ÏÐÈËÎÆÅÍÈÅ ¹ 1 êúì Íàðåäáà ¹ 37 îò 5.10.2007 ã. çà óñëîâèÿòà è ðåäà çà èçäàâàíå íà ñâèäåòåëñòâà íà àâèàöèîííèòå îïåðàòîðè çà òúðãîâñêè âúçäóøåí ïðåâîç è êîíòðîëà âúðõó òÿõ (×àñò II) (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 38 îò 2009 ã.)

 Èçäàäåíî îò ìèíèñòúðà íà òðàíñïîðòà, îáí. êàòî ïðèòóðêà êúì ÄÂ, áð. 88 îò 2.11.2007 ã., èçì., áð. 38 îò 22.05.2009 ã.
      (ïðîäúëæåíèå îò ×àñò I) 
     Ðåãëàìåíò (ÅÈÎ) 3922/91, Ïðèëîæåíèå III, TGL 44
     (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 38 îò 2009 ã.) 
     (ÂÅÐÒÎËÅÒÈ)
     JAR - OPS 3, ÏÅÒÀ ÐÅÄÀÊÖÈß (AMENDMENT 5)
      ×ÀÑÒ I

   ÐÀÇÄÅË 1 - ÈÇÈÑÊÂÀÍÈß
        1. ÎÁÙÀ ×ÀÑÒ
     Òàçè ÷àñò ñúäúðæà èçèñêâàíèÿòà çà ïðèòåæàòåëèòå íà ñâèäåòåëñòâà çà
àâèàöèîííè îïåðàòîðè.
      2. ÏÐÅÄÑÒÀÂßÍÅ
     [2.1 Èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS ñå ïðåäñòàâÿò â äâå êîëîíè
íà íåñëåïåíè ñòðàíèöè, êàòî âñÿêà ñòðàíèöà ñå èäåíòèôèöèðà ñ äàòàòà íà
èçäàâàíå è/èëè íîìåðà íà êîðåêöèÿòà, ïîä êîéòî å èçìåíåíà èëè ïðåèçäàäåíà.]
     2.2. Ïîäçàãëàâèÿòà ñå äàâàò â êóðñèâ.
     2.3. Îáÿñíèòåëíèòå áåëåæêè, êîèòî íå ñà ÷àñò îò èçèñêâàíèÿòà, ñå äàâàò
     â ïî-ñèòåí øðèôò.
     [2.4 Íîâ, èçìåíåí è êîðèãèðàí òåêñò ùå ñå äàâà â ñðåäíè ñêîáè äî
èçäàâàíåòî íà ïîðåäíàòà "Êîðåêöèÿ"]

 ÏÎÄÐÀÇÄÅË À
Ïðèëîæèìîñò
(Âæ. Ðàçäåë 1 êúì JAR-OPS 3.001)

     (a) JAR-OPS ×àñò 3 îïðåäåëÿ èçèñêâàíèÿòà êúì åêñïëîàòàöèÿòà íà
ãðàæäàíñêè âåðòîëåòè ñ öåë òúðãîâñêè âúçäóøíè ïðåâîçè îò âñåêè îïåðàòîð,
÷èåòî îñíîâíî ìÿñòî çà òúðãîâñêà äåéíîñò ñå íàìèðà â ñòðàíà-÷ëåíêà íà JAA.
JAR-OPS
       ×àñò 3 íå ñå ïðèëàãàò çà:
      (1) Âåðòîëåòè, êîèòî ñå èçïîëçâàò çà âîåííè, ìèòíè÷åñêè, ïîëèöåéñêè öåëè
è òúðñåíå è ñïàñÿâàíå, íèòî çà
     (2) ïîëåòè çà ïàðàøóòíè ñêîêîâå è çà ãàñåíå íà ïîæàðè è çà ñâúðçàíèòå ñ
òÿõ ïîëåòè çà ïðåáàçèðàíå è âðúùàíå, ïðè êîèòî ïðåâîçâàíèòå ëèöàòà ñà îíåçè,
êîèòî îáèêíîâåíî ñå íàìèðàò íà áîðäà ïî âðåìå íà ïîëåòè çà ïàðàøóòíè ñêîêîâå
èëè çà ãàñåíå íà ïîæàðè; íèòî çà
     (3) ïîëåòè, èçïúëíÿâàíè íåïîñðåäñòâåíî ïðåäè, ïî âðåìå íà èëè
íåïîñðåäñòâåíî ñëåä àâèàöèîííè ðàáîòè, èëè èçïúëíÿâàíè âúâ âðúçêà ñ
àâèàöèîííè ðàáîòè è ïðè êîèòî ñ èçêëþ÷åíèå íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà íà áîðäà
íà âåðòîëåòà íå ïðèñúñòâàò ïîâå÷å îò 6 äóøè, íåîáõîäèìè çà èçâúðøâàíå íà
äåéíîñòòà.
     (b) Èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS ×àñò 3 ñà ïðèëîæèìè íå ïî-êúñíî îò 1 àâãóñò
1999 ã., îñâåí àêî íå å óêàçàíî äðóãî.
[Ïîïð. 2, 01.01.02]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.001
     Ïî-êúñíè äàòè çà èçïúëíåíèå íà èçèñêâàíèÿòà â ñðàâíåíèå ñ òåçè, êîèòî
ñå äàâàò â JAR-OPS 3
     Íÿêîè îò ïîëîæåíèÿòà, âêëþ÷åíè â JAR-OPS 3, èìàò äàòè çà ïðèëàãàíå,
êîèòî ñà ïî-êúñíè îò äàòèòå çà èçïúëíåíèå, äàäåíè â JAR-OPS 3. Ïîëîæåíèÿòà,
çà êîèòî ñå îòíàñÿ òîâà è ñâúðçàíèòå ñ òÿõ ïî-êúñíè äàòè çà èçïúëíåíèå ñà
êàêòî ñëåäâà:
     JAR-OPS 3.517(a) Ñòð.1-H-1 - 31 äåêåìâðè 2009
     JAR-OPS 3.517(b) Ñòð.1-H-1 - 31 ìàðò 2005
     JAR-OPS 3.540(a)(4) Ñòð. 1-I-1 - 31 äåêåìâðè 2009
     Ïðèë. 1 êúì JAR-OPS 3.005(d),
     Ñòð. 1-B-10/11
     ïîäòî÷êà (c)(2)(i)(A) - 31 äåêåìâðè 2004

 ÏÎÄÐÀÇÄÅË B - ÎÁÙÈ ÏÎËÎÆÅÍÈß
JAR-OPS 3.005. Îáùè ïîëîæåíèÿ

     (a) Îïåðàòîðúò íÿìà äà èçïîëçâà âåðòîëåò çà âúçäóøåí ïðåâîç ñ òúðãîâñêà
öåë, àêî íåãîâàòà åêñïëîàòàöèÿ å â ïðîòèâîðå÷èå ñ ðàçïîðåäáèòå íà JAR-OPS
×àñò 3.
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñïàçâà èçèñêâàíèÿòà íà JAR-26, ïðèëîæèìè çà
âåðòîëåòè, åêñïëîàòèðàíè çà öåëèòå íà òúðãîâñêèÿ âúçäóøåí ïðåâîç. Äî
îôèöèàëíîòî âúâåæäàíå íà JAR-26 ñå ïðèëàãàò ñúùåñòâóâàùèòå íàöèîíàëíè
àâèàöèîííè ðàçïîðåäáè.
     (c) Âñåêè âåðòîëåò ñå åêñïëîàòèðà â ñúîòâåòñòâèå ñ óñëîâèÿòà, äàäåíè â
íåãîâîòî óäîñòîâåðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò è â ðàìêèòå íà îäîáðåíèòå
îãðàíè÷åíèÿ, êîèòî ñå ñúäúðæàò â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïîëåòè íà âåðòîëåòà. (Âæ.
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(c).)
     (d) Äåéíîñòòà "Âåðòîëåòíî ñïåøíî ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå" (ÍEMS) òðÿáâà äà
áúäå èçâúðøâàíà ñúãëàñíî ñ èçèñêâàíèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â JAR-OPS ×àñò 3, îñâåí
çà èçìåíåíèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d), çà êîèòî ñå
èçèñêâà êîíêðåòíî îäîáðåíèå.
     (e) Åêñïëîàòàöèÿòà íà âåðòîëåòè íàä íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà èçâúí
ãúñòîíàñåëåíè ðàéîíè òðÿáâà äà ñå ïðîâåæäà â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà
JAR-OPS ×àñò 3, ñ èçêëþ÷åíèå íà èçìåíåíèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â Ïðèëîæåíèå 1 êúì
JAR-OPS 3.005(e), çà êîèòî å íå îáõîäèìî îòäåëíî îäîáðåíèå. Òîâà Ïðèëîæåíèå
íå ñå ïðèëàãà ïðè åêñïëîàòàöèÿ, èçâúðøâàíà ñúãëàñíî Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS
3.005(d).
     (f) Ðàáîòà ñ âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå
(MCTOM . maximum certificated take-off mass) îò 3175 kg èëè ïî-ìàëêî; ñ
ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC . maximum
approved passenger seating configuration) îò 9 èëè ïîìàëêî; ïðåç äåíÿ; è íàä
ìàðøðóòè çà ïîëåòè ïî çåìíè îðèåíòèðè ñå ïðîâåæäà ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà
JAR-OPS ×àñò 3, ñ èçêëþ÷åíèå íà èçìåíåíèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â Ïðèëîæåíèå 1 êúì
JAR-OPS 3.005(f), çà êîèòî å íåîáõîäèìî ñïåöèàëíî îäîáðåíèå.
     (g) Ðàáîòà ñ âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà (MCTOM) íàä 3175
kg è ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) îò 9
èëè ïî-ìàëêî; ïðåç äåíÿ; íàä ìàðøðóòè çà ïîëåòè ïî çåìíè îðèåíòèðè; è
ïðîâåæäàíè â ìåñòíè è îïðåäåëåíè ãåîãðàôñêè ðàéîíè, ïðèåìëèâè çà
âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, êîèòî (ïîëåòè - á.ïð.) ñå ïðåäïîëàãà äà
çàïî÷âàò è çàâúðøâàò íà åäíî è ñúùî ìÿñòî (èëè íà äðóãî ìÿñòî, ïðèåìëèâî çà
âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ â îãðàíè÷åíèÿ ðàéîí) â ñúùèÿ äåí, ùå ñå
ïðîâåæäàò â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS ×àñò 3, ñ èçêëþ÷åíèå íà
èçìåíåíèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(g), çà êîèòî
ñå èçèñêâà êîíêðåòíî îäîáðåíèå.
     (h) Ðàáîòàòà ñ ëåáåäêè íà âåðòîëåòè ñå ïðîâåæäà ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà,
ñúäúðæàùè ñå â JAR-OPS 3, ñ èçêëþ÷åíèå íà èçìåíåíèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(h), çà êîèòî ñå èçèñêâà êîíêðåòíî îäîáðåíèå.
     (i) Ðàáîòàòà ñ âåðòîëåòè äî è îò ìåñòà íà îáùåñòâåí èíòåðåñ ñå ïðîâåæäà
ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â JAR-OPS 3, ñ èçêëþ÷åíèå íà èçìåíåíèÿòà,
ñúäúðæàùè ñå â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAROPS 3.005(i), çà êîèòî ñå èçèñêâà
êîíêðåòíî îäîáðåíèå.
     [(j) Ðàáîòà íîùåì â ïðîñòè óñëîâèÿ ñ ïîìîùòà íà óðåäè çà
íîùíî âèæäàíå (NVIS-Night Vision Imaging Systems) ñå ïðîâåæäà ñàìî ñúãëàñíî
èçèñêâàíèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â JAR-OPS 3, è ïðîöåäóðèòå, ñúäúðæàùè ñå â
Íàñòàâëåíèåòî çà åêñïëîàòàöèÿ, çà êîèòî ñå èñêà êîíêðåòíî îäîáðåíèå.]
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.010. Îñâîáîæäàâàíå îò èçèñêâàíèÿ
     Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå ïî èçêëþ÷åíèå è âðåìåííî äà
ðàçðåøàâà îñâîáîæäàâàíå îò èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS ×àñò 3, êîãàòî å óáåäåíà,
÷å çà òîâà èìà íóæäà, è ïðè èçïúëíåíèå íà èçèñêâàíèÿòà íà âñÿêî äîïúëíèòåëíî
óñëîâèå, êîåòî òÿ ñìÿòà çà íåîáõîäèìî ñ öåë äà ñå îñèãóðè ïðèåìëèâî ðàâíèùå
íà áåçîïàñíîñò â êîíêðåòíèÿ ñëó÷àé.
     JAR-OPS 3.015. Åêñïëîàòàöèîííè äèðåêòèâè
     (a) Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå ÷ðåç Åêñïëîàòàöèîííè
äèðåêòèâè äà çàáðàíè, îãðàíè÷è èëè âúâåäå îïðåäåëåíè óñëîâèÿ ïðè
åêñïëîàòàöèÿòà çà îñèãóðÿâàíå íà áåçîïàñíîñòòà íà åêñïëîàòàöèÿòà.
     (b) Åêñïëîàòàöèîííèòå äèðåêòèâè ïîñî÷âàò:
     (1) Ïðè÷èíà çà èçäàâàíå;
     (2) Ïðèëîæèìîñò è ñðîê; è
     (3) Äåéñòâèÿ, èçèñêâàíè îò îïåðàòîðà.
     (c) Åêñïëîàòàöèîííèòå äèðåêòèâè ïðåäñòàâëÿâàò äîïúëíåíèå êúì
èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS ×àñò 3.
     JAR-OPS 3.020. Çàêîíè, ïðàâèëíèöè è ïðîöåäóðè - Îòãîâîðíîñòè íà
     îïåðàòîðà
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) Âñåêè íåãîâ ñëóæèòåë äà ïîçíàâà è ñïàçâà çàêîíèòå, èçèñêâàíèÿòà è
ïðîöåäóðèòå íà äúðæàâèòå, â êîèòî ñå îñúùåñòâÿâà åêñïëîàòàöèÿòà è êîèòî ñå
îòíàñÿò äî èçïúëíåíèåòî íà íåãîâèòå çàäúëæåíèÿ; è
     (2) Âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæ äà å çàïîçíàò ñúñ çàêîíèòå, ïðàâèëíèöèòå è
ïðîöåäóðèòå, îòíàñÿùè ñå äî èçïúëíåíèåòî íà íåãîâèòå çàäúëæåíèÿ. .04
     JAR-OPS 3.025. Îáù åçèê
     (a) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð å äëúæåí äà îñèãóðè êîìóíèêàöèÿòà ìåæäó âñè÷êè
÷ëåíîâå íà åêèïàæà äà ñå îñúùåñòâÿâà íà îáù åçèê èëè ñ äðóãè ñðåäñòâà,
ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ;
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè öåëèÿò îïåðàòèâåí ïåðñîíàë äà ìîæå äà
ðàçáèðà åçèêà, íà êîéòî ñà íàïèñàíè îíåçè ÷àñòè îò Íàðú÷íèöèòå çà
åêñïëîàòàöèÿ, êîèòî ñå îòíàñÿò çà òåõíèòå çàäúëæåíèÿ è îòãîâîðíîñòè.
     JAR-OPS 3.030
     Ñïèñúöè íà ìèíèìàëíî îáîðóäâàíå - îòãîâîðíîñòè íà àâèàöèîííèÿ îïåðàòîð
     (a) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð ðàçðàáîòâà çà âñåêè âåðòîëåò "Ñïèñúê íà
ìèíèìàëíîòî îáîðóäâàíå" (MEL), êîéòî ïîäëåæè íà îäîáðåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ (ÃÂÀ). Òîçè ñïèñúê ñå îñíîâàâà íà áàçîâèÿ
ñïèñúê íà ìèíèìàëíîòî îáîðóäâàíå (MMEL) (àêî ñúùåñòâóâà òàêúâ), êîéòî å ïðèåò
îò ÃÂÀ.
     (b) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð åêñïëîàòèðà âåðòîëåòèòå ñàìî â ñúîòâåòñòâèå ñ
MEL îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî å ðàçðåøåíî îò ÃÂÀ. Âñÿêî òàêîâà ðàçðåøåíèå â
íèêàêúâ ñëó÷àé íÿìà äà ïîçâîëÿâà åêñïëîàòàöèÿ èçâúí îãðàíè÷åíèÿòà íà MMEL.
JAR-OPS 3 Ïîäðàçäåë B
     JAR-OPS 3.035 Ñèñòåìà çà êà÷åñòâî
     (Âæ. AMC OPS 3.035)
     (Âæ. IEM OPS 3.035)
     (a) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð å äëúæåí äà ñúçäàäå ñèñòåìà çà êà÷åñòâî è äà
îïðåäåëè ðúêîâîäèòåë ïî êà÷åñòâîòî, êîéòî íåïðåêúñíàòî äà ñëåäè çà
ñúîòâåòñòâèåòî è àäåêâàòíîñòòà íà íåîáõîäèìèòå ïðîöåäóðè, ãàðàíòèðàùè
áåçîïàñíîñòòà íà åêñïëîàòàöèîííèòå äåéíîñòè è âúçäóõîïëàâàòåëíàòà ãîäíîñò íà
âåðòîëåòèòå. Ñëåäåíåòî íà ñúîòâåòñòâèåòî âêëþ÷âà ñèñòåìà çà îáðàòíà âðúçêà ñ
îòãîâîðíèÿ çà öÿëîñòíàòà åêñïëîàòàöèÿ ðúêîâîäèòåë (âèæ ñúùî è JAR-OPS
1.175(h), êîéòî îñèãóðÿâà ïðåäïðèåìàíå íà êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ ïðè
íåîáõîäèìîñò.
     (b) Ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî òðÿáâà äà âêëþ÷âà Ïðîãðàìà çà ãàðàíöèÿ íà
êà÷åñòâîòî, êîÿòî ñúäúðæà ïðîöåäóðè, äàâàùè âúçìîæíîñò çà îöåíêà íà öÿëàòà
åêñïëîàòàöèÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ âñè÷êè ïðèëîæèìè èçèñêâàíèÿ, ñòàíäàðòè è
ïðîöåäóðè.
     (c) Ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî è ðúêîâîäèòåëÿò ïî êà÷åñòâîòî òðÿáâà äà áúäàò
ïðèåìëèâè çà ÃÂÀ.
     (d) Ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî ñå îïèñâà â ñúîòâåòíà äîêóìåíòàöèÿ.
     (e) Íåçàâèñèìî îò ïîäòî÷êà (a) ïî-ãîðå, ÃÂÀ ìîæå äà ïðèåìå íîìèíèðàíåòî
íà äâàìà ðúêîâîäèòåëè ïî êà÷åñòâîòî - åäèíèÿ çà åêñïëîàòàöèÿòà è åäèí çà
òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå ïðè óñëîâèå, ÷å àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð å îïðåäåëèë
åäíî çâåíî çà óïðàâëåíèå íà êà÷åñòâîòî, êîåòî äà îñèãóðè ðàâíîìåðíîòî
ïðèëàãàíå íà ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî â öåëèÿ åêñïëîàòàöèîíåí ïðîöåñ.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.037. Ïðîãðàìà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà àâàðèè è áåçîïàñíîñò íà
     ïîëåòèòå
     (a) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð âúâåæäà Ïðîãðàìà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà àâàðèè
è áåçîïàñíîñò íà ïîëåòèòå, êîÿòî ìîæå äà ñå èíòåãðèðà ñúñ Ñèñòåìàòà çà
êà÷åñòâî, âêëþ÷âàùà:
     (1) Ïðîãðàìè çà ïîñòèãàíå è ïîääúðæàíå ðàçáèðàíåòî çà ðèñêà îò âñè÷êè
ëèöà, ó÷àñòâàùè â åêñïëîàòàöèÿòà, è
     (2) Ñõåìà çà äîêëàäâàíå íà ïðîèçøåñòâèÿòà, ïîçâîëÿâàùà ñúáèðàíåòî è
îöåíÿâàíåòî íà äîêëàäèòå çà ñúîòâåòíèòå àâàðèè è ïðåäïîñòàâêè ñ öåë
îïðåäåëÿíå íà íåáëàãîïðèÿòíèòå òåíäåíöèè èëè íåäîñòàòúöèòå â áåçîïàñíîñòòà íà
ïîëåòèòå. Ñõåìàòà òðÿáâà äà çàùèòàâà ñàìîëè÷íîñòòà íà äîêëàäâàùèÿ è äà
âêëþ÷âà âúçìîæíîñòòà äîêëàäèòå äà áúäàò ïîäàâàíè àíîíèìíî (Âæ. ASJ OPS 1.037
(a) (2)); è
     (3) Îöåíêà íà ñúîòâåòíàòà èíôîðìàöèÿ, ñâúðçàíà ñ JAR-OPS 3 Ïîäðàçäåë B
     èíöèäåíòè è çëîïîëóêè è îïîâåñòÿâàíåòî íà ñâúðçàíàòà ñ òîâà èíôîðìàöèÿ,
íî áåç ïðèïèñâàíå íà âèíà; è
     (4) Íàçíà÷àâàíå íà ëèöå, îòãîâîðíî çà óïðàâëåíèåòî íà ïðîãðàìàòà.
     (b) Ïðåäëîæåíèÿòà çà êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ, ïðîèçòè÷àùè îò ïðîãðàìàòà çà
ïðåäîòâðàòÿâàíå íà çëîïîëóêè è áåçîïàñíîñò íà ïîëåòèòå, òðÿáâà äà áúäàò
îòãîâîðíîñò íà ëèöåòî, îòãîâîðíî çà óïðàâëåíèå íà ïðîãðàìàòà.
     (c) Åôåêòèâíîñòòà íà ïðîìåíèòå, ïðîèçòè÷àùè îò ïðåäëîæåíèÿòà çà
êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ, îïðåäåëåíè îò ïðîãðàìàòà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà àâàðèè è
áåçîïàñíîñò íà ïîëåòèòå òðÿáâà äà áúäå íàáëþäàâàíà îò Ðúêîâîäèòåëÿ ïî
êà÷åñòâîòî.
[Ãë. 1, 01.02.99, Ïîïð. 3, 01.04.04]
     JAR-OPS 3.040. Äîïúëíèòåëíè ÷ëåíîâå íà åêèïàæà
     Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð îñèãóðÿâà âñåêè äîïúëíèòåëåí ÷ëåí íà åêèïàæà äà å
ïîäãîòâåí è äà å ïðîôåñèîíàëíî ãîäåí äà èçïúëíÿâà ïðåäâèäåíèòå çà íåãî
çàäúëæåíèÿ.
     JAR-OPS 3.045. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.050. Èíôîðìàöèÿ çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå
     Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð îñèãóðÿâà îñíîâíàòà èíôîðìàöèÿ îòíîñíî
àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îñèãóðÿâàíå íà ïëàíèðàíèÿ ïîëåò äà å íà ëåñíîäîñòúïíî
çà êîìàíäèðà íà ïîëåòà ìÿñòî.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.055. Èíôîðìàöèÿ çà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå íà áîðäà
     Îïåðàòîðúò ïîääúðæà àêòóàëíè ñïèñúöè çà íåçàáàâíî ñúîáùàâàíå íà ñëóæáèòå
ïî òúðñåíå è ñïàñÿâàíå íà íàëè÷íîòî àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå íà áîðäà
íà âñåêè îò âåðòîëåòèòå ñè. Èíôîðìàöèÿòà ñúäúðæà, ñïîðåä ïðèëîæèìîñòòà, áðîÿ,
öâåòà è òèïà íà ñïàñèòåëíèòå ñàëîâå (ëîäêè) è ñèãíàëíèòå ðàêåòè, ïîäðîáíîñòè
çà ñúäúðæàíèåòî íà àâàðèéíèÿ êîìïëåêò ìåäèêàìåíòè, çàïàñÿâàíå ñ âîäà, êàêòî è
òèï è ÷åñòîòè íà ïðåíîñèìîòî àâàðèéíî ðàäèîîáîðóäâàíå.
     JAR-OPS 3.060. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.065. Ïðåâîç íà áîéíî îðúæèå è áîåïðèïàñè (Âæ. IEM OPS 3.065)
     (a) Îïåðàòîðúò íÿìà ïðàâî äà ïðåâîçâà áîéíî îðúæèå è áîåïðèïàñè, îñâåí
àêî íå å ïîëó÷èë ñïåöèàëíî ðàçðåøåíèå çà òîâà îò âñè÷êè çàèíòåðåñóâàíè
äúðæàâè.
      (b) Ïðè ïðåâîç íà áîéíî îðúæèå è áîåïðèïàñè îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
îñèãóðè:
     (1) Òîâàðåíå âúâ âåðòîëåòà íà ìÿñòî, íåäîñòúïíî çà ïúòíèöèòå ïî âðåìå íà
ïîëåòà;
     (2) Îãíåñòðåëíîòî îðúæèå äà íå å çàðåäåíî, îñâåí àêî ïðåäè çàïî÷âàíå íà
ïîëåòà íå å ïîëó÷åíî ðàçðåøåíèå îò âñè÷êè çàèíòåðåñóâàíè äúðæàâè òîâà áîéíî
îðúæèå è áîåïðèïàñè ïðè óñëîâèÿ, êîèòî ÷àñòè÷íî èëè èçöÿëî ñå ðàçëè÷àâàò îò
òåçè, ïîñî÷åíè â íàñòîÿùàòà ïîäòî÷êà.
     (3) Îïåðàòîðúò îñèãóðÿâà êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà äà áúäå óâåäîìåí ïðåäè
íà÷àëîòî íà ïîëåòà çà ïîäðîáíîñòèòå è ðàçïîëîæåíèåòî íà áîðäà íà âåðòîëåòà íà
ïðåäâèäåíèòå çà ïðåâîç áîéíè îðúæèå è áîåïðèïàñè.
[Ãë.1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.070. Ïðåâîç íà ñïîðòíî îðúæèå è áîåïðèïàñè (Âæ. IEM OPS 3.070)
     (a) Îïåðàòîðúò ïðåäïðèåìà âñè÷êè ðàçóìíè ìåðêè, çà äà íå ñå äîïóñíå
ïðåâîç íà ñïîðòíî îðúæèå áåç íåãîâî çíàíèå.
     (b) Îïåðàòîð, ïðèåìàù çà ïðåâîç ñïîðòíî îðúæèå, å äëúæåí äà îñèãóðè:
     (1) Ïîñòàâÿíåòî ìó âúâ âåðòîëåòà íà ìÿñòî, íåäîñòúïíî çà ïúòíèöèòå ïî
âðåìå íà ïîëåòà, îñâåí àêî ÃÂÀ å îïðåäåëèëà, ÷å èçèñêâàíåòî å íåïðèëîæèìî è å
ïðèåëà ïðèëàãàíåòî íà äðóãè ïðîöåäóðè; è
     (2) Îãíåñòðåëíîòî îðúæèå èëè äðóãî îðúæèå, êîåòî ìîæå äà èìà áîåïðèïàñè,
äà íå å çàðåäåíî;
     (c) Áîåïðèïàñè çà ñïîðòíî îðúæèå ìîãàò äà áúäàò ïðåâîçâàíè â ïðîâåðåí
ïúòíè÷åñêè áàãàæ ïðè óñëîâèå íà íÿêîè îãðàíè÷åíèÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ
Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè (âæ. JAR-OPS 1.1160(b)(5)), êàêòî å îïðåäåëåíî â
JAR-OPS 1.1150(a)(14).
[Ãë. 1, 1.02.99; Èçì. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.075. Íà÷èí çà ïðåâîçâàíå íà õîðà
     (a) Îïåðàòîðúò ïðåäïðèåìà âñè÷êè ðàçóìíè ìåðêè äà íå ñå äîïóñêà äîñòúï
íà õîðà ïî âðåìå íà ïîëåò â ïîìåùåíèÿ/îòñåöè íà âåðòîëåòà, êîèòî íå ñà
ïðåäíàçíà÷åíè çà ïðåâîç íà õîðà, îñâåí àêî êîìàíäèðúò íå å ðàçðåøèë âðåìåíåí
äîñòúï äî ñúîòâåòíîòî ïîìåùåíèå/îòñåê íà âåðòîëåòà:
     (1) çà ïðåäïðèåìàíå íà äåéñòâèÿ ïî îñèãóðÿâàíå áåçîïàñíîñòòà íà
âåðòîëåòà èëè íà ëèöàòà, æèâîòíèòå èëè òîâàðèòå, íàìèðàùè ñå â òîâà
ïîìåùåíèå/îòñåê;
     (2) àêî ñúîòâåòíîòî ïîìåùåíèå/îòñåê å ïðåäíàçíà÷åíî çà ïðåâîç íà òîâàðè
è å êîíñòðóèðàíî òàêà, ÷å äà ïîçâîëÿâà äîñòúï íà õîðà ïî âðåìå íà ïîëåò.
     JAR-OPS 3.080 Ïðåäëàãàíå íà îïàñíè òîâàðè çà ïðåâîç ïî âúçäóõà
     Îïåðàòîðúò ïðåäïðèåìà âñè÷êè ðàçóìíè ìåðêè äà ñå ãàðàíòèðà, ÷å íèêîå
ëèöå íÿìà äà ïðåäëàãà èëè äà ïðèåìà îïàñíè òîâàðè çà ïðåâîç ïî âúçäóõà, îñâåí
àêî ëèöåòî å îáó÷åíî, à òîâàðèòå ñà ïðàâèëíî êëàñèôèöèðàíè, äîêóìåíòèðàíè,
ñåðòèôèöèðàíè, îïèñàíè, îïàêîâàíè, ìàðêèðàíè, åòèêåòèðàíè è ñà â ñúñòîÿíèå,
ïîäõîäÿùî çà ïðåâîç ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.085. Îòãîâîðíîñòè íà åêèïàæà
     (a) ×ëåíîâåòå íà åêèïàæà òðÿáâà äà áúäàò îòãîâîðíè çà ïðàâèëíîòî
èçïúëíåíèå íà òåõíèòå çàäúëæåíèÿ, êîèòî:
     (1) ñà ñâúðçàíè ñ áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà è íåãîâèòå ïúòíèöè; è
     (2) ñà ïîñî÷åíè â èíñòðóêöèèòå è ïðîöåäóðèòå, çàëîæåíè â Ðúêîâîäñòâîòî
çà åêñïëîàòàöèÿ.
     (b) ×ëåíúò íà åêèïàæà òðÿáâà:
     (1) Äà äîêëàäâà íà êîìàíäèðà çà âñÿêà ãðåøêà, ïîâðåäà, íåèçïðàâíîñò èëè
äåôåêò, êîéòî òîé ñìÿòà, ÷å ìîæå äà ïîâëèÿå íà ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò èëè
áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà, âêëþ÷èòåëíî è íà àâàðèéíèòå ñèñòåìè;
     (2) Äà äîêëàäâà íà êîìàíäèðà çà âñåêè èíöèäåíò, êîéòî çàñòðàøàâà èëè
ìîæå äà çàñòðàøè áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ; è
     (3) Äà èçïîëçâà ñõåìàòà íà îïåðàòîðà çà äîêëàäâàíå íà ñúáèòèÿ â
ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS 1.037(a)(2). Âúâ âñè÷êèòå òàêèâà ñëó÷àè òðÿáâà äà ñå
ïðåäàâà êîïèå íà äîêëàäà íà çàèíòåðåñóâàíèÿ êîìàíäèð.
     (c) Íèùî â ïàðàãðàô (b) íå çàäúëæàâà ÷ëåí îò åêèïàæà äà äîêëàäâà çà
ñúáèòèå, êîåòî âå÷å å äîêëàäâàíî îò äðóã ÷ëåí íà åêèïàæà.
     (d) ×ëåí íà åêèïàæà íå òðÿáâà äà èçïúëíÿâà çàäúëæåíèÿòà ñè íà âåðòîëåòà:
     (1) äîêàòî å ïîä âëèÿíèå íà ëåêàðñòâî [èëè ïñèõîàêòèâíî âåùåñòâî],
êîåòî ìîæå äà ïîâëèÿå âúðõó ñïîñîáíîñòèòå ìó ïî íà÷èí, ïðîòèâîïîêàçàí çà
áåçîïàñíîñòòà [âæ. ñúùî JAR-FCL, ×àñò 3 (ìåäèöèíñêà) - 3.035 & 3.040];
     (2) ñëåä äúëáîêîâîäíî ãìóðêàíå, ïðåäè äà å èçìèíàë íåîáõîäèìèÿò ïåðèîä
çà âúçñòàíîâÿâàíå;
     (3) ñëåä êðúâîäàðÿâàíå, ïðåäè äà å èçìèíàë íåîáõîäèìèÿò ïåðèîä íà
âúçñòàíîâÿâàíå;
     (4) àêî èìà êàêâèòî è äà å ñúìíåíèÿ îòíîñíî âúçìîæíîñòèòå ñè äà èçïúëíè
ñëóæåáíèòå ñè çàäúëæåíèÿ; èëè
     (5) àêî çíàå èëè ïðåäïîëàãà, ÷å å óìîðåí èëè ÷óâñòâà, ÷å å â ñúñòîÿíèå,
êîåòî ìîæå äà çàñòðàøè áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòèòå.
     (e) ×ëåí íà åêèïàæà íÿìà ïðàâî:
     (1) äà êîíñóìèðà àëêîõîë ïî-ìàëêî îò 8 ÷àñà ïðåäè îïðåäåëåíîòî âðåìå çà
ÿâÿâàíå íà ïîëåò èëè ðåçåðâ;
     (2) äà çàïî÷âà äåæóðñòâî ñúñ ñúäúðæàíèå íà àëêîõîë â êðúâòà, ïðåâèøàâàùî
0,2 ïðîìèëà;
     (3) äà êîíñóìèðà àëêîõîë ïî âðåìå íà äåæóðñòâî ïðè ïîëåò èëè äîêàòî å
ðåçåðâ.
     (f) Êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà:
     (1) å îòãîâîðåí çà áåçîïàñíàòà ðàáîòà íà âåðòîëåòà è áåçîïàñíîñòòà íà
íàìèðàùèòå ñå íà áîðäà, äîêàòî ñå âúðòÿò âèòëàòà;
     (2) èìà ïðàâî äà äàâà êîìàíäè, êàêâèòî ñìåòíå çà íåîáõîäèìè çà
