ñå ïîñòèãíå ìèíèìàëíî íèâî íà áåçîïàñíè ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè ïðè ïðîâåæäàíåòî ìó.
 ×ë. 35. Îïðåäåëåíèòå ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè íà ñàìîëåòà äà áúäàò ñúâìåñòèìè ñ óñëîâèÿòà, îïèñàíè â ÷ë. 27 , è ñ óñëîâèÿòà íà åêñïëîàòàöèÿ â ëîãè÷åñêè êîìáèíàöèè ñ äåéñòâèÿòà íà ñèñòåìèòå íà ñàìîëåòà è íåãîâîòî îáîðóäâàíå, ôóíêöèîíèðàíåòî íà êîèòî ìîæå äà ïîâëèÿå íà ëåòàòåëíî- òåõíè÷åñêèòå ìó õàðàêòåðèñòèêè.
 ×ë. 36. Ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè, îïðåäåëåíè çà ñàìîëåòà, äà íå èçèñêâàò îò ïèëîòà ïðåêîìåðíî âèñîêà êâàëèôèêàöèÿ èëè ïðåêàëåíî ïîâèøåíî âíèìàíèå ïðè óïðàâëåíèåòî ìó.
 ×ë. 37. (1) Ïðè ìàêñèìàëíàòà ïëàíèðàíà ìàñà çà èçëèòàíå è êàöàíå êàòî ôóíêöèÿ íà âèñî÷èíàòà íà ëåòèùåòî èëè íà áàðîìåòðè÷íàòà âèñî÷èíà â óñëîâèÿòà íà ñòàíäàðòíà àòìîñôåðà, èëè â çàäàäåíè àòìîñôåðíè óñëîâèÿ áåç âÿòúð, à çà õèäðîñàìîëåòè ïðè äàäåíè óñëîâèÿ íà ãëàäêà âîäà, ñàìîëåòúò äà áúäå â ñúñòîÿíèå äà ïîñòèãíå ìèíèìàëíèòå ñè ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè, áåç äà ñå îò÷èòàò ïðåïÿòñòâèÿ èëè äúëæèíà íà ðàçáåãà ïî ïèñòàòà èëè íà âîäíèÿ ðàçáåã.
 (2) Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ äà ïîçâîëÿâà îïðåäåëÿíå íà ìàêñèìàëíàòà ìàñà íà èçëèòàíå è êàöàíå â çàâèñèìîñò îò: âèñî÷èíà íà ëåòèùåòî, áàðîìåòðè÷íà âèñî÷èíà íà ëåòèùåòî, áàðîìåòðè÷íà âèñî÷èíà è òåìïåðàòóðà íà âúçäóõà íà ëåòèùåòî, è/èëè äðóãè, òàêà, ÷å ëåñíî äà áúäàò èçïîëçâàíè ïðè ïðèëàãàíåòî íà èçèñêâàíèÿòà çà åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ íà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè íà ñàìîëåòà.
 ×ë. 38. (1) Ñàìîëåòúò äà å â ñúñòîÿíèå äà èçëåòè ïðè ñëåäíèòå ïðåäïîëàãàåìè óñëîâèÿ: îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà ïðè óñëîâèå, ÷å îñòàíàëèòå ñèëîâè óñòàíîâêè ðàáîòÿò â ðàìêèòå íà ìîùíîñòíèòå èì îãðàíè÷åíèÿ ïðè èçëèòàíå.
 (2) Ñëåä êðàÿ íà åòàïà íà èçëèòàíåòî, ïî âðåìå íà êîéòî ìîæå äà ñå èçïîëçâà èçëåòíà ìîùíîñò, ñàìîëåòúò äà áúäå â ñúñòîÿíèå äà ïðîäúëæè íàáèðàíå íà âèñî÷èíà ïðè îòêàçàëà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà, à îñòàíàëèòå ñèëîâè óñòàíîâêè ðàáîòÿò â ðàìêèòå íà òåõíèòå îãðàíè÷åíèÿ çà íîìèíàëíà ìîùíîñò, äî âèñî÷èíà, êîÿòî ñàìîëåòúò ìîæå äà ïîääúðæà è ïðè êîÿòî ìîæå äà èçâúðøè ïîëåò ïî êðúãà.
 (3) Ìèíèìàëíèòå ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè ïðè âñè÷êè åòàïè íà èçëèòàíå è íàáèðàíå íà âèñî÷èíà äà èìàò äîñòàòú÷åí çàïàñ, çà äà ñå îñèãóðè â åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîèòî ñå ðàçëè÷àâàò íåçíà÷èòåëíî îò ðàç÷åòíèòå, îòêëîíåíèåòî îò ïðåäïèñàíèòå äàííè â ÷ë. 40 äà íå áúäå ïðåêàëåíî ãîëÿìî.
 ×ë. 39. (1) Ïðè êîíôèãóðàöèÿ íà ñàìîëåòà çà çàõîä çà êàöàíå è ïðè îòêàçàëà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà ñàìîëåòúò äà áúäå â ñúñòîÿíèå, â ñëó÷àé íà ïðîïóñíàò çàõîä äà ïðîäúëæè ñâîÿ ïîëåò äî òî÷êà, îò êîÿòî ìîæå äà áúäå èçâúðøåí ïîâòîðåí çàõîä çà êàöàíå.
 (2) Ïðè êîíôèãóðàöèÿ íà ñàìîëåòà çà êàöàíå ñàìîëåòúò äà áúäå â ñúñòîÿíèå, â ñëó÷àé íà ïðåêðàòåíî êàöàíå äà îñúùåñòâè íàáîð íà âèñî÷èíà ïðè íîðìàëíî ôóíêöèîíèðàùè âñè÷êè ñèëîâè óñòàíîâêè.
  ×ë. 40. Äàííèòå çà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè ñå îïðåäåëÿò è ïðåäïèñâàò â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà ñàìîëåòà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å òÿõíîòî ïðèëîæåíèå ïîñðåäñòâîì åêñïëîàòàöèîííèòå èíñòðóêöèè äà îñèãóðè íåîáõîäèìîòî íèâî íà ñúîòâåòñòâèå ìåæäó ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè íà ñàìîëåòà è óñëîâèÿòà íà ëåòèùàòà è ïî òðàñåòàòà, ïðè êîèòî òîé å âúçìîæíî äà áúäå åêñïëîàòèðàí. Äàííèòå çà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè ñå îïðåäåëÿò è ïðåäïèñâàò çà ðàçëè÷íè åòàïè íà ïîëåòà ïðè îò÷èòàíå äèàïàçîíèòå íà ìàñà, âèñî÷èíà èëè áàðîìåòðè÷íà âèñî÷èíà, ñêîðîñò íà âÿòúðà, íàêëîí íà ïèñòàòà çà èçëèòàíå è êàöàíå çà íàçåìíèòå ñàìîëåòè, ñúñòîÿíèå íà âîäíàòà ïîâúðõíîñò, ïëúòíîñòòà íà âîäàòà è ñèëàòà íà òå÷åíèÿòà çà õèäðîñàìîëåòèòå, êàêòî è çà âñè÷êè äðóãè åêñïëîàòàöèîííè ïàðàìåòðè, çà êîèòî ñàìîëåòúò ñå ñåðòèôèöèðà.
 ×ë. 41. (1) Äàííèòå çà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè ïðè èçëèòàíå âêëþ÷âàò ðàçñòîÿíèåòî çà ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî è òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíå.
 (2) Ðàçñòîÿíèåòî çà ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî å ðàâíî íà ðàçñòîÿíèåòî, êîåòî å íåîáõîäèìî çà çàñèëâàíå è ñïèðàíå, èëè çà õèäðîñàìîëåò - çà çàñèëâàíå è íàìàëÿâàíå íà ñêîðîñòòà äî äîñòàòú÷íî ìàëêî çíà÷åíèå, ïðè óñëîâèå, ÷å êðèòè÷íàòà ñèëîâà óñòàíîâêà âíåçàïíî å îòêàçàëà â òî÷êà, ðàçïîëîæåíà íå ïî-áëèçî îò íà÷àëîòî íà çàñèëâàíåòî, îòêîëêîòî òî÷êàòà, ïðèåòà ïðè îïðåäåëÿíå íà òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíå.
 (3) Òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíå âêëþ÷âà íàçåìíèÿ èëè âîäíèÿ ðàçáåã, íà÷àëíîòî íàáèðàíå íà âèñî÷èíà è êðàÿ íà íàáèðàíåòî íà âèñî÷èíà ïðè èçëèòàíå, ïðè óñëîâèå, ÷å êðèòè÷íàòà ñèëîâà óñòàíîâêà âíåçàïíî å îòêàçàëà ïî âðåìå íà èçëèòàíåòî. Òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíå ñå îïðåäåëÿ îò ðúêîâîäñòâîòî ïî ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà ñàìîëåòà äî âèñî÷èíà, êîÿòî ñàìîëåòúò ìîæå äà ïîääúðæà è ïðè êîÿòî òîé ìîæå äà èçâúðøè ïîëåò ïî êðúãà íàä ëåòèùåòî. Íàáèðàíåòî íà âèñî÷èíà ïðè èçëèòàíå ñå èçâúðøâà ïðè ñêîðîñò íå ïî-ìàëêà îò áåçîïàñíàòà ñêîðîñò íà èçëèòàíå.
 ×ë. 42. Ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè çà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà ïðè ïîëåò ïî ìàðøðóò ñå îïðåäåëÿò ïðè ñëåäíèòå óñëîâèÿ:
 1. ñàìîëåòúò å â êîíôèãóðàöèÿ çà ïîëåò ïî ìàðøðóò;
 2. åäíà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà íå ðàáîòè;
 3. â ñëó÷àèòå íà ñàìîëåòè ñ òðè èëè ïîâå÷å ñèëîâè óñòàíîâêè - äâå êðèòè÷íè ñèëîâè óñòàíîâêè íå ðàáîòÿò.
 ×ë. 43. (1) Äèñòàíöèÿòà çà êàöàíå å ðàâíà íà õîðèçîíòàëíîòî ðàçñòîÿíèå ïðè íàñî÷âàíåòî íà ñàìîëåòà îò òî÷êà íà òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà çà çàõîä çà êàöàíå, ðàçïîëîæåíà íà èçáðàíà âèñî÷èíà íàä ïîâúðõíîñòòà çà êàöàíå, äî òî÷êàòà íà ïîâúðõíîñòòà çà êàöàíå, êúäåòî ñàìîëåòúò ñïèðà íàïúëíî, èëè â ñëó÷àèòå íà õèäðîñàìîëåòè äîñòèãà äî äîñòàòú÷íî ìàëêà ñêîðîñò. Èçáðàíàòà âèñî÷èíà íàä ïîâúðõíîñòòà çà êàöàíå è ñêîðîñòòà íà çàõîäà çà êàöàíå ñå ïîäáèðàò òàêà, ÷å äà îòãîâàðÿò íà åêñïëîàòàöèîííàòà ïðàêòèêà. Òàçè äèñòàíöèÿ ìîæå äà áúäå äîïúëíåíà ñ íåîáõîäèìèÿ ðåçåðâ îò ðàçñòîÿíèå. Â òîçè ñëó÷àé èçáðàíàòà âèñî÷èíà íàä ïîâúðõíîñòòà çà ïðèçåìÿâàíå, ñêîðîñòòà íà çàõîä çà êàöàíå è ðåçåðâà îò ðàçñòîÿíèå ñå ñâúðçâàò âçàèìíî ïî ïîäõîäÿù íà÷èí, êàòî ñå îò÷èòàò êàêòî íîðìàëíàòà åêñïëîàòàöèîííà ïðàêòèêà, òàêà è îòêëîíåíèÿòà îò íåÿ.
 (2) Â ñëó÷àé, ÷å ïîâúðõíîñòòà íà êàöàíå âêëþ÷âà ðåçåðâ îò ðàçñòîÿíèå ñúãëàñíî àë. 1, íå ñå îò÷èòàò ïðåäïîëàãàåìèòå îòêëîíåíèÿ â òåõíèêàòà íà ïèëîòèðàíå ïðè çàõîäà çà êàöàíå è ïðè êàöàíåòî ñúãëàñíî Àíåêñ 6, ÷àñò I, ò. 5.2.7.3.
 ×ë. 44. Ñàìîëåòúò òðÿáâà äà ïðèòåæàâà ëåòàòåëíè êà÷åñòâà ïðè âñè÷êè âèñî÷èíè, âêëþ÷èòåëíî äî ìàêñèìàëíî ïðåäâèæäàíàòà òàêàâà è ïðè âñè÷êè òåìïåðàòóðíè óñëîâèÿ, îòíàñÿùè ñå äî âúïðîñíàòà âèñî÷èíà.
 ×ë. 45. (1) Ñàìîëåòúò äà çàïàçâà óïðàâëÿåìîñò è ìàíåâðåíîñò ïðè âñè÷êè ïðåäâèæäàíè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ ñ îñèãóðåíà âúçìîæíîñò äà èçâúðøâà ïëàâíè ïðåõîäè îò åäèí ðåæèì íà ïîëåòà êúì äðóã (íàïðèìåð çàâîé, ïëúçãàíå, ïðîìÿíà íà ìîùíîñòòà íà äâèãàòåëèòå, ïðîìåíè íà êîíôèãóðàöèÿòà íà ñàìîëåòà), áåç òîâà äà èçèñêâà èçêëþ÷èòåëíà îïèòíîñò, ïîâèøåíî âíèìàíèå èëè ôèçè÷åñêà ñèëà îò ñòðàíà íà ïèëîòà, äàæå â ñëó÷àé íà îòêàç íà êîÿòî è äà å îò ñèëîâèòå óñòàíîâêè. Çà âñè÷êè åòàïè íà ïîëåò è êîíôèãóðàöèè íà ñàìîëåòà, çà êîèòî ñà îïðåäåëåíè ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå ìó õàðàêòåðèñòèêè, ñå îïðåäåëÿ òåõíèêà çà áåçîïàñíîòî ìó óïðàâëåíèå.
 (2) Èçèñêâàíèÿòà ïî àë. 1 îñèãóðÿâàò åêñïëîàòàöèÿòà íà ñàìîëåòà â óñëîâèÿòà è íà íåçíà÷èòåëíà àòìîñôåðíà òóðáóëåíòíîñò, êàêòî è ãàðàíòèðàò, ÷å ïðè âúçíèêâàíå íà òóðáîëåíöèÿ íÿìà äà ñå ïîëó÷è çíà÷èòåëíî âëîøàâàíå íà ëåòàòåëíèòå ìó êà÷åñòâà.
 ×ë. 46. Ñàìîëåòúò äà å óïðàâëÿåì íà çåìÿòà (íà âîäàòà) ïî âðåìå íà ðóëèðàíå, èçëèòàíå è êàöàíå ïðè âñè÷êè ïðåäâèæäàíè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 47. Ñàìîëåòúò äà å óïðàâëÿåì â ñëó÷àé íà âíåçàïåí îòêàç íà êðèòè÷íàòà ñèëîâà óñòàíîâêà â êîÿòî è äà å òî÷êà íà èçëèòàíå, ïðè óñëîâèå ÷å ïèëîòèðàíåòî ñúîòâåòñòâà íà ïðåäïèñàíèòå â ðúêîâîäñòâîòî ïî ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ òðàåêòîðèè íà èçëèòàíå è äèñòàíöèèòå çà ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî.
 ×ë. 48. Áåçîïàñíàòà ñêîðîñò íà èçëèòàíå, ïðèåòà ïðè îïðåäåëÿíå íà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè íà ñàìîëåòà (ñëåä îòëåïÿíå îò çåìÿòà èëè âîäàòà) ïî âðåìå íà èçëèòàíå, îñèãóðÿâà äîñòàòú÷åí ðåçåðâ ïî îòíîøåíèå íà ñðèâíàòà ñêîðîñò è ïî îòíîøåíèå íà ìèíèìàëíàòà ñêîðîñò, ïðè êîÿòî ñàìîëåòúò îñòàâà óïðàâëÿåì ñëåä âíåçàïåí îòêàç íà êðèòè÷íàòà ñèëîâà óñòàíîâêà.
 ×ë. 49. Áàëàíñèðîâêàòà è õàðàêòåðèñòèêèòå íà ñàìîëåòà äà íå èçèñêâàò çíà÷èòåëíî âíèìàíèå è óñèëèå íà ïèëîòà äà ïîääúðæà æåëàíèòå óñëîâèÿ íà ïîëåò çà ðàçëè÷íèòå ìó åòàïè. Òîâà ñå îòíàñÿ êàêòî çà íîðìàëíàòà åêñïëîàòàöèÿ, òàêà è çà óñëîâèÿòà, ñâúðçàíè ñ îòêàçà íà åäíà èëè ïîâå÷å ñèëîâè óñòàíîâêè, çà êîèòî ñà îïðåäåëåíè ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå ìó õàðàêòåðèñòèêè.
 ×ë. 50. Óñòîé÷èâîñòòà íà ñàìîëåòà ïî îòíîøåíèå íà ëåòàòåëíî- òåõíè÷åñêèòå ìó õàðàêòåðèñòèêè, ÿêîñò íà êîíñòðóêöèÿòà è íàé-âåðîÿòíè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ (íàïðèìåð êîíôèãóðàöèÿ íà ñàìîëåòà è äèàïàçîí íà ñêîðîñòèòå), äà èçèñêâà ìèíèìàëíà êîíöåíòðàöèÿ íà âíèìàíèåòî íà ïèëîòà ïî âðåìå íà ïîëåò è äà íå èçèñêâà ïðåêîìåðíè óñèëèÿ îò íåãî. Áåçîïàñíîñòòà íà ñàìîëåòà äà íå ñå íàðóøàâà ïîðàäè ëèïñà íà ìàíåâðåíîñò èëè íåäîñòàòú÷íà òàêàâà â àâàðèéíè ñèòóàöèè.
 ×ë. 51. Â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñàìîëåòúò ñå ïðèáëèæàâà äî ñúñòîÿíèå íà ñðèâ ïîðàäè çàãóáà íà ñêîðîñò ïðè ïðàâîëèíååí ïîëåò è ïðè ïîëåò â çàâîé, è âñè÷êèòå ìó ñèëîâè óñòàíîâêè ðàáîòÿò èëè åäíà îò òÿõ íå ðàáîòè, ïèëîòúò çàäúëæèòåëíî ïîëó÷àâà ÿñíî è îò÷åòëèâî ïðåäóïðåæäåíèå çà ïðåäñòîÿù ñðèâ ïðè âñè÷êè äîïóñòèìè êîíôèãóðàöèè è ìîùíîñòè, ñ èçêëþ÷åíèå íà íåñúùåñòâåíèòå ïî îòíîøåíèå íà áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòà. Ïðåäóïðåæäåíèÿòà çà ñðèâ ïîðàäè çàãóáà íà ñêîðîñò è äðóãè õàðàêòåðèñòèêè íà ñàìîëåòà ñà òàêèâà, ÷å ïîçâîëÿâàò íà ïèëîòà äà ïðåäîòâðàòè ñðèâà âåäíàãà ñëåä ïîëó÷àâàíå íà ïðåäóïðåæäåíèåòî è áåç ïðîìÿíà íà ìîùíîñòòà íà äâèãàòåëèòå äà ïîääúðæà ïúëíà óïðàâëÿåìîñò íà ñàìîëåòà.
 ×ë. 52. Ïðè âñÿêà êîíôèãóðàöèÿ è ìîùíîñò íà äâèãàòåëèòå, çà êîÿòî âúçìîæíîñòòà çà âúçñòàíîâÿâàíå îò ñðèâ ïîðàäè çàãóáà íà ñêîðîñò å îò ïúðâîñòåïåííà âàæíîñò, ïîâåäåíèåòî íà ñàìîëåòà ñëåä èçïàäàíå â ñðèâ ïîðàäè òàçè ïðè÷èíà íå òðÿáâà äà çàòðóäíÿâà íàâðåìåííîòî èçâåæäàíå îò íåãî, êàòî ñêîðîñòíèòå îãðàíè÷åíèÿ èëè îãðàíè÷åíèÿòà ïî ïðåòîâàðâàíå, âëèÿåùè íà ÿêîñòíèòå õàðàêòåðèñòèêè íà ñàìîëåòà, íå ñå ïðåâèøàâàò. Ïî âðåìå íà èçâåæäàíåòî îò ñðèâ ïîðàäè çàãóáà íà ñêîðîñò ñå äîïóñêà äðîñåëèðàíå íà ðàáîòåùèòå äâèãàòåëè.
 ×ë. 53. Çà êîíôèãóðàöèèòå, ñúîòâåòñòâàùè íà âñåêè åòàï îò ïîëåòà (íàïðèìåð èçëèòàíå, ïîëåò ïî ìàðøðóò, êàöàíå), ñå îïðåäåëÿ ñêîðîñò íà ñðèâ èëè ìèíèìàëíà ïîëåòíà ñêîðîñò. Åäíà îò ñòîéíîñòèòå íà ìîùíîñòòà, èçïîëçâàíè ïðè îïðåäåëÿíå íà ñêîðîñòèòå íà ñðèâ, òðÿáâà äà áúäå íå ïî-ãîëÿìà îò òàçè, íåîáõîäèìà çà ïîëó÷àâàíåòî íà íóëåâà òÿãà ïðè ñêîðîñò ìàëêî ïî-âèñîêà îò ñðèâíàòà.
 ×ë. 54. (1) ×ðåç ïðîâåæäàíå íà ïîäõîäÿùè èçïèòâàíèÿ ñå äåìîíñòðèðà, ÷å íÿìà âåðîÿòíîñò îò âúçíèêâàíå íà ôëàòåð è ïðåêîìåðíè âèáðàöèè â êîÿòî è äà å ÷àñò íà ñàìîëåòà, çà âñè÷êè íåãîâè êîíôèãóðàöèè è ïðè âñè÷êè ñêîðîñòè â ðàìêèòå íà åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ. Íå ñå äîïóñêà âúçíèêâàíåòî íà ïðåêîìåðíî ñèëíî "òðåñåíå", êîåòî ìîæå äà íàðóøè óïðàâëÿåìîñòòà íà ñàìîëåòà, äà ïðè÷èíè ïîâðåäè íà êîíñòðóêöèÿòà èëè äà äîâåäå äî ïðåêîìåðíà óìîðà íà åêèïàæà.
 (2) Òðåñåíåòî, êîåòî ïðåäóïðåæäàâà âúçíèêâàíå íà ñðèâ, ñå ñ÷èòà çà æåëàòåëíî è ïðè ïðîåêòèðàíåòî íå ñà íåîáõîäèìè ìåðêè çà ïðåìàõâàíåòî ìó.
 Ðàçäåë III
Èçèñêâàíèÿ êúì êîíñòðóêöèÿòà