îñèãóðÿâàíå áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà, õîðàòà è òîâàðèòå íà áîðäà;
     (3) èìà ïðàâî äà ñâàëè îò áîðäà âñÿêî ëèöå èëè ÷àñò îò òîâàð, êîèòî ïî
íåãîâà ïðåöåíêà ìîãàò äà ïðåäñòàâëÿâàò ïîòåíöèàëíà îïàñíîñò çà âåðòîëåòà èëè
ëèöàòà íà áîðäà;
     (4) å äëúæåí äà íå äîïóñêà ïðåâîç íà ëèöà, íàìèðàùè ñå ïîä âúçäåéñòâèå
íà àëêîõîë èëè óïîéâàùè ñðåäñòâà äî ñòåïåí, ïðåäïîëàãàùà âúçìîæíà çàïëàõà çà
áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà èëè õîðàòà íà áîðäà;
     (5) èìà ïðàâî äà îòêàæå ïðåâîç íà ïúòíèöè ñ îãðàíè÷åíè ïðàâà çà äîñòúï,
äåïîðòèðàíè ëèöà èëè ëèöà ïîä îõðàíà, àêî òåõíèÿò ïðåâîç èçëàãà íà ðèñê
áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà èëè õîðàòà íà áîðäà;
     (6) å äëúæåí äà îñèãóðè èíôîðìèðàíåòî íà âñè÷êè ïúòíèöè çà
ðàçïîëîæåíèåòî íà àâàðèéíèòå èçõîäè è ðàçïîëîæåíèåòî è èçïîëçâàíåòî íà
àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå;
     (7) å äëúæåí äà îñèãóðè âñè÷êè åêñïëîàòàöèîííè ïðîöåäóðè è ñïèñúöè çà
ïðîâåðêà äà ñà â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà Ðúêîâîäñòâîòî ïî
åêñïëîàòàöèÿ;
     (8) íå äîïóñêà êîéòî è äà å ÷ëåí íà åêèïàæà äà èçïúëíÿâà êàêâàòî è äà å
äðóãà äåéíîñò ïî âðåìå íà êðèòè÷íèòå åòàïè íà ïîëåòà, îñâåí çàäúëæåíèÿòà,
íåîáõîäèìè çà îñèãóðÿâàíå áåçîïàñíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà;
     (9) íÿìà ïðàâî äà ðàçðåøàâà:
     (i) ïîëåòíèòå çàïèñâàùè óñòðîéñòâà äà áúäàò èçêëþ÷âàíè èëè äà áúäàò
èçòðèâàíè çàïèñè ïî âðåìå íà ïîëåò, êàêòî è äà áúäå èçòðèâàí çàïèñ ñëåä ïîëåò
â ñëó÷àé íà ðåàëèçèðàíî àâèàöèîííî ñúáèòèå, ïîäëåæàùî íà çàäúëæèòåëåí äîêëàä;
     (ii) ìàãíåòîôîíîò çà çàïèñ íà ðàçãîâîðèòå â ïèëîòñêàòà êàáèíà äà áúäå
èçêëþ÷âàí ïî âðåìå íà ïîëåò, îñâåí àêî íå å óáåäåí, ÷å çàïèñàíèòå ðàçãîâîðè,
êîèòî áèõà ñå èçòðèëè ïðè àâòîìàòè÷íèÿ ðåæèì, òðÿáâà äà áúäàò ñúõðàíåíè çà
ðàçñëåäâàíå íà àâèàöèîííî ñúáèòèå, êàêòî è çàïèñàíè äàííè äà áúäàò èçòðèâàíè
ðú÷íî ïî âðåìå è ñëåä ïîëåò â ñëó÷àé íà ðåàëèçèðàíî àâèàöèîííî ñúáèòèå,
ïîäëåæàùî íà çàäúëæèòåëåí äîêëàä;
     (10) ðåøàâà äàëè äà ïðèåìå, èëè äà îòêàæå ïðèåìàíåòî íà âåðòîëåò ñ
íåèçïðàâíîñòè, ðàçðåøåíè â ñïèñúêà íà CDL èëè ÌEL; è
     (11) îñèãóðÿâà ïðîâåæäàíåòî íà ïðåäïîëåòåí ïðåãëåä.
     (g) Â êðèòè÷íà ñèòóàöèÿ, êîÿòî èçèñêâà íåçàáàâíî ðåøåíèå è äåéñòâèå,
êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà èëè ïèëîòúò, íà êîãîòî å ïîâåðåíî óïðàâëåíèåòî íà
âåðòîëåòà, ïðåäïðèåìà âñè÷êè äåéñòâèÿ, êîèòî ïðåöåíè çà íåîáõîäèìè ñïîðåä
îáñòîÿòåëñòâàòà. Â òàêúâ ñëó÷àé ïèëîòúò ìîæå äà ñå îòêëîíè îò ïðàâèëàòà,
åêñïëîàòàöèîííèòå ïðîöåäóðè è òåõíèêè íà ïèëîòèðàíå ñ öåë îñèãóðÿâàíå íà
áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòà.
[Ãë. 1, 1.02.99; Èçì. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.090. Âëàñò íà êîìàíäèðà
     Âñè÷êè ëèöà íà áîðäà òðÿáâà äà èçïúëíÿâàò âñÿêà çàêîííà êîìàíäà, äàäåíà
îò êîìàíäèðà íà âåðòîëåòà, ñâúðçàíà ñ îñèãóðÿâàíå áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà
è íà õîðàòà è òîâàðè, ïðåâîçâàíè ñ íåãî.
     JAR-OPS 3.095. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.100. Äîñòúï äî êàáèíàòà
     (a) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà íå äîïóñêà â ïèëîòñêàòà êàáèíà äðóãè ëèöà
îñâåí îïðåäåëåíèòå çà êîíêðåòíèÿ ïîëåò ÷ëåíîâå íà ëåòàòåëíèÿ ïåðñîíàë, îñâåí
àêî íå ñà:
     (1) äåéñòâàùè ÷ëåíîâå íà åêèïàæà;
     (2) ïðåäñòàâèòåëè íà ïúëíîìîùíèÿ îðãàí, îòãîâîðåí çà ëèöåíçèðàíåòî,
ñåðòèôèöèðàíåòî èëè èíñïåêöèÿòà, àêî òîâà å ñâúðçàíî ñ èçïúëíåíèå íà ïðåêèòå
èì ïúëíîìîùèÿ è îòãîâîðíîñòè; èëè
     (3) äîïóñíàòè è ïðåâîçâàíè â ñúîòâåòñòâèå ñ èíñòðóêöèèòå, ñúäúðæàùè ñå â
Ðúêîâîäñòâîòî ïî åêñïëîàòàöèÿ.
     (b) Êîìàíäèðúò îñèãóðÿâà:
     (1) äîïóñêàíåòî â ïèëîòñêàòà êàáèíà äà íå îòêëîíÿâà âíèìàíèåòî è/èëè
íàìåñà â èçïúëíåíèåòî íà ïîëåòà;
     (2) âñè÷êè ëèöà, ïðåâîçâàíè â ïèëîòñêàòà êàáèíà, äà ñà çàïîçíàòè ñúñ
ñúîòâåòíèòå ïðîöåäóðè çà áåçîïàñíîñò.
     (c) Îêîí÷àòåëíîòî ðåøåíèå çà äîïóñêàíå íà ëèöå â ïèëîòñêàòà êàáèíà å íà
êîìàíäèðà.
     JAR-OPS 3.105. Íåçàêîíåí ïðåâîç
     (a) Îïåðàòîðúò ïðèëàãà íåîáõîäèìèòå ïðîöåäóðè çà íåäîïóñêàíå íà áîðäà íà
âåðòîëåòà íà òàéíî ïðîíèêíàëè ëèöà èëè òîâàðè.
     JAR-OPS 3.110. Ïðåíîñèìè åëåêòðîííè óñòðîéñòâà
     Îïåðàòîðúò íå äîïóñêà èçïîëçâàíåòî îò êîåòî è äà å ëèöå è ïðåäïðèåìà
âñè÷êè ðàçóìíè ìåðêè äà îñèãóðè íàèñòèíà íèêîå ëèöå äà íå èçïîëçâà íà áîðäà
íà âåðòîëåòà ïðåíîñèìè åëåêòðîííè óñòðîéñòâà, êîèòî ìîãàò äà èìàò
íåáëàãîïðèÿòåí åôåêò âúðõó ñèñòåìèòå íà âåðòîëåòà, âúðõó íåãîâîòî
íàâèãàöèîííî èëè ðàäèîîáîðóäâàíå.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.115. Àëêîõîë è íàðêîòèöè
     Îïåðàòîðúò íå ïîçâîëÿâà íà íèòî åäíî ëèöå äà âëèçà èëè äà ñå íàìèðà âúâ
âåðòîëåòà è âçåìà âñè÷êè íåîáõîäèìè ìåðêè äà îñèãóðè äà íÿìà ëèöå, êîåòî äà å
ïîä âúçäåéñòâèåòî íà àëêîõîë èëè íàðêîòèöè â ñòåïåí, â êîÿòî å âåðîÿòíî äà
çàñòðàøè áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà èëè íåãîâèòå ïúòíèöè.
[Ãë. 1, 01.02.99]
     JAR-OPS 3.120 Çàïëàõà çà áåçîïàñíîñòòà
     (a) Îïåðàòîðúò âçåìà âñè÷êè ðàçóìíè ìåðêè, çà äà íå äîïóñíå íèêîå ëèöå
äà íå äåéñòâà áåçðàçñúäíî èëè íåõàéíî èëè äà áåçäåéñòâà:
     (1) òàêà, ÷å äà èçâúðøâà äåéñòâèÿ, ñ êîèòî ìîæå äà çàñòðàøè
áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà èëè ëèöàòà íà áîðäà;
     (2) òàêà, ÷å äà çàñòðàøè èëè äà äîïóñíå âåðòîëåòúò äà çàñòðàøè
áåçîïàñíîñòòà íà êîåòî è äà å ëèöå èëè èìóùåñòâî.
[Ãë. 1, 01.02.99]
     JAR-OPS 3.125. Äîêóìåíòè, êîèòî òðÿáâà äà ñå íîñÿò íà áîðäà
      (Âæ. ACJ OPS 3.125)
     (a) Îïåðàòîðúò îñèãóðÿâà íàëè÷èåòî ïðè âñåêè ïîëåò íà:
     (1) óäîñòîâåðåíèå çà ðåãèñòðàöèÿ;
     (2) óäîñòîâåðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò;
     (3) îðèãèíàë èëè êîïèå íà ñåðòèôèêàòà çà øóì (àêî å ïðèëîæèì),
[âêëþ÷èòåëíî ïðåâîä íà àíãëèéñêè â ñëó÷àèòå, êúäåòî òàêúâ å îñèãóðåí îò
Àâèàöèîííàòà àäìèíèñòðàöèÿ, îòãîâàðÿùà çà èçäàâàíå íà ñåðòèôèêàòè çà øóì;]
     (4) îðèãèíàë èëè êîïèå íà Ñâèäåòåëñòâî çà àâèàöèîíåí îïåðàòîð;
     (5) ðàçðåøåíèå çà èçïîëçâàíå íà áîðäíèòå ðàäèîñòàíöèè; è
     (6) îðèãèíàë èëè êîïèå íà çàñòðàõîâàòåëíà ïîëèöà "Îòãîâîðíîñò êúì òðåòè
ëèöà".
     (b) Âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà íà ÂÑ íîñè ïî âðåìå íà âñåêè ïîëåò, àêî òîâà å
ïðèëîæèìî, âàëèäíî ñâèäåòåëñòâî çà ïðàâîñïîñîáíîñò ñ íåîáõîäèìèòå
êâàëèôèêàöèîííè çàâåðêè çà öåëèòå íà ïîëåòà.
[Ïîïðàâêà 2, 01.02.99]
     JAR-OPS 3.130 Ðúêîâîäñòâà, êîèòî òðÿáâà äà èìà íà áîðäà
     (a) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè:
     (1) äåéñòâàùèòå ÷àñòè íà Ðúêîâîäñòâîòî çà åêñïëîàòàöèÿ, îòíàñÿùè ñå äî
çàäúëæåíèÿòà è îòãîâîðíîñòèòå íà åêèïàæà, äà ñå íàìèðàò íà áîðäà ïðè âñåêè
ïîëåò;
     (2) îíåçè ÷àñòè íà Ðúêîâîäñòâîòî ïî åêñïëîàòàöèÿ, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà
èçïúëíåíèåòî íà ïîëåòà, äà ñà ëåñíî äîñòúïíè çà åêèïàæà;
     (3) äåéñòâàùî Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè ñ âåðòîëåòà äà ñå íîñè
íà áîðäà îñâåí àêî Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ å ïðèåëà, ÷å
Ðúêîâîäñòâîòî çà åêñïëîàòàöèÿ, ïðåäïèñàíî â JAR-OPS 3.1045, Ïðèëîæåíèå 1,
×àñò B ñúäúðæà íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ çà òîçè âåðòîëåò.
     JAR-OPS 3.135
     Äîïúëíèòåëíà èíôîðìàöèÿ è ôîðìóëÿðè, êîèòî òðÿáâà äà ñà íà áîðäà
     (a) Îñâåí äîêóìåíòèòå è ðúêîâîäñòâàòà, ïðåäïèñàíè â JAR-OPS 3.125 è
JAR-OPS 3.130, Îïåðàòîðúò îòãîâàðÿ çà íàëè÷èåòî íà áîðäà íà ñëåäíèòå
äîêóìåíòè è èíôîðìàöèÿ, ñúîòâåòñòâàùè íà òèïà è ðàéîíà íà ðàáîòà:
     (1) åêñïëîàòàöèîíåí ïëàí íà ïîëåòà, ñúäúðæàù êàòî ìèíèìóì èíôîðìàöèÿòà,
êîÿòî ñå èçèñêâà â JAR-OPS 3.1060;
     (2) òåõíè÷åñêè áîðäåí äíåâíèê, ñúäúðæàù êàòî ìèíèìóì èíôîðìàöèÿòà, êîÿòî
ñå èçèñêâà â ×àñò Ì-Ì.À.306 Òåõíè÷åñêè áîðäåí äíåâíèê íà îïåðàòîðà;
     (3) ïîäðîáíîñòèòå çà ïîïúëíåíèÿ ATS ïîëåòåí ïëàí; (4)
ñúîòâåòíàòàÍÎÒÀÌ/AIS èíñòðóêòèâíà äîêóìåíòàöèÿ;
     (5) ñúîòâåòíàòà ÌÒÎ èíôîðìàöèÿ;
     (6) äîêóìåíò çà ìàñàòà è öåíòðîâêàòà, êàêòî å ïîñî÷åíî â JAR-OPS Part 3
ïîäðàçäåë J;
     (7) óâåäîìëåíèå çà ñïåöèàëíè êàòåãîðèè ïúòíèöè, êàòî ïåðñîíàë ïî
ñèãóðíîñòòà, àêî íå å âêëþ÷åí â ñúñòàâà íà åêèïàæà, èíâàëèäè, ïúòíèöè ñ
îãðàíè÷åíè ïðàâà íà äîñòúï, äåïîðòèðàíè ïúòíèöè èëè ëèöà ïúòíèöè ïîä àðåñò;
     (8) óâåäîìëåíèå çà ñïåöèàëíè òîâàðè, âêëþ÷èòåëíî îïàñíè òîâàðè,
âêëþ÷èòåëíî ïèñìåíà èíôîðìàöèÿ çà êîìàíäèðà íà âåðòîëåòà, êàêòî å ïðåäïèñàíî
â JAR-OPS 3.1215([d]);
     (9) äåéñòâàùèòå êàðòè, ñõåìè è ñúïúòñòâàùàòà äîêóìåíòàöèÿ, êàêòî å
ïðåäïèñàíî â JAR-OPS 3.290(b)(7);
     (10) âñÿêà äðóãà äîêóìåíòàöèÿ, êîÿòî ìîæå äà áúäå èçèñêàíà îò äúðæàâèòå,
çàèíòåðåñóâàíè îò òîçè ïîëåò, òàêèâà êàòî òîâàðåí ìàíèôåñò, ïúòíè÷åñêè
ìàíèôåñò è ïð.; è
     (11) áëàíêè çà èçïúëíåíèå èçèñêâàíèÿòà íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ è àâèàöèîííèÿ îïåðàòîð çà äîêëàäè îò ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà.
     (b) Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà ðàçðåøè èíôîðìàöèÿòà,
îïèñàíà ïîäðîáíî â ïîäòî÷êà (à) ïî-ãîðå, èëè ÷àñò îò íåÿ, äà áúäå ïðåäñòàâÿíà
è íà äðóã âèä íîñèòåë (ðàçëè÷åí îò õàðòèåí íîñèòåë). Çà íåÿ òðÿáâà äà ñå
ãàðàíòèðà ïðèåìëèâ ñòàíäàðò çà äîñòúïíîñò, èçïîëçâàåìîñò è íàäåæäíîñò.
[Ïîïð. 4, 1.12.06]
JAR-OPS 3.140. Èíôîðìàöèÿ, êîÿòî ñå ñúõðàíÿâà íà çåìÿòà
     (a) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè:
     (1) íàé-ìàëêî çà âðåìåòî íà âñåêè ïîëåò èëè íà ñåðèÿ îò ïîëåòè:
     (i) èíôîðìàöèÿòà çà ïîëåòà è ñâúðçàíà ñ òèïà åêñïëîàòàöèÿ äà ñå
ñúõðàíÿâà íà çåìÿòà, è
     (ii) èíôîðìàöèÿòà äà ñå ñúõðàíÿâà, äîêàòî áúäå êîïèðàíà è ïîñòàâåíà íà
ìÿñòî, êúäåòî äà ñå ñúõðàíÿâà ñúãëàñíî JAR-OPS 3.1065, èëè àêî òîâà å
íåèçïúëíèìî,
     (iii) ñúùàòà èíôîðìàöèÿ ñå íîñè â ïîæàðîóñòîé÷èâ êîíòåéíåð âúâ
âåðòîëåòà.
     (b) Èíôîðìàöèÿòà, ïîñî÷åíà â ïîäòî÷êà (à) ïî-ãîðå, âêëþ÷âà:
     (1) êîïèå îò åêñïëîàòàöèîííèÿ ïîëåòåí ïëàí, êúäåòî å ïðèëîæèìî;
     (2) êîïèÿ îò ïðèëîæèìèòå ÷àñòè íà òåõíè÷åñêèÿ áîðäåí äíåâíèê;
     (3) êîíêðåòíàòà çà ïîëåòà ÍÎÒÀÌ äîêóìåíòàöèÿ, àêî å îáðàáîòâàíà íàðî÷íî
îò îïåðàòîðà;
     (4) äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñàòà è öåíòðîâêàòà, àêî òàêàâà ñå èçèñêâà
(âæ. JAR-OPS 3.625), è
     (5) óâåäîìëåíèÿ çà ñïåöèàëíè òîâàðè.
     JAR-OPS 3.145. Ïðàâî íà ïðîâåðêà
     Îïåðàòîðúò îñèãóðÿâà âñÿêî ëèöå, óïúëíîìîùåíî îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, äà ïîëó÷è äîñòúï ïî âñÿêî âðåìå äî áîðäà è äà ëåòè ñ âñåêè
âåðòîëåò, êîéòî ñå åêñïëîàòèðà â ñúîòâåòñòâèå ñ ÀÎÑ, èçäàäåí îò òàçè
Âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ, äà âëèçà è îñòàâà â ïèëîòñêàòà êàáèíà, îñâåí
àêî êîìàíäèðúò íå îòêàæå òàêúâ äîñòúï, êîãàòî ïî íåãîâà ïðåöåíêà
áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà áè áèëà çàïëàøåíà îò òîâà.
     JAR-OPS 3.150. Ïðåäîñòàâÿíå íà äîêóìåíòè è çàïèñè
     (a) Îïåðàòîðúò îñèãóðÿâà:
     (1) äîñòúï íà âñÿêî ëèöå, óïúëíîìîùåíî îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, äî âñè÷êè äîêóìåíòè è çàïèñè, ñâúðçàíè ñ ëåòàòåëíàòà
åêñïëîàòàöèÿ èëè òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå; è
     (2) ïðåäîñòàâÿíå íà ïîèñêàíèòå äîêóìåíòè èëè çàïèñè îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ â ðàìêèòå íà ðàçóìåí ïåðèîä îò âðåìå;
     (b) Êîìàíäèðúò ïðåäîñòàâÿ â ðàçóìåí ñðîê ïðè ïîèñêâàíå îò ñòðàíà íà
ëèöå, óïúëíîìîùåíî çà òîâà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ,
äîêóìåíòàöèÿòà, êîÿòî ñå èçèñêâà äà ñå íàìèðà íà áîðäà;
     JAR-OPS 3.155. Ñúõðàíÿâàíå íà äîêóìåíòàöèÿòà
     (a) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè:
     (1) ñúõðàíåíèåòî íà âñè÷êè îðèãèíàëíè äîêóìåíòè èëè êîïèÿ îò òÿõ, êîèòî
å çàäúëæåí äà ñúõðàíÿâà, â ïðîäúëæåíèå íà èçèñêâàíèÿ ñðîê, âêëþ÷èòåëíî è àêî
ïðåñòàíå äà áúäå îïåðàòîð íà âåðòîëåòà;
     (2) ïðåäîñòàâÿíå íà çàïèñèòå, âîäåíè çà ÷ëåí íà åêèïàæ â ñúîòâåòñòâèå ñ
èçèñêâàíèÿòà íà Ïîäðàçäåë Q, êîãàòî òîé ïðåìèíå ïðè äðóã îïåðàòîð êàòî ÷ëåí
íà åêèïàæ.
     JAR-OPS 3.160. Ñúõðàíÿâàíå, ïðåäîñòàâÿíå è èçïîëçâàíå íà çàïèñè îò
     ïîëåòíèòå çàïèñâàùè óñòðîéñòâà
     (a) Ñúõðàíÿâàíå íà çàïèñè (Âæ. IEM OPS 3.160(a))
     (1) Ñëåä àâèàöèîííî ïðîèçøåñòâèå îïåðàòîðúò íà âåðòîëåò, íà áîðäà íà
êîéòî èìà ïîëåòíî çàïèñâàùî óñòðîéñòâî, ñúõðàíÿâà, äîêîëêîòî å âúçìîæíî,
îðèãèíàëíèòå äàííè, ñâúðçàíè ñ àâèàöèîííîòî ïðîèçøåñòâèå èëè èíöèäåíò, âúâ
âèäà, â êîéòî ñà çàïèñàíè îò ïîëåòíèòå çàïèñâàùè óñòðîéñòâà, â ïðîäúëæåíèå íà
60 äíè, àêî íå å îïðåäåëåíî äðóãî îò ðàçñëåäâàùèÿ ñúáèòèåòî îðãàí;
     (2) Îñâåí àêî ïðåäâàðèòåëíî íå å äàäåíî ðàçðåøåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, ñëåä âúçíèêíàë èíöèäåíò, êîéòî
ïîäëåæè íà çàäúëæèòåëíî äîêëàäâàíå, îïåðàòîðúò íà âåðòîëåòà, íîñåù áîðäåí
ðåãèñòðàòîð, òðÿáâà, äîêîëêîòî å âúçìîæíî, äà çàïàçè îðèãèíàëíèòå çàïèñàíè
äàííè, îòíàñÿùè ñå çà òîçè èíöèäåíò, êàêòî ñà çàïèñàíè îò ðåãèñòðàòîðà çà
ïåðèîä îò 60 äíè, îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî èìà äðóãî ïðåäïèñàíèå îò
ðàçñëåäâàùèòå âëàñòè.
     (3) Äîïúëíèòåëíî, êîãàòî Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ íàðåäè,
îïåðàòîðúò íà âåðòîëåòà, íîñåù áîðäåí ðåãèñòðàòîð, òðÿáâà äà çàïàçè
îðèãèíàëíèòå çàïèñàíè äàííè çà ïåðèîä îò 60 äíè, îñâåí â ñëó÷àèòå êîãàòî èìà
äðóãî ïðåäïèñàíèå îò ðàçñëåäâàùèòå âëàñòè.
     (4) Êîãàòî ñå èçèñêâà íà áîðäà íà âåðòîëåòà äà ñå íàìèðà ïîëåòíî
çàïèñâàùî óñòðîéñòâî, îïåðàòîðúò íà òîçè âåðòîëåò:
     (i) çàïàçâà çàïèñèòå îò îïåðàòèâíîòî âðåìå íà ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà
JAR- OPS 3.715, 3.720, îñâåí â ñëó÷àèòå íà òåñòâàíå è îáñëóæâàíå íà ïîëåòíèòå
çàïèñâàùè óñòðîéñòâà, êîãàòî ñå äîïóñêà èçòðèâàíå íà èíôîðìàöèÿ äî 1 ÷àñ îò
íàé-ñòàðèòå äàííè, çàïèñàíè êúì ìîìåíòà íà òåñòâàíå; è
     (ii) äà ñúõðàíÿâà äîêóìåíò, îñèãóðÿâàù ïðåäîñòàâÿíåòî íà íåîáõîäèìàòà
èíôîðìàöèÿ ïî èçâëè÷àíå è ïðåâðúùàíå íà ñúõðàíåíèòå äàííè â òåõíè÷åñêè
åäèíèöè.
     (iii) ïî âñÿêî âðåìå äà ñúõðàíÿâà çàïèñ îò íå ïî-ìàëêî îò åäèí òèïè÷åí
ïîëåò, ò.å. çàïèñ íà ïîëåò, íàïðàâåí ïðåç ïîñëåäíèòå 12 ìåñåöà è âêëþ÷âàù
èçëèòàíå, íàáèðàíå íà âèñî÷èíà, êðåéñåðñêè ïîëåò, ñíèæåíèå, çàõîä çà êàöàíå
è êàöàíå, çàåäíî ñúñ ñðåäñòâàòà çà èäåíòèôèöèðàíå íà ïîëåòà, çà êîéòî ñå
îòíàñÿò.
     (b) Ïðåäñòàâÿíå íà çàïèñè: Îïåðàòîðúò íà âåðòîëåò ñ áîðäåí ðåãèñòðàòîð,
â ïðèåìëèâ ïåðèîä îò âðåìå ñëåä êàòî áúäå ïîèñêàíî îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, ïðåäñòàâÿ âñåêè çàïèñ, íàïðàâåí îò áîðäíèÿ ðåãèñòðàòîð, êîéòî
å íà íåãî èëè å çàïàçåí.
     (c) Èçïîëçâàíå íà çàïèñè
     (1) Ðåãèñòðèðàíèòå äàííè îò ãëàñîâèÿ ðåãèñòðàòîð â ïèëîòñêàòà êàáèíà íå
ìîãàò äà áúäàò èçïîëçâàíè çà äðóãè öåëè, îñâåí çà ðàçñëåäâàíå íà àâàðèÿ èëè
èíöèäåíò, ïîäëåæàùè íà çàäúëæèòåëíî äîêëàäâàíå, îñâåí àêî çà òîâà å ïîëó÷åíî
ñúãëàñèåòî íà âñè÷êè çàèíòåðåñóâàíè ÷ëåíîâå íà åêèïàæà.
     (2) Çàïèñèòå îò áîðäíîòî çàïèñâàùî óñòðîéñòâî çà ïîëåòíèòå äàííè ñå
èçïîëçâàò ñàìî çà ðàçñëåäâàíå íà àâèàöèîííî ïðîèçøåñòâèå èëè èíöèäåíò.
ïðåäìåò íà çàäúëæèòåëåí äîêëàä, ñ èçêëþ÷åíèå íà ñëó÷àèòå, êîãàòî òåçè çàïèñè:
     (i) ñå èçïîëçâàò îò îïåðàòîðà ñàìî çà öåëèòå íà ïîääúðæàíåòî íà
ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò èëè òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå; èëè
     (ii) ñà ñúñ çàëè÷åíà èäåíòèôèêàöèÿ; èëè
     (iii) ñà çàùèòåíè ñðåùó ðàçãëàñÿâàíå ÷ðåç ñïåöèàëíà ïðîöåäóðà çà
ñèãóðíîñò.
[Èçì. 2, 1.01.02, Èçì. 3, 1.04.04 ]
     JAR-OPS 3.165 Ëèçèíã
     (a) Òåðìèíîëîãèÿ
     Òåðìèíèòå, èçïîëçâàíè â òîçè ïàðàãðàô, èìàò ñëåäíèòå çíà÷åíèÿ:
     (1) "Ñóõ ëèçèíã" - êîãàòî âåðòîëåòúò ñå åêñïëîàòèðà ñúñ ñâèäåòåëñòâî çà
àâèàöèîíåí îïåðàòîð (ÑÀÎ) íà ëèçèíãîïîëó÷àòåëÿ.
     (2) "Ìîêúð ëèçèíã" - êîãàòî âåðòîëåòúò ñå åêñïëîàòèðà ñúñ ñâèäåòåëñòâî
çà àâèàöèîíåí îïåðàòîð (ÑÀÎ) íà ëèçèíãîäàòåëÿ.
     (3) Îïåðàòîð îò JAA - îïåðàòîð, ñåðòèôèöèðàí ïî JAROPS ×àñò 1 îò åäíà îò
ñòðàíèòå - ÷ëåíêè íà JAA.
     (b) Ëèçèíã íà âåðòîëåòè ìåæäó îïåðàòîðè îò JAA
     (1) Äàâàíå íà "Ìîêúð ëèçèíã". Îïåðàòîð îò JAA, êîéòî ïðåäîñòàâÿ
âåðòîëåò ñ ïúëåí åêèïàæ íà äðóã îïåðàòîð îò JAA è ñè çàïàçâà âñè÷êè ôóíêöèè
è îòãîâîðíîñòè, ïðåäâèäåíè â Ïîäðàçäåë Ñ, îñòàâà îïåðàòîð íà âåðòîëåòà.
     (2) Âñè÷êè âèäîâå ëèçèíã ñ èçêëþ÷åíèå íà îòäàâàíå íà "Ìîêúð ëèçèíã"
     (i) Ñ èçêëþ÷åíèå íà ïðåäâèäåíîòî â ïîäðàçäåë (b)(1) ïî-ãîðå, îïåðàòîð îò
 JAA, êîéòî èçïîëçâà âåðòîëåò îò, èëè ïðåäîñòàâÿ òàêúâ íà äðóã îïåðàòîð îò
JAA, òðÿáâà äà ïîëó÷è ïðåäâàðèòåëíî îäîáðåíèå îò ñâîÿòà Âúçäóõîïëàâàòåëíà
àäìèíèñòðàöèÿ. Âñè÷êè óñëîâèÿ, êîèòî ñà ÷àñò îò òîâà îäîáðåíèå, òðÿáâà äà
áúäàò âêëþ÷åíè â ñïîðàçóìåíèåòî çà ëèçèíã;
     (ii) Âñè÷êè îíåçè åëåìåíòè îò ñïîðàçóìåíèåòî çà ëèçèíã, êîèòî ñà
îäîáðåíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ è ñå ðàçëè÷àâàò îò
ñïîðàçóìåíèåòî çà ëèçèíã, ïðè êîåòî âåðòîëåòúò è ïúëíèÿò ìó åêèïàæ ñà
âêëþ÷åíè è íå ñå ïðåäâèæäà ïðåõâúðëÿíå íà ôóíêöèè è îòãîâîðíîñòè, òðÿáâà äà
ñå ðàçãëåæäàò ïî îòíîøåíèå íà íàåòèÿ âåðòîëåò êàòî âàðèàíò íà ÑÀÎ, êîåòî ùå
ñå åêñïëîàòèðà âåðòîëåòúò.
     (c) Ëèçèíã íà âåðòîëåòè è îðãàíèçàöèÿ, êîÿòî íå å îïåðàòîð îò JAA
     (1) Âçåìàíå íà ñóõ ëèçèíã
     (i) Îïåðàòîð îò JAA íå òðÿáâà äà âçåìà íà "ñóõ ëèçèíã" îò þðèäè÷åñêî
ëèöå, ðàçëè÷íî îò îïåðàòîð îò JAA, îñâåí àêî íÿìà îäîáðåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Âñè÷êè óñëîâèÿ, êîèòî ñà ÷àñò îò òîâà
îäîáðåíèå, òðÿáâà äà áúäàò âêëþ÷åíè â ñïîðàçóìåíèåòî çà ëèçèíã.
     (ii) Îïåðàòîðúò îò JAA òðÿáâà äà å ñèãóðåí, ÷å ïî îòíîøåíèå íà
âåðòîëåòèòå, íàåòè íà "ñóõ ëèçèíã", âñè÷êè ðàçëèêè îò èçèñêâàíèÿòà,
ïðåäâèäåíè â ïîäðàçäåëè K, L è/èëè JAR-26, ñà îáÿâåíè è ñà ïðèåìëèâè çà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (2) Âçåìàíå íà "ìîêúð" ëèçèíã
     (i) Îïåðàòîð íà JAA íå òðÿáâà äà âçåìà âåðòîëåò íà "ìîêúð" ëèçèíã îò
þðèäè÷åñêî ëèöå, êîåòî íå å îò îïåðàòîð íà JAA, çà ïîâå÷å îò 3 ïîñëåäîâàòåëíè
ìåñåöà íà âñåêè ïîñëåäîâàòåëíè 12 ìåñåöà áåç îäîáðåíèå îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.
     (ii) Îïåðàòîðúò íà JAA òðÿáâà äà îñèãóðè ïî îòíîøåíèå íà âåðòîëåòèòå,
âçåòè íà "ìîêúð" ëèçèíã:
     (A) Ñòàíäàðòèòå çà áåçîïàñíîñò íà ëèçèíãîäàòåëÿ ïî îòíîøåíèå íà
ïîääðúæêàòà è åêñïëîàòàöèÿòà ñà åêâèâàëåíòíè íà òåçè íà JAR;
     (B) Ëèçèíãîäàòåëÿò å îïåðàòîð, êîéòî èìà ÑÀÎ, èçäàäåíî îò äúðæàâà, êîÿòî
å ïîäïèñàëà ×èêàãñêàòà êîíâåíöèÿ;
     (C) Âåðòîëåòúò ïðèòåæàâà ñòàíäàðòíî Óäîñòîâåðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò,
èçäàäåíî â ñúîòâåòñòâèå ñ ÈÊÀÎ, Àíåêñ 8. Ñòàíäàðòíèòå Óäîñòîâåðåíèÿ çà
ëåòàòåëíà ãîäíîñò, èçäàäåíè îò äúðæàâè . ÷ëåíêè íà JAA, ðàçëè÷íè îò
äúðæàâèòå, îòãîâîðíè çà èçäàâàíåòî íà ÑÀÎ, ñå ïðèåìàò, êîãàòî ñà èçäàäåíè â
ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-21; è
     (D) Âñÿêî èçèñêâàíå íà JAA, êîåòî ñå ïðèëàãà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ íà ëèçèíãîïîëó÷àòåëÿ, å èçïúëíåíî.
     (3) Îòäàâàíå íà "ñóõ" ëèçèíã
     (i) Îïåðàòîð îò JAA ìîæå äà ïðåäîñòàâè íà "ñóõ" ëèçèíã âåðòîëåò ñ öåë
òúðãîâñêè âúçäóøåí òðàíñïîðò íà âñåêè îïåðàòîð îò äúðæàâà, êîÿòî å ïîäïèñàëà
×èêàãñêàòà êîíâåí öèÿ ïðè ñïàçâàíå íà ñëåäíèòå óñëîâèÿ:
     (A) Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ å îñâîáîäèëà îïåðàòîðà îò JAA îò
ñúîòâåòíèòå ïîëîæåíèÿ íà JAR-OPS ×àñò 3 è ñëåä êàòî ÷óæäèòå êîíòðîëíè îðãàíè
ñà ïîåëè â ïèñìåíà ôîðìà îòãîâîðíîñòòà çà íàáëþäåíèå íà òåõíè÷åñêîòî
îáñëóæâàíå è åêñïëîàòàöèÿòà íà âåðòîëåòèòå, ñà èçâàäèëè âåðòîëåòà îò ñâîÿ
ÑÀÎ; è
     (B) âåðòîëåòúò ñå îáñëóæâà òå íè÷åñêè ñúãëàñíî îäîáðåíà ïðîãðàìà çà
òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå.
     (4) Îòäàâàíå íà "ìîêúð" ëèçèíã. Îïåðàòîðúò íà JAA, ïðåäîñòàâÿù âåðòîëåò
è ïúëåí åêèïàæ íà äðóãî þðèäè÷åñêî ëèöå è çàïàçâàù ñè âñè÷êè ôóíêöèè è
îòãîâîðíîñòè, ïðåäâèäåíè â Ïîäðàçäåë Ñ, îñòàâà îïåðàòîð íà âåðòîëåòà.
     (d) Ñïåøåí ëèçèíã íà âåðòîëåòè. Ïðè îáñòîÿòåëñòâà, êîãàòî åäèí îïåðàòîð
îò JAA å èçïðàâåí ïðåä ñïåøíà è íåïðåäâèäåíà íóæäà îò ðåçåðâåí âåðòîëåò,
îäîáðåíèåòî, èçèñêâàíî îò ïîäòî÷êà (c)(2)(i), ìîæå äà ñå ñìÿòà çà äàäåíî, ïðè
óñëîâèå ÷å:
     (1) Ëèçèíãîäàòåëÿò å îïåðàòîð ñúñ ÑÀÎ, èçäàäåíî îò ñòðàíà, ïîäïèñàëà
×èêàãñêàòà êîíâåíöèÿ;
     (2) Ïåðèîäúò íà âçåìàíå íà ëèçèíã íå ïðåâèøàâà 14 ïîñëåäîâàòåëíè äíè;
     (3) Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ å óâåäîìåíà íåçàáàâíî çà
èçïîëçâàíåòî íà òîâà ïîëîæåíèå.
     JAR-OPS 3.170

Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(c). Îãðàíè÷åíèÿ íà èíñòðóêöèèòå çà
åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòè
     (a) Çà âåðòîëåòè, ñåðòèôèöèðàíè ïî êàòåãîðèÿ À, ïîëåòúò íà ïðåõîäíè
ðåæèìè â äèàïàçîíà îò âèñî÷èíè è ñêîðîñòè ñå ðàçðåøàâà íà åòàïèòå íà èçëèòàíå
è êàöàíå, êîãàòî âåðòîëåòúò ñå åêñïëîàòèðà ñúãëàñíî íÿêîå îò äîëíèòå
èçèñêâàíèÿ:
     (1) AR-OPS 3.517; èëè
     (2) Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(i); èëè
     (3) Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(e).
[Ãë. 1, 1.02.99, ïîïð. 3, 1.04.04]
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d). "Âåðòîëåòíî ñïåøíî ìåäèöèíñêî
îáñëóæâàíå" (ÍEMS) (Âæ. ACJ Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d))
     Çàáåëåæêà: Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ å óïúëíîìîùåíà äà îïðåäåëè
êîÿ äåéíîñò ïðåäñòàâëÿâà "Âåðòîëåòíî ñïåøíî ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå" (ÍEMS) ïî
ñìèñúëà íà òîâà ïðèëîæåíèå.
     (a) Òåðìèíîëîãèÿ
     (1) Íàçåìåí ñïåøåí ïåðñîíàë. Öåëèÿò íàçåìåí ñïåøåí ïåðñîíàë (êàòî
ïîëèöàè, ïîæàðíèêàðè è äð.), ó÷àñòâàùè â HEMS è ÷èèòî çàäà÷è â íÿêàêâà ñòåïåí
ñà ñâúðçàíè ñ ïîëåòèòå íà âåðòîëåòè.
     (2) ×ëåí íà åêèïàæ çà HEMS. Ëèöå, íà êîåòî å âúçëîæåí ïîëåò çà HEMS ñ
öåë ïîñåùàâàíå íà ëèöå, êîåòî ñå íóæäàå îò ìåäèöèíñêà ïîìîù, îêàçâàíà îò
âåðòîëåò, è êîåòî ïîìàãà íà ïèëîòà ïî âðåìå íà èçïúëíåíèå íà çàäà÷àòà. Òîâà
ëèöå ïîäëåæè íà ñïåöèàëíî îáó÷åíèå, êàêòî å îïèñàíî â ïîäòî÷êà (e)(2) ïîäîëó.
     (3) Ïîëåò çà âåðòîëåòíî ñïåøíî ìåäèöèíñêî îñèãóðÿâàíå (HEMS). Òîâà å
ïîëåò íà âåðòîëåò, êîéòî ñå åêñïëîàòèðà ñ ðàçðåøåíèå çà HEMS, ÷èÿòî öåë å äà
ñå óëåñíè ñïåøíàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù, êîãàòî å âàæíî íåçàáàâíîòî è áúðçî
òðàíñïîðòèðàíå, ÷ðåç ïðåâîçâàíå íà;
     (i) ìåäèöèíñêè ïåðñîíàë; èëè
     (ii) ìåäèöèíñêè äîñòàâêè
     (îáîðóäâàíå, êðúâ, îðàíè, ëåêàðñòâà); èëè
     (iii) áîëíè èëè ðàíåíè ëèöà è äðóãè ëèöà, ïðÿêî ñâúðçàíè.
     [Âæ. ñúùî ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (a)(4).)]
     [(4) Äèñïå÷åðñêè öåíòúð çà HEÌS. Àêî áúäå ñúçäàäåí - ìÿñòî, îòêúäåòî ñå
èçâúðøâà êîîðäèíàöèÿòà èëè êîíòðîëúò íà ïîëåòèòå çà HEÌS. Ìîæå äà áúäå
ðàçïîëîæåí â îïåðàòèâíàòà áàçà çà HEÌS.]
     ([5]) Îïåðàòèâíà áàçà çà HEÌS. Âåðòîëåòíî ëåòèùå, êúäåòî âåðòîëåòíèòå
åêèïàæè çà HEÌS è âåðòîëåòèòå çà HEÌS ìîãàò äà íîñÿò äåæóðñòâî çà èçïúëíåíèå
íà ïîëåòè çà HEÌS.
     ([6]) Îïåðàòèâíà ïëîùàäêà çà HEÌS. Ïëîùàäêà, èçáðàíà îò êîìàíäèðà ïî
âðåìå íà ïîëåòà çà HEÌS çà çàâèñâàíå íà âåðòîëåòà, êàöàíå è èçëèòàíå (Âæ. ACJ
êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì 3.005(d), ïîäòî÷êà 7).
     ([7]) Ìåäèöèíñêè ïúòíèê. Ìåäèöèíñêî ëèöå, ïðåâîçâàíî âúâ âåðòîëåòà ïî
âðåìå íà ïîëåò çà HEÌS, âêëþ÷èòåëíî, íî áåç äà ñå îãðàíè÷àâà ñ ëåêàðè,
ìåäèöèíñêè ñåñòðè è ìåäèöè ïàðàøóòèñòè. Òàêúâ ïúòíèê òðÿáâà äà áúäå
èíñòðóêòèðàí òàêà, êàêòî å îïèñàíî ïîäðîáíî â ïîäòî÷êà (å)(3) ïî-äîëó.
     (b) Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè
âêëþ÷âàíåòî â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè (ÐÏÏ) íà äîïúëíåíèå ïî
âúïðîñèòå íà ñïåöèôè÷íèòå åêñïëîàòàöèîííè ñúîáðàæåíèÿ çà ïîëåòèòå çà HEÌS.
Ñúîòâåòíèòå èçâàäêè îò ÐÏÏ òðÿáâà äà ñå ïðåäîñòàâÿò íà îðãàíèçàöèèòå, çà
êîèòî ñå èçâúðøâà HEÌS (Âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d)
ïîäòî÷êà (b).)
     (c) Åêñïëîàòàöèîííè èçèñêâàíèÿ
     (1) Âåðòîëåò. Ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 3 íå òðÿáâà äà ñå ïðîâåæäàò
íàä íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà.
     (2) Èçèñêâàíèÿ êúì õàðàêòåðèñòèêèòå
     (i) Èçëèòàíå è êàöàíå - âåðòîëåòè ñ ÌÒÎÌ 5700 êã èëè ïî-ìàëêî;
     (A) Âåðòîëåòè, èçâúðøâàùè ïîëåòè äî/îò âåðòîëåòíî ëåòèùå ïðè áîëíèöà,
êîÿòî å ðàçïîëîæåíà â íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà, òðÿáâà äà ñå åêñïëîàòèðàò â
ñúîòâåòñòâèå ñ Ïîäðàçäåë G (Õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1); îñâåí êîãàòî îïåðàòîðúò
ïðèòåæàâà îäîáðåíèå äà ðàáîòè ñúãëàñíî Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(i);
     (B) Âåðòîëåòè, èçâúðøâàùè ïîëåòè äî/îò âåðòîëåòíà ïëîùàäêà ïðè áîëíèöà,
êîÿòî å ðàçïîëîæåíà â íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà, òðÿáâà äà ñå åêñïëîàòèðàò,
äîêîëêîòî å âúçìîæíî, â ñúîòâåòñòâèå ñ Ïîäðàçäåë G (Õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1).
Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà ïîëîæè âñè÷êè ðàçóìíè óñèëèÿ çà íàìàëÿâàíå íà ïåðèîäèòå,
ïðè êîèòî ùå ñúùåñòâóâà îïàñíîñò çà ëèöàòà âúâ âåðòîëåòà è ëèöà íà çåìÿòà â
ñëó÷àé íà ïîâðåäà íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà (Âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì
JAR-OPS 3.005(d), ïîäòî÷êà (c)(2)(i)(B)).
     (Ñ) Ïëîùàäêàòà çà HEMS òðÿáâà äà áúäå äîñòàòú÷íî ãîëÿìà, çà äà îñèãóðè
äîñòàòú÷íà âèñî÷èíà íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà. Ïðè íîùíè ïîëåòè
ïëîùàäêàòà òðÿáâà äà áúäå îñâåòåíà (îò çåìÿòà èëè îò âåðòîëåòà), çà äà ìîãàò
äà ñå îïðåäåëÿò ïëîùàäêàòà è ïðåïÿòñòâèÿòà. (Âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì
3.005(d), ïîäòî÷êà (c)(2)(i)(C).)
     (D) Â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè òðÿáâà äà èìà ïðîöåäóðè çà
èçëèòàíå è êàöàíå îò íåèçó÷åíà ïëîùàäêà çà HEÌS.
     (ii) Èçëèòàíå è êàöàíå - âåðòîëåòè ñ ÌÒÎÌ íàä 5700 êã.
     Âåðòîëåòèòå, èçâúðøâàùè HEMS, òðÿáâà äà ñå åêñïëîàòèðàò â ñúîòâåòñòâèå ñ
êëàñ íà õàðàêòåðèñòèêè 1.
     (3) Åêèïàæ. Íåçàâèñèìî îò èçèñêâàíèÿòà, ïðåäïèñàíè â Ïîäðàçäåë N, çà
ïîëåòèòå çà HEMS ñå ïðèëàãà ñëåäíîòî:
     (i) Ïîäáîð. Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè òðÿáâà äà ñúäúðæà
êîíêðåòíè êðèòåðèè çà èçáîð íà ÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè çà èçïúëíåíèå
íà çàäà÷è ïî HEMS ñ îò÷èòàíå íà ïðåäèøíèÿ îïèò.
     (ii) Îïèò. Ìèíèìàëíîòî íèâî íà èçèñêâàíèÿ îïèò çà êîìàíäèðè, èçïúëíÿâàùè
ïîëåòè çà HEMS, íå òðÿáâà äà áúäå ïî-íèñêî îò:
     (A) Åäíî îò äâåòå:
     (À1) 1000 ÷àñà êàòî êîìàíäèð íà âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî, îò êîèòî
500 ÷àñà êàòî êîìàíäèð íà âåðòîëåò; èëè
     (À2) 1000 ÷àñà êàòî âòîðè ïèëîò ïðè ïîëåòè çà HEMS, îò êîèòî 500 ÷àñà
êàòî êîìàíäèð íà âåðòîëåò ñ êîíòðîëüîð;
     (B) 500 ÷àñà ëåòàòåëåí îïèò íà âåðòîëåòè, íàòðóïàíè â ðàáîòíà
îáñòàíîâêà, ïîäîáíà íà ïðåäñòîÿùàòà ðàáîòà
(Âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d) ïîäòî÷êà (c)(3)(ii)(B)); è
     (Ñ) Çà ïèëîòè, ó÷àñòâàùè â íîùíè äåéñòâèÿ, 20 ÷àñà â ÏÌÓ êàòî êîìàíäèðè,
è
     (D) Óñïåøíî çàâúðøâàíå íà ïîäãîòîâêàòà â ñúîòâåòñòâèå ñ ïîäòî÷êà
     (e) íà òîâà Ïðèëîæåíèå.
     (iii) Ïðåêúñâàíå. Âñè÷êè ïèëîòè, èçïúëíÿâàùè ïîëåòè çà HEMS, òðÿáâà äà
ñà èçïúëíèëè ìèíèìóì 30 ìèíóòè ïîëåò ñàìî ïî ïðèáîðè ñ âåðòîëåòà èëè íà
èìèòàöèîííî òðåíèðîâú÷íî óñòðîéñòâî (STD -synthetic training device) ïðåç
ïîñëåäíèòå 6 ìåñåöà. (Âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d) ïîäòî÷êà
     (c)(3)(iii).)
     (iv) Ñúñòàâ íà åêèïàæà - âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d),
ïîäòî÷êà (c)(3)(iv).
(A) Äíåâåí ïîëåò. Ìèíèìàëíèÿò åêèïàæ ïðåç äåíÿ òðÿáâà äà áúäå îò åäèí
ïèëîò è åäèí ÷ëåí íà åêèïàæ çà HEMS. Òîé ìîæå äà áúäå íàìàëåí ñàìî äî åäèí
ïèëîò ñàìî ïðè èçêëþ÷èòåëíè îáñòîÿòåëñòâà.
(B) Íîùåí ïîëåò. Ìèíèìàëíèÿò åêèïàæ ïðåç íîùòà òðÿáâà äà áúäå îò äâàìà
ïèëîòè. Îáà÷å â îïðåäåëåíè ãåîãðàôñêè ðàéîíè ìîæå äà ñå èçïîëçâà åêèïàæ îò
åäèí ïèëîò è åäèí ÷ëåí íà åêèïàæ çà HEMS, àêî òîâà å ïîñî÷åíî â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè íà îïåðàòîðà è å îäîáðåíî îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, êàòî ñå îò÷èòà ñëåäíîòî:
(Â1) Ïîäõîäÿùè íàçåìíè îðèåíòèðè;
(Â2) Ñèñòåìà çà ñëåäåíå íà ïîëåòà çà ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà çàäà÷èòå ïî
HEMS (âæ. AMC êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d), ïîäòî÷êà (c)(3)(iv)(B)
(B2));
(Â3) Íàäåæäíîñò íà ñðåäñòâàòà çà ìåòåîðîëîãè÷íà èíôîðìàöèÿ;
(Â4) Ñïèñúê íà ìèíèìàëíîòî îáîðóäâàíå çà HEMS;
(Â5) Ïîñëåäîâàòåëíîñò íà êîíöåïöèÿòà çà åêèïàæà;
(Â6) Ìèíèìàëíà êâàëèôèêàöèÿ íà åêèïàæà, íà÷àëíî è ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå;
(Â7) Åêñïëîàòàöèîííè ïðîöåäóðè, âêëþ÷èòåëíî âçàèìîäåéñòâèå íà åêèïàæà;
(Â8) Ìåòåîðîëîãè÷åí ìèíèìóì;
(Â9) Äîïúëíèòåëíè ñúîáðàæåíèÿ âúâ âðúçêà ñ êîíêðåòíèòå ìåñòíè óñëîâèÿ.
(4) Åêñïëîàòàöèîíåí ìèíèìóì ïðè HEMS
(i) Ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêà Êëàñ 1 è 2. Ìåòåîðîëîãè÷íèòå ìèíèìóìè çà
åòàïèòå íà èçïðàùàíå è ïî ìàðøðóòà ïðè ïîëåò çà HEMS ñà äàäåíè â äîëíàòà
òàáëèöà. Â ñëó÷àé ÷å ïî âðåìå íà ïîëåòà ïî ìàðøðóò ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ
ïàäíàò ïîä ïîñî÷åíàòà äîëíà ãðàíèöà íà îáëàöèòå èëè íà âèäèìîñòòà,
âåðòîëåòèòå, ëåòÿùè ñàìî â ÏÌÓ, òðÿáâà äà ïðåêðàòÿò ïîëåòà èëè äà ñå
çàâúðíàò â áàçàòà. Âåðòîëåòèòå, îáîðóäâàíè è ñåðòèôèöèðàíè çà ïîëåòè â ÑÌÓ,
ìîãàò äà ïðåêðàòÿò ïîëåòà, äà ñå çàâúðíàò â áàçàòà èëè äà ïðåìèíàò âúâ âñÿêî
îòíîøåíèå êúì ïîëåò ïî ïðèáîðè, ïðè óñëîâèå ÷å åêèïàæúò å ñ íåîáõîäèìàòà
ïîäãîòîâêà.