 ×ë. 55. Èçèñêâàíèÿòà ïî òîçè ðàçäåë ñå îòíàñÿò äî êîíñòðóêöèÿòà íà ñàìîëåòà, êîÿòî âêëþ÷âà âñè÷êè íåãîâè ÷àñòè, ÷èéòî îòêàç áè ñúçäàë ñåðèîçíà îïàñíîñò çà íåãî.
 ×ë. 56. Âñè÷êè èçèñêâàíèÿ êúì êîíñòðóêöèÿòà ñå ñïàçâàò ïðè öåëèÿ ïðèëîæèì äèàïàçîí íà ìàñèòå è ïðè íàé-íåáëàãîïðèÿòíî ðàçïðåäåëåíèå íà ìàñàòà â ðàìêèòå íà åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ, íà áàçàòà íà êîèòî å èçâúðøåíî ñåðòèôèöèðàíåòî, àêî íå ñúùåñòâóâàò äðóãè èçèñêâàíèÿ.
 ×ë. 57. Âúíøíèòå è ñúîòâåòíèòå èíåðöèîííè íàòîâàðâàíèÿ, êàêòî è ñèëèòå íà ñúïðîòèâëåíèå, ïîëó÷åíè âñëåäñòâèå íà ðàçëè÷íè óñëîâèÿ íà íàòîâàðâàíå, ñå ñ÷èòàò çà ïðåäåëíè, àêî íå ñúùåñòâóâàò äðóãè èçèñêâàíèÿ.
 ×ë. 58. Ïðè ðàçëè÷íèòå óñëîâèÿ íà íàòîâàðâàíå íå ñå äîïóñêà êîÿòî è äà å ÷àñò îò êîíñòðóêöèÿòà íà ñàìîëåòà äà áúäå ïîäëîæåíà íà îïàñíè äåôîðìàöèè ïðè êàêâîòî è äà å íàòîâàðâàíå, âêëþ÷èòåëíî ïðè ïðåäåëíîòî. Êîíñòðóêöèÿòà íà ñàìîëåòà òðÿáâà äà áúäå â ñúñòîÿíèå äà èçäúðæè è ðàçðóøàâàùîòî ðàç÷åòíî íàòîâàðâàíå.
  ×ë. 59. (1) Îïðåäåëÿò ñå ïðîåêòíè âúçäóøíè ñêîðîñòè, çà êîèòî êîíñòðóêöèÿòà íà ñàìîëåòà å ïðîåêòèðàíà äà èçäúðæè ñúîòâåòíèòå ìàíåâðåíè íàòîâàðâàíèÿ è íàòîâàðâàíèÿ ïðè ïîðèâè íà âÿòúðà. Ðàçãëåæäàò ñå ñëåäíèòå ñêîðîñòè:
 1. VÀ - ïðîåêòíàòà ñêîðîñò íà ìàíåâðèðàíå;
 2. VÂ - ñêîðîñò, ïðè êîÿòî êîíñòðóêöèÿòà ìîæå äà èçäúðæè ìàêñèìàëíà âåðòèêàëíà ñêîðîñò ïðè ïîðèâ íà âÿòúðà;
 3. VC - ñêîðîñòòà, êîÿòî íå ñå î÷àêâà äà áúäå ïðåâèøåíà ïðè íîðìàëåí ïîëåò ïî ìàðøðóò, êàòî ñå âçåìàò ïðåäâèä âúçìîæíèòå íåáëàãîïðèÿòíè âëèÿíèÿ ïðè ïîëåò â òóðáóëåíòíè óñëîâèÿ;
 4. VD - ìàêñèìàëíàòà ñêîðîñò íà ïèêèðàíå, êîÿòî å äîñòàòú÷íî ïî-ãîëÿìà îò ñêîðîñòòà, óêàçàíà â ò. 3, çà äà ñå èçêëþ÷è âåðîÿòíîñòòà òàêàâà ïðîåêòíà ñêîðîñò äà áúäå ïðåâèøåíà â ðåçóëòàò íà íåïðåäâèäåíî óâåëè÷àâàíå íà ñêîðîñòòà â ïðåäâèäåíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, âçåìàéêè ïðåäâèä ëåòàòåëíèòå êà÷åñòâà è äðóãè õàðàêòåðèñòèêè íà ñàìîëåòà;
 5. VE1 è VE2 - ìàêñèìàëíèòå ñêîðîñòè, ïðè êîèòî çàäêðèëêèòå è êîëåñíèêúò ìîãàò äà áúäàò ñïóñíàòè èëè ìîãàò äà áúäàò íàïðàâåíè äðóãè ïðîìåíè â êîíôèãóðàöèÿòà.
 (2) Ñêîðîñòèòå VA, VB, VC è VE â àë.1 ñà äîñòàòú÷íî ïî-ãîëåìè îò ñêîðîñòòà íà ñðèâ íà ñàìîëåòà, çà äà ìîæå äà ñå ïðåäîòâðàòè çàãóáà íà óïðàâëÿåìîñò ïðè ïîëåòè â òóðáóëåíòíà àòìîñôåðà.
 ×ë. 60. Â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà ñàìîëåòà êàòî ÷àñò îò åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ ñå âêëþ÷àò, òàì êúäåòî òîâà å íåîáõîäèìî, îãðàíè÷åíèÿ íà âúçäóøíàòà ñêîðîñò, îïðåäåëåíè âúç îñíîâà íà ñúîòâåòíèòå ïðîåêòíè âúçäóøíè ñêîðîñòè, ñ äîáàâÿíå íà íåîáõîäèìèòå çàïàñè çà ñèãóðíîñò.
 ×ë. 61. Óñëîâèÿòà íà íàòîâàðâàíå â ïîëåò ñå ðàçãëåæäàò çà äèàïàçîíà è ðàçïðåäåëåíèåòî íà ìàñàòà çà âúçäóøíè ñêîðîñòè ñúãëàñíî ÷ë. 59 . Âçåìàò ñå ïðåäâèä êàêòî àñèìåòðè÷íèòå, òàêà è ñèìåòðè÷íèòå íàòîâàðâàíèÿ. Àåðîäèíàìè÷íèòå, èíåðöèîííèòå è äðóãè íàòîâàðâàíèÿ, ïîëó÷åíè â ðåçóëòàò íà óêàçàíèòå óñëîâèÿ íà íàòîâàðâàíå, ñå ðàçïðåäåëÿò ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà ñå äîáëèæàâàò äî äåéñòâèòåëíèòå óñëîâèÿ íà íàòîâàðâàíå èëè äà ãè ïðåâèøàâàò ñ îïðåäåëåí çàïàñ íà ñèãóðíîñò.
 ×ë. 62. Íàòîâàðâàíèÿòà ïðè ìàíåâðèðàíå ñå ðàç÷èòàò âúç îñíîâà íà ïðåòîâàðâàíèÿòà, ðàçðåøåíè îò åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ. Òå íå òðÿáâà äà áúäàò ïî-ìàëêè îò ñòîéíîñòèòå, êîèòî ñúãëàñíî íàëè÷íèÿ îïèò ñúîòâåòñòâàò íà î÷àêâàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 63. Íàòîâàðâàíèÿòà ïðè ïîðèâè íà âÿòúðà ñå ðàç÷èòàò çà âåðòèêàëíè è õîðèçîíòàëíè ïîðèâè ñ òàêàâà ñêîðîñò è ãðàäèåíòè, êîèòî ñúãëàñíî ñòàòèñòè÷åñêèòå äàííè èëè ñúãëàñíî äðóãè äàííè ùå ñúîòâåòñòâàò íà î÷àêâàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 64. Êîíñòðóêöèÿòà ñå ïðîåêòèðà äà èçäúðæè âñè÷êè íàòîâàðâàíèÿ, ïðåäèçâèêàíè îò ðåàêöèÿòà íà çåìíàòà èëè âîäíà ïîâúðõíîñò, êîèòî âúçíèêâàò ïî âðåìå íà ðóëèðàíå, èçëèòàíå è êàöàíå.
 ×ë. 65. Óñëîâèÿòà çà êàöàíå ïðè ïðîåêòíàòà ìàñà íà èçëèòàíå è êàöàíå âêëþ÷âàò ñèìåòðè÷íè è àñèìåòðè÷íè ïîëîæåíèÿ íà ñàìîëåòà ïðè êîíòàêò ñúñ çåìÿòà èëè âîäàòà, ñêîðîñòè íà ñíèæåíèå è äðóãè ôàêòîðè, êîèòî îêàçâàò âëèÿíèå íà íàòîâàðâàíèÿòà âúðõó êîíñòðóêöèÿòà è ìîãàò äà ñúùåñòâóâàò ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 66. Â äîïúëíåíèå êúì ìàíåâðåíèòå íàòîâàðâàíèÿ, íàòîâàðâàíèÿòà îò âúçäóøíèòå ïîðèâè è íàçåìíèòå è âîäíè íàòîâàðâàíèÿ ñå âêëþ÷âàò è äðóãè òàêèâà (íàòîâàðâàíèÿ ïðè óïðàâëåíèå íà ñàìîëåòà, íàëÿãàíèÿ â êàáèíàòà, âëèÿíèå îò ðàáîòàòà íà äâèãàòåëèòå, íàòîâàðâàíèÿ, äúëæàùè ñå íà ïðîìåíè â êîíôèãóðàöèÿòà è äð.), êîèòî ìîãàò äà âúçíèêíàò ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 67. Êîíñòðóêöèÿòà íà ñàìîëåòà ñå ïðîåêòèðà òàêà, ÷å ïðè ñêîðîñòè â ðàìêèòå íà åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ è ïðè äîñòàòú÷íî ïî-âèñîêè îò òÿõ äà íå âúçíèêâàò ÿâëåíèÿ êàòî ôëàòåð è äèâåðãåíöèÿ íà êîíñòðóêöèÿòà (ò.å. íåóñòîé÷èâà äåôîðìàöèÿ íà êîíñòðóêöèÿòà, äúëæàùà ñå íà àåðîäèíàìè÷íè íàòîâàðâàíèÿ), êàêòî è çàãóáà íà óïðàâëÿåìîñò âñëåäñòâèå äåôîðìàöèÿ íà êîíñòðóêöèÿòà ïðè ñêîðîñòè â ðàìêèòå è äîñòàòú÷íî íàä åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ. Îñèãóðÿâà ñå äîñòàòú÷íà ÿêîñò íà êîíñòðóêöèÿòà ñðåùó âèáðàöèèòå è òðåñåíåòî, êîèòî ìîãàò äà âúçíèêíàò ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 68. ßêîñòòà íà êîíñòðóêöèÿòà è òåõíîëîãèÿòà íà ïðîèçâîäñòâî íà ñàìîëåòà ãàðàíòèðàò èçêëþ÷èòåëíî ìàëêà âåðîÿòíîñò çà ôàòàëåí îòêàç, äúëæàù ñå íà óìîðà íà êîíñòðóêöèÿòà ïðè ïðîìåíëèâè è âèáðàöèîííè íàòîâàðâàíèÿ ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 Ðàçäåë IV
Èçèñêâàíèÿ ïðè ïðîåêòèðàíåòî è ïðîèçâîäñòâîòî

 ×ë. 69. Ïðîåêòèðàíåòî è ïðîèçâîäñòâîòî íà ñàìîëåòà îñèãóðÿâàò äîñòàòú÷íà ãàðàíöèÿ, ÷å âñè÷êè íåãîâè ÷àñòè ùå ôóíêöèîíèðàò åôåêòèâíî è íàäåæäíî ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ. Òå ñå áàçèðàò íà îïèòà èëè ñå ïîòâúðæäàâàò îò ñïåöèàëíè èçïèòâàíèÿ îò äðóãè ïîäõîäÿùè èçñëåäâàíèÿ, èëè è îò äâåòå.
 ×ë. 70. Ôóíêöèîíèðàíåòî íà âñè÷êè äâèæåùè ñå ÷àñòè, êîèòî ñà îò ïúðâîñòåïåííà âàæíîñò çà áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà ñàìîëåòà, ñå äåìîíñòðèðà ÷ðåç ïðîâåæäàíåòî íà ñïåöèàëíè èçïèòâàíèÿ ñ öåë äà ñå ãàðàíòèðà ïðàâèëíàòà èì ðàáîòà ïðè âñè÷êè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 71. Âñè÷êè ìàòåðèàëè, êîèòî ñå èçïîëçâàò çà ïðîèçâîäñòâî íà ÷àñòèòå íà ñàìîëåòà ñ ïúðâîñòåïåííà âàæíîñò çà íåãîâàòà áåçîïàñíà åêñïëîàòàöèÿ, ñúîòâåòñòâàò íà îäîáðåíè òåõíè÷åñêè èçèñêâàíèÿ.
 ×ë. 72. Òåõíîëîãèÿòà íà ïðîèçâîäñòâî è ìîíòàæ îñèãóðÿâàò íà êîíñòðóêöèÿòà íàäåæäíîñò ïî îòíîøåíèå íà çàïàçâàíå íà ÿêîñòòà è ïðè åêñïëîàòàöèÿòà íà ñàìîëåòà.
 ×ë. 73. Êîíñòðóêöèÿòà ñå çàùèòàâà îò ñíèæàâàíå èëè çàãóáà íà ÿêîñò ïðè åêñïëîàòàöèÿ âñëåäñòâèå íà àòìîñôåðíîòî âëèÿíèå, êîðîçèÿ, àáðàçèâíîñò èëè äðóãè ïðè÷èíè, êàòî ñå èìà ïðåäâèä è òåõíîëîãè÷íîòî íèâî íà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå íà ñàìîëåòà ïðè íåãîâàòà åêñïëîàòàöèÿ.
 ×ë. 74. Ïðåäâèæäàò ñå ïîäõîäÿùè âúçìîæíîñòè çà âñè÷êè íåîáõîäèìè ïðîâåðêè, çàìåíè èëè ðåìîíò íà ÷àñòèòå íà ñàìîëåòà, çà êîèòî òîâà ñå èçèñêâà, ïåðèîäè÷íî èëè ñëåä ïîïàäàíåòî â èçêëþ÷èòåëíî òåæêè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
  ×ë. 75. (1) Îáðúùà ñå ñïåöèàëíî âíèìàíèå íà îñîáåíîñòè íà ïðîåêòèðàíåòî, êîèòî âëèÿÿò âúðõó âúçìîæíîñòèòå íà ëåòàòåëíèÿ ñúñòàâ äà ïîääúðæà óïðàâëÿåì ïîëåò.
 (2) Îðãàíèòå è ñèñòåìèòå çà óïðàâëåíèå ñå ïðîåêòèðàò òàêà, ÷å äà ñå íàìàëÿò äî ìèíèìóì âúçìîæíîñòèòå çà áëîêèðàíå, ñëó÷àéíî èçïîëçâàíå è ñàìîïðîèçâîëíî âêëþ÷âàíå íà çàêîíòðÿùèòå óñòðîéñòâà íà óïðàâëÿâàùèòå ïîâúðõíîñòè.
 (3) (Â ñèëà îò 13.03.2000 ã.) Ñèñòåìèòå íà ñàìîëåòà ñå ïðîåêòèðàò òàêà, ÷å äà ñà ðàçïîëîæåíè è ôèçè÷åñêè îòäåëåíè ïî íà÷èí, êîéòî îñèãóðÿâà â ìàêñèìàëíà ñòåïåí âúçìîæíîñòòà çà áåçîïàñíî ïðîäúëæàâàíå íà ïîëåòà è êàöàíå ñëåä âñÿêî ñúáèòèå, äîâåëî äî ïîâðåäà íà êîíñòðóêöèÿòà íà ñàìîëåòà èëè íà íåãîâè ñèñòåìè.
 (4) Êàáèíàòà íà åêèïàæà ñå ïðîåêòèðà òàêà, ÷å äà ñå ñâåäå äî ìèíèìóì âúçìîæíîñòòà çà íåïðàâèëíî èëè çàòðóäíåíî èçïîëçâàíå îò åêèïàæà íà îðãàíèòå çà óïðàâëåíèå âñëåäñòâèå íà óìîðà, ãðåøêè èëè äðóãè ôàêòîðè. Îáðúùà ñå âíèìàíèå íà: ðàçïîëîæåíèåòî è òî÷íîòî îçíà÷åíèå íà îðãàíèòå çà óïðàâëåíèå è íà ïðèáîðèòå, áúðçîòî èäåíòèôèöèðàíå íà àâàðèéíè ñèòóàöèè, ÷óâñòâîòî çà ïîñîêà ïðè èçïîëçâàíå íà ëîñòîâåòå çà óïðàâëåíèå, íà âåíòèëàöèÿòà, îòîïëåíèåòî è øóìà â ïèëîòñêàòà êàáèíà.
 (5) Ïèëîòñêàòà êàáèíà ñå ïðîåêòèðà òàêà, ÷å äà îñèãóðè äîñòàòú÷íî äîáðî, øèðîêî, ÿñíî è íåèçêðèâåíî ïîëå íà íàáëþäåíèå çà áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà ñàìîëåòà, êàêòî è äà ïðåäîòâðàòÿâà îòáëÿñúöè è îòðàæåíèÿ, êîèòî áèõà ïîâëèÿëè íà âèäèìîñòòà íà ïèëîòèòå. ×åëíîòî ñòúêëî íà ïèëîòñêàòà êàáèíà îñèãóðÿâà ïðè óñëîâèÿòà íà âàëåæ äîáðà âèäèìîñò çà íîðìàëíîòî ïðîâåæäàíå íà ïîëåòà è çà èçïúëíåíèåòî íà ïîäõîäè è êàöàíå.
 (6) Ïðåäâèæäàò ñå ñðåäñòâà, êîèòî ïðåäîòâðàòÿâàò àâòîìàòè÷íî èëè äàâàò âúçìîæíîñò íà ëåòàòåëíèÿ ñúñòàâ äà ñå ñïðàâÿ ñ àâàðèéíè ñèòóàöèè, âúçíèêíàëè â ðåçóëòàò íà îòêàçè íà îáîðóäâàíå è ñèñòåìè, çàñòðàøàâàùè ñàìîëåòà. Ïðåäâèæäàò ñå è äîñòàòú÷íè âúçìîæíîñòè çà îñèãóðÿâàíå íà ïðîäúëæàâàíåòî íà ôóíêöèîíèðàíåòî íà ñèñòåìèòå îò ïúðâîñòåïåííà âàæíîñò â ñëó÷àé íà îòêàçè íà ñèëîâà (è) óñòàíîâêà (è) èëè íà ñèñòåìà (è), êîèòî ñà ïðåäâèäåíè îò èçèñêâàíèÿòà çà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè è åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ ïî òàçè íàðåäáà è â Àíåêñ 6, ÷àñòè I è II.
 (7) Ïðîåêòèðàíåòî íà ñàìîëåòà è ìàòåðèàëèòå, êîèòî ñà èçïîëçâàíè ïðè íåãîâîòî ïðîèçâîäñòâî, âêëþ÷èòåëíî ìàòåðèàëèòå çà îáçàâåæäàíå íà ïúòíè÷åñêèòå ñàëîíè, òðÿáâà äà ñâåäàò äî ìèíèìóì âúçìîæíîñòòà îò âúçíèêâàíåòî íà ïîæàð ïî âðåìå íà ïîëåò è íà çåìÿòà, è îòäåëÿíåòî íà äèì è íà îòðîâíè ãàçîâå â ñëó÷àé íà ïîæàð. Ïðåäâèæäàò ñå è ñðåäñòâà çà îãðàíè÷àâàíå, îòêðèâàíå è ãàñåíå íà ïîæàð ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà íå ñå äîïóñêà äîïúëíèòåëíî çàñòðàøàâàíå íà ñàìîëåòà.
 (8) (Â ñèëà îò 13.03.2000 ã.) Ñèñòåìèòå çà ãàñåíå íà ïîæàð â òîâàðíèòå îòäåëåíèÿ, âêëþ÷èòåëíî è òåõíèòå ãàñÿùè âåùåñòâà ñå ïðîåêòèðàò, êàòî ñå èìàò ïðåäâèä âíåçàïíè è èíòåíçèâíè ïîæàðè, êîèòî âúçíèêâàò îò äåéñòâèåòî íà åêñïëîçèâíè èëè âúçïëàìåíÿâàùè ñðåäñòâà.
 (9) (Â ñèëà îò 13.03.2000 ã.) Ïðè ïðîåêòèðàíåòî íà ñàìîëåòà ñå ïðåäâèæäàò ìåðêè çà çàùèòà ñðåùó âúçìîæíè ñëó÷àè íà ðàçõåðìåòèçèðàíå íà êàáèíàòà è âúçíèêâàíåòî íà äèì èëè äðóãè îòðîâíè ãàçîâå. Òàêèâà ìåðêè ñå âçåìàò è ñðåùó åêñïëîçèâíè èëè âúçïëàìåíèòåëíè ñðåäñòâà, êîèòî ìîãàò äà äîâåäàò äî çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò íà õîðàòà â ñàìîëåòà.
 (10) (Â ñèëà îò 13.03.2000 ã.) Îñèãóðÿâàò ñå óñëîâèÿ çà íàìàëÿâàíå äî ìèíèìóì íà ïðîíèêâàíåòî íà äèì, ãàçîâå è âðåäíè èçïàðåíèÿ, îáðàçóâàùè ñå îò åêñïëîçèÿ èëè ïîæàð â ñàìîëåòà.
 ×ë. 76. (1) Ïðè ïðîåêòèðàíåòî íà ñàìîëåòà çà ñëó÷àèòå íà àâàðèéíî êàöàíå ñå ïðåäâèæäàò âúçìîæíîñòè çà çàùèòà íà íàìèðàùèòå ñå íà áîðäà õîðà îò ïîæàð è îò âúçäåéñòâèå íà ïðåòîâàðâàíèÿòà ïðè ñïèðàíå, êàêòî è îò íàðàíÿâàíèÿ, âúçíèêâàùè îò ñèëèòå íà ïðåòîâàðâàíèÿòà ïðè êàöàíå è ñïèðàíå âúðõó âúòðåøíîòî îáîðóäâàíå íà ñàìîëåòà.
 (2) Ïðåäâèæäàò ñå âúçìîæíîñòè çà áúðçîòî åâàêóèðàíå îò ñàìîëåòà â óñëîâèÿ íà àâàðèéíî êàöàíå, ñúîáðàçåíè ñ ïúòíèêîâìåñòèìîñòòà è áðîÿ íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà íà ñàìîëåòà.
 (3) Âúòðåøíàòà êîíôèãóðàöèÿ íà ñàìîëåòà è ðàçïîëîæåíèåòî è áðîÿ íà àâàðèéíèòå èçõîäè, âêëþ÷èòåëíî íà ñðåäñòâàòà çà óêàçâàíå è îñâåòÿâàíå íà àâàðèéíèòå èçõîäè è ïîäõîäèòå êúì òÿõ, óëåñíÿâàò áúðçîòî åâàêóèðàíå îò ñàìîëåòà â óñëîâèÿòà íà àâàðèéíî êàöàíå.
 (4) Ñàìîëåòèòå, ñåðòèôèöèðàíè çà ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà âîäà, ñå ïðîåêòèðàò òàêà, ÷å ñå ãàðàíòèðà â ìàêñèìàëíà ñòåïåí âúçìîæíîñòòà çà áåçîïàñíî åâàêóèðàíå íà ïúòíèöèòå è åêèïàæà îò ñàìîëåòà â ñëó÷àé íà òàêîâà êàöàíå.
 ×ë. 77. Ñàìîëåòúò ñå ïðîåêòèðà òàêà, ÷å äà áúäå íàìàëåí äî ìèíèìóì ðèñêúò îò îñòàíàëè íåçàáåëÿçàíè ïîâðåäè ïðè íàçåìíîòî îáñëóæâàíå (áóêñèðàíå, ïîâäèãàíå íà êðèêîâå è äðóãè) ïî ÷àñòè îò ñàìîëåòà ñ ïúðâîñòåïåííà âàæíîñò çà áåçîïàñíàòà ìó åêñïëîàòàöèÿ. Ïðè òîâà ñå èìàò ïðåäâèä ìåðêèòå çà áåçîïàñíîñò è îãðàíè÷åíèÿ, ïðåäâèäåíè â èíñòðóêöèèòå çà èçïîëçâàíå íà ñúîòâåòíîòî íàçåìíî îáîðóäâàíå.
 Ðàçäåë V
Èçèñêâàíèÿ êúì äâèãàòåëèòå

   ×ë. 78. Èçèñêâàíèÿòà ïî òîçè ðàçäåë ñå îòíàñÿò çà âñè÷êè òèïîâå äâèãàòåëè, êîèòî ñå èçïîëçâàò íà ñàìîëåòà êàòî îñíîâíî ñðåäñòâî çà äâèæåùà ñèëà.
 ×ë. 79. Äâèãàòåëÿò çàåäíî ñ ïðèíàäëåæàùèòå ìó ÷àñòè ñå ïðîåêòèðà è ïðîèçâåæäà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà ôóíêöèîíèðà íàäåæäíî â ðàìêèòå íà åêñïëîàòàöèîííèòå ñè îãðàíè÷åíèÿ ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîãàòî å ïðàâèëíî ìîíòèðàí íà ñàìîëåòà â ñúîòâåòñòâèå ñ ðàçäåë VII è, àêî òîâà å íåîáõîäèìî, ñíàáäåí ñ ïîäõîäÿùî âèòëî.
 ×ë. 80. Îïðåäåëÿò ñå ðåæèìèòå íà ìîùíîñò (òÿãà) è àòìîñôåðíèòå óñëîâèÿ, íà áàçàòà íà êîèòî òÿ å ðàç÷åòåíà, êàêòî è âñè÷êè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ è îãðàíè÷åíèÿ, êîèòî ñå ñïàçâàò ïðè åêñïëîàòàöèÿòà íà äâèãàòåëÿ.
 ×ë. 81. (1) Âñåêè äâèãàòåë îò äàäåí òèï ïðåìèíàâà óñïåøíî èçïèòâàíèÿ, êîèòî äà ïîòâúðäÿò âàëèäíîñòòà íà îïðåäåëåíèòå ðåæèìè íà ðàáîòà, óñëîâèÿ è îãðàíè÷åíèÿ, êàêòî è äà ãàðàíòèðàò, ÷å ùå ðàáîòè óäîâëåòâîðèòåëíî è íàäåæäíî.
 (2) Ïðåäâèæäàò ñå èçïèòâàíèÿ çà óñòàíîâÿâàíå íà ìîùíîñòíèòå õàðàêòåðèñòèêè èëè òÿãîâè õàðàêòåðèñòèêè íà äâèãàòåëÿ, êàêòî çà íîâ äâèãàòåë, òàêà ñúùî è çà äâèãàòåë, ïðåìèíàë èçïèòâàíèÿòà ñúãëàñíî àë. 3 è 4. Ñëåä ïðèêëþ÷âàíåòî íà âñè÷êè èçïèòâàíèÿ íå ñå äîïóñêà ñúùåñòâåíî íàìàëÿâàíå íà ìîùíîñòòà (òÿãàòà) íà äâèãàòåëÿ.
 (3) Ïðîâåæäàò ñå èçïèòâàíèÿ ñ öåë äà ñå ãàðàíòèðà, ÷å ïóñêàíåòî, ðàáîòàòà íà ìàëúê ãàç, óñêîðÿâàíåòî, âèáðàöèèòå, ðàçâúðòàíåòî è äðóãè õàðàêòåðèñòèêè ñà çàäîâîëèòåëíè è äà ñå äåìîíñòðèðà, ÷å ñúùåñòâóâà äîñòàòú÷åí ðåçåðâ, çà äà ñå ïðåäîòâðàòè äåòîíàöèÿ, ïîìïàæ èëè äðóãè îïàñíè ÿâëåíèÿ, êîèòî ìîãàò äà âúçíèêíàò çà äàäåíèÿ òèï äâèãàòåë.
 (4) Ïðîâåæäàò ñå èçïèòâàíèÿ ñ äîñòàòú÷íà ïðîäúëæèòåëíîñò ïðè òàêèâà ìîùíîñòè, òÿãà, îáîðîòè è äðóãè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà äåìîíñòðèðàíåòî íà íàäåæäíîñòòà è èçäðúæëèâîñòòà íà äâèãàòåëÿ. Èçïèòâàíèÿòà âêëþ÷âàò è ðàáîòà ïðè óñëîâèÿ, íàäâèøàâàùè çàÿâåíèòå îãðàíè÷åíèÿ äî ñòåïåí, êîÿòî ìîæå äà áúäå äîñòèãíàòà â äåéñòâèòåëíàòà åêñïëîàòàöèÿ.
 Ðàçäåë VI
Èçèñêâàíèÿ êúì âèòëàòà

 ×ë. 82. Èçèñêâàíèÿòà ïî òîçè ðàçäåë ñå îòíàñÿò äî âñè÷êè òèïîâå ñàìîëåòíè âèòëà.
 ×ë. 83. Âúçäóøíîòî âèòëî çàåäíî ñ íåãîâèòå êîìïîíåíòè ñå ïðîåêòèðà è ïðîèçâåæäà òàêà, ÷å äà ôóíêöèîíèðà íàäåæäíî â ðàìêèòå íà åêñïëîàòàöèîííèòå ñè îãðàíè÷åíèÿ ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîãàòî å ïðàâèëíî ìîíòèðàíî íà ñàìîëåòà â ñúîòâåòñòâèå ñ ðàçäåë VII.
 ×ë. 84. Ïðè ïðîåêòèðàíåòî ñå îïðåäåëÿò ðåæèìèòå íà ðàáîòà è âñè÷êè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ è îãðàíè÷åíèÿ çà åêñïëîàòàöèÿòà íà âúçäóøíîòî âèòëî.
 ×ë. 85. (1) Âèòëîòî îò äàäåí òèï ïðåìèíàâà èçïèòâàíèÿ çà ãàðàíòèðàíå íà íåãîâàòà óäîâëåòâîðèòåëíà è íàäåæäíà ðàáîòà â ðàìêèòå íà îïðåäåëåíèòå ðåæèìè, óñëîâèÿ è îãðàíè÷åíèÿ.
 (2) Ïðîâåæäàò ñå èçïèòâàíèÿ ñ öåë äà ñå ãàðàíòèðà, ÷å ÿêîñòíèòå è âèáðàöèîííèòå õàðàêòåðèñòèêè è õàðàêòåðèñòèêèòå ïðè ïðåâèøàâàíå íà îáîðîòèòå ñà óäîâëåòâîðèòåëíè, à ñúùî ñ öåë äà ñå äåìîíñòðèðà ïðàâèëíàòà è íàäåæäíàòà ðàáîòà íà ìåõàíèçìèòå çà óïðàâëåíèå è èçìåíåíèå íà ñòúïêàòà íà âèòëîòî.
 (3) Ïðîâåæäàò ñå èçïèòâàíèÿ ñ äîñòàòú÷íà ïðîäúëæèòåëíîñò ïðè òàêèâà ðåæèìè íà ìîùíîñò, îáîðîòè è äðóãè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà ïðîâåðêà íà íàäåæäíîñòòà è èçäðúæëèâîñòòà íà âèòëîòî.
 Ðàçäåë VII
Èçèñêâàíèÿ êúì ñèëîâàòà óñòàíîâêà

 ×ë. 86. Ñèëîâàòà óñòàíîâêà òðÿáâà äà ñúîòâåòñòâà íà èçèñêâàíèÿòà, èçëîæåíè â òîçè ðàçäåë.
 ×ë. 87. Ñèëîâàòà óñòàíîâêà ñå ïðîåêòèðà òàêà, ÷å äâèãàòåëèòå è âèòëàòà (àêî èìà òàêèâà) äà ìîãàò äà áúäàò èçïîëçâàíè â ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ. Ïðè óñëîâèÿòà, óêàçàíè â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ, ñàìîëåòúò äà ñå åêñïëîàòèðà áåç ïðåâèøàâàíå íà óñòàíîâåíèòå îãðàíè÷åíèÿ çà äâèãàòåëèòå è âèòëàòà â ñúîòâåòñòâèå ñ ðàçäåëè V, VI è VII íà òàçè ãëàâà.
 ×ë. 88. Êîãàòî ïðîäúëæàâàùîòî ñå âúðòåíå íà ðîòîðà íà îòêàçàëèÿ äâèãàòåë óâåëè÷àâà ðèñêà îò ïîæàð èëè îò ñåðèîçíî ðàçðóøàâàíå íà êîíñòðóêöèÿòà, ñå îñèãóðÿâàò ñðåäñòâà, ïîçâîëÿâàùè íà åêèïàæà äà ñïðå âúðòåíåòî íà äâèãàòåëÿ â ïîëåò èëè äà íàìàëè îáîðîòèòå äî áåçîïàñíî íèâî.
 ×ë. 89. Îñèãóðÿâà ñå âúçìîæíîñò çà ïîâòîðíî ïóñêàíå íà äâèãàòåëÿ íà àáñîëþòíè âèñî÷èíè äî çàÿâåíàòà ìàêñèìàëíà âèñî÷èíà.
 ×ë. 90. Ñèëîâàòà óñòàíîâêà ñå ðàçïîëàãà è ìîíòèðà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å âñåêè äâèãàòåë çàåäíî ñ íåãîâèòå ñèñòåìè äà ñå óïðàâëÿâà è èçïîëçâà íåçàâèñèìî îò äðóãèòå. Îñèãóðÿâà ñå êîíôèãóðàöèÿ íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà è ñèñòåìèòå, ïðè êîÿòî âúçíèêâàíåòî íà êàêâèòî è äà å îòêàçè (îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî âåðîÿòíîñòòà çà âúçíèêâàíåòî èì å èçêëþ÷èòåëíî ìàëêà) íå ìîæå äà äîâåäå äî ïî-ãîëÿìà çàãóáà íà ìîùíîñò, îòêîëêîòî ïðè ïúëíèÿ îòêàç íà êðèòè÷åí äâèãàòåë.
 ×ë. 91. Íàïðåæåíèÿòà âúâ âúçäóøíîòî âèòëî, ïðåäèçâèêàíè îò âèáðàöèÿ, äà íå ïðåâèøàâàò ñòîéíîñòèòå, êîèòî ñà îïðåäåëåíè êàòî áåçîïàñíè ïðè åêñïëîàòàöèÿ â ãðàíèöèòå íà óñòàíîâåíèòå åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ çà ñàìîëåòà.
 ×ë. 92. Îõëàäèòåëíàòà ñèñòåìà äà áúäå â ñúñòîÿíèå äà ïîääúðæà òåìïåðàòóðàòà íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà â ãðàíèöèòå íà óñòàíîâåíèòå îãðàíè÷åíèÿ ïðè òåìïåðàòóðè íà âúíøíèÿ âúçäóõ, äîñòèãàùè ìàêñèìàëíè ñòîéíîñòè, ïðè êîèòî å ïðåäâèäåíà åêñïëîàòàöèÿòà íà ñàìîëåòà. Â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ ñå óêàçâàò ìàêñèìàëíàòà, à àêî å íåîáõîäèìî è ìèíèìàëíàòà òåìïåðàòóðà íà âúçäóõà, ïðè êîÿòî ñèëîâàòà óñòàíîâêà å ïðèãîäíà çà åêñïëîàòàöèÿ.
 ×ë. 93. Ãîðèâíàòà è ìàñëåíàòà ñèñòåìà, ñèñòåìàòà íà âõîäíîòî óñòðîéñòâî, âêëþ÷âàùà âúçäóõîçàáîðíèêà è âõîäíèÿ êàíàë, è äðóãèòå ñèñòåìè íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà äà îñèãóðÿâàò óäîâëåòâîðèòåëíà ðàáîòà íà âñåêè äâèãàòåë â ñúîòâåòñòâèå ñ óñòàíîâåíèòå èçèñêâàíèÿ è ïðè âñè÷êè óñëîâèÿ íà ôóíêöèîíèðàíå íà ñèñòåìèòå (íàïðèìåð ïðè ðàçëè÷íè ðåæèìè íà ìîùíîñò íà äâèãàòåëÿ, â ðàçëè÷íè ïîëîæåíèÿ è ïðè ðàçëè÷íè óñêîðåíèÿ íà ñàìîëåòà, àòìîñôåðíè óñëîâèÿ, òåìïåðàòóðà íà ðàáîòíèòå òå÷íîñòè) â ãðàíèöèòå íà ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 94. Çà çîíè íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà, êúäåòî ïîòåíöèàëíàòà îïàñíîñò îò ïîæàð å îñîáåíî ãîëÿìà ïîðàäè áëèçîñòòà íà çàïàëèòåëíè èçòî÷íèöè äî ãîðèìè ìàòåðèàëè, â äîïúëíåíèå êúì îáùèòå ñòàíäàðòè ñå èçèñêâà:
 1. äà áúäàò èçîëèðàíè ñ ïîìîùòà íà ïîæàðîóñòîé÷èâè ìàòåðèàëè îò äðóãèòå çîíè íà ñàìîëåòà, â êîèòî íàëè÷èåòî íà ïîæàð ùå çàñòðàøè ïðîäúëæàâàíåòî íà ïîëåòà; ïðè òîâà ñå îáðúùà âíèìàíèå íà âåðîÿòíèòå ìåñòà íà âúçíèêâàíå íà ïîæàðà, êàêòî è íà ïúòèùàòà çà íåãîâîòî ðàçïðîñòðàíåíèå;
 2. êîìïîíåíòèòå íà ñèñòåìèòå, ñúäúðæàùè âúçïëàìåíÿåìè òå÷íîñòè, êîèòî ñà ðàçïîëîæåíè â ïîäîáíè çîíè, äà íå èçïóñêàò òå÷íîñòè â ñëó÷àé íà ïîæàð; ïðåäâèæäàò ñå ñðåäñòâà, ñ ïîìîùòà íà êîèòî åêèïàæúò ìîæå äà ñïèðà ïîäàâàíåòî íà âúçïëàìåíèòåëíè òå÷íîñòè â òàêèâà çîíè ïðè âúçíèêâàíå íà ïîæàð;
 3. äà áúäàò îñèãóðåíè äîñòàòú÷åí áðîé ïðîòèâîïîæàðíè ñåíçîðè, ðàçïîëîæåíè ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà îñèãóðÿò áúðçîòî îòêðèâàíå íà êàêúâòî è äà å ïîæàð â òåçè çîíè;
 4. óêàçàíèòå çîíè äà áúäàò ñíàáäåíè ñ ïîæàðîãàñèòåëíè ñèñòåìè, ñïîñîáíè çà èçãàñÿò êàêúâòî è äà å ïîæàð, êîéòî ìîæå äà âúçíèêíå â òÿõ, îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñòåïåíòà íà èçîëàöèÿ, êîëè÷åñòâîòî íà ãîðèìèòå âåùåñòâà, ïðîòèâîïîæàðíàòà óñòîé÷èâîñò íà êîíñòðóêöèÿòà è äðóãè ïîäîáíè ôàêòîðè ñà òàêèâà, ÷å âúçíèêíàëèÿò â çîíàòà ïîæàð íå áè çàñòðàøèë áåçîïàñíîñòòà íà ñàìîëåòà.
 Ðàçäåë VIII
Èçèñêâàíèÿ êúì ïðèáîðèòå è îáîðóäâàíåòî