     Çàáåëåæêà 1: Âèäèìîñòòà ìîæå äà ñå íàìàëè äî 800 ì çà êðàòêè ïåðèîäè,
êîãàòî çåìÿòà ñå âèæäà è âåðòîëåòúò ìàíåâðèðà ñúñ ñêîðîñò, êîÿòî äàâà
ïîäõîäÿùà âúçìîæíîñò çà íàáëþäåíèå íà ïðåïÿòñòâèÿòà è äîñòàòú÷íî âðåìå çà
èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíå. (Âæ. ACJ OPS 3.465.)
     Çàáåëåæêà 2: Äîëíàòà ãðàíèöà íà îáëàöèòå ìîæå äà ñå íàìàëÿâà äî 1000 ft
çà êðàòêè ïåðèîäè.
     (ii) Ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 3. Ìåòåîðîëîãè÷íèòå ìèíèìóìè çà
åòàïèòå íà èçïðàùàíå è ïî ìàðøðóòà ïðè ïîëåò çà HEMS ìîæå äà áúäå äîëíà
ãðàíèöà íà îáëàöèòå 600 ì è âèäèìîñò 1500 ì. Âèäèìîñòòà ìîæå äà ñå íàìàëè äî
800 ì çà êðàòêè ïåðèîäè, êîãàòî çåìÿòà ñå âèæäà è âåðòîëåòúò ìàíåâðèðà ñúñ
ñêîðîñò, êîÿòî äàâà ïîäõîäÿùà âúçìîæíîñò çà íàáëþäåíèå íà ïðåïÿòñòâèÿòà è
äîñòàòú÷íî âðåìå çà èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíå. (Âæ. ACJ OPS 3.465.)
     (d) Äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ
     (1) Ìåäèöèíñêî îáîðóäâàíå íà âåðòîëåòà
     (i) Ìîíòèðàíåòî íà öÿëîòî ñïåöèàëèçèðàíî ìåäèöèíñêî îáîðóäâàíå è êúäåòî
å ïîäõîäÿùî, íåãîâàòà åêñïëîàòàöèÿ, âêëþ÷èòåëíî ïîñëåäâàùè ìîäèôèêàöèè,
òðÿáâà äà áúäå îäîáðåíî.
     (ii) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè îïðåäåëÿíåòî íà ïðîöåäóðèòå çà
èçïîëçâàíå íà ïðåíîñèìîòî îáîðóäâàíå íà áîðäà.
     (2) Ñâúðçî÷íî è íàâèãàöèîííî îáîðóäâàíå íà âåðòîëåòà. Âåðòîëåòèòå,
èçïúëíÿâàùè ïîëåòè çà HEMS, òðÿáâà äà áúäàò ñíàáäåíè ñúñ ñâúðçî÷íî
îáîðóäâàíå â äîïúëíåíèå êúì èçèñêâàíîòî îò JAR-OPS 3, Ïîäðàçäåë L, êîåòî äà
ìîæå äà îñúùåñòâÿâà äâóñòðàííà âðúçêà ñ îðãàíèçàöèÿòà, çà êîÿòî
ñå èçïúëíÿâà HEMS, è êîãàòî å âúçìîæíî, äà ñå ñâúðçâà ñ íàçåìíèÿ ïåðñîíàë çà
ñïåøíî îáñëóæâàíå. Çà âñÿêî äîïúëíèòåëíî îáîðóäâàíå ñå èçèñêâà îäîáðåíèå çà
ëåòàòåëíà ãîäíîñò.
     (3) Ñúîðúæåíèÿ â îïåðàòèâíàòà áàçà çà HEMS
     (i) Àêî îò ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà ñå èçèñêâà äà áúäàò â ãîòîâíîñò ñ âðåìå
çà ðåàãèðàíå ïîä 45 ìèíóòè, íåîáõîäèìî å äà ñå ïðåäâèäè ïîäõîäÿùî íàñòàíÿâàíå
â áëèçîñò äî âñÿêà îïåðàòèâíà áàçà.
     (ii) Íà âñÿêà îïåðàòèâíà áàçà íà ïèëîòèòå òðÿáâà äà áúäàò îñèãóðåíè
ñðåäñòâà çà ïîëó÷àâàíå íà òåêóùà è ïðîãíîçíà ìåòåîðîëîãè÷íà èíôîðìàöèÿ îò
ñúîòâåòíîòî ïîäðàçäåëåíèå íà ÐÂÄ. Íåîáõîäèìî å äà èìà çàäîâîëèòåëíè ñðåäñòâà
çà ïëàíèðàíå íà âñè÷êè çàäà÷è.
     (4) Çàðåæäàíå ñ ïúòíèöè íà áîðäà. Êîãàòî êîìàíäèðúò ñìåòíå çà íåîáõîäèìî
äà èçâúðøè çàðåæäàíå ñ ïúòíèöè íà áîðäà, òîâà ìîæå äà ñå èçâúðøè èëè ñúñ
ñïðåíè âèòëà, èëè ïðè ðàáîòåùè âèòëà, àêî ñà ñïàçåíè ñëåäíèòå óñëîâèÿ:
     (i) Âðàòèòå íà âåðòîëåòà îòêúì ñòðàíàòà íà çàðåæäàíå îñòàâàò çàòâîðåíè;
     (ii) Âðàòèòå íà îáðàòíàòà ñòðàíà îñòàâàò îòâîðåíè, àêî ïîçâîëÿâàò
ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ;
     (iii) Íåîáõîäèìèòå ïðîòèâîïîæàðíè ñðåäñòâà ñà ðàçïîëîæåíè òàêà, ÷å äà
áúäàò íåçàáàâíî íà ðàçïîëîæåíèå â ñëó÷àé íà ïîæàð;
     (iv) Íåîáõîäèìî å äà èìà äîñòàòú÷íî ïåðñîíàë, êîéòî íåçàáàâíî äà èçíåñå
ïàöèåíòèòå îò âåðòîëåòà â ñëó÷àé íà ïîæàð.
     (e) Îáó÷åíèå è ïðîâåðêè
     (1) ×ëåíîâå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ
     (i) Îáó÷åíèå ñúãëàñíî JAROPS ×àñò 3 Ïîäðàçäåë N ñúñ ñëåäíèòå
äîïúëíèòåëíè åëåìåíòè:
     (A) Îáó÷åíèå ïî ìåòåîðîëîãèÿ ñ îñíîâíî âíèìàíèå âúðõó ðàçáèðàíåòî è
òúëêóâàíåòî íà íàëè÷íàòà èíôîðìàöèÿ çà âðåìåòî;
     (B) Ïîäãîòîâêà íà âåðòîëåòà è ñïåöèàëèçèðàíîòî ìåäèöèíñêî îáîðóäâàíå çà
ñëåäâàùî èçëèòàíå çà HEMS;
     (Ñ) Òðåíèðîâêè çà èçëèòàíå çà HEMS;
     (D) Îöåíêà îò âúçäóõà íà ãîäíîñòòà íà åêñïëîàòàöèîííèòå ïëîùàäêè çà
HEMS; è
     (Å) Ìåäèöèíñêî âúçäåéñòâèå íà òðàíñïîðòèðàíåòî ïî âúçäóõà âúðõó
ïàöèåíòà; íåòî;
     (ii) Ïðîâåðêè ñúãëàñíî JAR OPS ×àñò 3 Ïîäðàçäåë N ìåäèöèíñêî îáîðóäâàíå:
ñúñ ñëåäíèòå äîïúëíèòåëíè åëåìåíòè:
     (À) Ïðîâåðêè ïî òåõíèêà íà ïèëîòèðàíå äåíåì è/èëè íîùåì ñëåäâàù ïîëåò çà
HEMS; ñïîðåä ñëó÷àÿ, âêëþ÷èòåëíî èçïúëíåíèå íà ïðîôèëè çà êàöàíå è èçëèòàíå,
êîèòî å âåðîÿòíî äà ñå èçïîëçâàò íà åêñïëîàòàöèîííèòå ïëîùàäêè çà HEMS;
     (Â) Ëèíåéíè ïðîâåðêè ñúñ ñïåöèàëíî âíèìàíèå âúðõó ñëåäíîòî (Âæ. ACJ êúì
Ïðèëîæåíèå 1 êúì âåðòîëåò ïî îòíîøåíèå íà JAR-OPS 3.005(d) (e)(1)(ii)(B):
     (Â1) Ëîêàëíà ìåòåîðîëîãèÿ;
     (Â2) Ïëàíèðàíå íà ïîëåòè çà ðèéíèòå ñèñòåìè è îáîðóäâàíå;
     (Â3) Èçëèòàíå çà HEMS;
     (Â4) Èçáîð íà åêñïëîàòàöèîííà ïàæà; ïëîùàäêà çà HEMS îò âúçäóõà;
     (Â5) Ïîëåò íà ìàëêà âèñî÷èíà â ïðè ïîâèêâàíå çà HEMS;
     (Â6) Ïîçíàâàíå íà îïðåäåëåíè åêñïëîàòàöèîííè ïëîùàäêè çà HEMS îò
ëîêàëíèÿ ðåãèñòúð íà îïåðàòîðà.
     (2) ×ëåí íà åêèïàæ çà HEMS. ×ëåíúò íà åêèïàæà çà HEMS òðÿáâà äà áúäå
ïîäãîòâåí ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà Ïîäðàçäåë Î ñúñ ñëåäíèòå äîïúëíèòåëíè
åëåìåíòè:
     (i) Ñëóæåáíè çàäúëæåíèÿ ïðè HEMS;
     (ii) Íàâèãàöèÿ (÷åòåíå íà êàðòà, ïðèíöèïè íà íàâèãàöèîííèòå ñðåäñòâà è
èçïîëçâàíåòî èì);
     (iii) Ðàáîòà ñ ðàäèîîáîðóäâàíåòî
     (iv) Èçïîëçâàíå íà áîðäíîòî ìåäèöèíñêî îáîðóäâàíå:
     (v) Ïîäãîòîâêà íà âåðòîëåòà è ñïåöèàëèçèðàíîòî ìåäèöèíñêî îáîðóäâàíå
çà ñëåäâàù ïîëåò çà HEMS;
     (vi) Ïîêàçàíèÿ íà óðåäèòå, ïðåäóïðåæäåíèÿ, èçïîëçâàíåíà íîðìàëíèòå è
àâàðèéíèòå êîíòðîëíè êàðòè â ïîìîù íà ïèëîòà ïðè íåîáõîäèìîñò;
     (vii) Îñíîâíè ïîíÿòèÿ çà òèïà âåðòîëåò ïî îòíîøåíèå íà ìåñòàòà è
ïðåäíàçíà÷åíèåòî íà íîðìàëíèòå è àâàðèéíèòå ñèñòåìè è îáîðóäâàíå;
     (viii) Âçàèìîäåéñòâèå â åêèïàæà;
     (ix) Òðåíèðîâêè çà äåéñòâèå ïðè ïîâèêâàíå çà HEMS;
     (x) Èçâúðøâàíå íà çàðåæäàíå è çàðåæäàíå ïðè ðàáîòåùè ðîòîðè;
     (xi) Èçáîð è èçïîëçâàíå íà åêñïëîàòàöèîííè ïëîùàäêè çà HEMS;
     (xii) Ñïîñîáè çà îáðàáîòêàòà íà ïàöèåíòèòå, ìåäèöèíñêè ïîñëåäñòâèÿ îò
òðàíñïîðòèðàíåòî ïî âúçäóõà è èçâåñòíè ïîçíàíèÿ ïî ïðèåìàíå íà ïîñòðàäàëè â
áîëíèöà;
     (xiii) Ñèãíàëè çà óïðàâëåíèå íà äâèæåíèåòî;
     (xiv) Ðàáîòà ñ òîâàðè íà âúíøíî îêà÷âàíå ñïîðåä îáñòàíîâêàòà;
     (xv) Ðàáîòà ñ ëåáåäêà ñïîðåä îáñòàíîâêàòà;
     (xvi) Îïàñíîñòè çà ñåáå ñè è çà äðóãèòå îò âúðòÿùèòå ñå ðîòîðè íà
âåðòîëåòà, âêëþ÷èòåëíî ïðè òîâàðåíå íà ïàöèåíòè;
     (xvii) Èçïîëçâàíå íà âúòðåøíàòà ñèñòåìà çà ðàçãîâîðè âúâ âåðòîëåòà.
     (3) Ìåäèöèíñêè ïúòíèöè. Ïðåäè ïîëåò èëè ñåðèÿ ïîëåòè çà HEMS
ìåäèöèíñêèòå ïúòíèöè òðÿáâà äà áúäàò èíñòðóêòèðàíè çà ñëåäíîòî:
     (i) Çàïîçíàâàíå ñ òèïà/òèïîâåòå èçïîëçâàíè âåðòîëåòè;
     (ii) Êà÷âàíå è ñëèçàíå ïðè íîðìàëíà è àâàðèéíà îáñòàíîâêà - êàêòî
ïúòíèöèòå, òàêà è ïàöèåíòèòå;
     (iii) Èçïîëçâàíå íà ñúîòâåòíîòî áîðäíî ñïåöèàëèçèðàíî ìåäèöèíñêî
îáîðóäâàíå;
     (iv) Íåîáõîäèìîñò îò ðàçðåøåíèå íà êîìàíäèðà ïðåäè èçïîëçâàíåòî íà
ñïåöèàëèçèðàíîòî îáîðóäâàíå;
     (v) Ìåòîä çà íàäçîð íà äðóãèÿ ìåäèöèíñêè ïåðñîíàë;
     (vi) Èçïîëçâàíå íà âúòðåøíèòå êîìóíèêàöèîííè ñèñòåìè íà âåðòîëåòà;
     (vii) Ðàçïîëîæåíèå è èçïîëçâàíå íà áîðäíèòå ïîæàðîãàñèòåëè.
     (4) Íàçåìåí ñïåøåí ïåðñîíàë. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âçåìå âñè÷êè ðàçóìíè
ìåðêè çà çàïîçíà âàíå íà íàçåìíèÿ ñïåøåí ïåðñîíàë ñúñ ñëåäíîòî: (âæ. IEM êúì
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d), ïîäòî÷êà (e)(4)):
     (i) Ïðîöåäóðèòå çà äâóñòðàííà ðàäèîâðúçêà ñ âåðòîëåòèòå;
     (ii) Èçáîðà íà ïîäõîäÿùè åêñïëîàòàöèîííè ïëîùàäêè çà HEMS;
     (iii) Çîíèòå íà âåðòîëåòèòå ñ ôèçè÷åñêà îïàñíîñò;
     (iv) Êîíòðîëèðàíå íà ïîâåäåíèåòî íà òúëïàòà ïî îòíîøåíèå íà âåðòîëåòíèòå
îïåðàöèè; è
     (v) Åâàêóàöèÿ íà ïúòíèöèòå íà âåðòîëåòà ñëåä àâàðèÿ íà âåðòîëåòà íà çåìÿòà.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïðàâêà 2, 1.01.02, Ïîïðàâêà 3,
1.04.04; Ïîïðàâêà 5, 1.07.07]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(e)
     Ïîëåòè ñ âåðòîëåòè íàä íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà èçâúí ãúñòîíàñåëåíà
òåðèòîðèÿ
(Âæ. IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(e))
     (a) Îäîáðåíèå. Îïåðàòîð, êîéòî æåëàå äà èçïúëíÿâà ïîëåòè â ñúîòâåòñòâèå
ñ òîâà Ïðèëîæåíèå, òðÿáâà äà èìà ïðåäâàðèòåëíî ðàçðåøåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, èçäàëà ÑÀÎ, è íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ íà ñòðàíàòà, â êîÿòî ùå ñå èçâúðøâàò ïîëåòèòå. Â åäíî òàêîâà
îäîáðåíèå òðÿáâà äà ñå ïîñî÷è:
     (1) Òèïúò íà âåðòîëåòà; è
     (2) Âèäúò íà ïîëåòèòå.
     (b) Ïðèëîæèìîñò. Òîâà ïîëîæåíèå ùå áúäå ïðèëîæèìî ñàìî çà âåðòîëåòè ñ
ãàçîòóðáèííè äâèãàòåëè, ðàáîòåùè íàä íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà èçâúí ãúñòîíàñåëåíè
ðàéîíè, çà êîèòî å äîêàçàíî, ÷å îãðàíè÷åíèÿòà çà âåðòîëåòèòå èëè äðóãè
çàêîííè ñúîáðàæåíèÿ èçêëþ÷âàò èçïîëçâàíåòî íà ïðèñúùèòå êðèòåðèè çà
åôåêòèâíîñò.
     (c) Îáëåê÷åíèÿ çà õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 2. Âåðòîëåòèòå, ðàáîòåùè ñ
õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 2 íàä íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà, ðàçïîëîæåíà èçâúí
ãúñòîíàñåëåíè ðàéîíè è ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå
ñåäàëêè (MAPSC) 9 èëè ïî-ìàëêî, ñå îñâîáîæäàâàò îò ñëåäíèòå èçèñêâàíèÿ íà
JAR-OPS ×àñò 3, Ïîäðàçäåë H:
     (1) JAR-OPS 3.520(a)(2);
     (2) JAR-OPS 3.535(a)(2).
     (d) Îáëåê÷åíèÿ çà õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 3. Âåðòîëåòèòå, ðàáîòåùè ñ
õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 2 íàä íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà, ðàçïîëîæåíà èçâúí
ãúñòîíàñåëåíè ðàéîíè è ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå
ñåäàëêè (MAPSC) 6 èëè ïî-ìàëêî, ñå îñâîáîæäàâàò îò ñëåäíèòå èçèñêâàíèÿ íà
JAR-OPS 3.240(a)(5) ïðè óñëîâèå, ÷å îïåðàòîðúò ñúîòâåòñòâà íà Ïðèëîæåíèå 1
êúì JAROPS 3.517(a), ïîäòî÷êè (a)(2)([i]) & [(ii)].
     (e) Îïåðàöèè. Â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè å íåîáõîäèìî äà ñå
ðàçðàáîòÿò êîíêðåòíè ïðîöåäóðè çà èçïúëíåíèå â ñëó÷àé íà îòêàç íà ñèëîâàòà
óñòàíîâêà ïî âðåìå íà èçëèòàíå è êàöàíå.
     (f) Äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä çà íåõåðìåòèçèðàíè âåðòîëåòè. Îïåðàöèèòå ìîãàò
äà ñå ïðîâåæäàò ñ íåõåðìåòèçèðàíè âåðòîëåòè íà âèñî÷èíè ïî íàëÿãàíå íàä
10 000 ôóòà (3050 ì) áåç ïîñòàâÿíå íà äîïúëíèòåëíî êèñëîðîäíî îáîðóäâàíå,
ñïîñîáíî äà ñúõðàíÿâà è äà ðàçïðåäåëÿ íåîáõîäèìîòî ïîäàâàíî êîëè÷åñòâî
êèñëîðîä ïðè óñëîâèå, ÷å âèñî÷èíàòà â êàáèíàòà íå ïðåâèøàâà 10 000 ôóòà çà
ïåðèîä íå ïîâå÷å îò 30 ìèíóòè è íèêîãà íå ïðåâèøàâà 13 000 ôóòà âèñî÷èíà ïî
íàëÿãàíå.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïðàâêà 5, 1.07.07]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(f)
     Ïîëåòè ñ ìàëêè âåðòîëåòè (ñàìî äåíåì â ÏÌÓ)
     (a) Òåðìèíîëîãèÿ
     (1) Ëîêàëíè ïîëåòè. Ïîëåò, êîéòî ñå èçâúðøâà â ëîêàëåí è îãðàíè÷åí
ãåîãðàôñêè ðàéîí, îäîáðåí îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, êîéòî çàïî÷âà
è çàâúðøâà íà åäíî è ñúùî ìÿñòî â åäèí è ñúù äåí.
     (b) Îäîáðåíèå. Îïåðàòîð, êîéòî æåëàå äà èçïúëíÿâà ïîëåòè â ñúîòâåòñòâèå
ñ òîâà Ïðèëîæåíèå, òðÿáâà äà èìà ïðåäâàðèòåëíî ðàçðåøåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, èçäàëà ÑÀÎ. Â åäíî òàêîâà îäîáðåíèå òðÿáâà
äà ñå ïîñî÷è:
     (1) Òèïúò íà âåðòîëåòà; è
     (2) Âèäúò íà ïîëåòèòå.
     (3) Ãåîãðàôñêèòå îãðàíè÷åíèÿ çà ëîêàëíèòå îïåðàöèè â êîíòåêñòà íà òîâà
ïðèëîæåíèå (âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(f) ïàðàãðàô (b)(3)).
      (c) Çàáðàíà. Çàáðàíåíè ñà ñëåäíèòå äåéíîñòè:
     (1) JAR-OPS 3.065. Ïðåâîç íà áîéíî îðúæèå è áîåïðèïàñè.
     (2) JAR-OPS 3.265. Ïðåâîç íà íåäîïóñòèìè ïúòíèöè, äåïîðòèðàíè ëèöà èëè
ëèöà ïîä àðåñò.
     (3) JAR-OPS 3.305. Çàðåæäàíå/èçòî÷âàíå íà ãîðèâî, êîãàòî ïúòíèöèòå ñå
êà÷âàò, íàìèðàò ñå íà áîðäà èëè ñëèçàò.
     (4) JAR-OPS 3.335. Ïóøåíå íà áîðäà.
     (d) Ñìåê÷àâàíå. Ñìåê÷àâàò ñå ñëåäíèòå ïðàâèëà:
     (1) JAR-OPS 3.100 Äîñòúï JAR-OPS 3 Ïîäðàçäåë B äî êàáèíàòà:
     (i) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè ïðàâèëàòà çà ïðåâîç íà ïúòíèöè íà
ïèëîòñêà ñåäàëêà, àêî å ïðèëîæèìî;
     (ii) Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (A) ïðåâîçúò íà ïúòíèöè â ïèëîòñêàòà ñåäàëêà äà íå îòâëè÷à âíèìàíèåòî
è/èëè äà íå ïðå÷è íà ïðîâåæäàíåòî íà ïîëåòà; è
     (B) ïúòíèêúò, çàåìàù ïèëîòñêà ñåäàëêà, äà áúäå çàïîçíàò ñúñ ñúîòâåòíèòå
îãðàíè÷åíèÿ è ïðàâèëà çà áåçîïàñíîñò.
     (2) JAR-OPS 3.135 Äîïúëíèòåëíà èíôîðìàöèÿ è ôîðìóëÿðè, êîèòî òðÿáâà äà
ñå íîñÿò.
     (i) Çà ëîêàëíè ïîëåòè íå å íåîáõîäèìî äà ñå íîñÿò ñëåäíèòå äîêóìåíòè:
     (A) JAR-OPS 3.135(a)(1) - Îïåðàòèâåí ïîëåòåí ïëàí;
     (B) JAR-OPS 3.135(a)(4) - ÍÎÒÀÌè è AIS-äîêóìåíòàöèÿ;
     (Ñ) JAR-OPS 3.135(a)(5) - ìåòåîðîëîãè÷íà èíôîðìàöèÿ;
     (E) JAR-OPS 3.135(a)(7) - óâåäîìÿâàíå çà ñïåöèàëíè ïúòíèöè è ò.í.;
     (F) JAR-OPS 3.135(a)(8) - óâåäîìÿâàíå çà ñïåöèàëíè òîâàðè è ò.í.
     (ii) Çà ïîëåòè, êîèòî íå ñà ëîêàëíè:
     (A) JAR-OPS 3.135(a)(1) - Îïåðàòèâåí ïîëåòåí ïëàí;
     (B) JAR-OPS 3.135(a)(7) - óâåäîìÿâàíå çà ñïåöèàëíè ïúòíèöè.
     Íå ñå èçèñêâà.
     (3) JAR-OPS 3.140 Èíôîðìàöèÿ, êîÿòî ñå ñúõðàíÿâà íà çåìÿòà. Èíôîðìàöèÿòà
íå òðÿáâà äà ñå ñúõðàíÿâàí íà çåìÿòà, àêî ñå èçïîëçâàò äðóãè ìåòîäè íà
çàïèñâàíå.
     (4) JAR-OPS 3.165 Ëèçèíã. Ïðèëàãà ñå ñàìî êîãàòî ñúùåñòâóâà îôèöèàëåí
äîãîâîð çà ëèçèíã.
     Çàáåëåæêà: Ñëó÷àÿò, êîãàòî äîãîâîðúò çà ïðåâîç íà ïúòíèöè ñå ïðåõâúðëÿ
íà äðóã îïåðàòîð, íà êîãîòî ïúòíèöèòå ùå ïëàùàò çà ïðåâîçà, íå ñå ñìÿòà çà
ëèçèíã.
     (5) JAR-OPS 3.215 Èçïîëçâàíå íà óñëóãè íà ÐÂÄ. Íå ñå ïðèëàãà, îñâåí
êîãàòî ñå íàëàãà îò èçèñêâàíèÿòà çà âúçäóøíîòî ïðîñòðàíñòâî è èçâúðøâàíåòî íà
îáñëóæâàíåòî ïî òúðñåíå è ñïàñÿâàíå å îäîáðåíî îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.
     (6) JAR-OPS 3.220 Ðàçðåøåíè âåðòîëåòíè ëåòèùà îò îïåðàòîðà. Îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà îïðåäåëè ïðîöåäóðà çà äàâàíå íà ïðàâî íà êîìàíäèðèòå äà èçáèðàò
âåðòîëåòíè ëåòèùà èëè ïëîùàäêè, ïîäõîäÿùè çà òèïà âåðòîëåò è âèäà íà
ïîëåòèòå.
     (7) JAR-OPS 3.255 Ïîëèòèêà çà ãîðèâîòî. Ïîäòî÷êè îò(b) äî (d) íå ñå
ïðèëàãàò, êîãàòî ïîëèòèêàòà çà ãîðèâîòî, ïðåäïèñàíà â JAR-OPS 3.255(a),
îñèãóðÿâà ïðè çàâúðøâàíå íà ïîëåòà èëè íà ñåðèÿòà ïîëåòè îñòàíàëîòî ãîðèâî
äà å íå ïîìàëêî îò êîëè÷åñòâîòî, äîñòàòú÷íî çà 30 ìèíóòè ïîëåò ñ íîðìàëíà
êðåéñåðñêà ñêîðîñò (òîâà ìîæå äà ñå íàìàëè íà 20 ìèíóòè, êîãàòî ñå ëåòè â
ðàéîí, â êîéòî èìà áëèçêè è ïîäõîäÿùè çà áåçîïàñíî êàöàíå ïëîùàäêè).
Îêîí÷àòåëíèÿò ðåçåðâ îò ãîðèâî òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè â ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè ñ öåë äà ñå èçïúëíè JAR-OPS 3.375(c).
     (8) JAR-OPS 3.280. Ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè. Íå ñå èçèñêâà îïðåäåëÿíåòî íà
ïðîöåäóðè.
     Çàáåëåæêà: Èäåÿòà íà òîçè ïàðàãðàô ñå ïîñòèãà ÷ðåç èçïîëçâàíå íà
íîðìàëíàòà ïðåöåíêà íà ïèëîòà. Ïðèëàãà ñå JAROPS 3.260 è ðåøàâà
íåîáõîäèìîñòòà îò ïðîöåäóðè.
     (9) JAR-OPS 3.285. Èíñòðóêòàæ íà ïúòíèöèòå.
     (i) Ïàðàãðàô (à)(1). Îñâåí àêî òîâà íå îïàñíî, ïúòíèöèòå ñå èíñòðóêòèðàò
óñòíî ïî âúïðîñèòå íà áåçîïàñíîñòòà, êàòî ÷àñòè÷íî èëè èçöÿëî òîâà ìîæå äà ñå
ïðàâè ÷ðåç àóäèîâèçóàëíà ïðåçåíòàöèÿ. Çà èçïîëçâàíåòî íà ïðåíîñèìè åëåêòðîííè
óñòðîéñòâà òðÿáâà ïðåäâàðèòåëíî îäîáðåíèå.
     (10) JAR-OPS 3.290. Ïîäãîòîâêà çà ïîëåòà.
     (i) Çà ìåñòíè ïîëåòè:
     (A) JAR-OPS 3.290(a). Íå ñå èçèñêâà îïåðàòèâåí ïîëåòåí ïëàí.
     (ii) Çà ïîëåòè èçâúí ðàéîíà:
     (A) JAR-OPS 3.290(a). Ìîæå äà ñå èçãîòâè îïåðàòèâåí ïîëåòåí ïëàí â
îïðîñòåíà ôîðìà, îòãîâàðÿù íà âèäà íà ïîëåòà.
     (11) JAR-OPS 3.375. Óïðàâëåíèå â ïîëåò. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.375
íå å íåîáõîäèìî äà ñå ïðèëàãà (âæ. (d)(14) ïî-äîëó).
     (12) JAR-OPS 3.385. Èçïîëçâàíå íà äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä. Ñ ïðåäâàðèòåëíî
îäîáðåíèå íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìîãàò äà ñå èçâúðøâàò ïîëåòè ñ
ìàëêà ïðîäúëæèòåëíîñò íà âèñî÷èíè ìåæäó 10 000 è 16 000 ôóòà, áåç äà ñå
èçïîëçâà äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðîöåäóðèòå, ñúäúðæàùè ñå â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. (Ïðè òàêèâà ñëó÷àè îïåðàòîðúò òðÿáâà
äà îñèãóðè ïðåäè èçëèòàíåòî èíôîðìèðàíåòî íà ïúòíèöèòå, ÷å íÿìà äà ñå ïîäàâà
äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä.)
     (13) Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.270. Ïîäðåæäàíå íà áàãàæà è êàðãîòî.
Ñïîðåä âèäà íà ïîëåòà è òèïà íà âåðòîëåòà.
     (14) Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.375. Óïðàâëåíèå íà ãîðèâîòî â ïîëåò. Íå
ñå ïðèëàãà.
     (15) JAR-OPS 3.630. Îáùî âúâåäåíèå. Óðåäè è îáîðóäâàíå. Àëòåðíàòèâíîòî
îáîðóäâàíå, êîåòî íå îòãîâàðÿ íà èçèñêâàíèÿòà íà òåêóùèòå ñòàíäàðòè íà JTSO,
íî îòãîâàðÿ íà ñòàíäàðòèòå çà áåçîïàñíîñò íà îðèãèíàëíîòî îáîðóäâàíå, ìîæå
äà áúäå ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (16) JAR-OPS 3.775. Äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä - íåõåðìåòèçèðàíè âåðòîëåòè. Ñ
ïðåäâàðèòåëíî îäîáðåíèå íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìîãàò äà ñå
èçâúðøâàò ïîëåòè ñ ìàëêà ïðîäúëæèòåëíîñò íà âèñî÷èíè ìåæäó 10 000 è 16 000
ôóòà, áåç äà ñå èçïîëçâà äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðîöåäóðèòå,
ñúäúðæàùè ñå â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     (17) Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.775. Äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä çà
íåõåðìåòèçèðàíè âåðòîëåòè. Íå ñå ïðèëàãà ñúãëàñíî (12) è (16) ïî-ãîðå.
     (18) JAR-OPS 3.955(b). Ïîâèøåíèå â êîìàíäèð. Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà ñå ñúãëàñè íà ñúêðàòåí êóðñ çà êîìàíäèðè âúâ âðúçêà ñ
âèäà íà èçâúðøâàíèòå ïîëåòè.
     (19) JAR-OPS 3.970(a). Ïðåêúñâàíå â ïîëåòèòå. Êàòî àëòåðíàòèâà íà
èçèñêâàíåòî íà JAR-OPS 3.970(a), ñ ðàçðåøåíèå íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, ìîæå äà ñå ïðèåìå 90 äíè ïðåêúñâàíå, àêî ïèëîòúò å èçïúëíèë
3 èçëèòàíèÿ, 3 ïîëåòà ïî êðúãà è 3 êàöàíèÿ íà âåðòîëåò îò ñúùàòà îïðåäåëåíà
ãðóïà ïðåç ïðåäøåñòâàùèòå 90 äíè (âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR.04 OPS
3.005(f) òî÷êà (d)(19)). Ïîëåòèòå â òîçè ñðîê ìîãàò äà ñå èçïúëíÿâàò
ïðè ñëåäíèòå óñëîâèÿ:
     (i) íå å èçòåêúë ñðîêúò çà ïðîâåðêà (Type Rating Proficiency Check -
TRPC);
     (ii) íàëüîò îò 2 ÷àñà íà òèïà èëè íà âàðèàíò íà âåðòîëåòà ïðåç
ïîñëåäíèòå 6 ìåñåöà;
     (iii) âàëèäåí ÎÐÑ çà åäèí îò âåðòîëåòèòå îò îïðåäåëåíàòà ãðóïà;
     (iv) ñòðîãà ðîòàöèÿ íà ÎÐÑ çà âñè÷êè âåðòîëåòè, ïèëîòèðàíè â
îïðåäåëåíàòà ãðóïà; è
     (v) ñúñòàâúò íà îïðåäåëåíèòå ãðóïè è ïðîöåäóðèòå çà ïîòâúðæäàâàíå íà
TRPC, OPC è ïðåêúñâàíèÿòà ñå ñúäúðæàò â ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà
ïîëåòè.
     (20) Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.965 Ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå è ïðîâåðêè. Åäíà
ó÷åáíà ïðîãðàìà, ïðèëîæèìà çà âèäà íà ïîëåòèòå, ìîæå äà áúäå ïðèåòà îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     ([21]) JAR-OPS 3.1060 Îïåðàòèâåí ïîëåòåí ïëàí. Âæ. (2)(i)(A) & (2)(ii)
(A) ïî-ãîðå.
     ([22]) JAR-OPS 3.1235 Èçèñêâàíèÿ ïî ñèãóðíîñòòà. Ïðèëîæèìî å ñàìî ïðè
ðàáîòà â äúðæàâè, â êîèòî ñå ïðèëàãà íàöèîíàëíà ïðîãðàìà çà äåéíîñòèòå,
îáõâàíàòè â òîâà Ïðèëîæåíèå.
     ([23]) JAR-OPS 3.1240 Ó÷åáíè ïðîãðàìè. Ó÷åáíèòå ïðîãðàìè òðÿáâà äà áúäàò
àäàïòèðàíè êúì âèäà íà èçïúëíÿâàíàòà äåéíîñò. Åäíà ïîäõîäÿùà ó÷åáíà ïðîãðàìà
çà ñàìîîáó÷åíèå ìîæå äà áúäå ïðèåìëèâà çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     ([24]) JAR-OPS 3.1250 Êîíòðîëíà êàðòà ñ ïðîöåäóðè ïðè òúðñåíå. Íå ñå
èçèñêâà êîíòðîëíà êàðòà.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(g) Ëîêàëíè ïîëåòè (ñàìî äåíåì â ÏÌÓ)
     (a) Îäîáðåíèå. Îïåðàòîð, êîéòî æåëàå äà èçïúëíÿâà ïîëåòè â ñúîòâåòñòâèå
ñ òîâà Ïðèëîæåíèå, òðÿáâà äà èìà ïðåäâàðèòåëíî ðàçðåøåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, èçäàëà ÑÀÎ. Â åäíî òàêîâà îäîáðåíèå òðÿáâà
äà ñå ïîñî÷è:
     (1) Òèïúò íà âåðòîëåòà; è
     (2) Âèäúò íà ïîëåòèòå.
     (3) Ãåîãðàôñêèòå îãðàíè÷åíèÿ çà ëîêàëíèòå îïåðàöèè â êîíòåêñòà íà òîâà
ïðèëîæåíèå (âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(g) ïàðàãðàô (b)(3)).
     (b) Çàáðàíà. Çàáðàíåíè ñà ñëåäíèòå äåéíîñòè:
     (1) JAR-OPS 3.065. Ïðåâîç íà áîéíî îðúæèå è áîåïðèïàñè.
     (2) JAR-OPS 3.265. Ïðåâîç íà íåäîïóñòèìè ïúòíèöè, äåïîðòèðàíè ëèöà èëè
ëèöà ïîä àðåñò.
     (3) JAR-OPS 3.305. Çàðåæäàíå/èçòî÷âàíå íà ãîðèâî, êîãàòî ïúòíèöèòå ñå
êà÷âàò, íàìèðàò ñå íà áîðäà èëè ñëèçàò.
     (4) JAR-OPS 3.335. Ïóøåíå íà áîðäà.
     (c) Ñìåê÷àâàíå. Ñìåê÷àâàò ñå ñëåäíèòå ïðàâèëà:
     (1) JAR-OPS 3.135 Äîïúëíèòåëíà èíôîðìàöèÿ è ôîðìóëÿðè, êîèòî òðÿáâà äà
ñå íîñÿò.
     (i) Çà ëîêàëíè ïîëåòè íå å íåîáõîäèìî äà ñå íîñÿò ñëåäíèòå äîêóìåíòè:
     (i) JAR-OPS 3.135(a)(1) - Îïåðàòèâåí ïîëåòåí ïëàí. Ïîëåòíèÿò ïëàí ìîæå
äà áúäå â îïðîñòåíà ôîðìà, ñúîòâåòñòâàùà íà âèäà íà èçâúðøâàíèòå ïîëåòè è
ïðèåìëèâà çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (ii) JAR-OPS 3.135(a)(4) - ÍÎÒÀÌè è AIS-äîêóìåíòàöèÿ. Íå ñå èçèñêâà.
     (iii) JAR-OPS 3.135(a)(5) - ìåòåîðîëîãè÷íà èíôîðìàöèÿ. Íå ñå èçèñêâà.
     (iv) JAR-OPS 3.135(a)(7) - óâåäîìÿâàíå çà ñïåöèàëíè ïúòíèöè è ò.í. Íå ñå
èçèñêâà.
     (2) JAR-OPS 3.140 Èíôîðìàöèÿ, êîÿòî ñå ñúõðàíÿâà íà çåìÿòà. Èíôîðìàöèÿòà
íå òðÿáâà äà ñå ñúõðàíÿâà íà çåìÿòà, àêî ñå èçïîëçâàò äðóãè ìåòîäè íà
çàïèñâàíå.
     (3) JAR-OPS 3.165 Ëèçèíã. Ïðèëàãà ñå ñàìî êîãàòî ñúùåñòâóâà îôèöèàëåí
äîãîâîð çà ëèçèíã.
     Çàáåëåæêà: Ñëó÷àÿò, êîãàòî äîãîâîðúò çà ïðåâîç íà ïúòíèöè ñå ïðåõâúðëÿ
íà äðóã îïåðàòîð, íà êîãîòî ïúòíèöèòå ùå ïëàùàò çà ïðåâîçà, íå ñå ñìÿòà çà
ëèçèíã.
     (4) JAR-OPS 3.215 Èçïîëçâàíå íà óñëóãè íà ÐÂÄ. Íå ñå ïðèëàãà, îñâåí
êîãàòî ñå íàëàãà îò èçèñêâàíèÿòà çà âúçäóøíîòî ïðîñòðàíñòâî è èçâúðøâàíåòî íà
îáñëóæâàíåòî ïî òúðñåíå è ñïàñÿâàíå å îäîáðåíî îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.
     (5) JAR-OPS 3.220. Ðàçðåøåíè âåðòîëåòíè ëåòèùà îò îïåðàòîðà. Îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà îïðåäåëè ïðîöåäóðà çà äàâàíå íà ïðàâî íà êîìàíäèðèòå äà èçáèðàò
âåðòîëåòíè ëåòèùà èëè ïëîùàäêè, ïîäõîäÿùè çà òèïà âåðòîëåò è âèäà íà
ïîëåòèòå.
     (6) JAR-OPS 3.255. Ïîëèòèêà çà ãîðèâîòî. Ïîäòî÷êè îò (b) äî (d) íå ñå
ïðèëàãàò, êîãàòî ïîëèòèêàòà çà ãîðèâîòî, ïðåäïèñàíà â JAR-OPS 3.255(a),
îñèãóðÿâà ïðè çàâúðøâàíå íà ïîëåòà èëè íà ñåðèÿòà ïîëåòè îñòàíàëîòî ãîðèâî
äà å íå ïîìàëêî îò êîëè÷åñòâîòî, äîñòàòú÷íî çà 30 ìèíóòè ïîëåò ñ íîðìàëíà
êðåéñåðñêà ñêîðîñò (òîâà ìîæå äà ñå íàìàëè íà 20 ìèíóòè, êîãàòî ñå ëåòè â
ðàéîí, â êîéòî èìà áëèçêè è ïîäõîäÿùè çà áåçîïàñíî êàöàíå ïëîùàäêè).
 Îêîí÷àòåëíèÿò ðåçåðâ îò ãîðèâî òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè â ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè ñ öåë äà ñå èçïúëíè JAR-OPS 3.375(c).
     (7) JAR-OPS 3.290(a). Âæ. (C)(1)(i) ïî-ãîðå.
     (8) JAR-OPS 3.375. Óïðàâëåíèå â ïîëåò. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.375 íå
å íåîáõîäèìî äà ñå ïðèëàãà (âæ. (d)(14) ïî-äîëó).
     (9) JAR-OPS 3.385. Èçïîëçâàíå íà äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä. Ñ ïðåäâàðèòåëíî
JAR-OPS 3 Ïîäðàçäåë B îäîáðåíèå íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìîãàò
äà ñå èçâúðøâàò ïîëåòè ñ ìàëêà ïðîäúëæèòåëíîñò íà âèñî÷èíè ìåæäó 10 000 è
16 000 ôóòà, áåç äà ñå èçïîëçâà äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä â ñúîòâåòñòâèå ñ
ïðîöåäóðèòå, ñúäúðæàùè ñå â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. (Ïðè
òàêèâà ñëó÷àè îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïðåäè èçëèòàíåòî èíôîðìèðàíåòî íà
ïúòíèöèòå, ÷å íÿìà äà ñå ïîäàâà äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä.)
     (10) Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.375. Óïðàâëåíèå íà ãîðèâîòî â ïîëåò. Íå
ñå ïðèëàãà.
     (11) JAR-OPS 3.630. Îáùî âúâåäåíèå. Óðåäè è îáîðóäâàíå. Àëòåðíàòèâíîòî
îáîðóäâàíå, êîåòî íå îòãîâàðÿ íà èçèñêâàíèÿòà íà òåêóùèòå ñòàíäàðòè íà JTSO,
íî îòãîâàðÿ íà ñòàíäàðòèòå çà áåçîïàñíîñò íà îðèãèíàëíîòî îáîðóäâàíå, ìîæå äà
áúäå ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (12) JAR-OPS 3.775. Äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä - íåõåðìåòèçèðàíè âåðòîëåòè. Ñ
ïðåäâàðèòåëíî îäîáðåíèå íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìîãàò äà ñå
èçâúðøâàò ïîëåòè ñ ìàëêà ïðîäúëæèòåëíîñò íà âèñî÷èíè ìåæäó 10 000 è 16 000
ôóòà, áåç äà ñå èçïîëçâà äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðîöåäóðèòå,
ñúäúðæàùè ñå â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     (13) Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAROPS 3.775. Äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä çà
íåõåðìåòèçèðàíè âåðòîëåòè. Íå ñå ïðèëàãà ñúãëàñíî (9) è (12) ïî-ãîðå.
     (14) JAR-OPS 3.1060. Îïåðàòèâåí ïîëåòåí ïëàí. Âæ. (C)(1)(i) ïî-ãîðå.
     (15) JAR-OPS. 3.1235. Èçèñêâàíèÿ ïî ñèãóðíîñòòà. Ïðèëîæèìè ñà ñàìî ïðè
ðàáîòà â äúðæàâè, â êîèòî ñå ïðèëàãà íàöèîíàëíà ïðîãðàìà çà äåéíîñòèòå,
îáõâàíàòè â òîâà Ïðèëîæåíèå.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(h). Ïîëåòè ñ èçïîëçâàíå íà âåðòîëåòíà
ëåáåäêà (HHO)
     Çàáåëåæêà: Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ èìà ïðàâî äà ðåøè êîè
ïîëåòè ñà ïîëåòè ñ èçïîëçâàíå íà ëåáåäêà ïî ñìèñúëà íà òîâà ïðèëîæåíèå.
     (a) Òåðìèíîëîãèÿ
     (1) Ïîëåò ñ èçïîëçâàíå íà âåðòîëåòíà ëåáåäêà (HHO - Helicopter Hoist
Operations). Ïîëåò ñ âåðòîëåò, îäîáðåí çà ïîëåòè ÍÍÎ, öåëòà íà êîéòî å äà
óëåñíè ïðåõâúðëÿíåòî íà ëèöà è/èëè òîâàðè ñ ïîìîùòà íà âåðòîëåòíà ëåáåäêà.
     (2) ×ëåí íà åêèïàæ çà ÍÍÎ. ×ëåí íà åêèïàæà, êîéòî èçïúëíÿâà âúçëîæåíèòå
ìó çàäà÷è âúâ âðúçêà ñ èçïîëçâàíåòî íà ëåáåäêàòà.
     (3) Êðàéáðåæíè ÍÍÎ. Ïîëåò ñ âåðòîëåò, îäîáðåí çà ïîëåòè ÍÍÎ, öåëòà íà
êîéòî å äà óëåñíè ïðåõâúðëÿíåòî íà ëèöà è/èëè òîâàðè ñ ïîìîùòà íà âåðòîëåòíà
ëåáåäêà îò èëè íà êîðàá èëè ñúîðúæåíèå â ìîðåòî.
     (4) Öèêúë íà ëåáåäêàòà. Çà öåëèòå íà îïðåäåëÿíåòî íà êâàëèôèêàöèÿòà íà
åêèïàæà ïî òîâà ïðèëîæåíèå; ïðåäñòàâëÿâà åäèí öèêúë íà äâèæåíèå íàäîëó è
íàãîðå íà êóêàòà íà ëåáåäêàòà.
     (5) Ðàéîí çà ÍÍÎ. Îïðåäåëåí ðàéîí, â êîéòî âåðòîëåòúò èçâúðøâà
ïðåõâúðëÿíå ñ ëåáåäêàòà.
     (6) Ïúòíèê ïðè ÍÍÎ. Ëèöå, êîåòî ñå ïðåõâúðëÿ ñ ïîìîùòà íà âåðòîëåòíà
ëåáåäêà.
     (b) Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè
âêëþ÷âàíåòî íà äîïúëíèòåëåí ìàòåðèàë, ñúäúðæàù ñïåöèôèêàòà íà ÍÍÎ. Â ÷àñòíîñò
òàì òðÿáâà àäà ñå ðàçãëåæäà:
     (1) Êðèòåðèè çà õàðàêòåðèñòèêèòå.
     (2) Àêî å íåîáõîäèìî, óñëîâèÿòà ìîæå äà ñå èçâúðøâà ïðåõâúðëÿíå ñ ÍÍÎ â
êðàéáðåæíè çîíè, ñúñ ñúîòâåòíèòå îãðàíè÷åíèÿ çà äâèæåíèåòî íà êîðàáà è
ñêîðîñòòà íà âÿòúðà;
     (3) Ìåòåîðîëîãè÷íèòå îãðàíè÷åíèÿ çà ÍÍÎ.
     (4) Êðèòåðèèòå çà îïðåäåëÿíå íà ìèíèìàëíèòå ðàçìåðè íà ðàéîíà çà ÍÍÎ -
ïîäõîäÿùè çà çàäà÷àòà.
     (5) Ïðîöåäóðè çà îïðåäåëÿíå íà ìèíèìàëíèÿ åêèïàæ.
     (6) Ìåòîä íà çàïèñâàíå íà öèêëèòå íà ëåáåäêàòà îò ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà.
Êîãàòî áúäå ïîèñêàíî, ñúîòâåòíèòå èçâàäêè îò äîïúëíåíèåòî êúì Ðúêîâîäñòâîòî
çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè òðÿáâà äà ñå ïðåäîñòàâÿò íà îðãàíèçàöèÿòà, çà êîÿòî
ñå èçâúðøâàò ïîëåòèòå ÍÍÎ.
     (c) Òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå íà îáîðóäâàíåòî çà ÍÍÎ. Èíñòðóêöèèòå çà
òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå íà ñèñòåìèòå çà ÍÍÎ òðÿáâà äà áúäàò îïðåäåëåíè îò
îïåðàòîðà ñ ó÷àñòèåòî íà ïðîèçâîäèòåëÿ, âêëþ÷åíè â ïðåäïèñàíàòà ïðîãðàìà çà
òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå íà âåðòîëåòà [×àñò M - M.A.302. Ïðîãðàìà çà òåõíè÷åñêî
îáñëóæâàíå], è îäîáðåíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (d) Åêñïëîàòàöèîííè èçèñêâàíèÿ
     (1) Âåðòîëåò. Ïî âðåìå íà ÍÍÎ âåðòîëåòúò òðÿáâà äà ìîæå äà ïîíåñå îòêàç
íà êðèòè÷íà äâèãàòåëíà óñòàíîâêà ïðè ñúîòâåòåí ðåæèì íà îñòàíàëèòå äâèãàòåëè,
áåç äà âúçíèêâà îïàñíîñò çà îêà÷åíèòå ëèöà/ òîâàðè, òðåòè ñòðàíè èëè
ñîáñòâåíîñò. (Ñ èçêëþ÷åíèå íà ÍÍÎ ïðè HEMS íà ïëîùàäêàòà çà HEMS, êúäåòî
èçèñêâàíåòî íå å íåîáõîäèìî äà ñå ïðèëàãà.)
     (2) Åêèïàæ. Íåçàâèñèìî îò èçèñêâàíèÿòà, ïðåäïèñàíè â Ïîäðàçäåë N, ïðè
ïîëåòèòå çà ÍÍÎ ñå ïðèëàãà ñëåäíîòî:
     (i) Ïîäáîð. Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè òðÿáâà äà ñúäúðæà
êðèòåðèèòå çà èçáîð íà ÷ëåíîâå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ çà èçïúëíåíèå íà ÍÍÎ,
êàòî ñå îò÷èòà ïðåäèøíèÿò îïèò.
     (ii) Îïèò. Ìèíèìàëíîòî íèâî íà èçèñêâàíèÿòà çà îïèò çà êîìàíäèðè,
èçâúðøâàùè ïîëåòè çà ÍÍÎ, íå òðÿáâà äà å ïî-íèñêî îò:
     (A) Ïðè ðàáîòà â êðàéáðåæíà çîíà:
     (À1) 1000 ÷àñà êàòî êîìàíäèð íà âåðòîëåò èëè 1000 ÷àñà êàòî âòîðè ïèëîò
ïðè ïîëåòè çà ÍÍÎ, îò êîèòî 200 ÷àñà êàòî íàáëþäàâàí êîìàíäèð íà âåðòîëåò;
     (À2) 50 öèêúëà íà ëåáåäêàòà, èçâúðøåíè â êðàéáðåæíà çîíà, îò êîèòî
20 öèêúëà òðÿáâà äà ñà ïðåç íîùòà, àêî ñå ïðîâåæäàò íîùíè ïîëåòè;
     (B) Ïðè ðàáîòà íà ñóøà:
     (Â1) 500 ÷àñà êàòî êîìàíäèð íà âåðòîëåò èëè 1000 ÷àñà êàòî âòîðè ïèëîò
ïðè ïîëåòè çà ÍÍÎ, îò êîèòî 100 ÷àñà êàòî íàáëþäàâàí êîìàíäèð íà âåðòîëåò;
     (Â2) 200 ÷àñà íàëüîò íà âåðòîëåòè, èçïúëíåíè â ðàáîòíà ñðåäà, ïîäîáíà íà
î÷àêâàíàòà (âæ. IEM êúì Appendix 1 êúì JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô
(c)(3)(ii)(B)); è
     (Â3) 50 öèêúëà íà ëåáåäêàòà, îò êîèòî 20 öèêúëà òðÿáâà äà ñà ïðåç íîùòà,
àêî ñå ïðîâåæäàò íîùíè ïîëåòè;
     (Ñ) Óñïåøíî çàâúðøâàíå íà îáó÷åíèå â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðîöåäóðèòå,
ñúäúðæàùè ñå â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, è ïîäõîäÿù îïèò â
ðîëÿòà è â ñðåäàòà, â êîèòî ñå èçâúðøâàò ïîëåòèòå çà ÍÍÎ.
     (iii) Ïðåêúñâàíå. Âñè÷êè ïèëîòè è ÷ëåíîâå íà åêèïàæè, èçïúëíÿâàùè ïîëåòè
çà ÍÍÎ, òðÿáâà â äîïúëíåíèå êúì èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.970(a) äà ñà
èçïúëíèëè ïðåç ïîñëåäíèòå 90 äíè:
     (A) Êîãàòî ïîëåòèòå ñå ïðîâåæäàò ïðåç äåíÿ: Ïðîèçâîëíà êîìáèíàöèÿ îò
3 öèêúëà ñ ëåáåäêàòà äåíåì èëè íîùåì, âñåêè îò êîèòî òðÿáâà äà âêëþ÷âà
ïðåìèíàâàíå îò è êúì âèñåíå;
     (B) Êîãàòî ïîëåòèòå ñå ïðîâåæäàò ïðåç íîùòà: 3 öèêúëà ñ ëåáåäêàòà íîùåì,
âñåêè îò êîèòî òðÿáâà äà âêëþ÷âà ïðåìèíàâàíå îò è êúì âèñåíå;
     (iv) Ñúñòàâ íà åêèïàæà. Ìèíèìàëíèÿò åêèïàæ çà ïîëåòè äåíåì èëè íîùåì
òðÿáâà äà áúäå ïîñî÷åí â äîïúëíåíèåòî êúì Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà
ïîëåòè è ùå çàâèñè îò òèïà íà âåðòîëåòà, ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ, âèäà íà
çàäà÷àòà, è êàòî äîïúëíåíèå ïðè ïîëåòè â êðàéáðåæíà çîíà - îò îáñòàíîâêàòà â
ðàéîíà çà ïðîâåæäàíå íà ÍÍÎ, ñúñòîÿíèåòî íà ìîðåòî è äâèæåíèåòî íà êîðàáà, íî
â íèêàêúâ ñëó÷àé íå ìîæå äà áúäå ïî-ìàëúê îò åäèí ïèëîò è åäèí ÷ëåí íà
åêèïàæà çà ÍÍÎ. (Âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(h) ïàðàãðàô
(d)(2)(iv).
     (e) Äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ
     (1) Îáîðóäâàíå íà ÍÍÎ. Ìîíòèðàíåòî íà öÿëîòî îáîðóäâàíå íà âåðòîëåòíàòà
ëåáåäêà, âêëþ÷èòåëíî âñè÷êè ïîñëåäâàëè ìîäèôèêàöèè è êîãàòî å ïðèëîæèìî, íà
íåéíàòà ðàáîòà, òðÿáâà äà èìàò îäîáðåíèå çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, ñúîòâåòñòâàùî
íà ïëàíèðàíîòî ïðåäíàçíà÷åíèå. Ñïîìàãàòåëíîòî îáîðóäâàíå òðÿáâà äà áúäå
ïðîåêòèðàíî è èçïèòàíî ñúãëàñíî ïðèåòèÿ ñòàíäàðò è äà áúäå ïðèåìëèâî çà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (2) Ñâúðçî÷íî îáîðóäâàíå íà âåðòîëåòà. Çà ðàäèîîáîðóäâàíåòî, â
äîïúëíåíèå êúì èçèñêâàíèÿòà íà ïîäðàçäåë L, ùå ñå èçèñêâà îäîáðåíèå çà
ëåòàòåëíà ãîäíîñò. Â ñëåäíèòå ñëó÷àè ùå ñå èçèñêâà äâóñòðàííà âðúçêà ñ
îðãàíèçàöèÿòà, çà êîÿòî ñå ïðîâåæäà ÍÍÎ, è êîãàòî å âúçìîæíî, ñ íàçåìíèÿ
ïåðñîíàë:
     (i) Äíåâíè è íîùíè ïîëåòè â êðàéáðåæíà çîíà;
     (ii) Íîùíè ïîëåòè íàä ñóøàòà.
     (f) Îáó÷åíèå è ïðîâåðêè
     (1) ×ëåíîâå íà ëåòàòåëíè åêèïàæè. ×ëåíúò íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ òðÿáâà äà
áúäå îáó÷åí ïî ñëåäíèòå âúïðîñè:
     (i) Îáó÷åíèå ïî ïîäðàçäåë N ñúñ ñëåäíèòå äîïúëíèòåëíè âúïðîñè:
     (A) Ïîñòàâÿíå è èçïîëçâàíå íà ëåáåäêàòà;
     (B) Ïîäãîòîâêà íà âåðòîëåòà è ïîäåìíîòî îáîðóäâàíå çà ÍÍÎ;
     (Ñ) Íîðìàëíè è àâàðèéíè ïðîöåäóðè ñ ëåáåäêàòà ïðåç äåíÿ è êîãàòî å
íåîáõîäèìî, ïðåç íîùòà;
     (D) Êîíöåïöèÿ çà âçàèìîäåéñòâèåòî íà åêèïàæà êîíêðåòíî ïðè ÍÍÎ;
     (E) Ïðàêòè÷åñêî îòðàáîòâàíå íà ïðîöåäóðèòå ïî ÍÍÎ; è
     (F) Îïàñíîñòè îò ðàçðÿä íà ñòàòè÷íî åëåêòðè÷åñòâî.
     (ii) Ïðîâåðêè ïî Ïîäðàçäåë N ñúñ ñëåäíèòå äîïúëíèòåëíè åëåìåíòè:
     (A) Ïðîâåðêè íà ïðîôåñèîíàëíàòà ïîäãîòîâêà, ñïîðåä ñëó÷àÿ ïðåç äåíÿ èëè
ïðåç íîùòà, àêî òàêèâà ïîëåòè ñå èçâúðøâàò îò îïåðàòîðà. Ïðîâåðêèòå òðÿáâà äà
âêëþ÷âàò ïðîöåäóðè, êîèòî å âåðîÿòíî äà áúäàò èçïîëçâàíè â ðàéîíèòå çà ÍÍÎ,
ñúñ ñïåöèàëíî âíèìàíèå êúì:
     (À1) Ìåòåîðîëîãèÿ íà ìåñòíàòà çîíà;
     (À2) Ïëàíèðàíå íà ïîëåòèòå çà ÍÍÎ;
     (À3) Èçëèòàíå çà ÍÍÎ;
     (À4) Ïðåìèíàâàíå êúì è îò âèñåíå â çîíàòà çà ÍÍÎ;
     (À5) Íîðìàëíè è ñèìóëèðàíè àâàðèéíè ïðîöåäóðè çà ÍÍÎ; è
     (À6) Âçàèìîäåéñòâèå â åêèïàæà.
     (2) ×ëåí íà åêèïàæà çà ÍÍÎ. ×ëåíúò çà åêèïàæà çà ÍÍÎ òðÿáâà äà áúäå
ïîäãîòâåí ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà ïîäðàçäåë Î ñúñ ñëåäíèòå äîïúëíèòåëíè
åëåìåíòè:
     (i) Çàäúëæåíèå ïðè ïîëåòè ÍÍÎ;
     (ii) Ìîíòèðàíå è èçïîëçâàíå íà ëåáåäêàòà;
     (iii) Ðàáîòà ñ ïîäåìíîòî îáîðóäâàíå;
     (iv) Ïîäãîòîâêà íà âåðòîëåòà è ñïåöèàëíîòî îáîðóäâàíå çà ïîëåòè ÍÍÎ;
     (v) Íîðìàëíè è àâàðèéíè ïðîöåäóðè;
     (vi) Ïîíÿòèå çà âçàèìîäåéñòâèå â åêèïàæà;
     (vii) Ðàáîòà ñ âúòðåøíèòå ðàçãîâîðíè óðåäáè è ðàäèîîáîðóäâàíåòî;
     (viii) Çàïîçíàâàíå ñ àâàðèéíîòî ïîäåìíî îáîðóäâàíå;
     (ix) Ñïîñîáè çà ðàáîòà ñ ïúòíèöè ïðè ÍÍÎ;
     (x) Âëèÿíèå íà ïðåìåñòâàíåòî íà ïåðñîíàëà âúðõó öåíòúðà íà òåæåñòòà è
ìàñàòà ïðè ÍÍÎ;
      (xi) Âëèÿíèå íà ïðåìåñòâàíåòî íà ïåðñîíàëà âúðõó õàðàêòåðèñòèêèòå ïðè
íîðìàëíè è àâàðèéíè óñëîâèÿ íà ïîëåòà;
     (xii) Ñïîñîáè çà íàñî÷âàíå íà ïèëîòèòå íàä ìåñòàòà çà ÍÍÎ;
     (xiii) Çàïîçíàâàíå ñ êîíêðåòíèòå îïàñíîñòè, ñâúðçàíè ñ ðàáîòíàòà ñðåäà;
è
     (xiv) Îïàñíîñòè îò ðàçðÿä íà ñòàòè÷íî åëåêòðè÷åñòâî.
     (3) Ïúòíèöè ïðè ÍÍÎ. Ïðåäè ïîëåò çà ÍÍÎ èëè ñåðèÿ ïîëåòè ïúòíèöèòå
òðÿáâà äà áúäàò èíñòðóêòèðàíè è çàïîçíàòè ñ îïàñíîñòèòå îò óäàð îò ñòàòè÷íî
åëåêòðè÷åñòâî è äðóãèòå âúïðîñè ïî ÍÍÎ.
[Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 4, 1.12.06]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(i)
     Ïîëåòè ñ âåðòîëåòè íà ïëîùàäêè, ïðåäñòàâëÿâàùè îáùåñòâåí èíòåðåñ
     (a) Îäîáðåíèå . Îïåðàòîð, êîéòî æåëàå äà èçïúëíÿâà ïîëåòè â ñúîòâåòñòâèå
ñ òîâà Ïðèëîæåíèå, òðÿáâà äà èìà ïðåäâàðèòåëíî ðàçðåøåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, èçäàëà ÑÀÎ, è îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ íà ñòðàíàòà, â êîÿòî ùå ñå èçïúëíÿâàò òàêèâà ïîëåòè. Â åäíî
òàêîâà îäîáðåíèå òðÿáâà äà ñå ïîñî÷è:
     (1) Ïëîùàäêèòå, ïðåäñòàâëÿâàùè ïóáëè÷åí èíòåðåñ, âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå
1 êúì 3.005(i) ïàðàãðàô (a)(1);
     (2) Òèïîâåòå âåðòîëåòè; è
     (3) Âèäúò íà ïîëåòèòå.
     (b) Òåðìèíîëîãèÿ
     (1) Ïëîùàäêà íà ïóáëè÷åí èíòåðåñ: Ïëîùàäêà, êîÿòî ñå èçïîëçâà
èçêëþ÷èòåëíî çà ïîëåòè â èíòåðåñ íà îáùåñòâîòî.
     (c) Ïðèëîæèìîñò: Òîâà ïðèëîæåíèå å ïðèëîæèìî ñàìî çà ìíîãîäâèãàòåëíè
âåðòîëåòè ñ ãàçîòóðáèííè äâèãàòåëè, ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà
ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) îò øåñò ñåäàëêè èëè ïî-ìàëêî, ïîëåòè äî/ îò
ìåñòà íà ïóáëè÷åí èíòåðåñ:
     (1) ðàçïîëîæåíè â íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà; è
     (2) êîèòî ñà ñúçäàäåíè êàòî âåðòîëåòíè ëåòèùà ïðåäè 1 þëè 2002 ã.
     (d) Ñìåê÷àâàíå: JAR-OPS 3 Ïîäðàçäåë B
     (1) Ïîëåòè äî/îò ïëîùàäêè íà ïóáëè÷åí èíòåðåñ ìîãàò äà ñå ïðîâåæäàò â
ñúîòâåòñòâèå ñ Ïîäðàçäåë Í (Õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 2) è ñà îñâîáîäåíè îò
ñëåäíèòå èçèñêâàíèÿ:
     (i) èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.520(a)(2); è
     (ii) èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.535(a)(2); äî 31 äåêåìâðè 2004 ã., ïðè
óñëîâèå ÷å îïåðàòîðúò å ïîëó÷èë ñúîòâåòíîòî îäîáðåíèå îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.517(a) ïîäòî÷êè (a)(2)([i]) è
(ii)].
     (2) Îò 1 ÿíóàðè 2005 ã., êîãàòî ðàçìåðèòå íà ïëîùàäêàòà ñ ïóáëè÷åí
èíòåðåñ èëè ïðåïÿòñòâèÿòà îêîëî íåÿ íå ïîçâîëÿâàò âåðòîëåòúò äà ñå
åêñïëîàòèðà ñúãëàñíî Ïîäðàçäåë G (Õàðàêòåðèñòèêè êëàñ1), îñâîáîæäàâàíåòî,
ïîñî÷åíî â ïîäòî÷êà (d)(1) ïî-ãîðå, ìîæå äà áúäå îäîáðåíî îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ è ñëåä 31 äåêåìâðè 2004 ã., ïðè óñëîâèå,
÷å:
     (i) çà ïîëåòè â ðÿäêîíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà îáñòàíîâêà ìàñàòà íà
âåðòîëåòà íå ïðåâèøàâà ìàêñèìàëíàòà ìàñà, ïîñî÷åíà â Èíñòðóêöèÿòà çà
ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ çà çàâèñâàíå AEO OGE ïðè áåçâåòðèå ñ âñè÷êè ðàáîòåùè
äâèãàòåëè íà ñúîòâåòíèÿ ðåæèì; è
     (ii) çà ïîëåòè â ãúñòîíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà îáñòàíîâêà ìàñàòà íà
âåðòîëåòà íå ïðåâèøàâà ìàêñèìàëíàòà ìàñà, ïîñî÷åíà â Èíñòðóêöèÿòà çà
ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ çà èçêà÷âàíå ñ ãðàäèåíò 8% ïðè áåçâåòðèå; ïðè
ïîäõîäÿùà áåçîïàñíà ñêîðîñò íà èçëèòàíå (Vtoss) ñ íåðàáîòåùà êðèòè÷íà
äâèãàòåëíà óñòàíîâêà, à îñòàâàùèòå äâèãàòåëíè óñòàíîâêè, ðàáîòåùè íà
ñúîòâåòíèÿ ðåæèì (Âæ. ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(i) ïîäòî÷êà
(d)(2)).
     (e) Ïðîâåæäàíå íà ïîëåòèòå. Â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
òðÿáâà äà ñå îïðåäåëÿò êîíêðåòíè ïðîöåäóðè çà ïëîùàäêàòà, çà äà ñå ñâåäå äî
ìèíèìóì ïåðèîäúò, ïðåç êîéòî ìîæå äà ñúùåñòâóâà îïàñíîñò çà õîðàòà âúâ
âåðòîëåòà è ëèöàòà íà çåìÿòà ïðè ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåëíà óñòàíîâêà ïðè
èçëèòàíå è êàöàíå íà ïóáëè÷íà ïëîùàäêà. ×àñò Ñ íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå
íà ïîëåòè òðÿáâà äà ñúäúðæà çà âñÿêà ïóáëè÷íà ïëîùàäêà: ñõåìà èëè àíîòèðàíà
ñíèìêà, ïîêàçâàùà îñíîâíèòå ïîäõîäè, ðàçìåðèòå, íåñúîòâåòñòâèÿòà ñ Ïîäðàçäåë
G (Õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1), îñíîâíèòå ðèñêîâå è ïëàíîâåòå çà äåéñòâèå â ñëó÷àé
íà âúçíèêâàíå íà èíöèäåíò.
[Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04; Ïîïð. 5, 1.07.07]

 ÏÎÄÐÀÇÄÅË C - ÑÅÐÒÈÔÈÊÀÖÈß È ÍÀÄÇÎÐ ÍÀ ÎÏÅÐÀÒÎÐÈÒÅ

     JAR-OPS 3.175. Îáùè ïðàâèëà çà ñåðòèôèöèðàíå è íàäçîð íà
     àâèàöèîííè îïåðàòîðè
     Çàáåëåæêà 1. Ïðèëîæåíèå 1 êúì òîçè ïàðàãðàô îïðåäåëÿ ñúäúðæàíèåòî è
óñëîâèÿòà íà ÑÀÎ.
     Çàáåëåæêà 2. Ïðèëîæåíèå 2 êúì òîçè ïàðàãðàô äåôèíèðà óïðàâëåíñêèòå è
îðãàíèçàöèîííè èçèñêâàíèÿ.
     (a) Îïåðàòîðúò íÿìà ïðàâî äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò çà öåëèòå íà òúðãîâñêè
âúçäóøåí òðàíñïîðò èçâúí ñðîêà íà âàëèäíîñò è óñëîâèÿòà íà Ñâèäåòåëñòâîòî çà
àâèàöèîíåí îïåðàòîð (ÑÀÎ).
     (b) Êàíäèäàòúò çà ïîëó÷àâàíå íà Ñâèäåòåëñòâî çà àâèàöèîíåí îïåðàòîð èëè
íà íåãîâ âàðèàíò òðÿáâà äà ïîçâîëè íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ äà
ïðîó÷è àñïåêòèòå ïî áåçîïàñíîñòòà, ñâúðçàíè ñ ïðåäëàãàíàòà åêñïëîàòàöèÿ.
     (c) Êàíäèäàòúò çà ïîëó÷àâàíå íà Ñâèäåòåëñòâîòî çà àâèàöèîíåí îïåðàòîð
òðÿáâà
     (1) äà íå ïðèòåæàâà ÑÀÎ, èçäàäåíî îò äðóãà Âúçäóõîïëàâàòåëíà
àäìèíèñòðàöèÿ, îñâåí àêî íå å ñïåöèàëíî îäîáðåíî îò çàèíòåðåñóâàíèòå
Âúçäóõîïëàâàòåëíè àäìèíèñòðàöèè;
     (2) îñíîâíîòî ìÿñòî çà èçâúðøâàíå íà òúðãîâñêàòà ìó äåéíîñò è
ðåãèñòðèðàíèÿò ìó îôèñ, àêî èìà òàêúâ, äà ñå íàìèðàò â ñòðàíàòà, êîÿòî å
îòãîâîðíà çà èçäàâàíå íà ÑÀÎ (Âæ.IEM OPS 3.175(c)(2)); è
     (3) äà å ðåãèñòðèðàë âåðòîëåòèòå, êîèòî ùå ñå åêñïëîàòèðàò ïî ÑÀÎ â
ñòðàíàòà, êîÿòî å îòãîâîðíà çà èçäàâàíå íà ÑÀÎ; è
     (4) äà óáåäè Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, ÷å ìîæå äà èçâúðøâà
áåçîïàñíè îïåðàöèè.
     (d) Íåçàâèñèìî îò ïîñî÷åíîòî â ïîäòî÷êà (c)(3) ïî-ãîðå, îïåðàòîðúò, ïðè
âçàèìíà äîãîâîðåíîñò ìåæäó Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, èçäàâàùà ÑÀÎ, è
äðóãà Âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ, èìà ïðàâî äà èçâúðøâà îïåðàöèè ñ
âåðòîëåòè, ðåãèñòðèðàíè â íàöèîíàëíèÿ ðåãèñòúð íà ïîñî÷åíàòà êàòî âòîðà
Âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (e) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïðåäîñòàâÿ äîñòúï íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ äî îðãàíèçàöèÿòà ñè è âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñè ñðåäñòâà è äà
îñèãóðè ïî îòíîøåíèå íà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå äîñòúï äî âñÿêà ñâúðçàíà
îðãàíèçàöèÿ çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå ïî JAR-145 çà îïðåäåëÿíå íà ïîñòîÿííîòî
èçïúëíåíèå íà èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS.
     (f) ÑÀÎ ùå ñå ïðîìåíÿ, ùå ñå ïðåêðàòÿâà âðåìåííî èëè îòíåìà, àêî
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ âå÷å íå å óáåäåíà, ÷å îïåðàòîðúò ìîæå äà
ïîääúðæà áåçîïàñíîñòòà íà îïåðàöèèòå.
     (g) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà äîêàæå ïðåä Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, ÷å:
     (1) íåãîâàòà îðãàíèçàöèÿ è óïðàâëåíèå ñà ïîäõîäÿùè è ïðàâèëíî ïîäáðàíè,
ñúîáðàçíî ñ ìàùàáà è îáõâàòà íà îïåðàöèèòå; è
     (2) ïðîöåäóðèòå çà îïåðàòèâåí íàäçîð ñà îïðåäåëåíè.
     (h) Îïåðàòîðúò îïðåäåëÿ îòãîâîðåí ðúêîâîäèòåë, ïðèåìëèâ çà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, êîéòî èìà àäìèíèñòðàòèâíè ïðàâîìîùèÿ è
îòãîâîðíîñòè äà îñèãóðè öÿëîñòíàòà åêñïëîàòàöèÿ è òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå äà
áúäàò ôèíàíñèðàíè è îñúùåñòâÿâàíè â ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñòàíäàðòà, êîéòî ñå
èçèñêâà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (i) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà å íàçíà÷èë íà îñíîâíèòå ðúêîâîäíè äëúæíîñòè
ëèöà, ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, êîèòî äà îòãîâàðÿò çà
óïðàâëåíèåòî è íàäçîðà íà ñëåäíèòå îáëàñòè:
     (1) ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ;
     (2) ñèñòåìà çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå;
     (3) îáó÷åíèå íà åêèïàæèòå; è
     (4) íàçåìíà åêñïëîàòàöèÿ.
     (Âæ. ACJ OPS 3.175(i)).
     (j) Åäíî ëèöå ìîæå äà çàåìà ïîâå÷å îò åäíà îò îñíîâíèòå ðúêîâîäíè
äëúæíîñòè, àêî èìà îäîáðåíèå îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, íî çà
îïåðàòîðè, êîèòî èìàò íàçíà÷åíè 21 èëè ïîâå÷å ñëóæèòåëè íà ïúëíî ðàáîòíî
âðåìå, ñå èçèñêâàò íàé-ìàëêî äâå ëèöà, êîèòî äà ïîêðèÿò ÷åòèðèòå çîíè íà
îòãîâîðíîñò.
(Âæ.ACJ OPS 3.175(j) &(k ÀÑJ ÎÐS 1.175 (j) & (ê).)
     (ê) Çà îïåðàòîðè, êîèòî èìàò íàçíà÷åíè 20 èëè ïî-ìàëêî ñëóæèòåëè íà
ïúëíî ðàáîòíî âðåìå, åäèí èëè ïîâå÷å îò ïîñòîâåòå ìîãàò äà áúäàò çàåòè îò
îòãîâîðíèÿ ðúêîâîäèòåë, àêî òîâà å ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ
(Âæ.ACJ OPS 3.175(j) & (k).)
     (l) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ãàðàíòèðà, ÷å âñåêè ïîëåò ñå èçïúëíÿâà ñúãëàñíî
ïîëîæåíèÿòà íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     (m) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïîäõîäÿùè ñúîðúæåíèÿ çà íàçåìíî
îáñëóæâàíå íà âåðòîëåòà, çà äà îñèãóðè áåçîïàñíî îáñëóæâàíå íà ñâîèòå ïîëåòè.
     (n) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âåðòîëåòèòå ìó äà ñà åêèïèðàíè è
ïåðñîíàëúò ìó äà å êâàëèôèöèðàí ñïîðåä èçèñêâàíèÿòà çà çîíàòà è òèïà íà
îïåðàöèèòå.
     (o) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñïàçâà èçèñêâàíèÿòà çà ïîääðúæêà â ñúîòâåòñòâèå
ñ Ïîäðàçäåë Ì, çà âñè÷êè âåðòîëåòè, åêñïëîàòèðàíè ïðè óñëîâèÿòà íà íåãîâîòî
ÑÀÎ.
     (ð) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïðåäîñòàâè íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ êîïèå îò Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, êàêòî å
ïîñî÷åíî â Ïîäðàçäåë Ð, êàêòî è âñè÷êè äîïúëíåíèÿ è èçìåíåíèÿ â íåãî.
     (q) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïîääúðæà äåéñòâàùè ñúîðúæåíèÿ çà ïîääðúæêà â
îñíîâíàòà îïåðàòèâíà áàçà, êîèòî äà ñà ïîäõîäÿùè çà çîíàòà è òèïà íà
îïåðàöèèòå.
[Ïîïð. 3, 1.04.04; Ïîïð. 4, 1.12.06]
     JAR-OPS 3.180 Èçäàâàíå, èçìåíåíèå è ïðîäúëæàâàíå íà âàëèäíîñòòà íà ÑÀÎ
     (a) Íà îïåðàòîðà íÿìà äà áúäå èçäàäåíî ÑÀÎ èëè ðàçíîâèäíîñò íà ÑÀÎ è
òîâà ÑÀÎ íÿìà äà áúäå âàëèäíî, îñâåí àêî:
     (1) Åêñïëîàòèðàíèòå îò îïåðàòîðà âåðòîëåòè èìàò ñòàíäàðòåí Ñåðòèôèêàò çà
ëåòàòåëíà ãîäíîñò, èçäàäåí â ñúîòâåòñòâèå ñ Àíåêñ 8 íà ÈÊÀÎ îò ñòðàíà.
÷ëåíêà íà JAA. Ñòàíäàðòåí ñåðòèôèêàò çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, èçäàäåí îò
ñòðàíà - ÷ëåíêà íà JAA, ðàçëè÷íà îò ñòðàíàòà, êîÿòî èçäàâà ÑÀÎ, ùå áúäå
ïðèåò áåç âúçðàæåíèÿ, êîãàòî å èçäàäåí â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-21;
     (2) Ñèñòåìàòà çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå å áèëà îäîáðåíà îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ ×àñò Ì; è
     (3) Îïåðàòîðúò å óáåäèë Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, ÷å ìîæå äà:
     (i) ñúçäàäå è ïîääúðæà ïîäõîäÿùà îðãàíèçàöèÿ;
     (ii) óñòàíîâè è ïîääúðæà ñèñòåìà çà êà÷åñòâî â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR - OPS
3.035;
     (iii) ðàáîòè â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèòå ïðîãðàìè çà îáó÷åíèå;
     (iv) èçïúëíÿâà èçèñêâàíèÿòà çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå, îòãîâàðÿùè íà
åñòåñòâîòî è îáåìà íà îïðåäåëåíèòå îïåðàöèè, âêëþ÷èòåëíî ïðèëîæèìèòå
ïàðàãðàôè, ïðåäïèñàíè îò JAR-OPS 3.175 (g) äî (î); è
     (v) èçïúëíÿâà èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.175.
     (b) Íåçàâèñèìî îò ïîëîæåíèÿòà íà JAR-OPS 3.185(f) àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð
å äëúæåí ïðè ïúðâà âúçìîæíîñò äà óâåäîìè Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ çà
âñÿêà ïðîìÿíà â èíôîðìàöèÿòà, ïðåäîñòàâåíà â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS 3.185(a)
ïî-äîëó.
     (c) Àêî Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ íå å óäîâëåòâîðåíà îò
ñïàçâàíåòî íà èçèñêâàíèÿòà íà ïîäòî÷êà (à) ïî-ãîðå, Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà èçèñêà ïðîâåæäàíåòî íà åäèí èëè ïîâå÷å äåìîíñòðàöèîííè
ïîëåòà, èçâúðøåíè òàêà, êàêòî áèõà áèëè èçâúðøåíè, àêî áÿõà òúðãîâñêè ïîëåòè.
[Èçì. 3, 1.04.04, Ïîïð.4, 1.12.06]
     JAR-OPS 3.185. Àäìèíèñòðàòèâíè èçèñêâàíèÿ
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè â ïúðâîíà÷àëíîòî çàÿâëåíèå çà ÑÀÎ è,
êîãàòî å ïðèëîæèìî, âúâ âñÿêî èçìåíåíèå èëè ïîäíîâÿâàíå, çà êîåòî ñå
êàíäèäàòñòâà, âêëþ÷âàíåòî íà ñëåäíàòà èíôîðìàöèÿ:
     (1) Îôèöèàëíîòî èìå è òúðãîâñêîòî èìå, àäðåñ è ïîùåíñêè àäðåñ íà
êàíäèäàòà;
     (2) Îïèñàíèå íà ïðåäëîæåíèòå îïåðàöèè;
     (3) Îïèñàíèå íà îðãàíèçàöèÿòà íà óïðàâëåíèåòî;
     (4) Èìåòî íà îòãîâîðíèÿ ðúêîâîäèòåë;
     (5) Èìåíàòà íà îñíîâíèòå äëúæíîñòíè ëèöà, âêëþ÷èòåëíî òåçè, îòãîâàðÿùè
çà ëåòàòåëíàòà åêñïëîàòàöèÿ, ñèñòåìàòà çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå, îáó÷åíèåòî
íà åêèïàæèòå è íàçåìíàòà åêñïëîàòàöèÿ, çàåäíî ñ òåõíèòå êâàëèôèêàöèè è
ïðîôåñèîíàëåí îïèò; è
     (6) Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     (b) Ñàìî ïî îòíîøåíèå íà ñèñòåìàòà çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå íà
îïåðàòîðà, â ïúðâîíà÷àëíîòî çàÿâëåíèå çà ÑÀÎ è, êîãàòî å ïðèëîæèìî, âúâ âñÿêî
èçìåíåíèå èëè ïîäíîâÿâàíå, çà êîåòî ñå êàíäèäàòñòâà, è çà âñåêè òèï âåðòîëåò,
êîéòî ùå áúäå åêñïëîàòèðàí (âèæ IEM OPS 3.185(b)), òðÿáâà äà áúäå âêëþ÷åíà
ñëåäíàòà èíôîðìàöèÿ:
     (1) Îïèñàíèå íà óïðàâëåíèåòî íà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå íà îïåðàòîðà;
     (2) Ïðîãðàìàòà íà îïåðàòîðà çà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå íà âåðòîëåòèòå;
     (3) Òåõíè÷åñêèÿò äíåâíèê íà âåðòîëåòà;
     (4) Êúäåòî å ïîäõîäÿùî, òåõíè÷åñêèòå ñïåöèôèêàöèè íà äîãîâîðèòå çà
òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå ìåæäó îïåðàòîðà è âñÿêà îäîáðåíà ïî JAR-145 îðãàíèçàöèÿ
çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå;
     (5) Áðîé íà âåðòîëåòèòå.
     (c) Çàÿâëåíèåòî çà ïúðâîíà÷àëíî èçäàâàíå íà ÑÀÎ òðÿáâà äà áúäå
ïîäàäåíî íàé-ìàëêî 90 äíè ïðåäè äàòàòà íà ïëàíèðàíîòî îïåðèðàíå, ñ
èçêëþ÷åíèå íà òîâà, ÷å Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòèòå ìîæå äà áúäå
ïîäàäåíî ïî-êúñíî, íî íå ïî-êúñíî îò 60 äíè ïðåäè äàòàòà íà ïëàíèðàíàòà
äåéíîñò.
     (d) Çàÿâëåíèåòî çà ïðîìÿíà íà ÑÀÎ òðÿáâà äà áúäå ïîäàäåíî íàéìàëêî
30 äíè èëè ñúãëàñóâàíî ïî äðóã íà÷èí ïðåäè äàòàòà íà ïëàíèðàíàòà äåéíîñò.
     (e) Çàÿâëåíèåòî çà ïîäíîâÿâàíå íà ÑÀÎ òðÿáâà äà áúäå ïîäàäåíî íàé-ìàëêî
30 äíè èëè ñúãëàñóâàíî ïî äðóã íà÷èí ïðåäè èçòè÷àíåòî íà ñúùåñòâóâàùèÿ ñðîê
íà âàëèäíîñò.
     (f) Îñâåí ïðè èçêëþ÷èòåëíè îáñòîÿòåëñòâà, Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ òðÿáâà äà áúäå óâåäîìåíà íàé-ìàëêî 10 äíè ïðåäè âúâåæäàíå â
ñèëà íà ïðåäëîæåíà ñìÿíà íà ëèöå íà îñíîâíà ðúêîâîäíà äëúæíîñò.
     JAR-OPS 3.190
     Ïðèëîæåíèå JAR-OPS 3.175
     Ñúäúðæàíèå è óñëîâèÿ íà Ñâèäåòåëñòâîòî çà àâèàöèîíåí îïåðàòîð
     Â ÑÀÎ ñå ïîñî÷âà:
     (a) Íàèìåíîâàíèåòî è ìåñòîíàõîæäåíèåòî (ñåäàëèùå) íà îïåðàòîðà;
     (b) Äàòà íà èçäàâàíå è ñðîê íà âàëèäíîñò;
     (c) Îïèñàíèå íà òèïà íà ðàçðåøåíèòå îïåðàöèè;
     (d) Òèïîâåòå íà ðàçðåøåíèòå çà ïîëçâàíå âåðòîëåòè;
     (e) Ðåãèñòðàöèîííè çíàöè íà ðàçðåøåíèòå âåðòîëåòè, îñâåí êîãàòî
îïåðàòîðèòå ñà ïîëó÷èëè ðàçðåøåíèå çà ñèñòåìà çà èíôîðìèðàíå íà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ îòíîñíî ðåãèñòðàöèîííèòå çíàöè íà
âåðòîëåòè, åêñïëîàòèðàíè ïî òåõíèòå ÑÀÎ;
     (f) Ðàçðåøåíèòå ðàéîíè íà åêñïëîàòàöèÿ;
     (g) Ñïåöèàëíè îãðàíè÷åíèÿ (íàïðèìåð ñàìî ÏÌÓ); è
     (h) Ñïåöèàëíè ðàçðåøåíèÿ/îäîáðåíèÿ, íàïð. ÑÀÒ II/ÑÀÒ III (âêëþ÷âàùè
îäîáðåíèòå ìèíèìóìè);
     Ïîëåòè â êðàéáðåæíà çîíà;
     HEMS
                                                     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1
                                                  êúì JAR-OPS 3.005(d)
     Ïðåâîç íà îïàñíè òîâàðè
                                                   (Âæ. JAR-OPS 3.1155)
     Ïîëåòè ñ âåðòîëåòè íàä íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà, ðàçïîëîæåíà èçâúí
ãúñòîíàñåëåíè ðàéîíè
                              (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(e)).
     Ïîëåòè ñ ìàëêè âåðòîëåòè (ñàìî äåíåì â ÏÌÓ).
                              (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(f)).
     Ìåñòíè ïîëåòè (ñàìî äåíåì â ÏÌÓ)
                               (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(g))
     Ïîëåòè ñ èçïîëçâàíå íà ëåáåäêà
(ÍÍÎ)
                                                     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1
                                                  êúì JAR-OPS 3.005(h)
     Ïîëåòè îò ïëîùàäêè, ïðåäñòàâëÿâàùè ïóáëè÷åí èíòåðåñ
                                (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(i)
     Ïîëåòè ñ îãðàíè÷àâàíå íà ïðåñòîÿ â îïàñíàòà çîíà â ñëó÷àé íà îòêàç íà
äâèãàòåë ïðè èçëèòàíå èëè êàöàíå
                             (Âæ.JAR-OPS 3.517 è JAR-OPS 3.540(a)(4).)
[Ãë.1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     Ïðèëîæåíèå 2 êúì JAR-OPS 3.175.
     Óïðàâëåíèå è îðãàíèçàöèÿ íà ïðèòåæàòåëÿ íà ÑÀÎ
     (a) Îáùè ïîëîæåíèÿ. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà èìà ñîëèäíà è åôåêòèâíà
ñòðóêòóðà íà óïðàâëåíèå, ñ öåë äà îñèãóðè áåçîïàñíî ïðîâåæäàíå íà âúçäóøíèòå
îïåðàöèè. Ëèöàòà, íàçíà÷åíè íà ðúêîâîäíèòå äëúæíîñòè, òðÿáâà äà ïðèòåæàâàò
óïðàâëåíñêà êîìïåòåíòíîñò, ñú÷åòàíà ñ ïîäõîäÿùè òåõíè÷åñêè/îïåðàòèâíè
êâàëèôèêàöèè â àâèàöèÿòà. (âæ. ñúùî ACJ OPS 3.175 (i)).
     (b) Ëèöà, íàçíà÷åíè íà îñíîâíè ðúêîâîäíè äëúæíîñòè
     (1) Â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè òðÿáâà äà ñå ñúäúðæà
îïèñàíèå íà ôóíêöèèòå è îòãîâîðíîñòèòå íà ëèöàòà, íàçíà÷åíè íà îñíîâíè
ðúêîâîäíè ïîñòîâå, âêëþ÷èòåëíî òåõíèòå èìåíà, à Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ òðÿáâà äà áúäå ïèñìåíî èíôîðìèðàíà çà âñÿêà ïðåäïîëàãàåìà èëè
äåéñòâèòåëíà ïðîìÿíà â íàçíà÷åíèÿòà èëè ôóíêöèèòå.
     (2) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïðåäïðèåìå ìåðêè çà îñèãóðÿâàíå íà
íåïðåêúñíàòîñò íà íàäçîðà ïðè îòñúñòâèå íà ëèöàòà, íàçíà÷åíè íà ðúêîâîäíè
ïîñòîâå.
     (3) Ëèöå, íàçíà÷åíî íà îñíîâåí ðúêîâîäåí ïîñò îò ïðèòåæàòåëÿ íà ÑÀÎ, íå
òðÿáâà äà áúäå íàçíà÷àâàíî êàòî ëèöå íà îñíîâåí ðúêîâîäåí ïîñò îò ïðèòåæàòåë
íà äðóãî ÑÀÎ, îñâåí àêî òîâà íå å ïðèåìëèâî çà çàèíòåðåñóâàíàòà
Âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (4) Ñ ëèöàòà, íàçíà÷åíè íà îñíîâíè ðúêîâîäíè ïîñòîâå, òðÿáâà äà áúäàò
ñêëþ÷åíè äîãîâîðè äà ðàáîòÿò äîñòàòú÷íî ÷àñîâå, çà äà èçïúëíÿò óïðàâëåíñêèòå
ôóíêöèè, ñúîòâåòñòâàùè ñ ìàùàáà è îáõâàòà íà äåéíîñòòà.
     (c) Àäåêâàòíîñò è íàäçîð íà ïåðñîíàëà
     (1) ×ëåíîâå íà åêèïàæà. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà íàçíà÷è äîñòàòú÷åí
ëåòàòåëåí è êàáèíåí ñúñòàâ çà ïëàíèðàíèÿ îáõâàò íà äåéíîñòòà ñè, îáó÷åí è
ïðîâåðÿâàí â ñúîòâåòñòâèå ñ Ïîäðàçäåë N è Ïîäðàçäåë Î, ñïîðåä ñëó÷àÿ.
     (2) Íàçåìåí ïåðñîíàë
     (i) Áðîÿò íà íàçåìíèÿ ïåðñîíàë çàâèñè îò õàðàêòåðà è ìàùàáà íà
äåéíîñòòà. Â åêñïëîàòàöèîííèÿ îòäåë è îòäåëà çà íàçåìíî îáñëóæâàíå, â
÷àñòíîñò, òðÿáâà äà ñå íàçíà÷àâà îáó÷åí ïåðñîíàë, êîéòî äà ïðèòåæàâà
çàäúëáî÷åíî ðàçáèðàíå íà ñâîèòå îòãîâîðíîñòè â îðãàíèçàöèÿòà.
     (ii) Îïåðàòîð, êîéòî èìà äîãîâîðè ñ äðóãè îðãàíèçàöèè çà èçâúðøâàíå íà
îïðåäåëåíè äåéíîñòè, çàïàçâà îòãîâîðíîñòòà çà ïîääúðæàíåòî íà ñúîòâåòíèòå
ñòàíäàðòè. Ïðè òàêèâà îáñòîÿòåëñòâà íà ëèöå, íàçíà÷åíî íà îñíîâíà
ðúêîâîäíà äëúæíîñò, òðÿáâà äà áúäå ïîñòàâåíà çàäà÷àòà äà ãàðàíòèðà
èçïúëíåíèåòî íà íåîáõîäèìèòå ñòàíäàðòè îò âñÿêà îðãàíèçàöèÿ, ñ êîÿòî å
ñêëþ÷åí äîãîâîð.
     (3) Íàäçîð
     (i) Áðîÿò íà ëèöàòà, îñúùåñòâÿâàùè íàäçîðà, çàâèñè îò ñòðóêòóðàòà íà
îïåðàòîðà è áðîÿ íà íàçíà÷åíèÿ ïåðñîíàë.
     (ii) Çàäúëæåíèÿòà è îòãîâîðíîñòèòå íà ëèöàòà, îñúùåñòâÿâàùè íàäçîð,
òðÿáâà äà áúäàò îïðåäåëåíè è âñè÷êè òåõíè îòãîâîðíîñòè äà áúäàò óðåäåíè òàêà,
÷å äà ìîãàò äà èçïúëíÿâàò ñâîèòå çàäúëæåíèÿ ïî íàäçîðà.
     (iii) Íàäçîðúò íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà è íàçåìíèÿ ïåðñîíàë òðÿáâà äà
áúäå óïðàæíÿâàí îò ëèöà, ïðèòåæàâàùè îïèò è ëè÷íè êà÷åñòâà, äîñòàòú÷íè çà
îñèãóðÿâàíå äîñòèãàíåòî íà ñòàíäàðòèòå, îïðåäåëåíè â Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     (d) Íàñòàíÿâàíå.
     (1) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè íàëè÷íîòî ðàáîòíî ïðîñòðàíñòâî âúâ
âñÿêà åêñïëîàòàöèîííà áàçà äà å äîñòàòú÷íî çà ïåðñîíàëà, èìàù îòíîøåíèå êúì
áåçîïàñíîñòòà íà ëåòàòåëíàòà äåéíîñò. Òðÿáâà äà áúäàò âçåòè ïðåäâèä íóæäèòå
íà íàçåìíèÿ ïåðñîíàë, íà òåçè, çàåòè ñ îïåðàòèâíèÿ êîíòðîë, ñúõðàíåíèåòî è
èçîáðàçÿâàíåòî íà îñíîâíèòå çàïèñè, êàêòî è ïëàíèðàíåòî íà ïîëåòèòå îò
åêèïàæèòå.
     (2) Îòäåëèòå òðÿáâà äà áúäàò â ñúñòîÿíèå äà ðàçïðîñòðàíÿâàò îïåðàòèâíèòå
èíñòðóêöèè è äðóãà èíôîðìàöèÿ áåç çàáàâÿíå äî âñè÷êè çàèíòåðåñóâàíè ñòðàíè.
     (e) Äîêóìåíòàöèÿ. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îðãàíèçèðà ñúçäàâàíåòî íà
íàðú÷íèöè, ïîïðàâêè è äðóãà äîêóìåíòàöèÿ.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     ÏÎÄÐÀÇÄÅË D - ÅÊÑÏËÎÀÒÀÖÈÎÍÍÈ ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ
     JAR-OPS 3.195. Îïåðàòèâåí êîíòðîë
     (Âæ. ACJ OPS 3.195)
     Îïåðàòîðúò å äëúæåí:
     (a) äà âúâåäå è ïîääúðæà ìåòîä çà óïðàæíÿâàíå íà îïåðàòèâåí êîíòðîë,
îäîáðåí îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ; è
     (b) äà óïðàæíÿâà îïåðàòèâåí êîíòðîë íàä âñåêè ïîëåò, èçâúðøâàí ïðè
óñëîâèÿòà íà íåãîâîòî ÑÀÎ.
[Ïîïð.3; 1.04.04]
     JAR-OPS 3.200. Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè â
ñúîòâåòñòâèå ñ Ïîäðàçäåë Ð, êîåòî äà ñå èçïîëçâà êàòî ðúêîâîäñòâî îò
åêñïëîàòàöèîííèÿ ïåðñîíàë.
     JAR-OPS 1.205. Êîìïåòåíöèÿ íà åêñïëîàòàöèîííèÿ ïåðñîíàë
     [(Âèæ ACJ OP S 1.205)]
     Îïåðàòîðúò îñèãóðÿâà ïåðñîíàëà, íàçíà÷åí èëè ïðÿêî àíãàæèðàí â íàçåìíàòà
è ïîëåòíàòà åêñïëîàòàöèÿ, äà å íàäëåæíî èíñòðóêòèðàí, äà å äåìîíñòðèðàë
ñïîñîáíîñò çà èçïúëíåíèå íà êîíêðåòíèòå ñè çàäúëæåíèÿ è äà å çàïîçíàò ñúñ
ñâîèòå îòãîâîðíîñòè è âðúçêàòà íà íåãîâèòå çàäúëæåíèÿ ñ öÿëîñòíàòà
åêñïëîàòàöèÿ.
     JAR-OPS 3.210. Îïðåäåëÿíå íà ïðîöåäóðè
     (a) Îïåðàòîðúò óñòàíîâÿâà ïðîöåäóðè è èíñòðóêöèè çà âñåêè òèï âåðòîëåò,
ñúäúðæàùè çàäúëæåíèÿòà íà íàçåìíèÿ ñúñòàâ è ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà, çà âñåêè
âèä åêñïëîàòàöèÿ íà çåìÿòà è â ïîëåò. (Âæ. AMC OPS 3.210(a).)
     (b) Îïåðàòîðúò óñòàíîâÿâà ñèñòåìà îò êîíòðîëíè êàðòè, êîèòî äà áúäàò
èçïîëçâàíè îò åêèïàæà íà âñè÷êè åòàïè îò åêñïëîàòàöèÿòà íà âåðòîëåòèòå â
íîðìàëíè, îñîáåíè è àâàðèéíè óñëîâèÿ ñúîòâåòíî è ãàðàíòèðàùè ñïàçâàíåòî íà
åêñïëîàòàöèîííèòå ïðîöåäóðè òàêà, êàêòî ñà îïèñàíè â Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     (c) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà èçèñêâà ÷ëåí íà åêèïàæà äà èçïúëíÿâà äðóãè
äåéíîñòè â êðèòè÷íè åòàïè íà ïîëåòà îñâåí òåçè, èçèñêâàíè çà áåçîïàñíàòà
åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà.
     (d) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà ðàçðåøàâà ðàçâúðòàíå íà ðîòîðà îò äâèãàòåë (ñ
öåë èçïúëíåíèå íà ïîëåò), áåç äà èìà êâàëèôèöèðàí ïèëîò ïðè îðãàíèòå çà
óïðàâëåíèå (âæ. ACJ OPS 3.210(d)).
[Ãë. 1, 1.02.99, Ïîïð. 3, 1.04.04; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.215. Èçïîëçâàíå íà óñëóãèòå ïî îáñëóæâàíå íà âúçäóøíîòî
     äâèæåíèå
     Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè óñëóãèòå ïî îáñëóæâàíåòî íà âúçäóøíîòî
äâèæåíèå äà ñå èçïîëçâàò çà âñè÷êè íåãîâè ïîëåòè âèíàãè, êîãàòî òåçè óñëóãè
ñà äîñòúïíè.
     JAR-OPS 3.220.
     Îäîáðÿâàíå íà âåðòîëåòíè ëåòèùà îò ñòðàíà íà îïåðàòîðà
     (Âæ. IEM OPS 1.220.)
     Îïåðàòîðúò èìà ïðàâî äà îäîáðè èçïîëçâàíåòî ñàìî íà îíåçè ëåòèùà, êîèòî
ñà ïîäõîäÿùè çà òèïà/òèïîâåòå âåðòîëåòè è åñòåñòâîòî íà åêñïëîàòàöèÿ íà
îïåðàòîðà.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.225. Åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè íà âåðòîëåòíèòå ëåòèùà
     (a) Îïåðàòîðúò îïðåäåëÿ åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè íà ëåòèùàòà, óñòàíîâåíè
â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS 3.430 çà âñÿêî ëåòèùå íà èçëèòàíå, êàöàíå èëè
ðåçåðâíî ëåòèùå, îäîáðåíî çà èçïîëçâàíå â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS 3.220.
     (b) Âñÿêî ïîâèøàâàíå, íàëîæåíî îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ,
òðÿáâà äà ñå èìà ïðåäâèä.
     (c) Ìèíèìóìèòå çà âñåêè îòäåëåí âèä ïðîöåäóðà çà çàõîä è êàöàíå ñå
ñ÷èòàò çà ïðèëîæèìè, àêî:
     (1) íåîáõîäèìîòî çà èçïúëíåíèå íà ïðîöåäóðàòà íàçåìíî îáîðóäâàíå
ñúãëàñíî ñúîòâåòíàòà ñõåìà ðàáîòè;
     (2) ñèñòåìèòå íà âåðòîëåòà, íåîáõîäèìè çà òîçè òèï ïðîöåäóðà, ðàáîòÿò;
     (3) ñà èçïúëíåíè ñà íåîáõîäèìèòå èçèñêâàíèÿ êúì õàðàêòåðèñòèêèòå íà
âåðòîëåòà;
     (4) åêèïàæúò ïðèòåæàâà íåîáõîäèìàòà êâàëèôèêàöèÿ.
     JAR-OPS 3.230. Ïðîöåäóðè çà îòëèòàíå è çàõîä çà êàöàíå
     (a) Îïåðàòîðúò ùå èçïîëçâà ïðîöåäóðèòå çà îòëèòàíå è ïîäõîä çà êàöàíå,
óñòàíîâåíè îò äúðæàâàòà, íà ÷èÿòî òåðèòîðèÿ ñå íàìèðà ñúîòâåòíîòî âåðòîëåòíî
ëåòèùå.
     (b) Íåçàâèñèìî îò ïîäòî÷êà (à) ïî-ãîðå, êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà ìîæå äà
ïðèåìå ðàçðåøåíèå îò ñëóæáèòå çà ðúêîâîäñòâî íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå çà
îòêëîíåíèå îò ïóáëèêóâàíàòà ñòàíäàðòíà ïðîöåäóðà çà îòëèòàíå èëè äîëèòàíå,
ïðè óñëîâèå ÷å ñà ñïàçåíè èçèñêâàíèÿòà çà áåçîïàñíà âèñî÷èíà íàä
ïðåïÿòñòâèÿòà è åêñïëîàòàöèîííèòå óñëîâèÿ ñà èçöÿëî îò÷åòåíè. Ôèíàëíèÿò
ïîäõîä çà êàöàíå òðÿáâà äà áúäå èçïúëíåí âèçóàëíî èëè â ñúîòâåòñòâèå ñ
óñòàíîâåíàòà ïðîöåäóðà ïî ïðèáîðè.
     (c) Îïåðàòîðúò ìîæå äà ïðèëàãà è ðàçëè÷íè îò îïèñàíèòå â ïîäòî÷êà (a)
ïî-ãîðå ïðîöåäóðè ñàìî ïðè óñëîâèå, ÷å òå ñà îäîáðåíè îò äúðæàâàòà,
íà ÷èÿòî òåðèòîðèÿ ñå íàìèðà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå, àêî ñå èçèñêâà, è îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     JAR-OPS 3.235. Ïðîöåäóðè çà íàìàëÿâàíå íà øóìà
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðè çà íàìàëÿâàíå íà øóìà ïðè
îòëèòàíå è çàõîä çà êàöàíå.
     JAR-OPS 3.240. Ìàðøðóòè è çîíè çà åêñïëîàòàöèÿ
     (a) Îïåðàòîðúò îñèãóðÿâà åêñïëîàòàöèÿòà íà âåðòîëåòà äà ñå îñúùåñòâÿâà
ñàìî ïî òàêèâà ìàðøðóòè è â òàêèâà çîíè, â êîèòî:
     (1) ñúùåñòâóâàùîòî íàçåìíî îáîðóäâàíå è îñèãóðÿâàíå, âêëþ÷èòåëíî
ìåòåîðîëîãè÷íî îñèãóðÿâàíå, ñà àäåêâàòíè íà ïëàíèðàíàòà åêñïëîàòàöèÿ;
     (2) ðàáîòíèòå õàðàêòåðèñòèêè íà âåðòîëåòà, êîéòî ùå ñå èçïîëçâà,
îòãîâàðÿò íà èçèñêâàíèÿòà çà ìèíèìàëíè âèñî÷èíè íà ïîëåòà;
     (3) îáîðóäâàíåòî íà âåðòîëåòà ñúîòâåòñòâà íà ìèíèìàëíèòå èçèñêâàíèÿ çà
ïëàíèðàíàòà åêñïëîàòàöèÿ;
     (4) ðàçïîëàãà ñ íåîáõîäèìèòå êàðòè è ñõåìè (âæ. JAROPS 3.135(a)(9));
     (5) çà âåðòîëåòè, åêñïëîàòèðàíè ïî õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 3, èìà ïëîùàäêè
çà èçïúëíåíèå íà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå, îñâåí êîãàòî çà âåðòîëåòà èìà
ðàçðåøåíèå äà ðàáîòè â ñúîòâåòñòâèå ñ Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(e);
     (6) çà âåðòîëåòè, åêñïëîàòèðàíè ïî õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 3 è èçïúëíÿâàùè
áðåãîâè òðàíçèòíè îïåðàöèè, ×àñò Ñ íà Èíñòðóêöèÿòà çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
òðÿáâà äà ïðåäâèæäà ïðîöåäóðè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å øèðèíàòà íà òðàíçèòíèÿ
êîðèäîð è ïðåâîçâàíîòî îáîðóäâàíå îòãîâàðÿò íà ïðåîáëàäàâàùèòå óñëîâèÿ â
ìîìåíòà
(Âæ. IEM OPS 3.240(a)(6)).
      (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè îïåðàöèèòå äà ñå ïðîâåæäàò â
ñúîòâåòñòâèå ñ âñè÷êè îãðàíè÷åíèÿ ïî ìàðøðóòèòå èëè çîíèòå çà ïîëåòè,
íàëîæåíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.243 Ïîëåòè â ðàéîíè ñúñ ñïåöèôè÷íè èçèñêâàíèÿ êúì
     íàâèãàöèîííèòå õàðàêòåðèñòèêè
     (Âæ. IEM OPS 3.243.)
     (a) Îïåðàòîðúò íå òðÿáâà äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò â ðàéîíè èëè â
îïðåäåëåíà ÷àñò îò îïðåäåëåíî âúçäóøíî ïðîñòðàíñòâî, êúäåòî íà áàçàòà íà
Ðåãèîíàëíî ñïîðàçóìåíèå çà âúçäóøíà íàâèãàöèÿ ñå ïðåäïèñâàò ñïåöèôèêàöèè çà
ìèíèìàëíè íàâèãàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè, îñâåí àêî òîâà å îäîáðåíî îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ (Îäîáðåíèå çà RNP/RNAV). (Âæ. ñúùî JAR-OPS
3.865(c)(2).)
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.245. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.250. Óñòàíîâÿâàíå íà ìèíèìàëíà âèñî÷èíà íà ïîëåòà
     (Âæ. IEM OPS 3.250.)
     (a) Îïåðàòîðúò óñòàíîâÿâà ìèíèìàëíà âèñî÷èíà íà ïîëåòà è ìåòîäè çà
îïðåäåëÿíå íà òåçè âèñî÷èíè çà âñè÷êè ó÷àñòúöè îò ìàðøðóòà, êîèòî îñèãóðÿâàò
ñïàçâàíå íà èçèñêâàíèÿòà çà áåçîïàñíà âèñî÷èíà íàä ïðåïÿòñòâèÿòà, êàòî ñå
îò÷èòàò èçèñêâàíèÿòà íà JAROPS Part 3, ïîäðàçäåëè F äî I.
     (b) Âñåêè ìåòîä çà îïðåäåëÿíå íà ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà íà ïîëåòà òðÿáâà
äà áúäå îäîáðåí îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (c) Êîãàòî ìèíèìàëíèòå âèñî÷èíè, óñòàíîâåíè îò äúðæàâàòà, íàä êîÿòî ñå
ïðåëèòà, ñà ïî-âèñîêè îò òåçè, óñòàíîâåíè îò îïåðàòîðà, ñå ïðèëàãàò
ïî-âèñîêèòå ñòîéíîñòè.
     (d) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îò÷èòà ñëåäíèòå ôàêòîðè ïðè óñòàíîâÿâàíå íà
ìèíèìàëíè âèñî÷èíè íà ïîëåò:
     (1) òî÷íîñòòà, ñ êîÿòî ìîæå äà áúäå îïðåäåëåíî ìÿñòîòî íà âåðòîëåòà;
     (2) âåðîÿòíàòà íåòî÷íîñò íà èçïîëçâàíèòå âèñîòîìåðè;
     (3) õàðàêòåðèñòèêèòå íà òåðåíà (íàïðèìåð ðåçêè èçìåíåíèÿ íà íàäìîðñêàòà
âèñî÷èíà) ïî ìàðøðóòà èëè â çîíèòå, êúäåòî ùå ñå èçâúðøâàò ïîëåòíèòå
îïåðàöèè;
     (4) âåðîÿòíîñòòà îò ïîïàäàíåòî â íåáëàãîïðèÿòíè ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ
(íàïðèìåð ñèëíà òóðáóëåíöèÿ è ïàäàùè âúçäóøíè òå÷åíèÿ); è
     (5) âúçìîæíàòà íåòî÷íîñò íà àåðîíàâèãàöèîííèòå êàðòè.
     (e) Ïðè èçïúëíåíèå íà èçèñêâàíèÿòà, ïîñî÷åíè â ïîäòî÷êà (d) ïî-ãîðå,
íåîáõîäèìîòî âíèìàíèå òðÿáâà äà ñå îáúðíå è íà:
     (1) êîðåêöèèòå çà îòêëîíåíèÿòà â òåìïåðàòóðàòà è àòìîñôåðíîòî íàëÿãàíå
îò ñòàíäàðòíèòå ñòîéíîñòè;
     (2) èçèñêâàíèÿòà íà Ðúêîâîäñòâî íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå;
     (3) âñÿêî íåïðåäâèäåíî îáñòîÿòåëñòâî ïî ïëàíèðàíèÿ ìàðøðóò.
     JAR-OPS 3.255.
     Ãîðèâíà ïîëèòèêà
     (Âæ. AMC OPS 3.255.)
     (a) Çà öåëèòå íà ïëàíèðàíå íà ïîëåòèòå è ïðåïëàíèðàíå â ïîëåò îïåðàòîðúò
å äëúæåí äà óñòàíîâè ãîðèâíà ïîëèòèêà, ÷èåòî ïðèëàãàíå îñèãóðÿâà äîñòàòú÷íî
êîëè÷åñòâî ãîðèâî íà áîðäà íà âåðòîëåòà çà ïëàíèðàíèÿ ïîëåò è ðåçåðâ çà
ïîêðèâàíå íà îòêëîíåíèÿ îò íåãî.
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïëàíèðàíåòî íà ïîëåòà äà ñå îñíîâàâà
ñàìî íà:
     (1) ïðîöåäóðèòå è äàííèòå, ñúäúðæàùè ñå âúâ èëè èçâëå÷åíè îò
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè è äåéñòâàùèòå êîíêðåòíè äàííè çà
âåðòîëåòà; è
     (2) åêñïëîàòàöèîííèòå óñëîâèÿ, ïðè êîèòî ùå ñå èçâúðøè ïîëåòúò,
âêëþ÷èòåëíî:
     (i) Ðåàëíèòå äàííè çà ðàçõîäà íà ãîðèâî îò âåðòîëåòà;
     (ii) Î÷àêâàíèòå ìàñè;
     (iii) Î÷àêâàíèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ
     (iv) Ïðîöåäóðèòå è îãðàíè÷åíèÿòà íà îðãàíèòå çà îáñëóæâàíå íà âúçäóøíîòî
äâèæåíèå.
     (c) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè ïðåäïîëåòíèòå èç÷èñëåíèÿ çà
íåîáõîäèìîòî èçïîëçâàåìî ãîðèâî çà ïîëåò äà âêëþ÷âàò:
     (1) ãîðèâî çà ðóëèðàíå;
     (2) ãîðèâî ïî ìàðøðóòà íà ïîëåòà;
     (3) ðåçåðâíî ãîðèâî, âêëþ÷âàùî:
     (i) ãîðèâî çà íåïðåäâèäåíè ñèòóàöèè (âæ. IEM OPS 3.255(c)(3)(i));
     (ii) ãîðèâî çà äîñòèãàíå äî ðåçåðâíî ëåòèùå, àêî ñå èçèñêâà ðåçåðâíî
ëåòèùå íà ëåòèùåòî çà ìåñòîíàçíà÷åíèå (òîâà íå èçêëþ÷âà âúçìîæíîñòòà çà
èçáèðàíå íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå çà èçëèòàíå êàòî ðåçåðâíî íà ëåòèùåòî çà
ìåñòîíàçíà÷åíèå);
     (iii) ðåçåðâíîòî ãîðèâî ïðè êàöàíå; è
     (iv) äîïúëíèòåëíî ãîðèâî, àêî å íåîáõîäèìî çà âèäà ïîëåò (íàïð.
èçîëèðàíè âåðòîëåòíè ëåòèùà ); è
     (4) äîïúëíèòåëíî ãîðèâî ïî ðåøåíèå íà êîìàíäèðà íà âåðòîëåòà.
     (d) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè ïðîöåäóðèòå çà ïðåèç÷èñëåíèå ïî âðåìå
íà ïîëåò íà íåîáõîäèìîòî èçïîëçâàåìî ãîðèâî çà ïðîäúëæàâàíå íà ïîëåòà ïî
ìàðøðóòà èëè çà ïîëåò äî ëåòèùå, ðàçëè÷íî îò ïúðâîíà÷àëíî ïëàíèðàíîòî ëåòèùå
çà ìåñòîíàçíà÷åíèå, äà âêëþ÷âàò:
     (1) ãîðèâîòî çà îñòàâàùàòà ÷àñò îò ïîëåòà;
     (2) ðåçåðâíî ãîðèâî, JAR-OPS 3 Ïîäðàçäåë D âêëþ÷âàùî:
     (i) ãîðèâî çà íåïðåäâèäåíè ñèòóàöèè;
     (ii) ãîðèâî çà äîñòèãàíå äî ðåçåðâíî ëåòèùå, àêî ñå èçèñêâà ðåçåðâíî
ëåòèùå íà ëåòèùåòî çà ìåñòîíàçíà÷åíèå (òîâà íå èçêëþ÷âà âúçìîæíîñòòà çà
èçáèðàíå íà ëåòèùåòî çà èçëèòàíå êàòî ðåçåðâíî íà ëåòèùåòî çà
ìåñòîíàçíà÷åíèå);
     (iii) ðåçåðâíî ãîðèâî ïðè êàöàíå;
     (iv) äîïúëíèòåëíî ãîðèâî, àêî å íåîáõîäèìî çà âèäà ïîëåò (íàïð.
èçîëèðàíè âåðòîëåòíè ëåòèùà); è
     (3) äîïúëíèòåëíî ãîðèâî ïî ðåøåíèå íà êîìàíäèðà íà âåðòîëåòà.
     JAR-OPS 3.260.
     Ïðåâîç íà ïúòíèöè ñ íàìàëåíà ïîäâèæíîñò
     (Âæ. IEM OPS 3.260.)
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ðàçðàáîòè ñïåöèàëíà ïðîöåäóðà çà ïðåâîç íà
ïúòíèöè ñ íàìàëåíà ïîäâèæíîñò (ÏÍÏ).
     (b) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè ÏÍÏ äà íå ñå íàñòàíÿâàò íà ìåñòà,
êúäåòî òÿõíîòî ïðèñúñòâèå áè ìîãëî:
     (1) äà âúçïðåïÿòñòâà èçïúëíåíèåòî íà çàäúëæåíèÿòà íà åêèïàæà;
     (2) äà âúçïðåïÿòñòâà äîñòúïà äî àâàðèéíîòî îáîðóäâàíå;
     (3) äà âúçïðåïÿòñòâà àâàðèéíîòî íàïóñêàíå íà âåðòîëåòà.
     (c) Êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà òðÿáâà äà áúäå óâåäîìåí ïðåäè ïîëåòà, êîãàòî
ñå ïðåäâèæäà ïðåâîç íà ÏÍÏ.
     JAR-OPS 3.265.
     Ïðåâîç íà ïúòíèöè ñ îãðàíè÷åí äîñòúï, äåïîðòèðàíè ïúòíèöè
     è ïúòíèöè ïîä àðåñò
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðè çà ïðåâîç íà ïúòíèöè ñ îãðàíè÷åí
äîñòúï, äåïîðòèðàíè ïúòíèöè è ïúòíèöè ïîä îõðàíà, çà äà ãàðàíòèðà
áåçîïàñíîñòòà íà âåðòîëåòà è íàìèðàùèòå ñå â íåãî ëèöà. Êîìàíäèðúò íà
âåðòîëåòà å íåîáõîäèìî äà áúäå óâåäîìåí, êîãàòî ñå ïðåäâèæäà ïðåâîç íà
ãîðåïîñî÷åíèòå ëèöà.
     JAR-OPS 3.270. Ïðåâîç íà áàãàæ è òîâàðè
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.270.)
     (Âæ. AMC OPS 3.270.)
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å âúâ
âåðòîëåòà ñå âíàñÿ ñàìî ðú÷åí áàãàæ è òîâàð, êîéòî ìîæå äà áúäå ðàçïîëîæåí ïî
ïîäõîäÿù è áåçîïàñåí íà÷èí.
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðè, çà äà îñèãóðè, ÷å âñåêè
áàãàæ èëè òîâàð, ïðåâîçâàí íà áîðäà, êîéòî ìîæå äà ïðè÷èíè íàðàíÿâàíèÿ è
ïîâðåäè èëè äà âúçïðåïÿòñòâà äâèæåíèåòî ïî ïúòåêèòå è êúì èçõîäèòå ïðè
ïðåìåñòâàíå, äà áúäå ïîñòàâåí òàêà, ÷å äà ñå ïðåäîòâðàòè ïðåìåñòâàíåòî ìó.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.275. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.280. Íàñòàíÿâàíå íà ïúòíèöèòå (Âæ. IEM OPS 3.280.) [(Âæ. ACJ
No. 1 êúì JAR-OPS 3.280.) (Âæ. ACJ No. 2 êúì JAROPS 3.280.)]
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðà, îñèãóðÿâàùà ïúòíèöèòå äà ñà
íàñòàíåíè òàêà, ÷å â ñëó÷àé íà àâàðèéíà åâàêóàöèÿ îò âåðòîëåòà äà ìîãàò ïî
íàé-äîáðèÿ íà÷èí äà ïîìàãàò è äà íå ïðå÷àò íà åâàêóàöèÿòà îò âåðòîëåòà.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.285. Èíñòðóêòèðàíå íà ïúòíèöèòå
     Îïåðàòîðúò îñèãóðÿâà:
     (a) Îáùè ïîëîæåíèÿ
     (1) ïúòíèöèòå äà áúäàò èíñòðóêòèðàíè óñòíî çà èçèñêâàíèÿòà çà
áåçîïàñíîñò, êàòî ÷àñò îò íåãî èëè öåëèÿò èíñòðóêòàæ ìîæå äà áúäå íàïðàâåí â
àóäèî-âèçóàëíà ôîðìà.
     (2) íà ïúòíèöèòå ñå ïðåäîñòàâÿò èíñòðóêòèâíè êàðòè ïî áåçîïàñíîñòòà ñ
èëþñòðàöèè êàê ñå ïîëçâà àâàðèéíîòî îáîðóäâàíå è èçõîäèòå, êîèòî áèõà ìîãëè
äà èçïîëçâàò ïúòíèöèòå ïðè íàïóñêàíå íà âåðòîëåòà.
     (b) Ïðåäè èçëèòàíå
     (1) ïúòíèöèòå ñå èíôîðìèðàò çà ñëåäíèòå âúïðîñè, àêî ñà ïðèëîæèìè:
     (i) ïðàâèëàòà çà ïóøåíå;
     (ii) îáëåãàëêèòå íà ñåäàëêèòå äà ñà èçïðàâåíè, à ñãúâàåìèòå ìàñè÷êè
ïðèáðàíè;
     (iii) ðàçïîëîæåíèåòî íà àâàðèéíèòå èçõîäè;
     (iv) ðàçïîëîæåíèåòî è èçïîëçâàíåòî íà àâàðèéíàòà ìàðêèðîâêà íà ïîäà;
     (v) ðàçïîëàãàíåòî íà ðú÷íèÿ áàãàæ;
     (vi) îãðàíè÷åíèÿòà ïðè èçïîëçâàíå íà ïðåíîñèìè åëåêòðîííè óñòðîéñòâà; è
     (vii) ðàçïîëîæåíèåòî è ñúäúðæàíèåòî íà àâàðèéíèòå êàðòè; è
     (2) Íà ïúòíèöèòå ñå äåìîíñòðèðà ñëåäíîòî:
     (i) èçïîëçâàíå íà ïðåäïàçíèòå êîëàíè, âêëþ÷èòåëíî íà÷èíèòå çà òÿõíîòî
çàêîï÷àâàíå è ðàçêîï÷àâàíå;
     (ii) ðàçïîëîæåíèåòî è èçïîëçâàíåòî íà êèñëîðîäíîòî îáîðóäâàíå, àêî å
íåîáõîäèìî (JAR-OPS 3.770 è JAR-OPS 3.775 ïîñî÷âàò). Ïúòíèöèòå òðÿáâà ñúùî äà
áúäàò èíñòðóêòèðàíè äà çàãàñÿò âñè÷êè ìàòåðèàëè, èçïóñêàùè äèì, êîãàòî ñå
èçïîëçâà êèñëîðîä; è
     (iii) ðàçïîëîæåíèåòî è èçïîëçâàíåòî íà ñïàñèòåëíèòå æèëåòêè, àêî å
ïðèëîæèìî (âæ. JAR-OPS 3.825, 3.827 è 3.830).
     (c) Ñëåä èçëèòàíå
     (1) íà ïúòíèöèòå ñå ïðèïîìíÿò ñëåäíèòå åëåìåíòè, àêî å ïðèëîæèìî:
     (i) ïðàâèëàòà çà ïóøåíå; è
     (ii) èçïîëçâàíåòî íà ïðåäïàçíèòå êîëàíè.
     (d) Ïðåäè êàöàíå
     (i) ïðàâèëàòà çà ïóøåíå; è
     (ii) èçïîëçâàíåòî íà ïðåäïàçíèòå êîëàíè.
     (iii) îáëåãàëêèòå íà êðåñëàòà äà ñà èçïðàâåíè è ñãúâàåìèòå ìàñè÷êè
ïðèáðàíè;
     (iv) âðúùàíå íà ðú÷íèÿ áàãàæ íà ìÿñòîòî ìó;
     (v) îãðàíè÷åíèÿòà ïðè èçïîëçâàíå íà ïðåíîñèìè åëåêòðîííè óñòðîéñòâà.
     (e) Ñëåä êàöàíå
     (1) íà ïúòíèöèòå ñå ïðèïîìíÿò ñëåäíèòå åëåìåíòè:
     (i) ïðàâèëàòà çà ïóøåíå; è
     (ii) èçïîëçâàíåòî íà ïðåäïàçíèòå êîëàíè.
     (f) Â àâàðèéíà ñèòóàöèÿ ïî âðåìå íà ïîëåò ïúòíèöèòå òðÿáâà äà áúäàò
èíñòðóêòèðàíè çà äåéñòâèÿòà, êîèòî å íåîáõîäèìî äà ïðåäïðèåìàò ñïîðåä
îáñòîÿòåëñòâàòà.
     JAR-OPS 3.290
     Ïîäãîòîâêà íà ïîëåòà
     (a) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð îñèãóðÿâà ñúñòàâÿíå íà åêñïëîàòàöèîíåí ïîëåòåí
ïëàí çà âñåêè ïîëåò.
     (b) Êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà íå òðÿáâà äà çàïî÷âà èçïúëíåíèåòî íà ïîëåòà,
àêî íå å óáåäåí, ÷å:
     (1) âåðòîëåòúò å ëåòàòåëíî ãîäåí;
     (2) êîíôèãóðàöèÿòà îòãîâàðÿ íà Ñïèñúêà ñ îòêëîíåíèÿ îò êîíôèãóðàöèÿòà
(CDL);
     (3) ïðèáîðèòå è îáîðóäâàíåòî, íåîáõîäèìè çà ïîëåòà, êîéòî ùå ñå
èçïúëíÿâà, â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS ×àñò 3, ïîäðàçäåëè K è L,
ñà íàëèöå;
     (4) ïðèáîðèòå è îáîðóäâàíåòî ñà â èçïðàâíî ñúñòîÿíèå, îñâåí êîãàòî
âåðòîëåòúò å äîïóñíàò äî ïîëåò ñïîðåä Ñïèñúêà çà ìèíèìàëíî íåîáõîäèìîòî
îáîðóäâàíå (ÌEL);
     (5) îíåçè ÷àñòè îò Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòèòå, êîèòî ñà
íåîáõîäèìè çà èçâúðøâàíå íà ïîëåòà, ñà íàëèöå;
     (6) äîêóìåíòèòå, äîïúëíèòåëíàòà èíôîðìàöèÿ è áëàíêèòå, èçèñêâàíè
ñúãëàñíî JAR-OPS 3.125 è JAR-OPS 3.135, ñå íàìèðàò íà áîðäà;
     (7) ðàçïîëàãà ñ àêòóàëíè êàðòè, ñõåìè è ñâúðçàíà ñ òÿõ äîêóìåíòàöèÿ èëè
åêâèâàëåíòíè äàííè, çà äà îáõâàíàò ïëàíèðàíèÿ ïîëåò íà âåðòîëåòà, âêëþ÷èòåëíî
âñÿêî îòêëîíåíèå îò ìàðøðóòà;
     (8) íàçåìíîòî îáîðóäâàíå è îáñëóæâàíå, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà ïëàíèðàíèÿ
ïîëåò, ñà íàëèöå è ñà ïîäõîäÿùè;
     (9) çà ïëàíèðàíèÿ ïîëåò ìîãàò äà áúäàò èçïúëíåíè èçèñêâàíèÿòà,
îïðåäåëåíè â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, ïî îòíîøåíèå íà ãîðèâî,
ìàñëà, êèñëîðîä, ìèíèìàëíè áåçîïàñíè âèñî÷èíè, åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè
íà âåðòîëåòíèòå ëåòèùà, íàëè÷èå íà ðåçåðâíè âåðòîëåòíè ëåòèùà, êîãàòî ñå
èçèñêâàò;
     (10) òîâàðúò å ïðàâèëíî ðàçïðåäåëåí è áåçîïàñíî çàêðåïåí;
     (11) ìàñàòà íà âåðòîëåòà â íà÷àëîòî íà èçëèòàíåòî å òàêàâà, ÷å ïîçâîëÿâà
èçïúëíåíèå íà ïîëåòà â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS ×àñò 3
ïîäðàçäåëè îò F äî I, ñïîðåä ñëó÷àÿ; è
     (12) ìîãàò äà áúäàò ñïàçåíè âñè÷êè åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ â
äîïúëíåíèå íà òåçè, êîèòî ñà ïîñî÷åíè â ïîäòî÷êè (9) è (11) ïî-ãîðå.