 ×ë. 95. (1) Ñàìîëåòúò ñå ñíàáäÿâà ñ îäîáðåíè ïðèáîðè è îáîðóäâàíå çà áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà ñàìîëåòà ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîèòî ñà íåîáõîäèìè íà åêèïàæà äà åêñïëîàòèðà ñàìîëåòà â ðàìêèòå íà åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ.
 (2) Ïðèáîðèòå è îáîðóäâàíåòî, êîèòî ñà äîïúëíèòåëíè êúì ìèíèìàëíî íåîáõîäèìèòå çà èçäàâàíå íà óäîñòîâåðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò çà îïðåäåëåíè ñïåöèàëíè óñëîâèÿ èëè çà îïðåäåëåíè âèäîâå ìàðøðóòè, ñà óêàçàíè â Àíåêñ 6, ÷àñò I è II.
 ×ë. 96. Ïðèáîðèòå è îáîðóäâàíåòî ñå ìîíòèðàò â ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñòàíäàðòèòå íà ðàçäåë IV.
 ×ë. 97. Îïðåäåëåíîòî àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå, êîåòî åêèïàæúò èëè ïúòíèöèòå ñå î÷àêâà äà èçïîëçâàò èëè çàäåéñòâàò â àâàðèéíè ñèòóàöèè, äà áúäå íàäåæäíî, ëåñíî äîñòúïíî è ëåñíî èäåíòèôèöèðàíî, êàòî íà÷èíèòå ìó íà èçïîëçâàíå äà áúäàò ÿñíî óêàçàíè.
 ×ë. 98. (1) Ñâåòëèíèòå, èçèñêâàíè îò Àíåêñ 2 êúì Êîíâåíöèÿòà çà ìåæäóíàðîäíî ãðàæäàíñêî âúçäóõîïëàâàíå çà ñàìîëåòèòå ïî âðåìå íà ïîëåò èëè ïðè åêñïëîàòàöèÿ íà ëåòèùåòî, äà áúäàò ñ èíòåíçèòåò, öâÿò, çîíà íà äåéñòâèå è äðóãè õàðàêòåðèñòèêè, êîèòî îñèãóðÿâàò íà ïèëîòà íà äðóãî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî èëè íà íàçåìíèÿ ïåðñîíàë, äîêîëêîòî òîâà å âúçìîæíî, äîñòàòú÷íî âðåìå çà èíòåðïðåòàöèÿ è èçïúëíåíèå íà íåîáõîäèìîòî ìàíåâðèðàíå ñ öåë èçáÿãâàíåòî íà ñáëúñêâàíå. Ïðè ïðîåêòèðàíåòî íà òàêèâà ñâåòëèíè ñå îò÷èòàò óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî òå èçïúëíÿâàò ñâîèòå ôóíêöèè, âêëþ÷èòåëíî âåðîÿòíîñòòà ñâåòëèíèòå äà áúäàò íàáëþäàâàíè íà ðàçëè÷íè ôîíîâå, êàòî íàïðèìåð ãðàäñêî îñâåòëåíèå, ÷èñòî çâåçäíî íåáå, îãðÿíà îò ëóíàòà âîäíà ïîâúðõíîñò è äíåâíè óñëîâèÿ íà ñëàáî ôîíîâî îñâåòëåíèå. Îò÷èòà ñå è îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å ðèñêîâèòå ñèòóàöèè çà ñáëúñêâàíå ìîãàò äà âúçíèêíàò ñ íàé-ãîëÿìà âåðîÿòíîñò â àåðîäðîìíèòå äèñïå÷åðñêè çîíè, êúäåòî âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà ìàíåâðèðàò íà ìåæäèííè è íèñêè åøàëîíè ïðè ñêîðîñòè íà ñáëèæåíèå, êîèòî íå ïðåâèøàâàò 900 êì/÷ (500 âúçåëà).
 (2) Êîíêðåòíèòå òåõíè÷åñêè ñïåöèôèêàöèè çà âúíøíèòå áîðäîâè ñâåòëèíè íà ñàìîëåòèòå ñå ñúäúðæàò â ÷àñò III íà òåõíè÷åñêîòî ðúêîâîäñòâî çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò "Äîêóìåíò 9051" íà Ìåæäóíàðîäíàòà îðãàíèçàöèÿ çà ãðàæäàíñêà àâèàöèÿ (ÈÊÀÎ).
 ×ë. 99. (1) Ñâåòëèíèòå ñå èíñòàëèðàò íà ñàìîëåòèòå ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà áúäå íàìàëåíà äî ìèíèìóì âúçìîæíîñòòà çà:
 1. íåáëàãîïðèÿòíî âëèÿíèå íà óäîâëåòâîðèòåëíîòî èçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà íà åêèïàæà;
 2. îïàñíî çàñëåïÿâàíå íà âúíøåí íàáëþäàòåë.
 (2) Çà äà ñå èçáåãíàò óêàçàíèòå â àë. 1 åôåêòè, ñå îñèãóðÿâàò ñðåäñòâà, ñ ïîìîùòà íà êîèòî ïèëîòúò ìîæå äà èçêëþ÷è èëè äà íàìàëè èíòåíçèòåòà íà ìèãàùèòå ñâåòëèíè â èçðè÷íî óêàçàíèòå ñëó÷àè.
 Ðàçäåë IÕ
Åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ è èíôîðìàöèÿ

 ×ë. 100. Åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ, îïðåäåëåíè ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà ïî òîçè ðàçäåë, çàåäíî ñ âñÿêà äðóãà èíôîðìàöèÿ, íåîáõîäèìà çà áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà ñàìîëåòà, ñå äîâåæäàò äî çíàíèåòî íà çàèíòåðåñóâàíèòå ëèöà ÷ðåç ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ, à ñúùî ÷ðåç ìàðêèðîâêè, ïîÿñíèòåëíè íàäïèñè, êàêòî è ñ ïîìîùòà íà äðóãè ñðåäñòâà, ÷ðåç êîèòî ìîæå åôåêòèâíî äà ñå ïîñòèãíå òàçè öåë.
 ×ë. 101. Îãðàíè÷åíèÿòà, çà êîèòî ñúùåñòâóâà ðèñê çà ïðåâèøàâàíå ïî âðåìå íà ïîëåò è êîèòî ñå äåôèíèðàò êîëè÷åñòâåíî, ñå èçðàçÿâàò â ïîäõîäÿùè ìåðíè åäèíèöè è, àêî òîâà å íåîáõîäèìî, ñå âíàñÿò ïîïðàâêè â òåõíèòå ñòîéíîñòè, êàòî ñå îò÷èòàò ãðåøêèòå â èçìåðâàíèÿòà. Òîâà ñå èçâúðøâà ñ öåë åêèïàæúò, êàòî èçïîëçâà íàëè÷íèòå ïðèáîðè, äà ìîæå äà îïðåäåëè ìîìåíòèòå, êîãàòî òåçè îãðàíè÷åíèÿ ñà äîñòèãíàòè.
 ×ë. 102. Îãðàíè÷åíèÿòà íà çàòîâàðâàíåòî íà ñàìîëåòà îáõâàùàò ìàêñèìàëíàòà ìàñà, ïðåäåëíîòî ðàçïîëîæåíèå íà öåíòúðà íà òåæåñòòà, ïðåäåëíèòå ñòîéíîñòè íà ðàçïðåäåëåíèåòî íà ìàñàòà è ïðåäåëíîòî íàòîâàðâàíå íà ïîäà.
 ×ë. 103. Îãðàíè÷åíèÿòà íà âúçäóøíàòà ñêîðîñò âêëþ÷âàò âñè÷êè ñêîðîñòè, êîèòî ñà îïðåäåëåíè îò ãëåäíà òî÷êà íà çàïàçâàíå íà öåëîñòòà íà êîíñòðóêöèÿòà èëè íà ëåòàòåëíèòå êà÷åñòâà íà ñàìîëåòà èëè ïîðàäè äðóãè ñúîáðàæåíèÿ. Òåçè ñêîðîñòè ñå îïðåäåëÿò ïî îòíîøåíèå íà ñúîòâåòíèòå êîíôèãóðàöèè íà ñàìîëåòà è íà äðóãè ôàêòîðè.
 ×ë. 104. Îãðàíè÷åíèÿòà íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà âêëþ÷âàò òåçè îãðàíè÷åíèÿ, êîèòî ñà óñòàíîâåíè çà ðàçëè÷íèòå åëåìåíòè íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà, ìîíòèðàíà íà ñàìîëåòà.
 ×ë. 105. Îãðàíè÷åíèÿòà çà îáîðóäâàíåòî è ñèñòåìèòå âêëþ÷âàò âñè÷êè îãðàíè÷åíèÿ, êîèòî ñà îïðåäåëåíè çà ðàçëè÷íèòå åëåìåíòè íà îáîðóäâàíåòî è ñèñòåìèòå, ìîíòèðàíè íà ñàìîëåòà.
 ×ë. 106. Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ îïðåäåëÿ âñè÷êè íåîáõîäèìè îãðàíè÷åíèÿ ïî îòíîøåíèå íà óñëîâèÿòà, êîèòî ñå ñìÿòàò íåáëàãîïðèÿòíè çà áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà ñàìîëåòà.
 ×ë. 107. (1) Îãðàíè÷åíèÿòà çà ëåòàòåëíèÿ ñúñòàâ âêëþ÷âàò ìèíèìàëíèÿ áðîé íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà, íåîáõîäèì äà åêñïëîàòèðà ñàìîëåòà. Ïðè òîâà ñå îò÷èòà è äîñòúïúò íà ñúîòâåòíèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà äî âñè÷êè íåîáõîäèìè îðãàíè çà óïðàâëåíèå è ïðèáîðè, à ñúùî âúçìîæíîñòòà çà èçïúëíåíèåòî íà óñòàíîâåíèòå àâàðèéíè ïðîöåäóðè.
 (2) Óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî â åêèïàæà ñå âêëþ÷âàò äîïúëíèòåëíè ëèöà íàä ìèíèìóìà, îïðåäåëåí â èçèñêâàíèÿòà íà òîçè ÷ëåí, ñà äàäåíè â Àíåêñ 6, ÷àñòè I è II.
 ×ë. 108. Îãðàíè÷åíèÿòà çà âðåìåòî çà ïîëåò ñëåä îòêàç íà ñèñòåìà èëè ñèëîâà óñòàíîâêà âêëþ÷âàò ìàêñèìàëíîòî âðåìå íà ïîëåò, çà êîåòî å îïðåäåëåíà íàäåæäíîñòòà íà ñèñòåìèòå ïðè äàâàíå ðàçðåøåíèå çà ïîëåòè íà ñàìîëåòè ñ äâå ãàçîòóðáèííè ñèëîâè óñòàíîâêè.
 ×ë. 109. Â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ ñå óêàçâàò êîíêðåòíèòå âèäîâå åêñïëîàòàöèÿ, çà êîèòî ñàìîëåòúò å ïîêàçàë, ÷å îòãîâàðÿ íà ñúîòâåòíè íîðìè çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò.
 ×ë. 110. (1) Îñèãóðÿâà ñå èíôîðìàöèÿ çà ìàñàòà íà ïðàçåí ñàìîëåò çàåäíî ñ óêàçâàíå íà óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî å èçâúðøåíî ïðåòåãëÿíåòî ìó, çà ñúîòâåòíîòî ïîëîæåíèå íà öåíòúðà íà òåæåñòòà, êàêòî è çà òî÷êèòå è ëèíèèòå, îòíîñèòåëíî êîèòî ñà äàäåíè îãðàíè÷åíèÿòà çà öåíòúðà íà òåæåñòòà.
 (2) Îáèêíîâåíî ìàñàòà íà ïðàçåí ñàìîëåò èçêëþ÷âà ìàñàòà íà åêèïàæà, ïëàòåíèÿ òîâàð è èçïîëçâàíîòî ãîðèâî, êàêòî è íà ìàñëîòî, êîåòî ìîæå äà áúäå èçòî÷åíî, êàòî âêëþ÷âà ìàñàòà íà âñè÷êè ïîñòîÿííè òîâàðè, íåèçïîëçâàåìî ãîðèâî, íåñëèâàåìî ìàñëî, îáùîòî êîëè÷åñòâî òå÷íîñò â ñèñòåìàòà çà îõëàæäàíå íà äâèãàòåëèòå è îáùîòî êîëè÷åñòâî íà õèäðàâëè÷íàòà òå÷íîñò.
 ×ë. 111. Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ ïðåäñòàâÿ îïèñàíèå íà ïðàâèëàòà íà åêñïëîàòàöèÿ â íîðìàëíè è àâàðèéíè óñëîâèÿ íà ñàìîëåòà, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà íåãîâàòà áåçîïàñíà åêñïëîàòàöèÿ, è óêàçâà ïðîöåäóðè, êîèòî òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿâàò ïðè îòêàç íà åäèí èëè ïîâå÷å äâèãàòåëè.
 ×ë. 112. Ïðåäñòàâÿ ñå äîñòàòú÷íà èíôîðìàöèÿ çà âñè÷êè çíà÷èòåëíè èëè èçêëþ÷èòåëíè îñîáåíîñòè íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà ñàìîëåòà. Óêàçâàò ñå ñêîðîñòòà íà ñðèâ èëè ìèíèìàëíèòå ñêîðîñòè íà óñòàíîâåí ïîëåò.
 ×ë. 113. Îïðåäåëÿ ñå íàé-áåçîïàñíîòî ìÿñòî íà ñàìîëåòà, â êîåòî ìîãàò äà áúäàò ðàçïîëîæåíè áîìáè èëè äðóãè âçðèâíè óñòðîéñòâà, çà äà ñå íàìàëè äî ìèíèìóì åôåêòúò âúðõó ñàìîëåòà â ñëó÷àé íà åêñïëîçèÿ.
 ×ë. 114. Èíôîðìàöèÿòà çà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè âêëþ÷âà ñâåäåíèÿ çà ðàçëè÷íèòå êîíôèãóðàöèè íà ñàìîëåòà, ðåæèìèòå íà ìîùíîñò è ñúîòâåòíèòå ñêîðîñòè, çàåäíî ñ èíôîðìàöèÿòà, êîÿòî ïîìàãà íà åêèïàæà äà äîñòèãíå íà ïðàêòèêà îïðåäåëåíèòå ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè.
 ×ë. 115. Êîíñòðóêòîðñêàòà îðãàíèçàöèÿ ðàçðàáîòâà ðúêîâîäñòâî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà ñàìîëåòà. Â íåãî ÿñíî è òî÷íî ñå óêàçâà çà êîé êîíêðåòåí ñàìîëåò èëè ñåðèÿ îò ñàìîëåòè ñå îòíàñÿ òî. Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ âêëþ÷âà îãðàíè÷åíèÿòà, èíôîðìàöèÿòà è ïðîöåäóðèòå, êîèòî ñà ïðåäïèñàíè â òîçè ðàçäåë.
 ×ë. 116. Ìàðêèðîâêàòà è ïîÿñíèòåëíèòå íàäïèñè íà ïðèáîðèòå, îáîðóäâàíåòî, îðãàíèòå çà óïðàâëåíèå è äðóãè âêëþ÷âàò òàêèâà îãðàíè÷åíèÿ èëè èíôîðìàöèÿ, êîèòî èçèñêâàò ïðÿêîòî âíèìàíèå íà åêèïàæà ïî âðåìå íà ïîëåò.
 ×ë. 117. Îñèãóðÿâà ñå ìàðêèðîâêà è ïîÿñíèòåëíè íàäïèñè èëè èíñòðóêöèè, äàâàùè èíôîðìàöèÿ ñ âàæíî çíà÷åíèå íà çåìíèÿ ïåðñîíàë ñ öåë äà ñå ïðåäîòâðàòè âåðîÿòíîñòòà îò ãðåøêè ïðè íàçåìíîòî îáñëóæâàíå (íàïðèìåð ïðè òåãëåíå, çàðåæäàíå ñ ãîðèâî), êîèòî áèõà ìîãëè äà îñòàíàò íåçàáåëÿçàíè è äà çàñòðàøàò áåçîïàñíîñòòà íà ñàìîëåòà ïðè ñëåäâàùèòå ïîëåòè.
 Ðàçäåë Õ
Çàïàçâàíå íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò - èíôîðìàöèÿ çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå

 ×ë. 118. Îñèãóðÿâà ñå èíôîðìàöèÿ, êîÿòî äà áúäå èçïîëçâàíà ïðè ðàçðàáîòâàíå íà ïðîöåäóðè çà ïîääúðæàíå íà ñàìîëåòà â ñúñòîÿíèå íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò.
 ×ë. 119. Èíôîðìàöèÿòà çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå âêëþ÷âà îïèñàíèå íà ñàìîëåòà è ïðåïîðú÷âàíèòå ìåòîäè çà èçïúëíåíèåòî íà ðàáîòèòå çà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå. Òàêàâà èíôîðìàöèÿ âêëþ÷âà óêàçàíèÿ çà îòêðèâàíå íà äåôåêòèòå.
 ×ë. 120. (1) Ïðîãðàìàòà çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå ñúäúðæà èíôîðìàöèÿ çà ðàáîòèòå ïî òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå è ïðåïîðú÷âàíàòà ïåðèîäè÷íîñò çà èçïúëíåíèåòî èì.
 (2) Ðàáîòèòå ïî òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå è òÿõíàòà ïåðèîäè÷íîñò ñà çàäúëæèòåëíè, àêî ñà îïðåäåëåíè êàòî òàêèâà îò óïúëíîìîùåíèÿ îðãàí íà äúðæàâàòà íà ïðîåêòèðàíåòî.
 Ðàçäåë ÕI
Áåçîïàñíîñò

  ×ë. 121. (Â ñèëà îò 13.03.2000 ã.) Ïðè ïðîåêòèðàíå íà ñàìîëåòà ñå îïðåäåëÿ íàé-áåçîïàñíîòî ìÿñòî îò ãëåäíà òî÷êà íà ïîñòàâÿíå íà áîìáè.
 ×ë. 122. (Â ñèëà îò 13.03.2000 ã.) Âñè÷êè ñàìîëåòè, êîèòî ñà îáîðóäâàíè ñ âðàòà è ïðåãðàäà íà ïèëîòñêàòà êàáèíà, ñå ïðîåêòèðàò òàêà, ÷å äà ñå ñâåäå äî ìèíèìóì ïðîáèâàíåòî èì îò êóðøóìè íà ëåêî ñòðåëêîâî îðúæèå è øðàïíåëè îò ãðàíàòè.
 ×ë. 123. (Â ñèëà îò 13.03.2000 ã.) Ïðè ïðîåêòèðàíåòî ñå ïðåäâèæäàò îñîáåíîñòè â êîíñòðóêöèÿòà, êîèòî ùå çàòðóäíÿò ïîñòàâÿíåòî íà îðúæèÿ, âçðèâíè âåùåñòâà èëè äðóãè îïàñíè ïðåäìåòè íà áîðäà íà ñàìîëåòà è ùå óëåñíÿò ïðîöåäóðèòå çà òúðñåíå íà òàêèâà ïðåäìåòè.
 Ãëàâà òðåòà
Âåðòîëåòè