JAR-OPS 3.295. Èçáîð íà âåðòîëåòíè ëåòèùà
(a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðè çà èçáîð íà ëåòèùà çà êàöàíå
è/èëè ðåçåðâíè ëåòèùà â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.220 ïðè
ïëàíèðàíå íà ïîëåòà.
(b) Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà èçáåðå ðåçåðâíî ëåòèùå çà èçëèòàíå íà
ðàçñòîÿíèå äî åäèí ÷àñ ïîëåò ïî ïðèáîðè ñ íîðìàëíà êðåéñåðñêà ñêîðîñò, àêî
âðúùàíåòî ìó íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå íà èçëèòàíå ñòàíå íåâúçìîæíî ïî
ìåòåîðîëîãè÷íè ïðè÷èíè.
(c) Çà ïîëåò ïî ïðèáîðè èëè êîãàòî âèçóàëíèÿò ïîëåò è íàâèãàöèÿòà ñå
îñúùåñòâÿâàò ïî äðóã íà÷èí, à íå ïî çåìíè îðèåíòèðè, êîìàíäèðúò òðÿáâà äà
îïðåäåëè â îïåðàòèâíèÿ ïîëåòåí ïëàí íàé-ìàëêî åäíî ðåçåðâíî ëåòèùå, îñâåí
àêî:
(1) Ëåòèùåòî çà êàöàíå ïðåäñòàâëÿâà êðàéáðåæíî âåðòîëåòíî ëåòèùå
(âæ. AMC OPS 3.295(c)(1) è IEM OPS 3.295(c)(1)); èëè
(2) Êîãàòî çà ïîëåò äî âñÿêî äðóãî ëåòèùå íà ñóøàòà ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà
ïîëåòà è ïðåîáëàäàâàùèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ ñà òàêèâà, ÷å êúì ðàç÷åòíîòî
âðåìå íà ïðèñòèãàíå íà ïëàíèðàíîòî çà êàöàíå âåðòîëåòíî ëåòèùå óñëîâèÿòà ñà
òàêèâà, ÷å å âúçìîæíî äà ñå èçïúëíè çàõîä è êàöàíå ïî ïðàâèëàòà çà âèçóàëåí
ïîëåò, ïðåäïèñàíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ; èëè
(3) Âåðòîëåòíîòî ëåòèùå çà êàöàíå å óåäèíåíî è íÿìà ðåçåðâíè ëåòèùà.
Òîãàâà òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè òî÷êà (PNR - Point of No Return), ñëåä êîÿòî
âðúùàíåòî íå å âúçìîæíî.
(d) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà èçáåðå äâå ðåçåðâíè ëåòèùà, êîãàòî:
(1) ñúîòâåòíèòå ôàêòè÷åñêè ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ èëè ïðîãíîçè çà
ëåòèùåòî íà ìåñòîíàçíà÷åíèå èëè âñÿêà êîìáèíàöèÿ îò òÿõ ïîêàçâàò, ÷å çà
ïåðèîä, çàïî÷âàù åäèí ÷àñ ïðåäè è çàâúðøâàù åäèí ÷àñ ñëåä î÷àêâàíîòî âðåìå íà
ïðèñòèãàíå, ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ ùå áúäàò ïî-íèñêè îò ïðèëîæèìèòå
ìèíèìóìè çà ïëàíèðàíå; èëè
(2) íÿìà íàëè÷íà ìåòåîðîëîãè÷íà èíôîðìàöèÿ.
(e) Ðåçåðâíèòå ëåòèùà â ìîðåòî ìîãàò äà ñå èçáèðàò ïðè ñëåäíèòå óñëîâèÿ
(âæ. AMC OPS 3.295(e) è IEM OPS 3.295(e)):
(1) ðåçåðâíî ëåòèùå â ìîðåòî ìîæå äà ñå èçïîëçâà ñàìî ñëåä ïðåëèòàíå íà
òî÷êàòà, ñëåä êîÿòî âðúùàíåòî íå å âúçìîæíî (PNR);
(2) âúçìîæíîñòòà çà êàöàíå ñ åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë íà ðåçåðâíîòî
ëåòèùå ñå çàïàçâà;
(3) íàëè÷èåòî íà ïëàòôîðìàòà å ãàðàíòèðàíî. Ðàçìåðèòå, êîíôèãóðàöèÿòà è
ñâîáîäíèòå îò ïðåïÿòñòâèÿ ïîäõîäè íà îòäåëíèòå âåðòîëåòíè ïëàòôîðìè èëè äðóãè
ïëîùàäêè òðÿáâà äà ñå îöåíÿò îò ãëåäíà òî÷êà íà åêñïëîàòàöèîííàòà ïðèãîäíîñò
çà èçïîëçâàíå îò âñåêè òèï âåðòîëåò, ïðåäëîæåí çà èçïîëçâàíå;
(4) Ìåòåîðîëîãè÷íèÿò ìèíèìóì ùå áúäå îïðåäåëåí ñ îò÷èòàíå íà òî÷íîñòòà è
íàäåæäíîñòòà íà ìåòåîðîëîãè÷íàòà èíôîðìàöèÿ (âæ. IEM OPS 3.295(e)(4));
(5) Ñïèñúêúò íà ìèíèìàëíîòî îáîðóäâàíå (MEL) òðÿáâà äà îòðàçÿâà
îñíîâíèòå èçèñêâàíèÿ çà òîçè âèä ïîëåòè;
(6) Ðåçåðâíî ëåòèùå â ìîðåòî íå ìîæå äà ñå èçáèðà, àêî îïåðàòîðúò íå å
ïóáëèêóâàë ïðîöåäóðà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïîëåòè, îäîáðåíà îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
(f) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïîñî÷è âñè÷êè íåîáõîäèìè ðåçåðâíè ëåòèùà â
îïåðàòèâíèÿ ïîëåòåí ïëàí.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
JAR-OPS 3.297 Ìèíèìóìè çà ïëàíèðàíå çà ïîëåòè, èçïúëíÿâàíè ïî ïðàâèëàòà
çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè
(a) Ìèíèìóìè çà ïëàíèðàíå íà ðåçåðâíè ëåòèùà íà ëåòèùåòî íà
èçëèòàíå.Îïåðàòîðúò íå òðÿáâà äà îïðåäåëÿ ëåòèùå çà ðåçåðâíî íà ëåòèùåòî çà
èçëèòàíå, îñâåí àêî ñúîòâåòíèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ èäè ïðîãíîçè çà òîâà
ëåòèùå èëè âñÿêà êîìáèíàöèÿ îò òÿõ ïîêàçâàò, ÷å çà ïåðèîä, çàïî÷âàù 1 ÷àñ
ïðåäè è çàâúðøâàù 1 ÷àñ ñëåä ïëàíèðàíîòî âðåìå íà ïðèñòèãàíå íà òîâà ëåòèùå,
ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ ùå áúäàò ðàâíè èëè ïî-âèñîêè îò ïðèëîæèìèòå ìèíèìóìè
çà êàöàíå, îïðåäåëåíè â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.225.
Âèñî÷èíàòà íà äîëíàòà ãðàíèöà íà îáëàöèòå òðÿáâà äà ñå âçåìå ïðåäâèä, êîãàòî
íà ñúîòâåòíîòî ëåòèùå å âúçìîæíî èçïúëíåíèåòî ñàìî íà íåòî÷íè ïîäõîäè çà
êàöàíå è/èëè âèçóàëíî ìàíåâðèðàíå ñëåä èíñòðóìåíòàëåí ïîäõîä/è. Îò÷èòàò ñå è
âñè÷êè îãðàíè÷åíèÿ, ñâúðçàíè ñ îòêàç íà åäèí äâèãàòåë.
(b) Ìèíèìóìè çà ïëàíèðàíå íà ëåòèùå çà êàöàíå è ðåçåðâíè ëåòèùà íà
ëåòèùåòî íà êàöàíå. Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð ìîæå äà îïðåäåëè ëåòèùå íà
ìåñòîíàçíà÷åíèå è/èëè ðåçåðâíî(è) íà òîâà ëåòèùå ñàìî êîãàòî ôàêòè÷åñêèòå
ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ èëè ïðîãíîçè çà òîâà ëåòèùå èëè âñÿêà êîìáèíàöèÿ îò
òÿõ ïîêàçâàò, ÷å çà ïåðèîä îò âðåìå, çàïî÷âàù åäèí ÷àñ ïðåäè è
çàâúðøâàù åäèí ÷àñ ñëåä ðàç÷åòíîòî âðåìå çà ïðèñòèãàíå íà òîâà ëåòèùå,
ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ ùå áúäàò ðàâíè èëè ïî-âèñîêè îò ïðèëîæèìèòå ìèíèìóìè
çà ïëàíèðàíå, êàêòî ñëåäâà:
(1) Îñâåí çà ñëó÷àèòå, ïîñî÷åíè â JAR-OPS 3.295(e), ìèíèìóìúò çà
ïëàíèðàíå íà ëåòèùåòî íà ìåñòîíàçíà÷åíèå òðÿáâà äà áúäå:
(i) âèäèìîñòòà ïî ïîëîñàòà/âèäèìîñòòà, îïðåäåëåíè â ñúîòâåòñòâèå ñ
JAR-OPS 3.225; è
(ii) çà íåòî÷åí ïîäõîä çà êàöàíå èëè çà âèçóàëíî ìàíåâðèðàíå ñëåä
èíñòðóìåíòàëåí ïîäõîä âèñî÷èíàòà íà äîëíàòà ãðàíèöà íà îáëàöèòå å ðàâíà èëè
ïî-âèñîêà îò ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà çà ñíèæåíèå MDH; è
(2) Ìèíèìóìè çà ïëàíèðàíå íà ðåçåðâíèòå ëåòèùà íà ëåòèùåòî íà
ìåñòîíàçíà÷åíèå:

 [Ïîïð. 2, 1.01.02]
JAR-OPS 3.300. Ïðåäàâàíå íà ATS ïîëåòåí ïëàí
(Âæ. AMC OPS 3.300.)
Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà çàïî÷íå èçïúëíåíèåòî íà ïîëåò, áåç äà å ïðåäñòàâåí
ATS ïîëåòeí ïëàí, èëè àêî íå å ïðåäñòàâåíà àäåêâàòíà èíôîðìàöèÿ, èëè àêî íå å
ïðåäàäåí êîëêîòî ìîæå ïî-ñêîðî ñëåä èçëèòàíåòî, ñ îãëåä äà ìîãàò äà ñå
çàäåéñòâàò ñëóæáèòå çà àâàðèéíî îïîâåñòÿâàíå ïðè íåîáõîäèìîñò.
JAR-OPS 3.305. Çàðåæäàíå èëè èçòî÷âàíå íà ãîðèâî, êîãàòî ïúòíèöèòå ñå
êà÷âàò, íàìèðàò ñå íà áîðäà èëè ñëèçàò (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.305.)
(Âæ. IEM OPS 3.305.)	

     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âçåìå ìåðêè íèòî åäèí âåðòîëåò äà íå çàðåæäà èëè äà
èçòî÷âà áåíçèí èëè ãîðèâî ñ øèðîêà ôðàêöèÿ (íàïðèìåð Jet-Â èëè åêâèâàëåíòíî),
èëè êîãàòî å âúçìîæíî äà âúçíèêíå ñìåñâàíå íà òåçè òèïîâå ãîðèâà, ñ ïúòíèöè
íà áîðäà èëè êîãàòî òå ñà â ïðîöåñ íà êà÷âàíå èëè ñëèçàíå. Ïðè âñè÷êè äðóãè
ñëó÷àè òðÿáâà äà ñà ïðåäïðèåòè íåîáõîäèìèòå ïðåäïàçíè ìåðêè, à âåðòîëåòúò
òðÿáâà äà èìà íà áîðäà ñè êâàëèôèöèðàí ïåðñîíàë, êîéòî äà å ãîòîâ äà çàïî÷íå
è äà ðúêîâîäè åâàêóàöèÿòà îò âåðòîëåòà ïîñðåäñòâîì íàé-ïðàêòè÷íèòå è
åêñïåäèòèâíè ñðåäñòâà, êîèòî ñà íà ðàçïîëîæåíèå.
[Ãë. 1, 01.02.99]
     JAR-OPS 3.307. Çàðåæäàíå/èçòî÷âàíå íà ãîðèâî ñ ãîðèâî øèðîêà ôðàêöèÿ
     (Âæ. IEM OPS 3.307.)
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðà çà çàðåæäàíå/èçòî÷âàíå íà ãîðèâî
ñ øèðîêà ôðàêöèÿ (íàïðèìåð Jet-B èëè åêâèâàëåíòíî), àêî òîâà ñå íàëàãà.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.310. ×ëåíîâåòå íà åêèïàæà íà ðàáîòíèòå èì ìåñòà
     (a) ×ëåíîâå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ
     (1) Â ïðîöåñà íà ðóëèðàíå, èçëèòàíå è êàöàíå âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ
åêèïàæ, êîéòî ñå èçèñêâà äà áúäå â ïèëîòñêàòà êàáèíà, òðÿáâà äà áúäå íà
ñâîåòî ðàáîòíî ìÿñòî.
     (2) Ïðåç âñè÷êè îñòàíàëè ôàçè íà ïîëåòà âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ
òðÿáâà äà å íà ðàáîòíîòî ñè ìÿñòî, îñâåí àêî íåãîâîòî îòñúñòâèå íå å
íåîáõîäèìî çà èçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà ìó, ñâúðçàíè ñ åêñïëîàòàöèÿòà èëè
çà ôèçèîëîãè÷íè íóæäè, ïðè óñëîâèå ÷å ïîíå åäèí êâàëèôèöèðàí ïèëîò å îñòàíàë
ïðè óïðàâëåíèåòî íà âåðòîëåòà âúâ âñåêè ìîìåíò.
     (b) ×ëåíîâåòå îò êàáèííèÿ åêèïàæ. Íåîáõîäèìèÿò êàáèíåí åêèïàæ òðÿáâà äà
ñà ñåäíàëè íà îïðåäåëåíèòå èì ìåñòà íà âñè÷êè ïàëóáè, çàåòè îò ïúòíèöè, ïî
âðåìå íà ðóëèðàíå, èçëèòàíå è êàöàíå è êîãàòî òîâà áúäå ñìåòíàòî çà
íåîáõîäèìî îò êîìàíäèðà â èíòåðåñ íà áåçîïàñíîñòòà, çàåìàò îïðåäåëåíèòå èì
ðàáîòíè ìåñòà âúâ âñè÷êè ïàëóáè íà âåðòîëåòà, êúäåòî ñà íàñòàíåíè ïúòíèöè.
(Âæ. IEM OPS 3.310(b).)
     JAR-OPS 3.315. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.320. Ìåñòà, ïðåäïàçíè êîëàíè è ðàìåííè êîëàíè
     (a) ×ëåíîâå íà åêèïàæà
     (1) Ïî âðåìå íà ðóëèðàíå, èçëèòàíå è êàöàíå è êîãàòî å íåîáõîäèìî ïî
ïðåöåíêà íà êîìàíäèðà, ñ öåë îñèãóðÿâàíå íà áåçîïàñíîñò, âñåêè ÷ëåí íà
åêèïàæà òðÿáâà äà å çàêîï÷àí ñ âñè÷êè ïðåäâèäåíè ïðåäïàçíè è ðàìåííè êîëàíè.
     (2) Ïðåç îñòàíàëèòå åòàïè íà ïîëåòà âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà, êîãàòî å íà
ðàáîòíîòî ñè ìÿñòî â ïèëîòñêàòà êàáèíà, òðÿáâà äà áúäå ñúñ çàêîï÷àí êîëàí.
     (b) Ïúòíèöè
     (1) Ïðåäè èçëèòàíå è êàöàíå è ïî âðåìå íà ðóëèðàíå, è êîãàòî ñìåòíå çà
íåîáõîäèìî â èíòåðåñ íà áåçîïàñíîñòòà, êîìàíäèðúò òðÿáâà äà îñèãóðè, ÷å âñåêè
ïúòíèê íà áîðäà çàåìà ñåäàëêà èëè ïåéêà ñúñ çàêîï÷àíè è ïðèñòåãíàòè ïðåäïàçíè
êîëàíè èëè ðàìåííè êîëàíè, êúäåòî ñà ïðåäâèäåíè.
     (2) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñúçäàäå óñëîâèÿ, à êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà äà
îñèãóðè çàåìàíåòî íà åäíà ïúòíè÷åñêà ñåäàëêà îò ïîâå÷å îò åäèí ïúòíèê ñàìî
íà îïðåäåëåíè ñåäàëêè è ñàìî â ñëó÷àé ÷å ñåäàëêàòà ñå çàåìà îò åäèí
âúçðàñòåí ïúòíèê è åäíî äåòå, êîåòî å çàâúðçàíî ñ äîïúëíèòåëåí ïðåäïàçåí
êîëàí çà äåöà èëè äðóãî ïðåäïàçíî ñðåäñòâî.
     JAR-OPS 3.325. Îáåçîïàñÿâàíå íà ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà è áîðäíèòå êóõíè
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðà, îñèãóðÿâàùà ïðåäè ðóëèðàíå,
èçëèòàíå è êàöàíå âñè÷êè èçõîäè è ïúòåêè çà åâàêóàöèÿ äà ñà ñâîáîäíè îò
ïðåïÿòñòâèÿ.
     (b) Êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà òðÿáâà äà îñèãóðè ïðåäè èçëèòàíå è êàöàíå è
êîãàòî ñìÿòà çà íåîáõîäèìî â èíòåðåñ íà áåçîïàñíîñòòà, öÿëîòî îáîðóäâàíå è
áàãàæúò äà ñà äîáðå çàêðåïåíè.
     JAR-OPS 3.330. Äîñòúï äî àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðà çà ãàðàíòèðàíå ïðè ïîëåò íàä
âîäíè ïðîñòðàíñòâà ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3 â çàâèñèìîñò îò
ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ïîëåòà è îò óñëîâèÿòà äà ñå âçåìà ðåøåíèå çà íîñåíå íà
ñïàñèòåëíè æèëåòêè îò âñè÷êè íà áîðäà;
     (b) Êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà òðÿáâà äà âçåìå ìåðêè àâàðèéíîñïàñèòåëíîòî
îáîðóäâàíå äà áúäå ëåñíîäîñòúïíî çà íåçàáàâíà óïîòðåáà.
     JAR-OPS 3.335. Ïóøåíå íà áîðäà
     (a) Êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà òðÿáâà äà âçåìå ìåðêè íèòî åäèí ïúòíèê íà
áîðäà äà íå ïóøè:
     (1) Êîãàòî ñìåòíå òîâà çà íåîáõîäèìî â èíòåðåñ íà áåçîïàñíîñòòà;
     (2) Äîêàòî âåðòîëåòúò å íà çåìÿòà, îñâåí àêî íå å ñïåöèàëíî ðàçðåøåíî â
ñúîòâåòñòâèå ñ ïðîöåäóðèòå â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå;
     (3) Èçâúí îïðåäåëåíèòå çîíè çà ïóøåíå, íà ïúòåêèòå ìåæäó ñåäàëêèòå è â
òîàëåòíèòå;
     (4) Â òîâàðíèòå îòñåöè è/ èëè äðóãè çîíè, êúäåòî ñå ïðåâîçâà òîâàð,
êîéòî íå ñå ñúõðàíÿâà â óñòîé÷èâè íà îãúí êîíòåéíåðè èëè íå å ïîêðèò îò
óñòîé÷èâî íà îãúí ïîêðèâàëî; è
     (5) Â îíåçè çîíè íà ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà, â êîèòî ñå ïîäàâà êèñëîðîä.
     JAR-OPS 3.340. Ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ
     (a) Ïðè ïîëåò ïî ïðàâèëàòà çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè êîìàíäèðúò íÿìà ïðàâî:
     (1) äà çàïî÷íå èçëèòàíå; íèòî
     (2) äà ïðîäúëæè ñëåä òî÷êàòà, îò êîÿòî âëèçà â äåéñòâèå êîðèãèðàí
ïîëåòåí ïëàí â ñëó÷àé íà ïðåïëàíèðàíå â ïîëåò, àêî íå ðàçïîëàãà ñ èíôîðìàöèÿ,
÷å î÷àêâàíèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ íà ëåòèùåòî íà ìåñòîíàçíà÷åíèå è/èëè
èçèñêâàíèòå ðåçåðâíè ëåòèùà, ïðåäïèñàíè â JAR-OPS 3.295, ñúîòâåòñòâàò íà èëè
ñà ïî-äîáðè îò ìèíèìóìà çà ïëàíèðàíå ñïîðåä JAR-OPS 3.297;
     (b) Ïðè ïîëåò ïî ïðàâèëàòà çà âèçóàëíè ïîëåòè êîìàíäèðúò íÿìà ïðàâî äà
çàïî÷íå èçëèòàíå, îñâåí àêî ôàêòè÷åñêèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ èëè
êîìáèíàöèÿ îò ôàêòè÷åñêèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ è ìåòåîðîëîãè÷íè ïðîãíîçè
ïîêàçâàò, ÷å ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ ïî ìàðøðóòà èëè ïî ÷àñòòà îò íåãî, ïî
êîéòî/êîÿòî ùå ñå ëåòè ïðè ÏÂÏ, â ñúîòâåòíîòî âðåìå, ïîëåòúò ùå áúäå èçïúëíåí
â óñëîâèÿ, ñúãëàñíî òåçè óñëîâèÿ.
     (c) Ïðè ïîëåò ïî ïðàâèëàòà çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè êîìàíäèðúò íÿìà ïðàâî äà
ïðîäúëæè êúì ïëàíèðàíîòî ëåòèùå çà êàöàíå, îñâåí àêî ïîñëåäíàòà íàëè÷íà
èíôîðìàöèÿ ïîêàçâà, ÷å êúì ðàç÷åòíîòî âðåìå íà ïðèñòèãàíå èëè ïîíå íà
ðåçåðâíîòî ëåòèùå, àêî ñå èçèñêâà òàêîâà, ñà íà èëè íàä åêñïëîàòàöèîííèÿ
ìèíèìóì íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå, äàäåíè â ïîäòî÷êà (à) ïîãîðå.
     (d) Ïîëåò êúì âåðòîëåòíà ïàëóáà èëè íàäçåìíà ïëîùàäêà íå ìîæå äà ñå
èçïúëíè, àêî ñúîáùåíàòà ñðåäíà ñêîðîñò íà âÿòúðà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà èëè
íà íàäçåìíàòà ïëîùàäêà å 60 âúçåëà (111 êì/÷, 30,88 ì/ñåê) èëè ïîâå÷å.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.345. Ëåä è äðóãè çàìúðñÿâàíèÿ - íàçåìíè ïðîöåäóðè
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðè, êîèòî òðÿáâà äà ñå ñëåäâàò,
êîãàòî å íåîáõîäèìî äà ñå èçâúðøàò íàçåìíî ïî÷èñòâàíå îò ñêðåæ, ñíÿã, ëåä è
èçïúëíåíèå íà ïðîòèâîîáëåäåíèòåëíà îáðàáîòêà, êàêòî è ñâúðçàíèòå ñ òåçè
îïåðàöèè ïðîâåðêè íà âåðòîëåòà.
     (b) Êîìàíäèðúò íÿìà ïðàâî äà ïðåäïðèåìå èçëèòàíå, îñâåí àêî âúíøíèòå
ïîâúðõíîñòè íà âåðòîëåòà íå ñà ÷èñòè îò êàêâèòî è äà å íàòðóïâàíèÿ, êîèòî
áèõà èìàëè íåáëàãîïðèÿòåí åôåêò âúðõó õàðàêòåðèñòèêèòå è/èëè óïðàâëÿåìîñòòà
íà âåðòîëåòà, îñâåí êàêòî å ðàçðåøåíî â Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà
åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà (ÐËÅ).
[Ãë. 1, 1.02.99, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.346. Ëåä è äðóãè çàìúðñèòåëè - ëåòàòåëíè ïðîöåäóðè
     (a) Êîãàòî å ïðèëîæèìî, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðè çà
ïîëåòè â óñëîâèÿ íà î÷àêâàíî èëè ôàêòè÷åñêî îáëåäåíeíèå. (Âæ. ACJ OPS 3.346 è
JAR-OPS 3.675.)
     (b) Êîìàíäèðúò íÿìà ïðàâî äà çàïî÷íå ïîëåòà, íèòî ïðåäíàìåðåíî äà ëåòè â
óñëîâèÿ íà î÷àêâàíî èëè äåéñòâèòåëíî îáëåäåíåíèå, JAR-OPS 3 Ïîäðàçäåë D îñâåí
àêî âåðòîëåòúò å ñåðòèôèöèðàí è îáîðóäâàí çà ïîëåòè â òàêèâà óñëîâèÿ.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.350. Çàðåæäàíå ñ ãîðèâî è ñìàçî÷íè ìàòåðèàëè
     Êîìàíäèðúò íÿìà ïðàâî äà çàïî÷íå ïîëåò, îñâåí àêî å óáåäåí, ÷å
âåðòîëåòúò å çàðåäåí ïîíå ñ ïëàíèðàíîòî êîëè÷åñòâî ãîðèâî è ñìàçî÷íè
ìàòåðèàëè çà áåçîïàñíî çàâúðøâàíå íà ïîëåòà, îò÷èòàéêè î÷àêâàíèòå
åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ.
     JAR-OPS 3.355 Óñëîâèÿ çà èçëèòàíå
     Ïðåäè èçëèòàíå êîìàíäèðúò å äëúæåí äà ñå óâåðè, ÷å ñïîðåä ïðåäîñòàâåíàòà
ìó èíôîðìàöèÿ ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå è óñëîâèÿòà íà
ïëàíèðàíàòà FATO (Final approach and take-off area - çîíà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä
è èçëèòàíå) íÿìà äà âúçïðåïÿòñòâàò èçïúëíåíèåòî íà áåçîïàñíî èçëèòàíå è
îòëèòàíå.
     JAR-OPS 3.360. Ïðèëàãàíå íà ìèíèìóìè çà èçëèòàíå
     Ïðåäè çàïî÷âàíå íà èçëèòàíå êîìàíäèðúò òðÿáâà äà å óáåäåí, ÷å RVR/
âèäèìîñòòà äîëíàòà ãðàíèöà â ïîñîêàòà íà èçëèòàíå íà âåðòîëåòà ñà ðàâíè èëè
ïî-äîáðè îò ïðèëîæèìèÿ ìèíèìóì.
     JAR-OPS 3.365. Ìèíèìàëíè âèñî÷èíè íà ïîëåòà
     (Âæ. IEM OPS 3.250.)
     Ïèëîòèðàùèÿò ïèëîò íÿìà ïðàâî äà ñíèæàâà ïîä îïðåäåëåíèòå ìèíèìàëíè
áåçîïàñíè âèñî÷èíè íà ïîëåòà, îñâåí êîãàòî òîâà å íåîáõîäèìî çà èçëèòàíå èëè
êàöàíå.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.370 Ñèìóëèðàíè îñîáåíè ñëó÷àè â ïîëåò
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðà, ãàðàíòèðàùà, ÷å îñîáåíè èëè
àâàðèéíè ñèòóàöèè, êîèòî èçèñêâàò ïðèëàãàíåòî íà ÷àñò èëè èçöÿëî ïðîöåäóðè çà
îñîáåíè è àâàðèéíè ñëó÷àè è ñèìóëèðàíå íà óñëîâèÿ çà ïîëåò ïî ïðèáîðè ïî
èçêóñòâåí íà÷èí, íÿìà äà ñå èçïîëçâàò ïðè èçïúëíåíèå íà òúðãîâñêè ïîëåòè.
     JAR-OPS 3.375 Óïðàâëåíèå íà ðàçõîäà íà ãîðèâî ïî âðåìå íà ïîëåò
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 to JAR-OPS 3.375.)
     (a) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà óñòàíîâè ïðîöåäóðà, ãàðàíòèðàùà, ÷å ïî âðåìå
íà ïîëåò ñå èçïúëíÿâàò ïðîöåäóðèòå çà êîíòðîë è óïðàâëåíèå íà ðàçõîäà íà
ãîðèâî.
     (b) Êîìàíäèðúò å äëúæåí äà îñèãóðè êîëè÷åñòâîòî èçïîëçâàåìî ãîðèâî,
îñòàâàùî íà áîðäà, äà å íå ïî-ìàëêî îò íåîáõîäèìîòî ãîðèâî çà ïîëåò äî
ëåòèùå, êúäåòî ìîæå äà áúäå îñúùåñòâåíî áåçîïàñíî êàöàíå ñ íàëè÷èå ôèíàëíîòî
ðåçåðâíî ãîðèâî.
     (c) Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà îáÿâè àâàðèéíà ñèòóàöèÿ, êîãàòî ôàêòè÷åñêîòî
ãîðèâî íà áîðäà å ïî-ìàëêî îò ôèíàëíîòî ðåçåðâíî ãîðèâî.
     JAR-OPS 3.380. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.385. Èçïîëçâàíå íà äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä
     Êîìàíäèðúò îñèãóðÿâà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà, èìàùè çàäúëæåíèÿ îò
ñúùåñòâåíà âàæíîñò çà áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ â ïîëåò, íåïðåêúñíàòî äà
èçïîëçâàò äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä, êîãàòî âèñî÷èíàòà â êàáèíàòà ïðåâèøè
10 000 ôóòà çà ïåðèîä îò ïîâå÷å îò 30 ìèí è êîãàòî âèñî÷èíàòà â êàáèíàòà
ïðåâèøè 13 000 ôóòà.
     JAR-OPS 3.390. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.395. Êîíñòàòèðàíå íà áëèçîñò äî çåìÿòà
     Êîãàòî áúäå óñòàíîâåíà íåíîðìàëíà áëèçîñò äî çåìÿòà îò ÷ëåí íà åêèïàæà
èëè îò ñèñòåìàòà çà ïðåäóïðåæäåíèå çà îïàñíî ñáëèæåíèå ñúñ çåìÿòà, êîìàíäèðúò
èëè ïèëîòúò, íà êîãîòî å âúçëîæåíî èçïúëíåíèåòî íà ïîëåòà, íåçàáàâíî
ïðåäïðèåìà êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ çà ñúçäàâàíå íà áåçîïàñíè ïîëåòíè óñëîâèÿ.
[Ch. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.398. Èçïîëçâàíå íà áîðäíàòà ñèñòåìà çà èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíå
     âúâ âúçäóõà (ACAS)
     (Âæ. ACJ OPS 3.400.)
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ðàçðàáîòè ïðîöåäóðè, çà äà îñèãóðè êàêòî ñëåäâà:
     (a) Êîãàòî ÀÑÀS å èíñòàëèðàíà è ðàáîòè, òÿ òðÿáâà äà áúäå èçïîëçâàíà ïðè
ïîëåò â ðåæèì, êîéòî ïîçâîëÿâà äà áúäàò ãåíåðèðàíè ïðåäëîæåíèÿ çà èçáÿãâàíå
íà ñáëúñúê ñ äðóãî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî.
     (b) Îïåðàòîðèòå íà âåðòîëåòè, îáîðóäâàíè ñ AÑÀS, òðÿáâà äà îïðåäåëÿò
ñòàíäàðòè çà îáó÷åíèå è ðàáîòà, ïðåäè äà ðàçðåøàò íà åêèïàæèòå äà èçïîëçâàò
ACAS.
[Ïîïð. 3, 01.04.04]
     JAR-OPS 3.400. Óñëîâèÿ çà ïîäõîä è êàöàíå
     (Âæ. IEM OPS 3.400.)
     Ïðåäè çàïî÷âàíå íà çàõîä çà êàöàíå êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà òðÿáâà äà ñå
óáåäè îò èçâåñòíàòà ìó èíôîðìàöèÿ, ÷å ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ íà
âåðòîëåòíîòî ëåòèùå è ïëàíèðàíàòà FATO íÿìà äà âúçïðåïÿòñòâàò èçïúëíåíèåòî íà
áåçîïàñåí ïîäõîä, êàöàíå èëè ïðåìèíàâàíå íà âòîðè êðúã, îò÷èòàéêè
åêñïëîàòàöèîííèòå õàðàêòåðèñòèêè, ñúäúðæàùè ñå â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå
íà ïîëåòèòå.
     JAR-OPS 3.405. Çàïî÷âàíå è ïðîäúëæàâàíå íà ïîäõîäà
     (a) Êîìàíäèðúò èëè ïèëîòúò, íà êîãîòî å âúçëîæåíî èçâúðøâàíåòî íà
ïîëåòà, ìîæå äà çàïî÷íå èíñòðóìåíòàëåí çàõîä çà êàöàíå íåçàâèñèìî îò
äîêëàäâàíàòà âèäèìîñò/RVR, íî íÿìà ïðàâî äà ïðîäúëæè çàõîäà ñëåä äàëå÷íèÿ
ìàðêåð èëè åêâèâàëåíòíà òî÷êà, àêî äîêëàäâàíàòà âèäèìîñò/RVR ÏÈÊ å ïî-ìàëêà
îò ïðèëîæèìèòå ìèíèìóìè (Âæ. IEM OPS 3.405(a).)
     (b) Êîãàòî íÿìà äàííè çà RVR, ñòîéíîñòèòå çà RVR ìîãàò äà ñå ïîëó÷àò,
êàòî ñå ïðåîáðàçóâà ñúîáùåíàòà âèäèìîñò â ñúîòâåòñòâèå ñ Ïðèëîæåíèå 1 êúì
1ÀÊ-ÎÐ8 3.430, ïîäòî÷êà (h).
     (c) Àêî ñëåä ïðåëèòàíåòî íà äàëå÷íèÿ ìàðêåð èëè åêâèâàëåíòíà òî÷êà â
ñúîòâåòñòâèå ñ (à) ïî-ãîðå èçëú÷âàíàòà äàëå÷èíà íà âèäèìîñò íà ÏÈÊ/âèäèìîñò
ïàäíå ïîä ïðèëîæèìèÿ ìèíèìóì, ïîäõîäúò ìîæå äà ñå ïðîäúëæè äî âèñî÷èíàòà çà
âçåìàíå íà ðåøåíèå (DA/H èëè MDA/H).
     (d) Êîãàòî íÿìà äàëå÷åí ìàðêåð èëè åêâèâàëåíòíà òî÷êà, êîìàíäèðúò èëè
ïèëîòúò, íà êîãîòî å âúçëîæåíî èçïúëíåíèåòî íà ïîëåòà, òðÿáâà äà âçåìå
ðåøåíèå äàëè äà ïðîäúëæè, èëè ïðåêðàòè çàõîäà, ïðåäè äà ñíèæè ïîä 1000 ôóòà
íàä âåðòîëåòíîòî ëåòèùå â åòàïà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä çà êàöàíå. Àêî MDA/H å íà
èëè íàä 1000 ôóòà íàä ëåòèùåòî, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè âèñî÷èíà íàä
ïðåâèøåíèåòî íà ëåòèùåòî çà âñÿêà ïðîöåäóðà çà çàõîä çà êàöàíå, ïîä êîÿòî
çàõîäúò çà êàöàíå íå òðÿáâà äà ïðîäúëæè, àêî RVR å ïî-ìàëêà îò ïðèëîæèìèÿ
ìèíèìóì.
     (e) Çàõîäúò ìîæå äà áúäå ïðîäúëæåí ïîä âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå
DA/H èëè MDA/H è êàöàíåòî äà ñå èçïúëíè ïðè óñëîâèå, ÷å å óñòàíîâåí âèçóàëåí
êîíòàêò ñúñ çåìíèòå îðèåíòèðè íà âèñî÷èíàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå DA/H èëè
ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà íà ñíèæåíèå MDA/H è òîçè êîíòàêò ñå ïîääúðæà
íåïðåêúñíàòî.
[Ãë. 1, 1.02.99, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.410. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     [Ïîïð. 2, 01.01.02]
     JAR-OPS 3.415. Ïîëåòåí äíåâíèê
     Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïîïúëâàíåòî íà ïîëåòíèÿ áîðäåí äíåâíèê.
     JAR-OPS 3.420. Äîêëàäâàíå íà ñúáèòèå
     (a) Òåðìèíîëîãèÿ
     (1) Èíöèäåíò. Ñúáèòèå, ðàçëè÷íî îò ïðîèçøåñòâèå, ñâúðçàíî ñ
åêñïëîàòàöèÿòà íà âåðòîëåò, âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî, êîåòî âëèÿå èëè ìîæå
äà ïîâëèÿå íà áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòà.
     (2) Ñåðèîçåí èíöèäåíò. Èíöèäåíò, âêëþ÷âàù îáñòîÿòåëñòâà, êîèòî ïîêàçâàò,
÷å ïî÷òè ñå å ñëó÷èëî ïðîèçøåñòâèå.
     (3) Ïðîèçøåñòâèå. Ñúáèòèå, ñâúðçàíî ñ åêñïëîàòàöèÿòà íà âåðòîëåò, êîåòî
ñå ñëó÷âà ìåæäó ìîìåíòà, êîãàòî êîåòî è äà å ëèöå ñå å êà÷èëî âúâ âåðòîëåòà ñ
íàìåðåíèå äà ëåòè, äî ìîìåíòà, êîãàòî âñè÷êè ëèöà ñà ñëåçëè, ïðè êîåòî:
     (i) Ëèöåòî å ôàòàëíî èëè ñåðèîçíî íàðàíåíî â ðåçóëòàò íà:
     (A) Òîâà, ÷å å áèëî âúâ âåðòîëåòà;
     (B) Ïðÿê äîïèð ñ êîÿ äà å ÷àñò íà âåðòîëåòà, âêëþ÷èòåëíî ÷àñòè, êîèòî ñà
ñå îòêà÷èëè îò âåðòîëåòà; èëè
     (Ñ) äèðåêòíî èçëàãàíå íà ðåàêòèâíà ñòðóÿ èëè ñòðóÿ îò âèòëàòà; îñâåí
êîãàòî íàðàíÿâàíèÿòà ñà îò åñòåñòâåíè ïðè÷èíè, ñàìîïðè÷èíåíè èëè ïðè÷èíåíè îò
äðóãè ëèöà, èëè êîãàòî íàðàíÿâàíèÿòà ñà íà ïúòíèöè, ïúòóâàùè òàéíî áåç áèëåò,
êðèåùè ñå èçâúí çîíèòå, íîðìàëíî äîñòúïíè çà ïúòíèöèòå è åêèïàæà; èëè
     (ii) âåðòîëåòúò å ïðåòúðïÿâàë ïîâðåäà èëè ïîâðåäà íà êîíñòðóêöèÿòà,
êîèòî îêàçâàò îòðèöàòåëíî âëèÿíèå âúðõó ÿêîñòòà íà êîíñòðóêöèÿòà, ðàáîòàòà
èëè ëåòàòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè íà âåðòîëåòà; è îáèêíîâåíî èçèñêâàò ñåðèîçåí
ðåìîíò èëè çàìÿíà íà çàñåãíàòèÿ êîìïîíåíò, ñ èçêëþ÷åíèå íà îòêàç èëè ïîâðåäà
íà äâèãàòåëÿ, êîãàòî ïîâðåäàòà å îãðàíè÷åíà äî äâèãàòåëÿ, íåãîâèòå îáòåêàòåëè
èëè ïðèíàäëåæíîñòè; èëè çà ïîâðåäà, îãðàíè÷åíà äî âèòëà, àíòåíè, ãóìè,
ñïèðà÷êè, îáòåêàòåëè, ìàëêè âäëúáíàòèíè èëè ïðîáèâè â îáøèâêàòà íà âåðòîëåòà:
èëè
     (iii) âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî ëèïñâà èëè å íàïúëíî íåäîñòúïíî.
     (b) Äîêëàäâàíå íà èíöèäåíòè. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðè çà
äîêëàäâàíå íà èíöèäåíòè, âçåìàéêè ïðåäâèä îòãîâîðíîñòèòå, îïèñàíè ïî-äîëó, è
îáñòîÿòåëñòâàòà, îïèñàíè â ïîäòî÷êà (d) ïî-äîëó.
     (1) JAR-OPS 3.085(b) äåôèíèðà îòãîâîðíîñòèòå íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà çà
äîêëàäâàíå íà èíöèäåíòè, êîèòî çàñòðàøàâàò èëè ìîãàò äà çàñòðàøàò
áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòèòå.
     (2) Êîìàíäèðúò èëè îïåðàòîðúò íà âåðòîëåòà òðÿáâà äà ïðåäñòàâè äîêëàä
ïðåä Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ çà âñåêè èíöèäåíò, êîéòî çàñòðàøàâà
èëè ìîæå äà çàñòðàøè áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòèòå.
     (3) Äîêëàäèòå òðÿáâà äà áúäàò èçïðàòåíè äî 72 ÷àñà îò ìîìåíòà íà
îòêðèâàíå íà èíöèäåíòà, îñâåí àêî èçêëþ÷èòåëíè îáñòîÿòåëñòâà íå ñà ïîïðå÷èëè
çà òîâà.
     (4) Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñè÷êè èçâåñòíè èëè çàïîäîçðåíè
òåõíè÷åñêè äåôåêòè è âñè÷êè íàäâèøàâàíèÿ íà òåõíè÷åñêèòå îãðàíè÷åíèÿ,
ñëó÷èëè ñå, äîêàòî òîé å áèë îòãîâîðåí çà ïîëåòà, äà ñà çàïèñàíè â
òåõíè÷åñêèÿ æóðíàë íà âåðòîëåòà. Àêî íåäîñòèãàíåòî èëè íàäâèøàâàíåòî íà
òåõíè÷åñêèòå îãðàíè÷åíèÿ çàñòðàøàâà èëè ìîæå äà çàñòðàøè áåçîïàñíîñòòà íà
ïîëåòà, êîìàíäèðúò äîïúëíèòåëíî òðÿáâà äà èíèöèèðà ïîäàâàíåòî íà äîêëàä êúì
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, â ñúîòâåòñòâèå ñ ïàðàãðàô (b)(2) ïî-ãîðå.
     (5) Â ñëó÷àé íà èíöèäåíòè, äîêëàäâàíè â ñúîòâåòñòâèå ñ ïîäòî÷êè (b)(1),
(b)(2) è (b)(3) ïî-ãîðå, âúçíèêíàëè îò èëè ñâúðçàíè ñ âñÿêà ïîâðåäà,
íåèçïðàâíîñò èëè äåôåêò âúâ âåðòîëåòà, íåãîâîòî îáîðóäâàíå èëè âñåêè åëåìåíò
íà îáîðóäâàíåòî çà íàçåìíî îáñëóæâàíå, èëè êîåòî ïðè÷èíÿâà èëè ìîæå äà
ïðè÷èíè íåãàòèâíî âëèÿíèå âúðõó çàïàçâàíå íà ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò íà
âåðòîëåòà, îïåðàòîðúò òðÿáâà ñúùî äà èíôîðìèðà îðãàíèçàöèÿòà, îòãîâîðíà çà
êîíñòðóêöèÿòà, èëè äîñòàâ÷èêà, èëè àêî å ïðèëîæèìî, îðãàíèçàöèÿòà, îòãîâîðíà
çà çàïàçâàíå íà ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò, åäíîâðåìåííî ñ ïîäàâàíåòî íà äîêëàäà äî
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (c) Äîêëàäâàíå íà ïðîèçøåñòâèÿ è ñåðèîçíè èíöèäåíòè. Îïåðàòîðúò òðÿáâà
äà óñòàíîâè ïðîöåäóðè çà äîêëàäâàíå íà ïðîèçøåñòâèÿ è ñåðèîçíè èíöèäåíòè,
êàòî âçåìå ïðåäâèä îòãîâîðíîñòèòå, îïèñàíè ïî-äîëó, è îáñòîÿòåëñòâàòà,
îïèñàíè â ïîäòî÷êà (d) ïî-äîëó.
     (1) êîìàíäèðúò å äëúæåí äà óâåäîìè îïåðàòîðà çà âñÿêî ïðîèçøåñòâèå èëè
ñåðèîçåí èíöèäåíò, ñòàíàë, äîêàòî òîé å áèë îòãîâîðåí çà ïîëåòà. Â ñëó÷àé ÷å
êîìàíäèðúò íå å â ñúñòîÿíèå äà íàïðàâè òîâà óâåäîìÿâàíå, òàçè çàäà÷à ñå ïîåìà
îò âñåêè äðóã ÷ëåí íà åêèïàæà, àêî å â ñúñòîÿíèå äà ãî íàïðàâè, êàòî ñå
ñëåäâà ñòàðøèíñòâîòî ïî íà÷èí, îïðåäåëåí îò îïåðàòîðà;
     (2) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ â
äúðæàâàòà íà îïåðàòîðà, íàé-áëèçêàòà ïîäõîäÿùà Âúçäóõîïëàâàòåëíà
àäìèíèñòðàöèÿ (àêî íå å Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ â äúðæàâàòà íà
îïåðàòîðà) è âñÿêà äðóãà îðãàíèçàöèÿ, çà êîÿòî äúðæàâàòà íà îïåðàòîðà èçèñêâà
äà áúäå èíôîðìèðàíà, äà áúäàò óâåäîìåíè ïî íàé-áúðçèÿ âúçìîæåí íà÷èí çà âñÿêî
ïðîèçøåñòâèå èëè ñåðèîçåí èíöèäåíò è . ñàìî â ñëó÷àé íà ïðîèçøåñòâèå .
íàé-ìàëêîòî ïðåäè âåðòîëåòúò äà áúäå ïðåìåñòåí, îñâåí àêî òîâà íå ñå
âúçïðåïÿòñòâà îò èçêëþ÷èòåëíè îáñòîÿòåëñòâà.
     (3) Êîìàíäèðúò èëè îïåðàòîðúò íà âåðòîëåòà èçïðàùà äîêëàä äî
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ â ñòðàíàòà íà îïåðàòîðà â ðàìêèòå íà 72
÷àñà ñëåä íàñòúïâàíåòî íà ïðîèçøåñòâèåòî èëè ñåðèîçíèÿ èíöèäåíò.
     (d) Ñïåöèôè÷íè äîêëàäè. Ñúáèòèÿòà, çà êîèòî òðÿáâà äà ñå èçïîëçâàò
ñïåöèôè÷íè ìåòîäè çà óâåäîìÿâàíå è äîêëàäâàíå, ñà îïèñàíè ïî-äîëó:
     (1) Èíöèäåíòè âúâ âúçäóøíîòî äâèæåíèå. Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà óâåäîìè
íåçàáàâíî çàèíòåðåñóâàíàòà ñëóæáà çà îáñëóæâàíå íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå
îòíîñíî èíöèäåíòà è äà ãè èíôîðìèðà çà ñâîåòî íàìåðåíèå äà ïðåäñòàâè äîêëàä
çà èíöèäåíò âúâ âúçäóøíîòî äâèæåíèå ñëåä çàâúðøâàíå íà ïîëåòà, êîãàòî
âåðòîëåòúò ïî âðåìå íà ïîëåò å áèë çàñòðàøåí îò:
     (i) îïàñíî ñáëèæåíèå ñ äðóã ëåòàòåëåí àïàðàò;
     (ii) ïîãðåøíà ïðîöåäóðà çà ÐÂÄ èëè íåñúîòâåòñòâèå ñ ïðèëîæèìèòå
ïðîöåäóðè îò ñëóæáèòå çà îáñëóæâàíå íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå èëè îò åêèïàæà;
     (iii) îòêàç íà îáîðóäâàíå çà îáñëóæâàíå íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå.
     Â äîïúëíåíèå, êîìàíäèðúò òðÿáâà äà óâåäîìè Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ çà èíöèäåíòà.
     (2) Ïðåäëîæåíèÿ çà èçáÿãâàíå íà ñáëúñúê ñ äðóãî âúçäóõîïëàâàòåëíî
ñðåäñòâî íà áîðäíàòà ñèñòåìà çà èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíå âúâ âúçäóõà (ÀÑÀS).
Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà óâåäîìè ñúîòâåòíèÿ îðãàí çà îáñëóæâàíå íà
âúçäóøíîòî äâèæåíèå è äà ïîäàäå ACAS äîêëàä äî Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, âñåêè ïúò êîãàòî âåðòîëåò â ïîëåò å ìàíåâðèðàë â îòãîâîð íà
ÀÑAS ïðåäëîæåíèÿ çà èçáÿãâàíå íà ñáëúñúê ñ äðóãî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî.
     (3) Îïàñíîñò îò ñáëúñêâàíå ñ ïòèöè èëè ñáëúñêâàíå ñ ïòèöè.
     (i) Êîìàíäèðúò òðÿáâà íåçàáàâíî äà óâåäîìè ìåñòíàòà ñëóæáà çà îáñëóæâàíå
íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå âñåêè ïúò, êîãàòî ñå íàáëþäàâà ïîòåíöèàëíà îïàñíîñò îò
ñáëúñêâàíå ñ ïòèöè;
     (ii) àêî ðàçáåðå, ÷å å ñòàíàë ñáëúñúê ñ ïòèöè, êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà
ñëåä ïðèçåìÿâàíå òðÿáâà äà ïðåäñòàâè ïèñìåí äîêëàä íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, êîãàòî âåðòîëåòúò, çà êîéòî òîé îòãîâàðÿ, å áèë óäàðåí îò
ïòèöà, êîåòî å äîâåëî äî çíà÷èòåëíè ïîâðåäè íà âåðòîëåòà èëè äî çàãóáà èëè
ïîâðåäà âúâ ôóíêöèîíèðàíåòî íà íÿêîÿ îò îñíîâíèòå ñèñòåìè. Àêî ñáëúñúêúò ñ
ïòèöè ñå óñòàíîâè, êîãàòî êîìàíäèðúò íå å íà ðàçïîëîæåíèå, àâèàöèîííèÿò
îïåðàòîð íîñè îòãîâîðíîñò çà ïðåäñòàâÿíå íà äîêëàäà.
     (4) Àâàðèéíè ñèòóàöèè ñ îïàñíè òîâàðè íà áîðäà ïî âðåìå íà ïîëåò. Àêî â
ïîëåò âúçíèêíå àâàðèéíà ñèòóàöèÿ è îáñòàíîâêàòà ïîçâîëÿâà, êîìàíäèðúò òðÿáâà
äà èíôîðìèðà ñúîòâåòíîòî ïîäðàçäåëåíèå íà ÐÂÄ çà îïàñíè òîâàðè íà áîðäà. Ñëåä
êàöàíå íà âåðòîëåòà êîìàíäèðúò òðÿáâà äà èçïúëíè ñúùî è èçèñêâàíèÿòà çà
äîêëàäâàíå, ïîñî÷åíè â JAROPS 3.1225, àêî ñúáèòèåòî å ñâúðçàíî èëè å áèëî
ñâúðçàíî ñ ïðåâîçâàíåòî íà îïàñíè òîâàðè.
     (5) Íåçàêîííà íàìåñà íà áîðäà íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî. Ñëåä àêò
íà íåçàêîííà íàìåñà íà áîðäà íà âåðòîëåòà êîìàíäèðúò èëè àêî òîé îòñúñòâà .
îïåðàòîðúò . ïðåäñòàâÿ äîêëàä âåäíàãà ùîì òîâà å ïðàêòè÷åñêè âúçìîæíî, äî
ìåñòíàòà Âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ è äî Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ â ñòðàíàòà íà îïåðàòîðà. (Âèæ JAR-OPS 3.1245.)
     (6) Ïîïàäàíå â ïîòåíöèàëíî îïàñíè óñëîâèÿ. Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà
èíôîðìèðà ñúîòâåòíàòà ñëóæáà çà îáñëóæâàíå íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå âåäíàãà ùîì
å ïðàêòè÷åñêè âúçìîæíî, çà âúçíèêíàëè ïîòåíöèàëíî îïàñíè óñëîâèÿ ïî âðåìå íà
ïîëåò, êàòî íåïðàâèëíà ðàáîòà íà íàçåìíèòå è íàâèãàöèîííèòå ñðåäñòâà,
ìåòåîðîëîãè÷íè ÿâëåíèÿ èëè îáëàê îò âóëêàíè÷åí ïðàõ ïî âðåìå íà ïîëåò.
[Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.426 Äîêëàäâàíå íà ëåòàòåëíèòå ÷àñîâå (Âæ. ACJ OPS 3.426.)
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïðåäñòàâÿ íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ
÷àñîâåòå, íàëåòåíè îò âñåêè âåðòîëåò ïðåç ïðåäèøíàòà êàëåíäàðíà ãîäèíà.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.270. Ðàçïîëàãàíå íà áàãàæ è òîâàðè
     (a) Ïðîöåäóðèòå, óñòàíîâåíè îò îïåðàòîðà çà îñèãóðÿâàíå íà ïðàâèëíîòî è
íàäåæäíî ðàçïîëàãàíå íà ðú÷íèÿ áàãàæ è òîâàðèòå, òðÿáâà äà îò÷èòàò ñëåäíîòî:
     (1) âñÿêà åäèíèöà áàãàæ, ïðåâîçâàíà íà áîðäà, òðÿáâà äà áúäå ðàçïîëîæåíà
â ìÿñòî, ãîäíî äà ÿ çàäúðæà â íåïîäâèæíî ñúñòîÿíèå;
     (2) îãðàíè÷åíèÿòà ïî òåãëî, îáîçíà÷åíè íà èëè â áëèçîñò äî ñúîòâåòíèÿ
áàãàæíèê, íå òðÿáâà äà ñå ïðåâèøàâàò;
     (3) äà íå ñå ðàçïîëàãà áàãàæ ïîä ñåäàëêèòå, îñâåí àêî ñà îáîðóäâàíè ñ
îãðàíè÷èòåëíè ïðåãðàäè è áàãàæúò å ñ òàêúâ ðàçìåð, ÷å àäåêâàòíî äà áúäå
çàäúðæàí íåïîäâèæíî îò òåçè ïðåãðàäè;
     (4) íå òðÿáâà äà ñå ïîñòàâÿ áàãàæ â òîàëåòíèòå èëè ñðåùó ïðåãðàäè, êîèòî
íå ìîãàò äà îãðàíè÷àò äâèæåíèåòî íà áàãàæà íàïðåä, íàñòðàíè è íàãîðå, îñâåí
àêî ïðåãðàäèòå èìàò òàáåëêà, îáîçíà÷àâàùà ìàêñèìàëíàòà ìàñà, êîÿòî ìîæå äà ñå
ïîñòàâè òàì;
     (5) áàãàæúò è òîâàðèòå, ðàçïîëîæåíè â êîíòåéíåðè, òðÿáâà äà áúäàò ñ
òàêèâà ðàçìåðè, ÷å äà íå âúçïðåïÿòñòâàò ñâîáîäíîòî çàòâàðÿíå íà êëþ÷àëêèòå íà
êàïàöèòå íà êîíòåéíåðèòå.
     (6) áàãàæúò è òîâàðèòå íå òðÿáâà äà ñå ïîñòàâÿò òàì, êúäåòî áèõà ìîãëè
äà âúçïðåïÿòñòâàò äîñòúïà äî àâàðèéíîñïàñèòåëíèòå ñðåäñòâà; è
     (7) íåîáõîäèìî å äà ñå èçâúðøâàò ïðîâåðêè ïðåäè èçëèòàíå, ïðåäè êàöàíå è
ïðè âêëþ÷âàíå íà òàáëàòà çà çàêîï÷àâàíå íà ïðåäïàçíèòå êîëàíè èëè àêî å
çàïîâÿäàíî òàêà â äðóãè ñëó÷àè, çà äà ñå îñèãóðè, ÷å áàãàæúò å ðàçïîëîæåí íà
ìåñòà, êúäåòî íå âúçïðåïÿòñòâà åâàêóàöèÿòà îò ñàìîëåòà èëè íå ìîæå äà ïðè÷èíè
íàðàíÿâàíå ÷ðåç ïàäàíå (èëè äðóãî äâèæåíèå), â çàâèñèìîñò îò ôàçàòà íà
ïîëåòà.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.305.
     Çàðåæäàíå èëè èçòî÷âàíå íà ãîðèâî ñ ïúòíèöè íà áîðäà èëè êîãàòî òå ñà â
     ïðîöåñ íà êà÷âàíå èëè ñëèçàíå
     (a) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà óñòàíîâè åêñïëîàòàöèîííà ïðîöåäóðà çà
çàðåæäàíå è èçòî÷âàíå íà ãîðèâî ñ ïúòíèöè íà áîðäà èëè êîãàòî òå ñà â ïðîöåñ
íà êà÷âàíå èëè ñëèçàíå, ãàðàíòèðàùà, ÷å ñà ïðåäïðèåòè ñëåäíèòå ïðåäïàçíè
ìåðêè:
     (1) Âðàòèòå íà âåðòîëåòà îò ñòðàíàòà íà çàðåæäàíå îñòàâàò çàòâîðåíè;
     (2) Âðàòèòå îò îáðàòíàòà íà çàðåæäàíåòî ñòðàíà îñòàâàò îòâîðåíè, àêî
ïîçâîëÿâàò ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ;
     (3) Íåîáõîäèìî å äà ñå ðàçïîëîæè ïðîòèâîïîæàðíî îáîðóäâàíå ñúñ ñúîòâåòíè
âúçìîæíîñòè ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà áúäå ïîäðúêà â ñëó÷àé íà ïîæàð; è
     (4) Íà áîðäà òðÿáâà äà èìà äîñòàòú÷åí áðîé êâàëèôèöèðàíè ëèöà, êîèòî
íåçàáàâíî äà èçâåäàò ïúòíèöèòå îò âåðòîëåòà â ñëó÷àé íà ïîæàð;
     (5) Íà áîðäà òðÿáâà äà èìà äîñòàòú÷åí áðîé êâàëèôèöèðàíè ëèöà, êîèòî äà
áúäàò çà íåçàáàâíà àâàðèéíà åâàêóàöèÿ;
     (6) Àêî âúòðå âúâ âåðòîëåòà áúäå óñòàíîâåíî íàëè÷èå íà ãîðèâíè ïaðè èëè
ïî âðåìå íà çàðåæäàíåòî/èçòî÷âàíåòî âúçíèêíå äðóãà îïàñíîñò, äåéíîñòòà òðÿáâà
äà ñå ïðåêðàòè JAR-OPS 3 Ïîäðàçäåë D íåçàáàâíî.
     (7) Ó÷àñòúêúò îò çåìÿòà ïîä èçõîäèòå çà àâàðèéíà åâàêóàöèÿ è ñïóñêàíå íà
ïúðçàëêèòå òðÿáâà äà áúäå ñâîáîäåí; è
     (8) Íåîáõîäèìî å äà ñå îñèãóðè áåçîïàñíà è áúðçà åâàêóàöèÿ.
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.375.
     Óïðàâëåíèå íà ðàçõîäà íà ãîðèâî ïî âðåìå íà ïîëåò
     (a) Ïðîâåðêè íà ãîðèâîòî ïî âðåìå íà ïîëåò.
     (1) Êîìàíäèðúò å äëúæåí äà îñèãóðè ïî âðåìå íà ïîëåò íà ðàâíè èíòåðâàëè
äà ñå èçïúëíÿâàò ïðîâåðêè íà ãîðèâîòî. Îñòàâàùîòî ãîðèâî ñå çàïèñâà è
îöåíÿâà, çà äà ñå:
     (i) ñðàâíè äåéñòâèòåëíèÿò ðàçõîä íà ãîðèâî ñ ïëàíèðàíèÿ ðàçõîä;
     (ii) ïðîâåðè äàëè îñòàâàùîòî êîëè÷åñòâî ãîðèâî å äîñòàòú÷íî çà
çàâúðøâàíå íà ïîëåòà; è
     (iii) îïðåäåëè êîëè÷åñòâîòî íà î÷àêâàíîòî ãîðèâî ïðè ïðèñòèãàíå íà
ìåñòîíàçíà÷åíèåòî.
     (2) Ñúîòâåòíèòå äàííè çà ãîðèâîòî òðÿáâà äà ñå çàïèøàò.
     (b) Óïðàâëåíèå íà ãîðèâîòî ïî âðåìå íà ïîëåò
     (1) Àêî â ðåçóëòàò îò ïðîâåðêàòà íà ãîðèâîòî ïî âðåìå íà ïîëåò ñå
óñòàíîâè, ÷å î÷àêâàíîòî êîëè÷åñòâî ïðè ïðèñòèãàíå íà ìåñòîíàçíà÷åíèåòî å
ïî-ìàëêî îò èçèñêâàíîòî ãîðèâî çà îòèâàíå íà ðåçåðâíî ëåòèùå ïëþñ ôèíàëíîòî
ðåçåðâíî ãîðèâî, êîìàíäèðúò òðÿáâà:
     (i) Äà ñå îòêëîíè; èëè
     (ii) Äà ïðåïëàíèðà ïîëåòà â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS 3.295(e)(1), îñâåí
àêî ïðåöåíè, ÷å å ïî-áåçîïàñíî äà ïðîäúëæè êúì äåñòèíàöèÿòà, ïðè óñëîâèå ÷å
     (2) Ïðè äåñòèíàöèÿ íà ñóøà, êîãàòî èìà äâå ïîäõîäÿùè îòäåëíè çîíè çà
îïèðàíå è âåðòèêàëíî èçëèòàíå è êîãàòî ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ íà
äåñòèíàöèÿòà îòãîâàðÿò íà òåçè, êîèòî ñà îïðåäåëåíè çà ïëàíèðàíå â JAR-OPS
3.340(a)(2), êîìàíäèðúò ìîæå äà ðàçðåøè ãîðèâîòî çà ïîëåò äî ðåçåðâíîòî
ëåòèùå äà ñå èçïîëçâà ïðåäè êàöàíåòî íà äåñòèíàöèÿòà.
     (c) Àêî â ðåçóëòàò îò ïðîâåðêàòà íà ãîðèâîòî ïî âðåìå íà ïîëåò êúì
èçîëèðàíî âåðòîëåòíî ëåòèùå, ïëàíèðàí â ñúîòâåòñòâèå ñ AMC OPS 3.255 ïàðàãðàô
3, ðàç÷åòíèÿò îñòàòúê ãîðèâî â òî÷êàòà íà ïîñëåäíîòî âúçìîæíî îòêëîíåíèå ñå
îêàæå ïî-ìàëêî îò ñóìàòà îò:
     (1) Ãîðèâîòî çà îòêëîíåíèå êúì èçáðàíî âåðòîëåòíî ëåòèùå â ñúîòâåòñòâèå
ñ JAR-OPS 3.295(b);
     (2) Ãîðèâîòî çà íåïðåäâèäåíè ñëó÷àè; è
     (3) Ôèíàëíîòî ðåçåðâíî ãîðèâî, êîìàíäèðúò å äëúæåí:
     (4) Äà ñå îòêëîíè; èëè
     (5) Äà ïðîäúëæè êúì äåñòèíàöèÿòà ïðè óñëîâèå, ÷å íà äåñòèíàöèèòå íà ñóøà
èìà äâå ïîäõîäÿùè îòäåëíè çîíè çà îïèðàíå è âåðòèêàëíî èçëèòàíå è êîãàòî
ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ íà äåñòèíàöèÿòà îòãîâàðÿò íà òåçè, êîèòî ñà
îïðåäåëåíè çà ïëàíèðàíå â JAROPS 3.340(a)(2).