 Ðàçäåë I
Îáùè èçèñêâàíèÿ

 ×ë. 124. Ðàçïîðåäáèòå ïî òàçè ãëàâà ñà ïðèëîæèìè çà âñè÷êè âåðòîëåòè, ïðåäíàçíà÷åíè çà ïðåâîçâàíåòî íà ïúòíèöè, êàðãî èëè ïîùåíñêè òîâàðè, ÷èèòî ïðîòîòèïè ñà ïðåäñòàâåíè íà ñúîòâåòíèòå íàöèîíàëíè âëàñòè çà ñåðòèôèöèðàíå íà èëè ñëåä 22 ìàðò 1991 ã.
 ×ë. 125. Íèâîòî íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, îïðåäåëåíî îò ñúîòâåòíèòå íàöèîíàëíè íîðìè çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, òðÿáâà äà å ïîíå åêâèâàëåíòíî íà îáùîòî íèâî, ïðåäâèäåíî â èçèñêâàíèÿòà íà íàðåäáàòà.
 ×ë. 126. Èçèñêâàíèÿòà ñå îòíàñÿò äî öåëèÿ âåðòîëåò, âêëþ÷èòåëíî ñèëîâèòå óñòàíîâêè, ñèñòåìèòå è îáîðóäâàíåòî, îñâåí àêî íå å óêàçàíî äðóãî.
  ×ë. 127. Ïðè ïðîåêòèðàíåòî íà âåðòîëåòà, íà íåãîâèòå ñèëîâè óñòàíîâêè è îáîðóäâàíå ñå óñòàíîâÿâàò îïðåäåëåíè îãðàíè÷åíèÿ. Òåçè îãðàíè÷åíèÿ ñå îïðåäåëÿò ñ äîñòàòú÷åí çàïàñ ïî îòíîøåíèå íà ðàçëè÷íèòå óñëîâèÿ ñ öåë äà ñå íàïðàâè èçêëþ÷èòåëíî ìàëêà âåðîÿòíîñòòà îò èíöèäåíòè, âúçíèêâàùè â ðåçóëòàò íà òàêèâà óñëîâèÿ.
 ×ë. 128. (1) Ïðè ïðîåêòèðàíåòî íà âåðòîëåòà ñå îïðåäåëÿò äèàïàçîíèòå íà èçìåíåíèå íà ìàñàòà, ðàçïîëîæåíèåòî íà öåíòúðà íà òåæåñòòà, ðàçïðåäåëåíèåòî íà òîâàðà, ñêîðîñòèòå, âèñî÷èíàòà è áàðîìåòðè÷íàòà âèñî÷èíà, â ðàìêèòå íà êîèòî ñå äåìîíñòðèðà ñúîòâåòñòâèå ñ âñè÷êè èçèñêâàíèÿ, îïèñàíè â ãëàâà òðåòà. Ïðè òîâà íå ñå âçåìàò ïîä âíèìàíèå òàêèâà êîìáèíàöèè îò óñëîâèÿ, êîèòî ñà ïðèíöèïíî íåâúçìîæíè çà ïîñòèãàíå.
 (2) Îãðàíè÷åíèÿòà çà ìàêñèìàëíà åêñïëîàòàöèîííà ìàñà è öåíòúð íà òåæåñòòà ìîãàò äà ñå èçìåíÿò â çàâèñèìîñò îò âèñî÷èíèòå è åòàïèòå íà ïîëåò (èçëèòàíå, ïîëåò ïî ìàðøðóò, êàöàíå) è äðóãè ôàêòîðè.
 (3) Ìàêñèìàëíàòà åêñïëîàòàöèîííà ìàñà ìîæå äà áúäå îãðàíè÷åíà îò ïðèëàãàíåòî íà ñòàíäàðòèòå çà ñåðòèôèöèðàíå ïî øóì ñúãëàñíî Íàðåäáà ¹ 16 îò 1999 ã. çà àâèàöèîííèÿ øóì è çà ãàçîâèòå åìèñèè íà àâèàöèîííèòå äâèãàòåëè (ÄÂ, áð. 8 îò 1999 ã.) è Àíåêñ 6.
 ×ë. 129. Âñè÷êè ñâîéñòâà èëè õàðàêòåðèñòèêè íà âåðòîëåòà, êîèòî íå îñèãóðÿâàò áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòèòå ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, ñå èçêëþ÷âàò.
 ×ë. 130. (1) Ñúîòâåòñòâèåòî ñ èçèñêâàíèÿòà çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò ñå îñíîâàâà íà äîêàçàòåëñòâà, ïîëó÷åíè îò èçïèòâàíèÿ, èç÷èñëåíèÿ, èç÷èñëåíèÿ, áàçèðàíè íà èçïèòâàíèÿ ïðè óñëîâèå, ÷å âúâ âñåêè ñëó÷àé ïîñòèãíàòàòà òî÷íîñò ùå îñèãóðè íèâî íà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, ðàâíî íà òîâà, êîåòî áè áèëî ïîñòèãíàòî ïðè ïðîâåæäàíåòî íà ïðåêè èçïèòâàíèÿ.
 (2) Èçïèòâàíèÿòà ïî àë. 1 òðÿáâà äà îñèãóðÿâàò â äîñòàòú÷íà ñòåïåí ãàðàíöèÿ, ÷å âåðòîëåòúò, íåãîâèòå êîìïîíåíòè è îáîðóäâàíå ñà íàäåæäíè è ôóíêöèîíèðàò ïðàâèëíî ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 Ðàçäåë II
Èçèñêâàíèÿ êúì ëåòàòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè

 ×ë. 131. Ñúîòâåòñòâèåòî ñ èçèñêâàíèÿòà, îïèñàíè â òîçè ðàçäåë, ñå óñòàíîâÿâà â ïîëåò èëè ïðè äðóãè èçïèòâàíèÿ, ïðîâåäåíè íà âåðòîëåòà èëè âåðòîëåòèòå îò òèïà, çà êîéòî ñå èçèñêâà óäîñòîâåðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò. Òîâà ìîæå äà ñå ïîñòèãíå è ÷ðåç èç÷èñëåíèÿ, áàçèðàíè íà ïîäîáíè èçïèòâàíèÿ, ïðè óñëîâèå, ÷å ðåçóëòàòèòå, ïîëó÷åíè îò èç÷èñëåíèÿòà, ñà ðàâíîñòîéíè ïî òî÷íîñò èëè ïðåâèøàâàò ñ îïðåäåëåí çàïàñ ðåçóëòàòèòå îò ïðåêèòå èçïèòâàíèÿ.
 ×ë. 132. Ñúîòâåòñòâèåòî ñ âñÿêî èçèñêâàíå ñå óñòàíîâÿâà çà âñè÷êè ïðèëîæèìè êîìáèíàöèè îò ìàñà è öåíòúð íà òåæåñòòà íà âåðòîëåòà â ðàìêèòå íà äèàïàçîíà íà íàòîâàðâàíåòî ìó, çà êîéòî ñå èçèñêâà ñåðòèôèêàöèÿ.
 ×ë. 133. Êîãàòî å íåîáõîäèìî, ñå îïðåäåëÿò ïîäõîäÿùè êîíôèãóðàöèè íà âåðòîëåòà çà îïðåäåëÿíåòî íà åêñïëîàòàöèîííèòå ìó êà÷åñòâà â ðàçëè÷íè åòàïè íà ïîëåò è çà èçñëåäâàíå íà ëåòàòåëíèòå ìó êà÷åñòâà.
 ×ë. 134. Â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà ñå îïðåäåëÿò è ïðåäñòàâÿò äîñòàòú÷íî äàííè, êîèòî äà ïðåäîñòàâÿò íà îïåðàòîðèòå íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ çà îïðåäåëÿíå íà ìàñàòà íà âåðòîëåòà â ñúîòâåòñòâèå ñ ïàðàìåòðèòå, ñïåöèôè÷íè çà ïðåäïîëàãàåìèÿ ïîëåò, êàêòî è çà îïðåäåëÿíå íà ñúîòâåòíèòå ðàáîòíè ïàðàìåòðè. Òåçè äàííè ñà íåîáõîäèìè, çà äà áúäå èçïúëíåí ïîëåòúò ñ äîñòàòú÷íà ñòåïåí íà ãàðàíöèÿ, ÷å ùå ñå ïîñòèãíå ìèíèìàëíî íèâî íà áåçîïàñíè ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè ïðè ïðîâåæäàíåòî ìó.
 ×ë. 135. Ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè, îïðåäåëåíè çà âåðòîëåòà, äà íå èçèñêâàò îò ïèëîòà ïðåêîìåðíî âèñîêà êâàëèôèêàöèÿ èëè ïðåêàëåíî ïîâèøåíî âíèìàíèå ïðè óïðàâëåíèåòî ìó.
 ×ë. 136. Îïðåäåëåíèòå ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè íà âåðòîëåòà äà áúäàò ñúâìåñòèìè ñ óñëîâèÿòà, îïèñàíè â ÷ë. 127 , è ñ óñëîâèÿòà íà åêñïëîàòàöèÿ â ëîãè÷åñêè êîìáèíàöèè ñ äåéñòâèÿòà íà ñèñòåìèòå íà âåðòîëåòà è íåãîâîòî îáîðóäâàíå, ôóíêöèîíèðàíåòî íà êîèòî ìîæå äà ïîâëèÿå íà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå ìó õàðàêòåðèñòèêè.
 ×ë. 137. (1) Ïðè ìàêñèìàëíàòà ïëàíèðàíà ìàñà çà èçëèòàíå è êàöàíå êàòî ôóíêöèÿ íà âèñî÷èíàòà íà ëåòèùåòî èëè íà áàðîìåòðè÷íàòà âèñî÷èíà â óñëîâèÿòà íà ñòàíäàðòíà àòìîñôåðà èëè â çàäàäåíè àòìîñôåðíè óñëîâèÿ áåç âÿòúð, à çà âåðòîëåòè, åêñïëîàòèðàíè îò âîäíà ïîâúðõíîñò ïðè äàäåíè óñëîâèÿ íà ãëàäêà âîäà, âåðòîëåòúò äà áúäå â ñúñòîÿíèå äà ïîñòèãíå ìèíèìàëíèòå ñè ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè, áåç äà ñå îò÷èòàò ïðåïÿòñòâèÿ èëè äúëæèíà íà çîíàòà íà èçëèòàíå è êðàéíèÿ åòàï íà êàöàíå.
 (2) Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ äà ïîçâîëÿâà îïðåäåëÿíå íà ìàêñèìàëíàòà ìàñà íà èçëèòàíå è êàöàíå â çàâèñèìîñò îò: çàìåðåíèòå íà ïëîùàäêàòà çà èçëèòàíå è êàöàíå äàííè, êàòî âèñî÷èíà íà ïëîùàäêàòà, áàðîìåòðè÷íà âèñî÷èíà íà íèâîòî íà ïëîùàäêàòà, áàðîìåòðè÷íà âèñî÷èíà è òåìïåðàòóðà íà âúçäóõà íà íèâîòî íà ïëîùàäêàòà è /èëè äðóãè, òàêà ÷å ëåñíî äà áúäàò èçïîëçâàíè ïðè ïðèëàãàíåòî íà èçèñêâàíèÿòà çà åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ íà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè íà âåðòîëåòà.
 ×ë. 138. (1) Âåðòîëåòèòå ñ ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1 è êëàñ 2 äà ñà â ñúñòîÿíèå äà èçëåòÿò ïðè ñëåäíèòå ïðåäïîëàãàåìè óñëîâèÿ: îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà â òî÷êàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå çà èçëèòàíå èëè ñëåä íåéíîòî ïðåìèíàâàíå (çà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1), â ñïåöèôè÷íà òî÷êà ñëåä èçëèòàíå èëè ñëåä íåéíîòî ïðåìèíàâàíå (çà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 2), à îñòàíàëèòå ñèëîâè óñòàíîâêè ðàáîòÿò â ðàìêèòå íà ìîùíîñòíèòå èì îãðàíè÷åíèÿ ïðè èçëèòàíå.
 (2) Ìèíèìàëíèòå ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè ïðè âñè÷êè åòàïè íà èçëèòàíå è íàáèðàíå íà âèñî÷èíà äà èìàò äîñòàòú÷åí çàïàñ, çà äà ñå îñèãóðè â åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîèòî ñå ðàçëè÷àâàò íåçíà÷èòåëíî îò ðàç÷åòíèòå, îòêëîíåíèåòî îò ïðåäïèñàíèòå â ÷ë. 140 äàííè äà íå áúäå ïðåêàëåíî ãîëÿìî.
 (3) Êëàñúò íà âåðòîëåòà ñå îïðåäåëÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ Àíåêñ 6, ÷àñò III.
 ×ë. 139. (1) Â ñëó÷àé íà îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà â òî÷êàòà íà ïðèåìàíå íà ðåøåíèå çà êàöàíå èëè ïðåäè íåÿ (çà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíî- òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1), â ñïåöèôè÷íà òî÷êà ïðåäè êàöàíå èëè ïðåäè íåÿ (çà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 2), âåðòîëåòúò äà å â ñúñòîÿíèå, çàïî÷âàéêè ìàíåâðè â êîíôèãóðàöèÿ íà çàõîä çà êàöàíå, äà ïðîäúëæè áåçîïàñíî ïîëåòà ñè ïðè óñëîâèå, ÷å îñòàíàëèòå ñèëîâè óñòàíîâêè (îñòàíàëàòà ñèëîâà óñòàíîâêà), ðàáîòÿò (ðàáîòè) â ðàìêèòå íà îïðåäåëåíèòå îãðàíè÷åíèÿ.
 (2) Â ñëó÷àé íà ïðåêðàòåíî êàöàíå âåðòîëåòúò äà å â ñúñòîÿíèå, çàïî÷âàéêè ìàíåâðà â êîíôèãóðàöèÿ çà êàöàíå, äà èçâúðøè íàáèðàíå íà âèñî÷èíà ïðè óñëîâèå, ÷å ðàáîòÿò âñè÷êè ñèëîâè óñòàíîâêè.
  ×ë. 140. Äàííèòå íà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè ñå îïðåäåëÿò è ïðåäïèñâàò â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å òÿõíîòî ïðèëîæåíèå ïîñðåäñòâîì åêñïëîàòàöèîííèòå èíñòðóêöèè äà îñèãóðè íåîáõîäèìîòî íèâî íà ñúîòâåòñòâèå ìåæäó ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè íà âåðòîëåòà è óñëîâèÿòà íà ëåòèùàòà (ïëîùàäêè) è ïî òðàñåòàòà, ïðè êîèòî òîé å âúçìîæíî äà áúäå åêñïëîàòèðàí. Äàííèòå çà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè ñå îïðåäåëÿò è ïðåäïèñâàò çà ðàçëè÷íè åòàïè íà ïîëåòà ïðè îò÷èòàíå äèàïàçîíèòå íà ìàñà, âèñî÷èíà èëè áàðîìåòðè÷íà âèñî÷èíà, ñêîðîñò íà âÿòúðà è äðóãè âúíøíè óñëîâèÿ, à çà âåðòîëåòè - àìôèáèè - ñúñòîÿíèå íà âîäíàòà ïîâúðõíîñò, ïëúòíîñò íà âîäàòà è ñêîðîñò íà òå÷åíèÿòà, êàêòî è çà âñè÷êè äðóãè åêñïëîàòàöèîííè ïàðàìåòðè, çà êîèòî âåðòîëåòúò ñå ñåðòèôèöèðà.
 ×ë. 141. (1) Äàííèòå çà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè ïðè èçëèòàíå âêëþ÷âàò ðàçñòîÿíèåòî, íåîáõîäèìî çà èçëèòàíåòî, è òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíå. Çà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1 äàííèòå âêëþ÷âàò è ðàçñòîÿíèåòî çà ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî.
 (2) Òî÷êàòà íà ïðèåìàíå íà ðåøåíèå çà èçëèòàíå (ñàìî çà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1) å òî÷êà îò åòàïà íà èçëèòàíå, èçïîëçâàíà ïðè îïðåäåëÿíå íà èçëåòíèòå õàðàêòåðèñòèêè, ñëåä êîÿòî ïðè íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà ìîæå äà ñå ïðîäúëæè áåçîïàñíî ïîëåòúò èëè äà ñå èçïúëíè ïðåêðàòåíî èçëèòàíå.
 (3) Ðàçñòîÿíèåòî, íåîáõîäèìî çà èçëèòàíå (ñàìî çà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1), å ðàâíî íà ðàçñòîÿíèåòî ïî õîðèçîíòàëà îò íà÷àëîòî íà èçëèòàíå äî òî÷êàòà, â êîÿòî ñå äîñòèãàò: ñêîðîñò VTOSS; çàäàäåíàòà âèñî÷èíà íàä ïîâúðõíîñòòà çà èçëèòàíå è ïîëîæèòåëåí ãðàäèåíò íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà ñëåä îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà â òî÷êàòà íà ïðèåìàíå íà ðåøåíèå çà èçëèòàíå, êàòî â òîçè ìîìåíò îñòàíàëèòå ñèëîâè óñòàíîâêè (ñèëîâà óñòàíîâêà) ðàáîòÿò â ðàìêèòå íà óñòàíîâåíèòå åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ.
 (4) Íåîáõîäèìîòî ðàçñòîÿíèå çà ïðåêðàòåíî èçëèòàíå (ñàìî çà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1) å ðàâíî íà ðàçñòîÿíèåòî ïî õîðèçîíòàëà îò íà÷àëîòî íà èçëèòàíå äî òî÷êàòà, â êîÿòî ñå äîñòèãà ïúëíî ñïèðàíå íà âåðòîëåòà ïðè ïðåêðàòåíî èçëèòàíå ñëåä îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà â òî÷êàòà íà ïðèåìàíå íà ðåøåíèå çà èçëèòàíå.
 (5) Íåîáõîäèìîòî ðàçñòîÿíèå çà èçëèòàíå (ñàìî çà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 2 è êëàñ 3) å ðàâíî íà íåîáõîäèìîòî ðàçñòîÿíèå ïî õîðèçîíòàëà îò íà÷àëîòî íà èçëèòàíå äî òî÷êà, â êîÿòî ñå äîñòèãà íàé-èçãîäíàòà ñêîðîñò íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà (Vy), ñêîðîñò íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà ïðè íàé-èçãîäåí úãúë (Vx) èëè èçáðàíàòà ïðîìåæäóòú÷íà ñêîðîñò (ïðè óñëîâèå, ÷å òàçè ñêîðîñò íå èçèñêâà èçïúëíåíèå íà ïîëåò â ðàìêèòå íà êðèòè÷åñêèòå çîíè "âèñî÷èíà - ñêîðîñò") è çàäàäåíà âèñî÷èíà íàä ïîâúðõíîñòòà çà èçëèòàíå, ïðè óñëîâèå, ÷å âñè÷êè ñèëîâè óñòàíîâêè ðàáîòÿò íà èçëåòíà ìîùíîñò.
 ×ë. 142. Ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè ïðè ïîëåò ïî ìàðøðóò ñà õàðàêòåðèñòèêèòå ïðè íàáèðàíå íà âèñî÷èíà, ïðè êðåéñåðñêè ïîëåò èëè ïðè êàöàíå, è ñå îïðåäåëÿò ïðè ñëåäíèòå óñëîâèÿ:
 1. íå ðàáîòè åäèí êðèòè÷åí äâèãàòåë;
 2. íå ðàáîòÿò äâà êðèòè÷íè äâèãàòåëÿ ïðè õåëèêîïòåðè ñ òðè èëè ïîâå÷å äâèãàòåëè;
 3. ðåæèìúò íà ìîùíîñò íà ðàáîòåùèÿ äâèãàòåë (ðàáîòåùèòå äâèãàòåëè) íå ïðåâèøàâà ðåæèìà, çà êîéòî äâèãàòåëÿò (äâèãàòåëèòå) å ñåðòèôèöèðàí (ñà ñåðòèôèöèðàíè).
 ×ë. 143. (1) Åêñïëîàòàöèîííèòå äàííè çà êàöàíå âêëþ÷âàò íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ çà êàöàíå, êàêòî è (çà õåëèêîïòåðè ñ åêñïëîàòàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1) òî÷êàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå çà êàöàíå.
 (2) Òî÷êàòà çà ïðèåìàíå íà ðåøåíèå çà êàöàíå (çà âåðòîëåòè ñ åêñïëîàòàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1) ñå ÿâÿâà íàé-êðàéíàòà òî÷êà îò åòàïà íà çàõîä çà êàöàíå, ñëåä êîÿòî ìîæå äà áúäå èçïúëíåíî êàöàíåòî èëè áåçîïàñíî äà ñå ïðåêðàòè êàöàíåòî è ìèíå íà âòîðè êðúã ïðè åäèí íåðàáîòåù êðèòè÷åí äâèãàòåë.
 (3) Íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ çà êàöàíå å ðàâíà íà ðàçñòîÿíèåòî ïî õîðèçîíòàëà çà êàöàíå è ïúëíîòî ñïèðàíå, çàïî÷âàéêè îò òî÷êà, ðàçïîëîæåíà íà çàäàäåíà âèñî÷èíà íàä ïîâúðõíîñòòà çà êàöàíå.
 ×ë. 144. Âåðòîëåòúò òðÿáâà äà çàïàçâà ëåòàòåëíèòå ñè êà÷åñòâà ïðè âñè÷êè âèñî÷èíè, âêëþ÷èòåëíî äî ìàêñèìàëíî ïðåäâèæäàíàòà âèñî÷èíà è ïðè âñè÷êè òåìïåðàòóðíè óñëîâèÿ, îòíàñÿùè ñå äî âúïðîñíàòà âèñî÷èíà, ïðåäïèñàíà çà âåðòîëåòà.
 ×ë. 145. (1) Âåðòîëåòúò äà çàïàçâà óïðàâëÿåìîñò è ìàíåâðåíîñò ïðè âñè÷êè ïðåäâèæäàíè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ ñ îñèãóðåíà âúçìîæíîñò äà èçâúðøâà ïëàâíè ïðåõîäè îò åäèí ðåæèì íà ïîëåòà êúì äðóã (íàïðèìåð çàâîé, ïëúçãàíå, ïðîìÿíà íà ìîùíîñòòà íà äâèãàòåëèòå, ïðîìåíè íà êîíôèãóðàöèÿòà íà âåðòîëåòà), áåç òîâà äà èçèñêâà èçêëþ÷èòåëíà îïèòíîñò, ïîâèøåíî âíèìàíèå èëè ôèçè÷åñêà ñèëà îò ñòðàíà íà ïèëîòà, äîðè â ñëó÷àé íà îòêàç íà êîÿòî è äà å îò ñèëîâèòå óñòàíîâêè. Çà âñè÷êè åòàïè íà ïîëåò è êîíôèãóðàöèè íà âåðòîëåòà, çà êîèòî ñà îïðåäåëåíè ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå ìó õàðàêòåðèñòèêè, ñå îïðåäåëÿò òåõíèêè çà áåçîïàñíîòî ìó óïðàâëåíèå.
 (2) Èçèñêâàíèÿòà ïî àë. 1 îñèãóðÿâàò åêñïëîàòàöèÿòà íà âåðòîëåòà â óñëîâèÿòà íà íåçíà÷èòåëíà àòìîñôåðíà òóðáóëåíòíîñò è ãàðàíòèðàò, ÷å âúçíèêâàíå íà òóðáîëåíöèÿ íÿìà äà äîâåäå äî ïðåêàëåíî âëîøàâàíå íà ëåòàòåëíèòå ìó êà÷åñòâà.
 ×ë. 146. Âåðòîëåòúò äà å óïðàâëÿåì íà çåìÿòà (èëè íà âîäàòà) ïî âðåìå íà ðóëèðàíå, èçëèòàíå è êàöàíå ïðè âñè÷êè ïðåäâèæäàíè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 147. Âåðòîëåòúò äà å óïðàâëÿåì â ñëó÷àé íà âíåçàïåí îòêàç íà êðèòè÷íàòà ñèëîâà óñòàíîâêà â êîÿòî è äà å òî÷êà íà èçëèòàíå, ïðè óñëîâèå, ÷å ïèëîòèðàíåòî íà âåðòîëåòà ñúîòâåòñòâà íà ïðåäïèñàíîòî â ðúêîâîäñòâîòî ïî ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ ïî îòíîøåíèå íà èçëåòíèòå äàííè.
 ×ë. 148. Áàëàíñèðîâêàòà è âúçìîæíîñòèòå çà óïðàâëåíèå íà âåðòîëåòà äà íå èçèñêâàò çíà÷èòåëíî âíèìàíèå íà ïèëîòà äà ïîääúðæà æåëàíèòå óñëîâèÿ íà ïîëåò, êàòî ñå âçåìå ïðåäâèä åòàïúò íà ïîëåòà, ïðè êîéòî òåçè èçèñêâàíèÿ âúçíèêâàò, êàêòî è òÿõíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò. Â ñëó÷àé íà íåèçïðàâíîñò íà ñèñòåìà, ñâúðçàíà ñ îðãàíèòå çà óïðàâëåíèå, äà íå ñëåäâà çíà÷èòåëíî âëîøàâàíå íà óïðàâëÿåìîñòòà íà âåðòîëåòà.
 ×ë. 149. Óñòîé÷èâîñòòà ïî îòíîøåíèå íà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè, ÿêîñò è íàé-âåðîÿòíè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ íà âåðòîëåòà (íàïðèìåð êîíôèãóðàöèÿ íà êîíñòðóêöèÿòà è äèàïàçîí íà ñêîðîñòèòå) äà èçèñêâà ìèíèìàëíà êîíöåíòðàöèÿ íà ïèëîòà ïî âðåìå íà ïîëåò è äà íå èçèñêâà ïðåêîìåðíè óñèëèÿ îò íåãî. Áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà äà íå ñå íàðóøàâà ïîðàäè ëèïñà íà ìàíåâðåíîñò èëè íåäîñòàòú÷íà òàêàâà â àâàðèéíè ñèòóàöèè.
 ×ë. 150. Õàðàêòåðèñòèêèòå íà ðåæèìà íà àâòîðîòàöèÿ íà âåðòîëåòà äà ñúçäàâàò óñëîâèÿ, ïðè êîèòî ïèëîòúò êîíòðîëèðà îáîðîòèòå íà íîñåùèÿ âèíò â ðàìêèòå íà ïðåäïèñàíèòå îãðàíè÷åíèÿ, çà äà ñå çàïàçè ïúëíîòî óïðàâëåíèå íà âåðòîëåòà.
 ×ë. 151. Ïîâåäåíèåòî íà âåðòîëåòà ñëåä çàãóáà íà ìîùíîñò äà íå äîñòèãà òàêèâà ãðàíèöè, êîèòî äà çàòðóäíÿâàò áúðçîòî âúçñòàíîâÿâàíå íà îáîðîòèòå íà íîñåùèÿ âèíò, áåç äà ñå ïðåâèøàâàò îãðàíè÷åíèÿòà íà âåðòîëåòà ïî âúçäóøíà ñêîðîñò èëè ÿêîñò.
 ×ë. 152. Â ðåæèì íà àâòîðîòàöèÿ ñå îïðåäåëÿò ñêîðîñòè, ñúîòâåòñòâàùè íà ìàêñèìàëíà äàëå÷èíà íà ïîëåòà è ìèíèìàëíà âåðòèêàëíà ñêîðîñò íà ñíèæåíèå.
 ×ë. 153. ×ðåç ïðîâåæäàíåòî íà ïîäõîäÿùè èçïèòâàíèÿ ñå äåìîíñòðèðà, ÷å íÿìà âåðîÿòíîñò îò âúçíèêâàíå íà ôëàòåð è ïðåêîìåðíè âèáðàöèè â êîÿòî è äà å ÷àñò íà âåðòîëåòà, çà âñè÷êè êîíôèãóðàöèè íà âåðòîëåòà è ïðè âñè÷êè ñêîðîñòè â ðàìêèòå íà åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ. Íå ñå äîïóñêà âúçíèêâàíå íà ïðåêîìåðíî ñèëíî "òðåñåíå", êîåòî ìîæå äà íàðóøè óïðàâëÿåìîñòòà íà âåðòîëåòà, äà ïðè÷èíè ïîâðåäè ïî êîíñòðóêöèÿòà èëè äà äîâåäå äî ïðåêîìåðíà óìîðà íà åêèïàæà.
 Ðàçäåë III
Èçèñêâàíèÿ êúì êîíñòðóêöèÿòà

 ×ë. 154. Èçèñêâàíèÿòà ïî òîçè ðàçäåë ñå îòíàñÿò äî êîíñòðóêöèÿòà íà âåðòîëåòà, êîÿòî âêëþ÷âà âñè÷êè íåãîâè ÷àñòè, ÷èèòî îòêàç ìîæå äà ñúçäàäå ñåðèîçíà îïàñíîñò çà ïîëåòà.
  ×ë. 155. Âñè÷êè èçèñêâàíèÿ êúì êîíñòðóêöèÿòà ñå ñïàçâàò ïðè öåëèÿ ïðèëîæèì äèàïàçîí íà ìàñàòà è ïðè íåéíîòî íàé-íåáëàãîïðèÿòíî ðàçïðåäåëåíèå â ðàìêèòå íà åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ, íà áàçàòà íà êîèòî å èçâúðøåíî ñåðòèôèöèðàíåòî, àêî íå ñúùåñòâóâàò äðóãè èçèñêâàíèÿ.
 ×ë. 156. Âúíøíèòå íàòîâàðâàíèÿ è ñúîòâåòíèòå èíåðöèîííè íàòîâàðâàíèÿ, êàêòî è ñèëèòå íà ñúïðîòèâëåíèå, ïîëó÷åíè âñëåäñòâèå íà ðàçëè÷íè óñëîâèÿ íà íàòîâàðâàíå, ñå ñ÷èòàò çà ïðåäåëíè, àêî íå ñúùåñòâóâàò äðóãè èçèñêâàíèÿ.
 ×ë. 157. Ïðè ðàçëè÷íèòå óñëîâèÿ íà íàòîâàðâàíå íå ñå äîïóñêà êîÿòî è äà å ÷àñò íà êîíñòðóêöèÿòà íà âåðòîëåòà äà áúäå ïîäëîæåíà íà îïàñíè äåôîðìàöèè ïðè êàêâîòî è äà å íàòîâàðâàíå, âêëþ÷èòåëíî ïðè ïðåäåëíîòî íàòîâàðâàíå. Êîíñòðóêöèÿòà íà âåðòîëåòà òðÿáâà äà áúäå â ñúñòîÿíèå äà èçäúðæè ðàçðóøàâàùî ðàç÷åòíî íàòîâàðâàíå.
  ×ë. 158. Îïðåäåëÿò ñå ñêîðîñòèòå íà ïîëåòà, çà êîèòî êîíñòðóêöèÿòà íà âåðòîëåòà å ïðîåêòèðàíà äà èçäúðæè ñúîòâåòíèòå ìàíåâðè, íàòîâàðâàíèÿ è íàòîâàðâàíå îò ïîðèâè íà âÿòúðà.
 ×ë. 159. Â ðúêîâîäñòâîòî ïî ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà, êàòî ÷àñò îò åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ, ñå âêëþ÷âàò îãðàíè÷åíèÿ ïî âúçäóøíà ñêîðîñò, îïðåäåëåíè â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðîåêòíèòå âúçäóøíè ñêîðîñòè ñ äîáàâÿíå íà íåîáõîäèìèòå çà ñëó÷àÿ çàïàñè. Â ñëó÷àèòå, êîãàòî îãðàíè÷åíèÿòà íà âúçäóøíàòà ñêîðîñò çàâèñÿò îò ìàñàòà, ðàçïðåäåëåíèåòî íà ìàñàòà, îáîðîòèòå íà íîñåùèÿ âèíò, ìîùíîñòòà è äðóãè ôàêòîðè, òåçè îãðàíè÷åíèÿ ñå ôîðìèðàò íà îñíîâàòà íà êðèòè÷íèòå èì êîìáèíàöèè.
 ×ë. 160. Óñòàíîâÿâà ñå äèàïàçîí íà îáîðîòèòå íà íîñåùèÿ âèíò (âèíòîâå), êîéòî:
 1. ïðè ïîäàâàíå íà ìîùíîñò îñèãóðÿâà ñúîòâåòíèÿ çàïàñ çà ïîåìàíå èçìåíåíèåòî íà îáîðîòèòå íà íîñåùèÿ âèíò, âúçíèêâàùî ïðè èçïúëíåíèå íà âñÿêà ìàíåâðà, è å ñâúðçàí ñ òèïà íà èçïîëçâàíèÿ ðåãóëàòîð èëè ñèíõðîíèçàòîð íà ìîùíîñòòà;
 2. ïðè îòñúñòâèå íà ïîäàâàíå íà ìîùíîñò ïîçâîëÿâà äà ñå èçïúëíè âñÿêà ñúîòâåòíà ìàíåâðà íà àâòîðîòàöèÿ â ðàìêèòå íà âúçäóøíàòà ñêîðîñò è ìàñà, çà êîèòî å ñåðòèôèöèðàí âåðòîëåòúò.
 ×ë. 161. Óñëîâèÿòà íà íàòîâàðâàíå â ïîëåò, îïèñàíè â ÷ë. 162 , 163 è 166 , òðÿáâà äà ñå âçåìàò ïîä âíèìàíèå çà äèàïàçîíà íà ìàñà è íåéíîòî ðàçïðåäåëåíèå, îïðåäåëåíè â ÷ë. 155 , è ïðè âúçäóøíè ñêîðîñòè ñúãëàñíî ÷ë. 158 . Âçåìàò ñå ïðåäâèä êàêòî àñèìåòðè÷íèòå, òàêà è ñèìåòðè÷íèòå íàòîâàðâàíèÿ. Àåðîäèíàìè÷íèòå, èíåðöèîííèòå è äðóãè íàòîâàðâàíèÿ, ïîëó÷åíè â ðåçóëòàò íà óêàçàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, ñå ðàçïðåäåëÿò ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà ñå äîáëèæàâàò äî äåéñòâèòåëíèòå óñëîâèÿ íà íàòîâàðâàíå èëè äà ãè ïðåâèøàâàò ñ îïðåäåëåí çàïàñ íà ñèãóðíîñò.
  ×ë. 162. Íàòîâàðâàíèÿòà ïðè ìàíåâðèðàíå ñå ðàç÷èòàò âúç îñíîâà íà ïðåòîâàðâàíèÿòà, ðàçðåøåíè îò åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ. Òå íå òðÿáâà äà áúäàò ïî-ìàëêè îò ñòîéíîñòèòå, êîèòî ñúãëàñíî íàëè÷íèÿ îïèò ñúîòâåòñòâàò íà î÷àêâàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
  ×ë. 163. Íàòîâàðâàíèÿòà ïðè ïîðèâè íà âÿòúðà ñå ðàç÷èòàò çà âåðòèêàëíè è õîðèçîíòàëíè ïîðèâè ñ òàêàâà ñêîðîñò è ãðàäèåíòè, êîèòî ñúãëàñíî ñòàòèñòè÷åñêèòå äàííè èëè ñúãëàñíî äðóãè äàííè ùå ñúîòâåòñòâàò íà î÷àêâàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 164. Êîíñòðóêöèÿòà ñå ïðîåêòèðà äà èçäúðæà âñè÷êè íàòîâàðâàíèÿ, äúëæàùè ñå íà ðåàêöèÿòà íà çåìíàòà è âîäíà ïîâúðõíîñò, âúçíèêâàùè ïî âðåìå íà çàïóñê, ðóëèðàíå íà çåìÿ è âîäà, ïðèçåìÿâàíå è ñïèðàíå âúðòåíåòî íà íîñåùèÿ âèíò.
 ×ë. 165. Óñëîâèÿòà çà êàöàíå ïðè ïðîåêòíàòà ìàñà íà èçëèòàíå è êàöàíå âêëþ÷âàò ñèìåòðè÷íè è àñèìåòðè÷íè ïîëîæåíèÿ íà âåðòîëåòà ïðè êîíòàêò ñúñ çåìÿòà èëè âîäàòà, ñêîðîñòè íà ñíèæåíèå è äðóãè ôàêòîðè, êîèòî îêàçâàò âëèÿíèå íà íàòîâàðâàíèÿòà âúðõó êîíñòðóêöèÿòà è ìîãàò äà ñúùåñòâóâàò ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
  ×ë. 166. Â äîïúëíåíèå êúì ìàíåâðåíèòå íàòîâàðâàíèÿ, íàòîâàðâàíèÿòà îò âúçäóøíèòå ïîðèâè è íàçåìíèòå è âîäíèòå íàòîâàðâàíèÿ ñå âêëþ÷âàò è äðóãè òàêèâà (íàòîâàðâàíèÿ ïðè óïðàâëåíèå íà âåðòîëåòà, íàëÿãàíèÿ â êàáèíàòà, âëèÿíèå îò ðàáîòàòà íà äâèãàòåëèòå, íàòîâàðâàíèÿ, äúëæàùè ñå íà ïðîìåíè â êîíôèãóðàöèÿòà, íàòîâàðâàíèÿ, äúëæàùè ñå íà âúíøíà ìàñà, è äð.), êîèòî ìîãàò äà âúçíèêíàò ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 167. Âúâ âñÿêà ÷àñò îò êîíñòðóêöèÿòà íà âåðòîëåòà íå ñå äîïóñêà âúçíèêâàíåòî íà ïðåêîìåðíà âèáðàöèÿ èëè êîëåáàíèÿ (çåìåí ðåçîíàíñ, ôëàòåð è äð.) ïðè âñÿêî ñú÷åòàíèå íà ñêîðîñò è ìîùíîñò.
 ×ë. 168. ßêîñòòà íà êîíñòðóêöèÿòà è òåõíîëîãèÿòà íà ïðîèçâîäñòâî íà âåðòîëåòà ãàðàíòèðàò èçêëþ÷èòåëíî ìàëêà âåðîÿòíîñò çà ôàòàëåí îòêàç, äúëæàù ñå íà óìîðà íà êîíñòðóêöèÿòà íà âåðòîëåòà ïðè ïðîìåíëèâè è âèáðàöèîííè íàòîâàðâàíèÿ ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 Ðàçäåë IV
Èçèñêâàíèÿ ïðè ïðîåêòèðàíåòî è ïðîèçâîäñòâîòî

 ×ë. 169. Ïðîåêòèðàíåòî è ïðîèçâîäñòâîòî íà âåðòîëåòà îñèãóðÿâàò äîñòàòú÷íà ãàðàíöèÿ, ÷å âñè÷êè ÷àñòè íà âåðòîëåòà ùå ôóíêöèîíèðàò åôåêòèâíî è íàäåæäíî ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ. Òå ñå áàçèðàò íà îïèòà èëè ñå ïîòâúðæäàâàò îò ñïåöèàëíè èçïèòâàíèÿ, îò äðóãè ïîäõîäÿùè èçñëåäâàíèÿ, èëè è îò äâåòå.
 ×ë. 170. Ôóíêöèîíèðàíåòî íà âñè÷êè äâèæåùè ñå ÷àñòè, êîèòî ñà îò ïúðâîñòåïåííà âàæíîñò çà áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà, ñå äåìîíñòðèðà ÷ðåç ïðîâåæäàíåòî íà ñïåöèàëíè èçïèòàíèÿ ñ öåë äà ñå ãàðàíòèðà ïðàâèëíàòà èì ðàáîòà ïðè âñè÷êè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 171. Âñè÷êè ìàòåðèàëè, êîèòî ñå èçïîëçâàò çà ïðîèçâîäñòâî íà ÷àñòèòå íà âåðòîëåòà ñ ïúðâîñòåïåííà âàæíîñò çà íåãîâàòà áåçîïàñíà åêñïëîàòàöèÿ, ñúîòâåòñòâàò íà îäîáðåíè òåõíè÷åñêè èçèñêâàíèÿ.
 ×ë. 172. Òåõíîëîãèÿòà íà ïðîèçâîäñòâî è ìîíòàæ îñèãóðÿâà íà êîíñòðóêöèÿòà íàäåæäíîñò ïî îòíîøåíèå íà çàïàçâàíå íà ÿêîñòòà é ïðè åêñïëîàòàöèÿòà íà âåðòîëåòà.
 ×ë. 173. Êîíñòðóêöèÿòà ñå çàùèòàâà îò ñíèæàâàíå èëè çàãóáà íà ÿêîñò ïðè åêñïëîàòàöèÿ âñëåäñòâèå íà àòìîñôåðíîòî âëèÿíèå, êîðîçèÿ, àáðàçèâíîñò èëè äðóãè ïðè÷èíè, êàòî ñå èìà ïðåäâèä è òåõíîëîãè÷íîòî íèâî íà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå íà âåðòîëåòà ïðè íåãîâàòà åêñïëîàòàöèÿ.
 ×ë. 174. Ïðåäâèæäàò ñå ïîäõîäÿùè âúçìîæíîñòè çà âñè÷êè íåîáõîäèìè ïðîâåðêè, çàìåíè èëè ðåìîíò íà ÷àñòèòå íà âåðòîëåòà, çà êîèòî òîâà ñå èçèñêâà, ïåðèîäè÷íî èëè ñëåä ïîïàäàíåòî â èçêëþ÷èòåëíî òåæêè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
  ×ë. 175. (1) Îáðúùà ñå ñïåöèàëíî âíèìàíèå íà îñîáåíîñòè íà ïðîåêòèðàíåòî, êîèòî âëèÿÿò âúðõó âúçìîæíîñòèòå íà ëåòàòåëíèÿ ñúñòàâ äà ïîääúðæà óïðàâëÿåì ïîëåò.
 (2) Îðãàíèòå è ñèñòåìèòå çà óïðàâëåíèå ñå ïðîåêòèðàò òàêà, ÷å äà ñå íàìàëÿò äî ìèíèìóì âúçìîæíîñòèòå çà áëîêèðàíå, ñëó÷àéíî èçïîëçâàíå è ñàìîïðîèçâîëíî âêëþ÷âàíå íà çàêîíòðÿùèòå óñòðîéñòâà íà óïðàâëÿâàùèòå ïîâúðõíîñòè, êàòî:
 1. âñåêè îðãàí è/èëè ñèñòåìà îò óïðàâëåíèåòî äà ðàáîòÿò ëåêî, ïëàâíî è íàäåæäíî â ñúîòâåòñòâèå ñ ôóíêöèîíàëíîòî èì ïðåäíàçíà÷åíèå;
 2. âñåêè åëåìåíò îò ñèñòåìàòà çà óïðàâëåíèå ñå ïðîåêòèðà òàêà, ÷å äà ñå ñâåäå äî ìèíèìóì âåðîÿòíîñòòà îò íåïðàâèëíî ñãëîáÿâàíå, êîåòî äà äîâåäå äî íåïðàâèëíà ðàáîòà íà ñèñòåìàòà.
 (3) Êàáèíàòà íà åêèïàæà ñå ïðîåêòèðà òàêà, ÷å äà ñå ñâåäå äî ìèíèìóì âúçìîæíîñòòà çà íåïðàâèëíî èëè çàòðóäíåíî èçïîëçâàíå îò åêèïàæà íà îðãàíèòå çà óïðàâëåíèå âñëåäñòâèå íà óìîðà, ãðåøêè èëè äðóãè ôàêòîðè. Îáðúùà ñå âíèìàíèå íà: ðàçïîëîæåíèåòî è òî÷íîòî îçíà÷åíèå íà îðãàíèòå çà óïðàâëåíèå è íà ïðèáîðèòå, áúðçîòî èäåíòèôèöèðàíå íà àâàðèéíè ñèòóàöèè, ÷óâñòâîòî çà ïîñîêà ïðè èçïîëçâàíå íà ëîñòîâåòå çà óïðàâëåíèå, íà âåíòèëàöèÿòà, îòîïëåíèåòî è øóìà â ïèëîòñêàòà êàáèíà.
 (4) Ïèëîòñêàòà êàáèíà ñå ïðîåêòèðà òàêà, ÷å äà ñå îñèãóðè äîñòàòú÷íî äîáðî, øèðîêî, ÿñíî è íåèçêðèâåíî ïîëå íà íàáëþäåíèå çà áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà, êàêòî è äà ïðåäîòâðàòÿâà îòáëÿñúöè è îòðàæåíèÿ, êîèòî áèõà ïîâëèÿëè íà âèäèìîñòòà íà ïèëîòèòå. ×åëíîòî ñòúêëî íà ïèëîòñêàòà êàáèíà îñèãóðÿâà ïðè óñëîâèÿòà íà âàëåæ äîáðà âèäèìîñò çà íîðìàëíîòî ïðîâåæäàíå íà ïîëåòà è çà èçïúëíåíèåòî íà çàõîäè è êàöàíå.
 (5) Ïðåäâèæäàò ñå ñðåäñòâà, êîèòî ïðåäîòâðàòÿâàò àâòîìàòè÷íî èëè äàâàò âúçìîæíîñò íà ëåòàòåëíèÿ ñúñòàâ äà ñå ñïðàâÿ ñ àâàðèéíè ñèòóàöèè, âúçíèêíàëè â ðåçóëòàò íà îòêàçè íà îáîðóäâàíå è ñèñòåìè, çàñòðàøàâàùè âåðòîëåòà. Ïðåäâèæäàò ñå è äîñòàòú÷íè âúçìîæíîñòè çà îñèãóðÿâàíå íà ïðîäúëæàâàíåòî íà ôóíêöèîíèðàíåòî íà ñèñòåìèòå îò ïúðâîñòåïåííà âàæíîñò â ñëó÷àé íà îòêàçè íà ñèëîâà (è) óñòàíîâêà (è) èëè íà ñèñòåìà (è), êîèòî ñà ïðåäâèäåíè îò èçèñêâàíèÿòà çà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè è åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ ïî òàçè íàðåäáà è â Àíåêñ 6, ÷àñò III.
 (6) Ïðîåêòèðàíåòî íà âåðòîëåòà è ìàòåðèàëèòå, êîèòî ñà èçïîëçâàíè ïðè íåãîâîòî ïðîèçâîäñòâî, âêëþ÷èòåëíî ìàòåðèàëèòå çà îáçàâåæäàíå íà ïúòíè÷åñêèòå ñàëîíè, äà ñâåæäàò äî ìèíèìóì âúçìîæíîñòòà îò âúçíèêâàíåòî íà ïîæàð ïî âðåìå íà ïîëåò è íà çåìÿòà, è îòäåëÿíåòî íà äèì è íà îòðîâíè ãàçîâå â ñëó÷àé íà ïîæàð. Ïðåäâèæäàò ñå è ñðåäñòâà çà îãðàíè÷àâàíå, îòêðèâàíå è ãàñåíå íà ïîæàð ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà íå ñå äîïóñêà äîïúëíèòåëíî çàñòðàøàâàíå íà âåðòîëåòà.
 (7) (Â ñèëà îò 13.03.2000 ã.) Ïðè ïðîåêòèðàíåòî ñå ïðåäâèæäàò ìåðêè çà çàùèòà ñðåùó âúçìîæíè ñëó÷àè íà ðàçõåðìåòèçèðàíå íà êàáèíàòà è âúçíèêâàíåòî íà äèì èëè äðóãè îòðîâíè ãàçîâå, êîèòî áèõà äîâåëè äî çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò íà õîðàòà âúâ âåðòîëåòà. Òàêèâà ìåðêè ñå âçåìàò è ñðåùó åêñïëîçèâíè èëè âúçïëàìåíèòåëíè ñðåäñòâà, êîèòî ìîãàò äà äîâåäàò äî çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò íà õîðàòà â íåãî.
 ×ë. 176. (1) Ïðè ïðîåêòèðàíåòî íà âåðòîëåòà ñå ïðåäâèæäàò âúçìîæíîñòè çà çàùèòà íà íàìèðàùèòå ñå íà áîðäà õîðà â ñëó÷àé íà àâàðèéíî êàöàíå, îò ïîæàð è îò âúçäåéñòâèå íà ïðåòîâàðâàíèÿòà ïðè êàöàíå è ñïèðàíå, êàêòî è îò íàðàíÿâàíèÿ, âúçíèêâàùè îò ñèëèòå íà ïðåòîâàðâàíèÿòà âúðõó âúòðåøíîòî îáîðóäâàíå íà âåðòîëåòà.
 (2) Ïðåäâèæäàò ñå âúçìîæíîñòè çà áúðçîòî åâàêóèðàíå îò âåðòîëåòà â óñëîâèÿòà íà àâàðèéíî êàöàíå, ñúîáðàçåíè ñ ïúòíèêîâìåñòèìîñòòà è áðîÿ íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà.
 (3) Âåðòîëåòèòå, ñåðòèôèöèðàíè çà ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà âîäà, òðÿáâà äà ñå ïðîåêòèðàò òàêà, ÷å äà ñå ãàðàíòèðà â ìàêñèìàëíà ñòåïåí âúçìîæíîñòòà çà áåçîïàñíî åâàêóèðàíå íà ïúòíèöèòå è åêèïàæà îò ñàìîëåòà â ñëó÷àé íà òàêîâà êàöàíå.
 ×ë. 177. Âåðòîëåòúò ñå ïðîåêòèðà òàêà, ÷å äà áúäå íàìàëåí äî ìèíèìóì ðèñêúò îò îñòàíàëè íåçàáåëÿçàíè ïîâðåäè ïðè íàçåìíîòî îáñëóæâàíå (áóêñèðàíå, ïîâäèãàíå íà êðèêîâå è äðóãè) ïî ÷àñòè îò âåðòîëåòà ñ ïúðâîñòåïåííà âàæíîñò çà áåçîïàñíàòà ìó åêñïëîàòàöèÿ. Ïðè òîâà ñå èìàò ïðåäâèä ìåðêèòå çà áåçîïàñíîñò è îãðàíè÷åíèÿ, ïðåäâèäåíè â èíñòðóêöèèòå çà èçïîëçâàíå íà òàêîâà íàçåìíî îáîðóäâàíå.
 Ðàçäåë V
Èçèñêâàíèÿ êúì äâèãàòåëèòå

 ×ë. 178. Èçèñêâàíèÿòà ïî òîçè ðàçäåë ñå îòíàñÿò çà âñè÷êè òèïîâå äâèãàòåëè, êîèòî ñå èçïîëçâàò íà âåðòîëåòà êàòî îñíîâíî ñðåäñòâî çà äâèæåùà ñèëà.
 ×ë. 179. Äâèãàòåëÿò çàåäíî ñ ïðèíàäëåæàùèòå ìó ÷àñòè ñå ïðîåêòèðà è ïðîèçâåæäà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà ôóíêöèîíèðà íàäåæäíî â ðàìêèòå íà åêñïëîàòàöèîííèòå ñè îãðàíè÷åíèÿ ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîãàòî å ïðàâèëíî ìîíòèðàí íà âåðòîëåòà â ñúîòâåòñòâèå ñ ðàçäåë VII.
 ×ë. 180. Îïðåäåëÿò ñå ðåæèìèòå íà ìîùíîñò è àòìîñôåðíèòå óñëîâèÿ, íà áàçàòà íà êîèòî òÿ å ðàç÷åòåíà, êàêòî è âñè÷êè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ è îãðàíè÷åíèÿ, êîèòî ñå ñïàçâàò ïðè åêñïëîàòàöèÿòà íà äâèãàòåëÿ.
 ×ë. 181. (1) Âñåêè äâèãàòåë îò äàäåí òèï ïðåìèíàâà óñïåøíî èçïèòâàíèÿ, êîèòî äà ïîòâúðäÿò âàëèäíîñòòà íà îïðåäåëåíèòå ðåæèìè íà ðàáîòà, óñëîâèÿ è îãðàíè÷åíèÿ, êàêòî è äà ãàðàíòèðàò, ÷å ùå ðàáîòè óäîâëåòâîðèòåëíî è íàäåæäíî.
 (2) Ïðîâåæäàò ñå èçïèòâàíèÿ çà óñòàíîâÿâàíå íà ìîùíîñòíèòå õàðàêòåðèñòèêè íà äâèãàòåëÿ êàêòî çà íîâ äâèãàòåë, òàêà è çà äâèãàòåë, ïðåìèíàë èçïèòâàíèÿòà, ñúãëàñíî àë. 3 è 4. Ñëåä ïðèêëþ÷âàíåòî íà âñè÷êè èçïèòâàíèÿ íå ñå äîïóñêà ñúùåñòâåíî íàìàëÿâàíå íà ìîùíîñòòà íà äâèãàòåëÿ.
 (3) Ïðîâåæäàò ñå èçïèòâàíèÿ ñ öåë äà ñå ãàðàíòèðà, ÷å ïóñêàíåòî, ðàáîòàòà íà ðåæèì â ìàëúê ãàç, óñêîðÿâàíåòî, âèáðàöèèòå, ðàçâúðòàíåòî è äðóãè õàðàêòåðèñòèêè ñà çàäîâîëèòåëíè è ñå äåìîíñòðèðà, ÷å ñúùåñòâóâà äîñòàòú÷åí ðåçåðâ, çà äà ñå ïðåäîòâðàòè äåòîíàöèÿ, ïîìïàæ èëè äðóãè îïàñíè ÿâëåíèÿ, êîèòî ìîãàò äà âúçíèêíàò çà äàäåíèÿ òèï äâèãàòåë.
 (4) Ïðîâåæäàò ñå èçïèòâàíèÿ ñ äîñòàòú÷íà ïðîäúëæèòåëíîñò ïðè òàêèâà ìîùíîñòè, îáîðîòè è äðóãè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà äåìîíñòðèðàíåòî íà íàäåæäíîñòòà è èçäðúæëèâîñòòà íà äâèãàòåëÿ. Èçïèòâàíèÿòà âêëþ÷âàò è ðàáîòà ïðè óñëîâèÿ, íàäâèøàâàùè çàÿâåíèòå îãðàíè÷åíèÿ äî ñòåïåí, êîÿòî ìîæå äà áúäå äîñòèãíàòà â äåéñòâèòåëíàòà åêñïëîàòàöèÿ.
 Ðàçäåë VI
Èçèñêâàíèÿ êúì íîñåùèÿ âèíò, òðàíñìèñèÿòà è ñèëîâàòà óñòàíîâêà

 ×ë. 182. Ñèëîâàòà óñòàíîâêà, âêëþ÷èòåëíî íîñåùèÿ âèíò è òðàíñìèñèÿòà òðÿáâà äà îòãîâàðÿò íà èçèñêâàíèÿòà íà òîçè ðàçäåë.
 ×ë. 183. Íîñåùèÿò âèíò çàåäíî ñ íåãîâèòå êîìïîíåíòè ñå ïðîåêòèðà è ïðîèçâåæäà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà ôóíêöèîíèðà íàäåæäíî â ðàìêèòå íà åêñïëîàòàöèîííèòå ñè îãðàíè÷åíèÿ ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîãàòî å ïðàâèëíî ìîíòèðàí íà âåðòîëåòà â ñúîòâåòñòâèå ñ ðàçäåë VII.
 ×ë. 184. Ïðè ïðîåêòèðàíåòî ñå îïðåäåëÿò è ðåæèìèòå íà ðàáîòà âñè÷êè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ è îãðàíè÷åíèÿ, êîèòî îïðåäåëÿò åêñïëîàòàöèÿòà íà íîñåùàòà ñèñòåìà è òðàíñìèñèÿòà.
 ×ë. 185. Îïðåäåëÿò ñå ìàêñèìàëíèòå è ìèíèìàëíèòå îáîðîòè íà íîñåùèÿ âèíò êàêòî ïðè çàäâèæâàíå îò äâèãàòåëÿ, òàêà è ïðè èçêëþ÷åíè äâèãàòåëè. Îïðåäåëÿò ñå è âñè÷êè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîèòî áèõà ïîâëèÿëè íà òåçè îãðàíè÷åíèÿ (íàïðèìåð ïðèáîðíà ñêîðîñò).
 ×ë. 186. Â ñëó÷àèòå, êîãàòî âèíòúò äîñòèãíå ãðàíè÷íè îáîðîòè (ñ âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè èëè ñ îòêàçàë êðèòè÷åí äâèãàòåë), ñå îñèãóðÿâà ÿñíî è îò÷åòëèâî ïðåäóïðåæäåíèå çà ïèëîòà. Ïðåäóïðåæäåíèÿòà è íà÷àëíèòå ïðèçíàöè íà âúçíèêâàùîòî ñúñòîÿíèå îñèãóðÿâàò âúçìîæíîñò íà ïèëîòà äà ñïðå ðàçâèòèåòî ìó ñëåä ñðàáîòâàíå íà íà÷àëíîòî ïðåäóïðåæäåíèå, äà âúçñòàíîâè íîðìàëíèÿ ðåæèì íà ïîëåòà â ïðåäïèñàíèòå íîðìàëíè îãðàíè÷åíèÿ è äà ñúõðàíè ïúëåí êîíòðîë âúðõó âåðòîëåòà.
 ×ë. 187. (1) Íîñåùèÿò âèíò è òðàíñìèñèÿòà ïðåìèíàâàò èçïèòâàíèÿ çà ãàðàíòèðàíå íà òÿõíàòà óäîâëåòâîðèòåëíà è íàäåæäíà ðàáîòà â ðàìêèòå íà çàÿâåíèòå ðåæèìè íà ðàáîòà, óñëîâèÿ è îãðàíè÷åíèÿ.
 (2) Ïðîâåæäàò ñå èçïèòâàíèÿ ñ öåë äà ñå ãàðàíòèðà, ÷å ÿêîñòíèòå è âèáðàöèîííèòå õàðàêòåðèñòèêè è õàðàêòåðèñòèêèòå ïðè ïðåâèøàâàíå íà îáîðîòèòå íà íîñåùèÿ âèíò ñà óäîâëåòâîðèòåëíè, à ñúùî è äà ñå äîêàæå ïðàâèëíàòà è íàäåæäíàòà ðàáîòà íà ìåõàíèçìèòå çà èçìåíåíèå ñòúïêàòà íà âèíòà è ìåõàíèçìèòå íà ñúåäèíèòåëèòå çà ñâîáîäåí õîä.
 (3) Ïðîâåæäàò ñå èçïèòâàíèÿ ñ äîñòàòú÷íà ïðîäúëæèòåëíîñò ïðè òàêèâà ìîùíîñòè, îáîðîòè íà äâèãàòåëÿ è íîñåùèÿ âèíò è äðóãè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà ïðîâåðêà íà íàäåæäíîñòòà è èçäðúæëèâîñòòà íà ñèñòåìèòå íà íîñåùèÿ âèíò è òðàíñìèñèÿòà.
 ×ë. 188. Ñèëîâàòà óñòàíîâêà ñå ïðîåêòèðà, òàêà ÷å äâèãàòåëèòå, íîñåùèÿò âèíò è òðàíñìèñèÿòà äà áúäàò èçïîëçâàíè â î÷àêâàíèòå óñëîâèÿ íà åêñïëîàòàöèÿ. Ïðè óñëîâèÿòà, óêàçàíè â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ, âåðòîëåòúò äà ñå åêñïëîàòèðà áåç ïðåâèøàâàíå íà óñòàíîâåíèòå îãðàíè÷åíèÿ çà äâèãàòåëèòå, íîñåùèÿ âèíò è òðàíñìèñèÿòà â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà ðàçäåëè V è VI.
 ×ë. 189. Êîãàòî ïðîäúëæàâàùîòî ñå âúðòåíå íà ðîòîðà íà îòêàçàëèÿ äâèãàòåë óâåëè÷àâà ðèñêà îò ïîæàð èëè îò ñåðèîçíî ðàçðóøàâàíå íà êîíñòðóêöèÿòà, ñå îñèãóðÿâàò ñðåäñòâà, ïîçâîëÿâàùè íà åêèïàæà äà ñïðå âúðòåíåòî íà äâèãàòåëÿ â ïîëåò èëè äà íàìàëè îáîðîòèòå äî áåçîïàñíî íèâî.
 ×ë. 190. Îñèãóðÿâà ñå âúçìîæíîñò çà ïîâòîðíî ïóñêàíå íà äâèãàòåëÿ íà àáñîëþòíè âèñî÷èíè äî çàÿâåíàòà ìàêñèìàëíà âèñî÷èíà.
 ×ë. 191. Çà âåðòîëåòè îò êëàñ 1 è 2 ñèëîâàòà óñòàíîâêà ñå ðàçïîëàãà è ìîíòèðà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å âñåêè äâèãàòåë çàåäíî ñ íåãîâèòå ñèñòåìè äà ìîæå äà ñå óïðàâëÿâà è èçïîëçâà íåçàâèñèìî îò äðóãèòå. Îñèãóðÿâà ñå êîíôèãóðàöèÿ íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà è ñèñòåìèòå, ïðè êîÿòî âúçíèêâàíåòî íà êàêâèòî è äà å îòêàçè (îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî âåðîÿòíîñòòà çà âúçíèêâàíåòî èì å èçêëþ÷èòåëíî ìàëêà) íå ìîæå äà äîâåäå äî ïî-ãîëÿìà çàãóáà íà ìîùíîñò, îòêîëêîòî ïðè ïúëíèÿ îòêàç íà êðèòè÷åí äâèãàòåë.
 ×ë. 192. Íàïðåæåíèÿòà â íîñåùèÿ âèíò è òðàíñìèñèÿòà, ïðåäèçâèêàíè îò âèáðàöèèòå, äà íå ïðåâèøàâàò ñòîéíîñòèòå, êîèòî ñà îïðåäåëåíè êàòî áåçîïàñíè ïðè åêñïëîàòàöèÿ â ãðàíèöèòå íà óñòàíîâåíèòå åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ çà âåðòîëåòà.
 ×ë. 193. Îõëàäèòåëíàòà ñèñòåìà äà ïîääúðæà òåìïåðàòóðàòà íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà â ãðàíèöèòå íà óñòàíîâåíèòå îãðàíè÷åíèÿ ïðè âñè÷êè òåìïåðàòóðè íà îêîëíàòà ñðåäà, ïðè êîèòî å ïðåäâèäåíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà. Â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà ñå óêàçâàò çíà÷åíèÿòà íà ìàêñèìàëíàòà è ìèíèìàëíàòà òåìïåðàòóðà íà âúçäóõà, ïðè êîèòî ñèëîâàòà óñòàíîâêà è òðàíñìèñèÿòà ñà ïðèãîäíè çà åêñïëîàòàöèÿ.
 ×ë. 194. Ãîðèâíàòà è ìàñëåíàòà ñèñòåìà, âõîäíîòî óñòðîéñòâî è äðóãè ñèñòåìè íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà, òðàíñìèñèÿòà è íîñåùèÿ âèíò äà îñèãóðÿâàò òÿõíàòà ðàáîòà â ñúîòâåòñòâèå ñ óñòàíîâåíèòå èçèñêâàíèÿ ïðè âñè÷êè óñëîâèÿ íà ðàáîòà (íàïðèìåð ïðè ðàçëè÷íè ðåæèìè íà ìîùíîñò íà äâèãàòåëÿ, óñêîðåíèÿ íà âåðòîëåòà, àòìîñôåðíè óñëîâèÿ, òåìïåðàòóðà íà ðàáîòíèòå òå÷íîñòè) â ãðàíèöèòå íà ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 ×ë. 195. Çà çîíè íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà, êúäåòî ïîòåíöèàëíàòà îïàñíîñò îò ïîæàð å îñîáåíî ãîëÿìà ïîðàäè áëèçîñòòà íà çàïàëèòåëíè èçòî÷íèöè äî ãîðèìè ìàòåðèàëè, â äîïúëíåíèå êúì îáùèòå ñòàíäàðòè ñå èçèñêâà:
 1. äà áúäàò èçîëèðàíè ñ ïîìîùòà íà ïîæàðîóñòîé÷èâè ìàòåðèàëè îò äðóãèòå çîíè íà âåðòîëåòà, â êîèòî íàëè÷èåòî íà ïîæàð ùå çàñòðàøè ïðîäúëæàâàíåòî íà ïîëåòà; ïðè òîâà ñå îáðúùà âíèìàíèå íà âåðîÿòíèòå ìåñòà íà âúçíèêâàíå íà ïîæàðà, êàêòî è íà ïúòèùàòà çà íåãîâîòî ðàçïðîñòðàíåíèå;
 2. êîìïîíåíòèòå íà ñèñòåìèòå, ñúäúðæàùè âúçïëàìåíÿåìè òå÷íîñòè, êîèòî ñà ðàçïîëîæåíè â ïîäîáíè çîíè, äà íå èçïóñêàò òå÷íîñòè â ñëó÷àé íà ïîæàð; ïðåäâèæäàò ñå ñðåäñòâà, ñ ïîìîùòà íà êîèòî åêèïàæúò ìîæå äà ñïèðà ïîäàâàíåòî íà âúçïëàìåíèòåëíè òå÷íîñòè â òàêèâà çîíè ïðè âúçíèêâàíå íà ïîæàð;
 3. äà áúäàò îñèãóðåíè äîñòàòú÷åí áðîé ïðîòèâîïîæàðíè ñåíçîðè, ðàçïîëîæåíè ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà îñèãóðÿò áúðçîòî îòêðèâàíå íà êàêúâòî è äà å ïîæàð â òåçè çîíè;
 4. äà áúäàò ñíàáäåíè ñ ïîæàðîãàñèòåëíè ñèñòåìè, ñïîñîáíè çà èçãàñÿò êàêúâòî è äà å ïîæàð, êîéòî ìîæå äà âúçíèêíå â òÿõ, îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñòåïåíòà íà èçîëàöèÿ, êîëè÷åñòâîòî íà ãîðèìèòå âåùåñòâà, ïðîòèâîïîæàðíàòà óñòîé÷èâîñò íà êîíñòðóêöèÿòà è äðóãè ïîäîáíè ôàêòîðè ñà òàêèâà, ÷å âúçíèêíàëèÿò â çîíàòà ïîæàð íå áè çàñòðàøèë áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà.
 Ðàçäåë VII
Èçèñêâàíèÿ êúì ïðèáîðèòå è îáîðóäâàíåòî

 ×ë. 196. (1) Âåðòîëåòúò ñå ñíàáäÿâà ñ îäîáðåíè ïðèáîðè è îáîðóäâàíå, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà ïðè ïðåäâèæäàíèòå åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ, è ñà íåîáõîäèìè íà åêèïàæà äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåòà â ðàìêèòå íà åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ.
 (2) Ïðèáîðè è îáîðóäâàíå, êîèòî ñà äîïúëíèòåëíè êúì ìèíèìàëíî íåîáõîäèìèòå çà èçäàâàíå íà óäîñòîâåðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò çà îïðåäåëåíè ñïåöèàëíè óñëîâèÿ èëè çà îïðåäåëåíè âèäîâå ìàðøðóòè, ñà óêàçàíè â Àíåêñ 6, ÷àñò III.
 ×ë. 197. Ïðèáîðèòå è îáîðóäâàíåòî ñå ìîíòèðàò â ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñòàíäàðòèòå íà ðàçäåë IV.
 ×ë. 198. Îïðåäåëåíîòî àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå, êîåòî åêèïàæúò èëè ïúòíèöèòå ñå î÷àêâà äà èçïîëçâàò èëè çàäåéñòâàò â àâàðèéíè ñèòóàöèè, äà áúäå íàäåæäíî, ëåñíî äîñòúïíî è ëåñíî èäåíòèôèöèðàíî, êàòî íà÷èíèòå ìó íà èçïîëçâàíå äà áúäàò ÿñíî óêàçàíè.
 ×ë. 199. (1) Ñâåòëèíèòå, èçèñêâàíè îò Àíåêñ 2 êúì Êîíâåíöèÿòà çà ìåæäóíàðîäíî ãðàæäàíñêî âúçäóõîïëàâàíå çà âåðòîëåòèòå ïî âðåìå íà ïîëåò èëè ïðè åêñïëîàòàöèÿ íà ëåòèùàòà èëè íà âåðòîëåòíèòå ïëîùàäêè, äà áúäàò ñ èíòåíçèòåò, öâÿò, çîíà íà äåéñòâèå è äðóãè õàðàêòåðèñòèêè, êîèòî îñèãóðÿâàò íà ïèëîòà íà äðóãî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî èëè íà íàçåìíèÿ ïåðñîíàë, äîêîëêîòî òîâà å âúçìîæíî, äîñòàòú÷íî âðåìå çà èíòåðïðåòàöèÿ è èçïúëíåíèå íà íåîáõîäèìîòî ìàíåâðèðàíå ñ öåë èçáÿãâàíåòî íà ñáëúñêâàíå. Ïðè ïðîåêòèðàíåòî íà òàêèâà ñâåòëèíè ñå îò÷èòàò óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî òå èçïúëíÿâàò ñâîèòå ôóíêöèè, âêëþ÷èòåëíî âåðîÿòíîñòòà ñâåòëèíèòå äà áúäàò íàáëþäàâàíè íà ðàçëè÷íè ôîíîâå, êàòî íàïðèìåð ãðàäñêî îñâåòëåíèå, ÷èñòî çâåçäíî íåáå, îãðÿíà îò ëóíàòà âîäíà ïîâúðõíîñò è äíåâíè óñëîâèÿ íà ñëàáî ôîíîâî îñâåòëåíèå. Îò÷èòà ñå è îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å ðèñêîâèòå ñèòóàöèè çà ñáëúñêâàíå ìîãàò äà âúçíèêíàò ñ íàé-ãîëÿìà âåðîÿòíîñò â àåðîäðîìíèòå äèñïå÷åðñêè çîíè, êúäåòî âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà ìàíåâðèðàò íà ìåæäèííè è íèñêè åøàëîíè ïðè ñêîðîñòè íà ñáëèæåíèå, êîèòî íå ïðåâèøàâàò 900 êì/÷ (500 âúçåëà).
 (2) Êîíêðåòíèòå òåõíè÷åñêè ñïåöèôèêàöèè çà âúíøíèòå áîðäîâè ñâåòëèíè íà âåðòîëåòèòå ñå ñúäúðæàò â ÷àñò III íà òåõíè÷åñêîòî ðúêîâîäñòâî çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò "Äîêóìåíò 9051" íà ÈÊÀÎ.
 ×ë. 200. (1) Ñâåòëèíèòå ñå èíñòàëèðàò íà âåðòîëåòèòå ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà áúäå íàìàëåíà äî ìèíèìóì âúçìîæíîñòòà çà:
 1. íåáëàãîïðèÿòíî âëèÿíèå íà çàäîâîëèòåëíîòî èçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà íà åêèïàæà;
 2. îïàñíî çàñëåïÿâàíå íà âúíøåí íàáëþäàòåë.
 (2) Çà äà ñå èçáåãíàò óêàçàíèòå â àë. 1 åôåêòè, ñå îñèãóðÿâàò ñðåäñòâà, ñ ïîìîùòà íà êîèòî ïèëîòúò ìîæå äà èçêëþ÷è èëè äà íàìàëè èíòåíçèòåòà íà ìèãàùèòå ñâåòëèíè â èçðè÷íî óêàçàíèòå ñëó÷àè.
 Ðàçäåë VIII
Èçèñêâàíèÿ êúì åëåêòðè÷åñêèòå ñèñòåìè

 ×ë. 201. Åëåêòðè÷åñêèòå ñèñòåìè ñå ðàçðàáîòâàò è ìîíòèðàò ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà ãàðàíòèðàò èçïúëíÿâàíåòî íà ñâîèòå ôóíêöèè ïðè âñè÷êè ïðåäâèæäàíè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
 Ðàçäåë IÕ
Åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ è èíôîðìàöèÿ

 ×ë. 202. Åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ, îïðåäåëåíè ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà ïî òîçè ðàçäåë çàåäíî ñ âñÿêà äðóãà èíôîðìàöèÿ, íåîáõîäèìà çà áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà, ñå äîâåæäàò äî çíàíèåòî íà çàèíòåðåñóâàíèòå ëèöà ÷ðåç ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ, à ñúùî ÷ðåç ìàðêèðîâêè, ïîÿñíèòåëíè íàäïèñè, êàêòî è ñ ïîìîùòà íà äðóãè ñðåäñòâà, ÷ðåç êîèòî ìîæå åôåêòèâíî äà ñå ïîñòèãíå òàçè öåë.
 ×ë. 203. Îãðàíè÷åíèÿòà, çà êîèòî ñúùåñòâóâà ðèñê çà ïðåâèøàâàíå ïî âðåìå íà ïîëåò è êîèòî ñå äåôèíèðàò êîëè÷åñòâåíî, ñå èçðàçÿâàò â ïîäõîäÿùè ìåðíè åäèíèöè è, àêî òîâà å íåîáõîäèìî, ñå âíàñÿò ïîïðàâêè â òåõíèòå ñòîéíîñòè, êàòî ñå îò÷èòàò ãðåøêèòå â èçìåðâàíèÿòà. Òîâà ñå èçâúðøâà ñ öåë åêèïàæúò, êàòî èçïîëçâà íàëè÷íèòå ïðèáîðè, äà ìîæå äà îïðåäåëè ìîìåíòèòå, êîãàòî òåçè îãðàíè÷åíèÿ ñà äîñòèãíàòè.
 ×ë. 204. Îãðàíè÷åíèÿòà íà çàòîâàðâàíåòî íà âåðòîëåòà îáõâàùàò ìàêñèìàëíàòà ìàñà, ïðåäåëíîòî ðàçïîëîæåíèå íà öåíòúðà íà òåæåñòòà, ïðåäåëíèòå ñòîéíîñòè íà ðàçïðåäåëåíèåòî íà ìàñàòà è ïðåäåëíîòî íàòîâàðâàíå íà ïîäà.
 ×ë. 205. Îãðàíè÷åíèÿòà íà âúçäóøíàòà ñêîðîñò âêëþ÷âàò âñè÷êè ñêîðîñòè, êîèòî ñà îïðåäåëåíè îò ãëåäíà òî÷êà íà çàïàçâàíå íà öåëîñòòà íà êîíñòðóêöèÿòà èëè íà ëåòàòåëíèòå êà÷åñòâà íà âåðòîëåòà, èëè ïîðàäè äðóãè ñúîáðàæåíèÿ. Òåçè ñêîðîñòè ñå îïðåäåëÿò ïî îòíîøåíèå íà ñúîòâåòíèòå êîíôèãóðàöèè íà âåðòîëåòà è íà äðóãè ôàêòîðè.
 ×ë. 206. Îãðàíè÷åíèÿòà íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà è òðàíñìèñèÿòà âêëþ÷âàò òåçè îãðàíè÷åíèÿ, êîèòî ñà óñòàíîâåíè çà îòäåëíèòå åëåìåíòè îò ñèëîâàòà óñòàíîâêà è òðàíñìèñèÿ, ìîíòèðàíè íà âåðòîëåòà.
 ×ë. 207. Îãðàíè÷åíèÿòà íà îáîðîòèòå íà íîñåùèÿ âèíò âêëþ÷âàò ìàêñèìàëíèòå è ìèíèìàëíèòå îáîðîòè íà íîñåùèÿ âèíò ïðè óñëîâèÿ íà àâòîðîòàöèÿ (íåðàáîòåùè äâèãàòåëè) è ïðè ðàáîòåùè äâèãàòåëè.
 ×ë. 208. Îãðàíè÷åíèÿòà çà îáîðóäâàíåòî è ñèñòåìèòå âêëþ÷âàò âñè÷êè îãðàíè÷åíèÿ, êîèòî ñà îïðåäåëåíè çà ðàçëè÷íèòå åëåìåíòè íà îáîðóäâàíåòî, è ñèñòåìèòå, ìîíòèðàíè íà âåðòîëåòà.
 ×ë. 209. Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ îïðåäåëÿ âñè÷êè íåîáõîäèìè îãðàíè÷åíèÿ ïî îòíîøåíèå íà óñëîâèÿòà, êîèòî ñå ñìÿòàò íåáëàãîïðèÿòíè çà áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà ñúãëàñíî ÷ë. 127 .
 ×ë. 210. (1) Îãðàíè÷åíèÿòà çà ëåòàòåëíèÿ ñúñòàâ âêëþ÷âàò ìèíèìàëíèÿ áðîé íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà, íåîáõîäèì äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåòà. Ïðè òîâà ñå îò÷èòà è äîñòúïúò íà ñúîòâåòíèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà äî âñè÷êè íåîáõîäèìè îðãàíè çà óïðàâëåíèå è ïðèáîðè, à ñúùî âúçìîæíîñòòà çà èçïúëíåíèåòî íà óñòàíîâåíèòå àâàðèéíè ïðîöåäóðè.
 (2) Îáñòîÿòåëñòâàòà, ïðè êîèòî â åêèïàæà ñå âêëþ÷âàò äîïúëíèòåëíè ëèöà íàä ìèíèìóìà, îïðåäåëåí â èçèñêâàíèÿòà íà òîçè ÷ëåí, ñà äàäåíè â Àíåêñ 6, ÷àñò III.
 ×ë. 211. Â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ ñå óêàçâàò êîíêðåòíèòå âèäîâå åêñïëîàòàöèÿ, çà êîèòî âåðòîëåòúò å ïîêàçàë, ÷å îòãîâàðÿ íà ñúîòâåòíè íîðìè çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò.
 ×ë. 212. (1) Îñèãóðÿâà ñå èíôîðìàöèÿ çà ìàñàòà íà ïðàçåí âåðòîëåò çàåäíî ñ óêàçâàíå íà óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî å èçâúðøåíî ïðåòåãëÿíåòî ìó, ñúîòâåòíîòî ïîëîæåíèå íà öåíòúðà íà òåæåñòòà, êàêòî è òî÷êèòå è ëèíèèòå, îòíîñèòåëíî êîèòî ñà äàäåíè îãðàíè÷åíèÿòà çà öåíòúðà íà òåæåñòòà.
 (2) Îáèêíîâåíî ìàñàòà íà ïðàçåí âåðòîëåò èçêëþ÷âà ìàñàòà íà åêèïàæà, ïëàòåíèÿ òîâàð è èçïîëçâàíîòî ãîðèâî, êàêòî è íà ìàñëîòî, êîåòî ìîæå äà áúäå èçòî÷åíî, êàòî âêëþ÷âà ìàñàòà íà âñè÷êè ïîñòîÿííè òîâàðè, íåèçïîëçâàåìî ãîðèâî, íåñëèâàåìî ìàñëî, îáùîòî êîëè÷åñòâî òå÷íîñò â ñèñòåìàòà çà îõëàæäàíå íà äâèãàòåëèòå è îáùîòî êîëè÷åñòâî íà õèäðàâëè÷íàòà òå÷íîñò.
 ×ë. 213. Â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ ñå ïðåäñòàâÿ îïèñàíèå íà ïðàâèëàòà íà åêñïëîàòàöèÿ â íîðìàëíè è àâàðèéíè óñëîâèÿ íà âåðòîëåòà, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà íåãîâàòà áåçîïàñíà åêñïëîàòàöèÿ. Óêàçâàò ñå ïðîöåäóðè, êîèòî ñå èçïúëíÿâàò ïðè îòêàç íà åäèí èëè ïîâå÷å äâèãàòåëè.
 ×ë. 214. Ïðåäñòàâÿ ñå äîñòàòú÷íà èíôîðìàöèÿ çà âñè÷êè çíà÷èìè èëè èçêëþ÷èòåëíè îñîáåíîñòè íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà âåðòîëåòà.
 ×ë. 215. Èíôîðìàöèÿòà çà ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè âêëþ÷âà ñâåäåíèÿ çà ðàçëè÷íèòå êîíôèãóðàöèè íà âåðòîëåòà, ðåæèìèòå íà ìîùíîñò è ñúîòâåòíèòå ñêîðîñòè çàåäíî ñ èíôîðìàöèÿòà, êîÿòî ïîìàãà íà åêèïàæà äà äîñòèãíå íà ïðàêòèêà îïðåäåëåíèòå ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè.
 ×ë. 216. Êîíñòðóêòîðñêàòà îðãàíèçàöèÿ ðàçðàáîòâà ðúêîâîäñòâî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ. Â íåãî ÿñíî è òî÷íî ñå óêàçâà çà êîé êîíêðåòåí âåðòîëåò èëè ñåðèÿ îò âåðòîëåòè ñå îòíàñÿ òî. Ðúêîâîäñòâî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ âêëþ÷âà îãðàíè÷åíèÿòà, èíôîðìàöèÿòà è ïðîöåäóðèòå, êîèòî ñà ïðåäïèñàíè â òîçè ðàçäåë.
 ×ë. 217. Ìàðêèðîâêàòà è ïîÿñíèòåëíè íàäïèñè íà ïðèáîðèòå, îáîðóäâàíåòî, îðãàíèòå çà óïðàâëåíèå è äðóãè âêëþ÷âàò òàêèâà îãðàíè÷åíèÿ èëè èíôîðìàöèÿ, êîèòî èçèñêâàò ïðÿêîòî âíèìàíèå íà åêèïàæà ïî âðåìå íà ïîëåò.
 ×ë. 218. Îñèãóðÿâàò ñå ìàðêèðîâêà è ïîÿñíèòåëíè íàäïèñè èëè èíñòðóêöèè, äàâàùè èíôîðìàöèÿ ñ âàæíî çíà÷åíèå íà çåìíèÿ ïåðñîíàë ñ öåë äà ñå ïðåäîòâðàòè âåðîÿòíîñòòà îò ãðåøêè ïðè íàçåìíîòî îáñëóæâàíå (íàïðèìåð ïðè òåãëåíå, çàðåæäàíå ñ ãîðèâî), êîèòî áèõà ìîãëè äà îñòàíàò íåçàáåëÿçàíè è äà çàñòðàøàò áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà ïðè ñëåäâàùèòå ïîëåòè.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ

 § 1. Òàçè íàðåäáà ñå èçäàâà íà îñíîâàíèå ÷ë. 24, àë. 5 è § 6 îò ïðåõîäíèòå è çàêëþ÷èòåëíèòå ðàçïîðåäáè íà Çàêîíà çà ãðàæäàíñêîòî âúçäóõîïëàâàíå (îáí., ÄÂ, áð. 94 îò 1972 ã.; èçì., áð. 30 îò 1990 ã.; èçì. è äîï., áð. 16 îò 1997 ã., áð. 85 îò 1998 ã.).
 § 2. Òàçè íàðåäáà âëèçà â ñèëà îò 1.V.1999 ã.
 § 3. ×ëåí 75, àë. 3, 8, 9 è 10, ÷ë. 121 , 122, 123 è ÷ë. 175, àë. 7 âëèçàò â ñèëà
 ñëåä 12.III.2000 ã.
                                                 Ïðèëîæåíèå êúì ÷ë. 2 ÷ë. 2 

_________________________________________________________________