 ÏÎÄÐÀÇÄÅË Å - ÏÎËÅÒÈ ÂÚÂ ÂÑßÊÀÊÂÈ ÌÅÒÅÎÐÎËÎÃÈ×ÍÈ ÓÑËÎÂÈß

     Çàáåëåæêà: Êîãàòî â òîçè ïîäðàçäåë ñå èçèñêâà èçïîëçâàíåòî íà ïîëåòåí
òðåíàæîð èëè èçêóñòâåíî òðåíèðîâú÷íî óñòðîéñòâî, òå òðÿáâà äà áúäàò îäîáðåíè
â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà JAR-STD.
     JAR-OPS 3.430. Åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè íà âåðòîëåòíèòå ëåòèùà - îáùè
     ïîëîæåíèÿ (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.430.)
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè çà âñÿêî âåðòîëåòíî ëåòèùå, êîåòî
ïëàíèðà äà èçïîëçâà, åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè, íå ïî-íèñêè îò ñòîéíîñòèòå,
ïîñî÷åíè â Ïðèëîæåíèå 1. Ìåòîäúò çà îïðåäåëÿíå íà òåçè ìèíèìóìè òðÿáâà äà å
ïðèåìëèâ çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Òåçè ìèíèìóìè íå òðÿáâà äà
áúäàò ïî-íèñêè îò ìèíèìóìèòå, óñòàíîâåíè îò äúðæàâàòà, íà ÷èÿòî òåðèòîðèÿ ñå
íàìèðà ñúîòâåòíîòî âåðòîëåòíî ëåòèùå, ñ èçêëþ÷åíèå, êîãàòî å ñïåöèàëíî
îäîáðåíî îò òàçè äúðæàâà.
     Çàáåëåæêà: Ãîðíèÿò ïàðàãðàô íå çàáðàíÿâà ïî âðåìå íà ïîëåò äà ñå
èç÷èñëÿâàò ìèíèìóìèòå çà íåïëàíèðàíî ðåçåðâíî ëåòèùå, àêî òîâà ñòàâà â
ñúîòâåòñòâèå ñ ïðèåò ìåòîä.
     (b) Ïðè îïðåäåëÿíå íà åêñïëîàòàöèîííèòå ìèíèìóìè, êîèòî ùå ñå ïðèëàãàò
çà âñåêè âèä ïîëåòè, îïåðàòîðúò òðÿáâà èçöÿëî äà ñå ñúîáðàçè ñ:
     (1) òèïà, åêñïëîàòàöèîííèòå õàðàêòåðèñòèêè è õàðàêòåðèñòèêèòå íà
óïðàâëÿåìîñò íà âåðòîëåòà;
     (2) ñúñòàâà íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ, íåãîâàòà êîìïåòåíòíîñò è îïèò;
     (3) ðàçìåðèòå è õàðàêòåðèñòèêèòå íà FATO (Final approach and take-off
area - çîíà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä è èçëèòàíå)/ÏÈÊ, êîèòî ìîæå äà áúäàò èçáðàíè
çà èçïîëçâàíå;
     (4) ñúîòâåòñòâèåòî è åêñïëîàòàöèîííèòå õàðàêòåðèñòèêè íà íàëè÷íèòå
âèçóàëíè è íåâèçóàëíè íàçåìíè ñðåäñòâà; (Âæ. AMC OPS 3.430(b)(4).)
     (5) îáîðóäâàíåòî íà âåðòîëåòà çà öåëèòå íà íàâèãàöèÿòà è/èëè êîíòðîë íà
ïúòíàòà ëèíèÿ íà ïîëåòà, ñïîðåä ñëó÷àÿ, â ïðîöåñà íà èçëèòàíå, çàõîä çà
êàöàíå, èçðàâíÿâàíå, êàöàíå, âèñåíå, êàöàíå, èçòúðêàëâàíå è ïðåìèíàâàíå íà
âòîðè êðúã;
     (6) ïðåïÿòñòâèÿòà íà ïîäõîäà, ïðè ïðåìèíàâàíå íà âòîðè êðúã è çîíèòå çà
íàáèðàíå íà âèñî÷èíà, íåîáõîäèìè çà èçïúëíåíèåòî íà ïðîöåäóðè çà íåïðåäâèäåíè
ñëó÷àè, è îñèãóðÿâàíåòî íà íåîáõîäèìèòå áåçîïàñíè âèñî÷èíè íàä ïðåïÿòñòâèÿòà;
     (7) áåçîïàñíèòå àáñîëþòíè/îòíîñèòåëíè âèñî÷èíè íàä ïðåïÿòñòâèÿòà çà
ïðîöåäóðèòå çà èíñòðóìåíòàëåí çàõîä çà êàöàíå;
     (8) ìåòîäèòå çà îïðåäåëÿíå è äîêëàäâàíå íà ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ.
     JAR-OPS 3.435. Òåðìèíîëîãèÿ
     (a) Ïîíÿòèÿòà, èçïîëçâàíè â òîçè ïîäðàçäåë è íåäåôèíèðàíè â JAR-1, èìàò
ñëåäíèòå çíà÷åíèÿ:
     (1) Ïîëåò ïî êðúãà. Âèçóàëíàòà ôàçà îò çàõîäà çà êàöàíå ïî ïðèáîðè çà
äîâåæäàíå íà âåðòîëåòà â ïîëîæåíèå çà êàöàíå íà ïîëîñà, êîÿòî íå å ïîäõîäÿùî
ðàçïîëîæåíà çà êàöàíå îò ïðàâà. ðàçïîëîæåíà çà êàöàíå îò ïðàâà.
     (2) Ïðîöåäóðè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò (LVP): Ïðîöåäóðè, ïðèëàãàíè íà
ëåòèùå ñ öåë îñèãóðÿâàíå íà áåçîïàñíè ïîëåòè ïðè ïîäõîäè çà êàöàíå Êàòåãîðèÿ
II è Êàòåãîðèÿ III è èçëèòàíå ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò.
     (3) Èçëèòàíå ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò (LVTO): Èçëèòàíå, ïðè êîåòî
äàëå÷èíàòà íà âèäèìîñò íà ÏÈÊ (RVR) å ïîä 400 ì.
     (4) Çîíà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä è èçëèòàíå FATO (Final approach and take-off
area). Îïðåäåëåíà çîíà, íàä êîÿòî ñå èçâúðøâà ïîñëåäíàòà ôàçà íà ìàíüîâúðà çà
çàõîä çà çàâèñâàíå èëè êàöàíå è îò êîÿòî çàïî÷âà ìàíüîâúðúò çà èçëèòàíå è
êîãàòî FATO ñå èçïîëçâà îò âåðòîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1, âêëþ÷âà è
ðàçïîëàãàåìàòà çîíà çà ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî.
     (5) Âèçóàëåí çàõîä çà êàöàíå: Çàõîä çà êàöàíå, ïðè êîéòî íÿêîÿ ÷àñò èëè
öÿëàòà ïðîöåäóðà íà çàõîäà çà êàöàíå ïî ïðèáîðè íå å èçïúëíåíà è çàõîäúò çà
êàöàíå ñå èçïúëíÿâà ÷ðåç âèçóàëíî îðèåíòèðàíå ïî òåðåíà.
     (6) Äîëíà ãðàíèöà íà îáëàöèòå. Âèñî÷èíàòà íà îñíîâàòà íà íàé-íèñêèòå
íàáëþäàâàíè èëè ïðîãíîçèðàíè îáëà÷íè îáðàçóâàíèÿ â áëèçîñò äî ëåòèùåòî èëè
âåðòîëåòíîòî ëåòèùå, èëè â îïðåäåëåí ðàéîí çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
Âèñî÷èíàòà íà äîëíàòà ãðàíèöà íà îáëàöèòå îáèêíîâåíî ñå èçìåðâà íàä
âèñî÷èíàòà íà ëåòèùåòî, íî â ñëó÷àé íà ïîëåòè íàä ìîðå äîëíàòà ãðàíèöà ñå
èçìåðâà îò ìîðñêîòî ðàâíèùå.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.440. Ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò - îáùè ïðàâèëà (Âæ.
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.440.)
     (a) Îïåðàòîðúò íÿìà ïðàâî äà îñúùåñòâÿâà ïîëåòè íà âåðòîëåòè ïî
êàòåãîðèÿ II è III, îñâåí àêî:
     (1) âñåêè âåðòîëåò å ñåðòèôèöèðàí çà ïîëåòè ñ âèñî÷èíà çà âçåìàíå íà
ðåøåíèå ïîä 200 ôóòà èëè áåç âèñî÷èíà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå è îáîðóäâàí â
ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-AWO èëè ñ åêâèâàëåíòíî îáîðóäâàíå, ïðèåòî îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ;
     (2) å óñòàíîâåíà è ñå ïîääúðæà ïîäõîäÿùà ñèñòåìà çà ðåãèñòðèðàíå íà
óñïåøíèòå è íåóñïåøíèòå çàõîäè çà êàöàíå è/èëè àâòîìàòè÷íè êàöàíèÿ, çà
íàáëþäåíèå íà öÿëîñòíàòà áåçîïàñíîñò íà ïîëåòèòå;
     (3) òîçè âèä ïîëåòè å óòâúðäåí îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ;
     (4) ëåòàëíèÿò åêèïàæ ñå ñúñòîè íàé-ìàëêî îò äâàìà ïèëîòè; è
     (5) âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå ñå îïðåäåëÿ ïî ðàäèîâèñîòîìåð.
     (b) Îïåðàòîðúò íå òðÿáâà äà èçïúëíÿâà èçëèòàíå ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò,
ïðè RVR ïîä 150 m, îñâåí àêî íÿìà îäîáðåíèå îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.
     JAR-OPS 3.445. Ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò - èçèñêâàíèÿ êúì
     ëåòèùàòà
     (a) Îïåðàòîðúò íå òðÿáâà äà èçïîëçâà âåðòîëåòíî ëåòèùå çà ïîëåòè ïî
êàòåãîðèè II è III, îñâåí àêî ëåòèùåòî å îäîáðåíî çà òàêèâà ïîëåòè îò
äúðæàâàòà, íà ÷èÿòî òåðèòîðèÿ ñå íàìèðà.
     (b) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà ñå óáåäè, ÷å íà ëåòèùàòà, íà êîèòî ùå
îñúùåñòâÿâàò ïîëåòè â óñëîâèÿ íà îãðàíè÷åíà âèäèìîñò, ñà ñúçäàäåíè è âúâåäåíè
ïðîöåäóðè çà îãðàíè÷åíà âèäèìîñò.
     JAR-OPS 3.450. Ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò - îáó÷åíèå è êâàëèôèêàöèÿ
(Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.450.)
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïðåäè èçïúëíåíèå íà èçëèòàíå â óñëîâèÿ
íà íèñêà âèäèìîñò è ïîëåòè ïî êàòåãîðèè II è III:
     (1) Âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ:
     (i) äà å èçïúëíèë èçèñêâàíèÿòà çà îáó÷åíèå è ïðîâåðêà, ïðåäïèñàíè â
Ïðèëîæåíèå 1, âêëþ÷èòåëíî òðåíàæîðíà ïîäãîòîâêà çà ïîëåòè â óñëîâèÿ íà
îãðàíè÷èòåëíèòå ñòîéíîñòè íà äàëå÷èíàòà íà âèäèìîñò íà ÏÈÊ (RVR) è âèñî÷èíà
çà âçåìàíå íà ðåøåíèå (DÍ), ïðèëîæèìè êúì ðàçðåøåíèåòî íà îïåðàòîðà çà ïîëåòè
êàòåãîðèÿ II è III;
     (ii) äà å êâàëèôèöèðàí â ñúîòâåòñòâèå ñ Ïðèëîæåíèå 1;
     (2) Îáó÷åíèåòî è ïðîâåðêàòà íà êâàëèôèêàöèÿòà ñå èçïúëíÿâàò â
ñúîòâåòñòâèå ñ äåòàéëíà ó÷åáíà ïðîãðàìà, îäîáðåíà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ è âêëþ÷åíà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. Òîâà
îáó÷åíèå å êàòî äîïúëíèòåëíî êúì îáó÷åíèåòî, ïðåäïèñàíî â JAROPS ×àñò 3,
Ïîäðàçäåë N; è
     (3) Êâàëèôèêàöèÿòà íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ å êîíêðåòíà çà âèäà ïîëåòè è
òèïà âåðòîëåò.
     JAR-OPS 3.455. Ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò - åêñïëîàòàöèîííè
ïðîöåäóðè (LVP) (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAROPS 3.455.)
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðè è èíñòðóêöèè, êîèòî äà ñå
èçïîëçâàò çà èçëèòàíå â óñëîâèÿ íà îãðàíè÷åíà âèäèìîñò è ïîëåòè ïî êàòåãîðèè
II è III. Òåçè ïðîöåäóðè òðÿáâà äà áúäàò âêëþ÷åíè â Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè è äà ñúäúðæàò çàäúëæåíèÿòà íà ÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ
åêèïàæ ïî âðåìå íà ðóëèðàíå, èçëèòàíå, çàõîä çà êàöàíå, èçðàâíÿâàíå, âèñåíå,
êàöàíå, èçòúðêàëâàíå è ïðåìèíàâàíå íà âòîðè êðúã, ñúîòâåòíî.
     (b) Êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà òðÿáâà äà ñå óáåäè, ÷å:
     (1) ñúñòîÿíèåòî íà âèçóàëíèòå è íåâèçóàëíèòå ñðåäñòâà ñúîòâåòñòâà íà
èçèñêâàíèÿòà, ïðåäè äà ïðåäïðèåìå èçëèòàíå â óñëîâèÿòà íà îãðàíè÷åíà âèäèìîñò
èëè çàõîä çà êàöàíå ïî êàòåãîðèÿ II èëè III;
     (2) ñúîòâåòíèòå ïðîöåäóðè ïðè íàìàëåíà âèäèìîñò (LVP) ñà â ñèëà, â
ñúîòâåòñòâèå ñ èíôîðìàöèÿòà, ïîëó÷åíà îò ñëóæáèòå çà ÓÂÄ, ïðåäè äà ïðåäïðèåìå
èçëèòàíå â óñëîâèÿòà íà îãðàíè÷åíà âèäèìîñò èëè ïîäõîä çà êàöàíå ïî êàòåãîðèÿ
II èëè III; è
     (3) ÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ ñà ïîäõîäÿùî êâàëèôèöèðàíè ïðåäè
çàïî÷âàíåòî íà èçëèòàíå â óñëîâèÿòà íà îãðàíè÷åíà âèäèìîñò ïðè RVR ïîä 150 ì
èëè ïîäõîä çà êàöàíå ïî êàòåãîðèÿ II èëè III;
     (4) ×ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ ñà ïîäõîäÿùî êâàëèôèöèðàíè, ïðåäè äà
èçïúëíÿâàò
     JAR-OPS 3.460. Ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò - ìèíèìàëíî îáîðóäâàíå
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âêëþ÷è â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå
     íà ïîëåòè ìèíèìàëíî íåîáõîäèìîòî îáîðóäâàíå, êîåòî òðÿáâà áúäå èçïðàâíî
ïðè çàïî÷âàíåòî íà èçëèòàíå â óñëîâèÿòà íà îãðàíè÷åíà âèäèìîñò èëè ïîäõîä çà
êàöàíå ïî êàòåãîðèè II è III â ñúîòâåòñòâèå ñ ÐËÅ . çà ñúîòâåòíèÿ òèï
âåðòîëåò èëè äðóã îäîáðåí äîêóìåíò.
     (b) Êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà òðÿáâà äà ñå óâåðè, ÷å ñúñòîÿíèåòî íà
âåðòîëåòà è íà ñúîòâåòíèòå âåðòîëåòíè ñèñòåìè ñà ïîäõîäÿùè çà òèïà âèäà
ïîëåòè, êîèòî ùå ñå ïðîâåæäàò.
     JAR-OPS 3.465. Åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè çà ïîëåòè ïî ÏÂÏ
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 è 2 êúì JAR-OPS 3.465.)
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) Ïîëåòèòå ÏÂÏ ñå èçïúëíÿâàò ïî ïðàâèëàòà çà âèçóàëíè ïîëåòè è â
ñúîòâåòñòâèå ñ òàáëèöàòà â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR - OPS 3.465.
     (2) Ïðè óñëîâèÿòà íà ïîäòî÷êè (3) è (4) ïî-äîëó, âåðòîëåòèòå ëåòÿò ïðè
ïîëåòíà âèäèìîñò íå ïî-ìàëêî îò 1500 ì ïðåç äåíÿ è íå ïî-ìàëêî îò 5 êì ïðåç
íîùòà. Ïîëåòíàòà âèäèìîñò ìîæå äà ñå íàìàëè äî 800 ì çà êðàòêè ïåðèîäè ïðåç
äåíÿ, êîãàòî ñå âèæäà çåìÿòà, àêî âåðòîëåòúò ìàíåâðèðà ñúñ ñêîðîñò, êîÿòî ìó
îñèãóðÿâà äîñòàòú÷íî âúçìîæíîñòè äà íàáëþäàâà äðóãèòå âúçäóõîïëàâàòåëíè
ñðåäñòâà âúâ âúçäóõà, è äîñòàòú÷íî âðåìå çà èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíå ñ
ïðåïÿòñòâèÿ (âæ.ACJ OPS 3.456.). Ïîëåòèòå íà ìàëêà âèñî÷èíà íàä âîäà áåç
âèäèìîñò íà çåìÿòà ñå ðàçðåøàâàò ñàìî ïðè äîëíà ãðàíèöà íà îáëàöèòå íàä
600 ôóòà äåíåì è 1200 ôóòà íîùåì.
     (3) Âúâ âúçäóøíî ïðîñòðàíñòâî êëàñ G, êîãàòî ñå èçâúðøâàò ïîëåòè ìåæäó
âåðòîëåòíè ïëàòôîðìè è îòñå÷êàòà íàä âîäà å ïî-ìàëêà îò 10 ìîðñêè ìèëè,
ïîëåòèòå ïî ÏÂÏ ñå èçâúðøâàò ñúãëàñíî Ïðèëîæåíèå 2 êúì JAR-OPS 3.465; è
     (4) Ïðàâèëàòà çà ñïåöèàëíè ïîëåòè ïî ÏÂÏ òðÿáâà äà îòãîâàðÿò íà
äåéñòâàùèòå ìèíèìóìè íà ñòðàíàòà èëè çîíàòà.
     [Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS
     3.430. Åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè íà âåðòîëåòíèòå ëåòèùà
     (Âæ. IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.430.)
     (a) Åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè çà èçëèòàíå
     (1) Îáùè ïîëîæåíèÿ
(i) Óñòàíîâåíèòå îò îïåðàòîðà åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè çà èçëèòàíå
òðÿáâà äà áúäàò èçðàçåíè êàòî ãðàíèöà íà âèäèìîñòòà èëè äàëå÷èíàòà íà
âèäèìîñò íà ÏÈÊ (RVR), êàòî ñå îò÷èòàò âñè÷êè íåîáõîäèìè ôàêòîðè çà âñÿêî
âåðòîëåòíî ëåòèùå, ïëàíèðàíî çà èçïîëçâàíå, è õàðàêòåðèñòèêèòå íà âåðòîëåòà.
Êîãàòî å íàëèöå êîíêðåòíà íåîáõîäèìîñò äà ñå âèæäàò è èçáÿãâàò ïðåïÿòñòâèÿòà
ïðè îòëèòàíå è/èëè ïðèíóäèòåëíî êàöàíå, òðÿáâà äà ñå îïðåäåëÿò äîïúëíèòåëíè
óñëîâèÿ (íàïð. äîëíà ãðàíèöà íà îáëàöèòå).
(ii) Êîìàíäèðúò íà âåðòîëåòà íå òðÿáâà äà çàïî÷âà èçëèòàíå, äîêàòî
ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå çà èçëèòàíå íå ñå èçðàâíÿò
èëè ñòàíàò ïî-äîáðè îò ïðèëîæèìèòå ìèíèìóìè çà êàöàíå íà òîâà ëåòèùå, îñâåí
àêî íå å íà ðàçïîëîæåíèå ïîäõîäÿùî ðåçåðâíî ëåòèùå çà ëåòèùåòî çà èçëèòàíå.
(iii) Êîãàòî äîêëàäâàíàòà îáùà ìåòåîðîëîãè÷íà âèäèìîñò å ïîä
îïðåäåëåíàòà çà èçëèòàíå, à RVR íå å îáÿâåíà, èçëèòàíå ìîæå äà ñå çàïî÷íå
ñàìî â ñëó÷àé ÷å êîìàíäèðúò ìîæå äà îïðåäåëè äàëè RVR ïî ïðîòåæåíèå íà
FATO/ÏÈÊ å ðàâíà èëè ïî-äîáðà îò íåîáõîäèìèÿ ìèíèìóì.
(iv) Êîãàòî îáùàòà ìåòåîðîëîãè÷íà âèäèìîñò è RVR íå ñà îáÿâåíè, èçëèòàíå
ìîæå äà ñå çàïî÷íå ñàìî â ñëó÷àé ÷å êîìàíäèðúò ìîæå äà îïðåäåëè äàëè RVR ïî
ïðîòåæåíèå íà FATO/ÏÈÊ å ðàâíà èëè ïî-äîáðà îò íåîáõîäèìèÿ ìèíèìóì.
(2) Âèçóàëåí îðèåíòèð.
(i) Ìèíèìóìúò çà èçëèòàíå òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè òàêà, ÷å äà ñå îñèãóðè
íàäåæäíî îðèåíòèðàíå, çà äà ñå óïðàâëÿâà âåðòîëåòúò êàêòî â ñëó÷àé íà
ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî ïðè íåáëàãîïðèÿòíè óñëîâèÿ, òàêà è ïðè ïðîäúëæåíî
èçëèòàíå ñëåä îòêàç íà êðèòè÷åí äâèãàòåë.
(ii) Ïðè íîùíè ïîëåòè òðÿáâà äà èìà íàçåìíî îñâåòëåíèå çà îñâåòÿâàíå íà
FATO/ÏÈÊ è âñè÷êè ïðåïÿòñòâèÿ, îñâåí àêî íå å äîãîâîðåíî äðóãî ñ
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
(3) Íåîáõîäèìà RVR/âèäèìîñò:
(i) çà ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè
Êëàñ 1 îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè âèäèìîñò íà ïîëîñàòà è îáùà
âèäèìîñò (RVR/VIS) êàòî âèäèìîñò çà èçëèòàíå â ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñëåäíàòà
òàáëèöà (Âæ. IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.430, ïîäòî÷êà (a)(3)(i):

 (ii) Çà ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 íà áðåãà êîìàíäèðúò òðÿáâà äà
èçëèòà ïðè ìèíèìàëíà âèäèìîñò 800 ì RVR/VIS è äà îñòàíå ïîä îáëàöèòå ïî âðåìå
íà ìàíåâðèðàíåòî ïðè èçëèòàíå, äîêàòî äîñòèãíå âúçìîæíîñòèòå íà
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1.
(iii) Çà ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 â ìîðåòî êîìàíäèðúò òðÿáâà äà
èçëèòà ïðè ìèíèìóì, íå ïî-ìàëúê îò òîçè çà êëàñ 1, è äà îñòàíå ïîä îáëàöèòå
ïî âðåìå íà ìàíåâðèðàíåòî ïðè èçëèòàíå, äîêàòî äîñòèãíå âúçìîæíîñòèòå íà
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1. (Âæ. çàáåëåæêà 1 êúì Òàáëèöà 1 ïî-ãîðå.)
(iv) Òàáëèöà 6 ïî-äîëó çà ïðåâðúùàíå íà äîêëàäâàíà ìåòåîðîëîãè÷íà
âèäèìîñò âúâ âèäèìîñò íà ïîëîñàòà (RVR) íå òðÿáâà äà ñå èçïîëçâà çà
èç÷èñëÿâàíå íà ìèíèìóìà çà èçëèòàíå.
(b) Íåòî÷åí ïîäõîä
(1) Ñèñòåìíè ìèíèìóìè
(i) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ñèñòåìíèòå ìèíèìóìè çà ïðîöåäóðèòå çà
íåòî÷åí çàõîä çà êàöàíå, áàçèðàùè ñå âúðõó èçïîëçâàíåòî íà ILS áåç ãëèñàäà
(ñàìî LLZ), VOR, NDB, SRAè VDF äà íå ñà ïîíèñêè îò ñòîéíîñòèòå çà ìèíèìàëíàòà
âèñî÷èíà íà ñíèæåíèå (MDH), äàäåíè â òàáëèöà 3 ïî-äîëó.	

 (2) Ìèíèìàëíà âèñî÷èíà íà ñíèæåíèå (MDH). Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè
ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà íà ñíèæàâàíå ïðè íåòî÷åí çàõîä çà êàöàíå äà íå å
ïî-ìàëêà îò:
(i) îòíîñèòåëíàòà âèñî÷èíà íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿ (ÎÑÍ)/
ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿ (ÎÑL) çà êàòåãîðèÿòà
âåðòîëåò; èëè îò
(ii) ñèñòåìíèÿ ìèíèìóì.
(3) Âèçóàëåí îðèåíòèð. Ïèëîòúò íå ìîæå äà ïðîäúëæàâà çàõîäà ïîä MDA/MDH,
îñâåí àêî íàé-ìàëêî åäèí îò ñëåäíèòå âèçóàëíè îðèåíòèðè çà FATO/ÏÈÊ, íà êîÿòî
ùå ñå èçâúðøè êàöàíåòî, å ÿñíî âèäèì è ìîæå äà áúäå îïîçíàò îò ïèëîòà:
(i) åëåìåíòè íà îñâåòèòåëíàòà ñèñòåìà íà ïîäõîäà;
(ii) ïðàãúò íà FATO/ÏÈÊ;
(iii) ìàðêèðîâêà íà ïðàãà;
(iv) îñâåòëåíèå íà ïðàãà;
(v) îïîçíàâàòåëíè ñâåòëèíè íà ïðàãà;
(vi) èíäèêàòîð íà âèçóàëíàòà ãëèñàäà;
(vii) çîíàòà çà îïèðàíå èëè ìàðêèðîâêà íà çîíàòà çà îïèðàíå;
(viii) ñâåòëèíè íà çîíàòà çà îïèðàíå;
(ix) ñâåòëèíè ïî êðàÿ íà FATO/ Ïîëîñàòà;
(4) Èçèñêâàíà âèäèìîñò íà ïîëîñàòà RVR. (Âæ. AMC OPS 3.430(b)(4).)
(i) Çà íåòî÷íè çàõîäè ñ âåðòîëåòè, èçïúëíÿâàùè ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè
Êëàñ 1 èëè 2, òðÿáâà äà ñå ïðèëàãàò ìèíèìóìèòå, äàäåíè â ñëåäíàòà òàáëèöà:

(ii) Êîãàòî òî÷êàòà çà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã ñå íàìèðà íà ïî-ìàëêî îò
1/2 ìîðñêà ìèëÿ îò ïðàãà çà êàöàíå, ìèíèìóìúò íà çàõîäà, äà äåí çà ïúëíî
îáîðóäâàíå ñúñ ñðåäñòâà, ìîæå äà ñå èçïîëçâà íåçàâèñèìî îò äúëæèíàòà íà
íàëè÷íèòå ñâåòëèíè íà ïîäõîäà. Îáà÷å ïàê ñå èçèñêâà ñòðàíè÷íî îñâåòëåíèå íà
FATO/ ÏÈÊ, îñâåòëåíèå íà ïðàãà è îñâåòëåíèå íà êðàÿ íà FATO/ÏÈÊ.
(iii) Íîùíè ïîëåòè. Çà ïîëåòè íîùåì ñå èçèñêâà íàçåìíî îñâåòëåíèå íà
FATO/ÏÈÊ è íà ïðåïÿòñòâèÿòà, îñâåí àêî å äîãîâîðåíî äðóãî ñ
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
(iv) Ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò. Ïðè ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò ìèíèìàëíàòà RVR å
800 ì èëè ìèíèìóìúò ñúãëàñíî Òàáëèöà 3 - êîåòî îò äâåòå å ïî-ãîëÿìî.
(c) Òî÷åí çàõîä - ïîëåòè êàòåãîðèÿ I
(1) Îáùè ïîëîæåíèÿ. Ïîëåòèòå ïî êàòåãîðèÿ I ïðåäñòàâëÿâàò òî÷åí çàõîä ïî
ïðèáîðè è êàöàíå ñ èçïîëçâàíå íà ILS, MLS èëè PAR ñ âèñî÷èíà íà âçåìàíå íà
ðåøåíèå, íå ïîìàëêà îò 200 ôóòà è ïðè âèçóàëíà âèäèìîñò íà ïîëîñàòà, íå
ïî-ìàëêà îò 500 ì.
(2) Âèñî÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèÿ. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè
âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå ïðè òî÷åí çàõîä ïî êàòåãîðèÿ I äà íå å
ïî-ìàëêà îò:
(i) ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå, ïîñî÷åíà â ÐËÅ íà
âåðòîëåòà;
(ii) ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà, äî êîÿòî ìîæå äà ñå èçïîëçâàò ñðåäñòâàòà çà
òî÷åí ïîäõîä, áåç äà å íåîáõîäèì âèçóàëåí îðèåíòèð;
(iii) îòíîñèòåëíàòà âèñî÷èíà íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿ
(ÎÑÍ)/ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿ (ÎÑL) çà êàòåãîðèÿòà
íà âåðòîëåòà; èëè
(iv) 200 ôóòà.
(3) Âèçóàëåí îðèåíòèð. Ïèëîòúò íå ìîæå äà ïðîäúëæàâà ïîäõîäà ïîä
âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå ïðè Êàòåãîðèÿ I, îïðåäåëåíà â ñúîòâåòñòâèå ñ
ïîäòî÷êà (c)(2) ïî-ãîðå, îñâåí àêî ïîíå åäèí îò ñëåäíèòå òðè âèçóàëíè
îðèåíòèðà íà æåëàíàòà ïîëîñà å ÿñíî âèäèì è ìîæå äà áúäå îïîçíàò îò ïèëîòà:
(i) åëåìåíòè íà îñâåòèòåëíàòà ñèñòåìà íà ïîäõîäà;
(ii) ïðàãà;
(iii) ìàðêèðîâêà íà ïðàãà;
(iv) îñâåòëåíèå íà ïðàãà;
(v) îïîçíàâàòåëíè ñâåòëèíè íà ïðàãà;
(vi) èíäèêàòîð íà âèçóàëíàòà ãëèñàäà;
(vii) çîíàòà çà îïèðàíå èëè ìàðêèðîâêà íà çîíàòà çà îïèðàíå;
(viii) ñâåòëèíè íà çîíàòà çà îïèðàíå; èëè
(ix) ñâåòëèíè ïî êðàÿ íà FATO/ Ïîëîñàòà;
(4) Èçèñêâàíà âèäèìîñò íà ïîëîñàòà RVR. Çà ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ I îò
âåðòîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 è 2 ñå ïðèëàãàò ñëåäíèòå ìèíèìóìè:

(ii) Êîãàòî òî÷êàòà çà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã ñå íàìèðà íà ïî-ìàëêî îò
1/2 ìîðñêà ìèëÿ îò ïðàãà çà êàöàíå, ìèíèìóìúò íà çàõîäà, äàäåí çà ïúëíî
îáîðóäâàíå ñúñ ñðåäñòâà, ìîæå äà ñå èçïîëçâà íåçàâèñèìî îò äúëæèíàòà íà
íàëè÷íèòå ñâåòëèíè íà ïîäõîäà. Îáà÷å ïàê ñå èçèñêâà ñòðàíè÷íî îñâåòëåíèå íà
FATO/ ÏÈÊ, îñâåòëåíèå íà ïðàãà è îñâåòëåíèå íà êðàÿ íà FATO/ÏÈÊ.
(iii) Íîùíè ïîëåòè. Çà ïîëåòè íîùåì ñå èçèñêâà íàçåìíî îñâåòëåíèå íà
FATO/ÏÈÊ è íà ïðåïÿòñòâèÿòà, îñâåí àêî å äîãîâîðåíî äðóãî ñ
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
(iv) Ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò. Ïðè ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
èç÷èñëè ìèíèìàëíàòà âèäèìîñò RVR ñúãëàñíî JAR-OPS 3.430 è òîâà Ïðèëîæåíèå.
Âèäèìîñò RVR ïîä 800 ì íå ñå äîïóñêà, îñâåí êîãàòî ñå èçïîëçâà ïîäõîäÿù
àâòîïèëîò, ñâúðçàí ñ ILS èëè MLS, ïðè êîéòî ñëó÷àé ñå ïðèëàãà íîðìàëíèÿò
ìèíèìóì. Ïðèëàãàíàòà âèñî÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå íå òðÿáâà äà áúäå
ïî-ìàëêà îò 1.25 ïúòè ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà, èçïîëçâàíà çà àâòîïèëîòà.
(d) Òî÷åí çàõîä íà ñóøà - ïîëåòè êàòåãîðèÿ II (Âæ. IEM êúì JAROPS 3.430,
ïîäòî÷êà (d).)
(1) Îáùè ïîëîæåíèÿ. Ïîëåòèòå ïî êàòåãîðèÿ II ïðåäñòàâëÿâàò òî÷åí çàõîä
ïî ïðèáîðè è êàöàíå ñ èçïîëçâàíå íà ILS èëè MLS ñ:
(i) Âèñî÷èíà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå ïîä 200 ôóòà, íî íå ïî-íèñêà îò 100
ôóòà; è
(ii) Âèäèìîñò íà ïîëîñàòà, íå ïî-ìàëêà îò 300 ì.
(2) Âèñî÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè
âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå ïðè òî÷åí çàõîä ïî êàòåãîðèÿ II äà íå å
ïî-ìàëêà îò:
(i) ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå, ïîñî÷åíà â ÐËÅ íà
âåðòîëåòà;
(ii) ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà, äî êîÿòî ìîæå äà ñå èçïîëçâàò ñðåäñòâàòà çà
òî÷åí ïîäõîä, áåç äà å íåîáõîäèì âèçóàëåí îðèåíòèð;
(iii) îòíîñèòåëíàòà âèñî÷èíà íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿ
(ÎÑÍ)/ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿ (ÎÑL) çà êàòåãîðèÿòà
íà âåðòîëåòà; èëè
(iv) âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå, ðàçðåøåíà çà åêèïàæà; èëè
(v) 100 ôóòà.
(3) Âèçóàëåí îðèåíòèð. Ïèëîòúò íå ìîæå äà ïðîäúëæàâà çàõîäà ïîä
âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå ïðè Êàòåãîðèÿ II, îïðåäåëåíà â ñúîòâåòñòâèå
ñ ïîäòî÷êà (d)(2) ïî-ãîðå, îñâåí àêî ïîñòèãíå è ïîääúðæà ñåãìåíò îò ïîíå òðè
ïîñëåäîâàòåëíè ëàìïè, íàïðèìåð íà îñåâàòà ëèíèÿ íà ñâåòëèíèòå íà ïîäõîäà, èëè
â çîíàòà íà îïèðàíå, èëè îñåâàòà ëèíèÿ íà FATO/ ÏÈÊ, èëè ñòðàíè÷íèòå ñâåòëèíè
íà FATO/ÏÈÊ, èëè êîìáèíàöèÿ îò òÿõ. Òîçè âèçóàëåí îðèåíòèð òðÿáâà äà âêëþ÷âà
ñòðàíè÷åí åëåìåíò íà çåìíàòà êîíôèãóðàöèÿ, íàïðèìåð ñâåòëèííèÿ õîðèçîíò íà
ïîäõîäà èëè ïðàãà íà ïîëîñàòà, èëè ëàìïèòå íà îñâåòëåíèåòî íà çîíàòà íà
îïèðàíå.
(4) Èçèñêâàíà âèäèìîñò íà ïîëîñàòà RVR. Çà ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ II îò
âåðòîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 ñå ïðèëàãàò ñëåäíèòå ìèíèìóìè:

 (e) Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
(f) Ïîëåò ïî êðúãà íàä ñóøà
(1) Ïîëåò ïî êðúãà å òåðìèí çà îïèñâàíå íà âèçóàëíèÿ åòàï ïðè çàõîä ïî
ïðèáîðè, ñ êîéòî âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî ñå èçâåæäà â ïîëîæåíèå çà
êàöàíå íà FATO/ÏÈÊ, êîÿòî íå å ðàçïîëîæåíà óäîáíî çà êàöàíå îò ïðàâà.
(2) Çà ïîëåò ïî êðúãà îïðåäåëåíàòà MDH íå ìîæå äà áúäå ïî-ìàëêî îò 250
ôóòà, à ìåòåîðîëîãè÷íàòà âèäèìîñò ïîä 800 ì.	
Çàáåëåæêà. Âèçóàëíîòî ìàíåâðèðàíå (ïîëåòúò ïî êðúãà) ïî ïðåäïèñàí ìàðøðóò å
ïðèåìëèâà ïðîöåäóðà ïî ñìèñúëà íà òîçè ïàðàãðàô.
(g) Âèçóàëåí ïîäõîä. Îïåðàòîðúò íå òðÿáâà äà èçïîëçâà RVR ïîìàëêî îò
800 ì çà âèçóàëåí çàõîä.
(h) Ïðåâðúùàíå íà ñúîáùåíà ìåòåîðîëîãè÷åñêà âèäèìîñò (VIS) âúâ âèäèìîñò
íà ïîëîñàòà (RVR).
(1) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âçåìå ìåðêè ïðåâðúùàíåòî íà ìåòåîðîëîãè÷íàòà
âèäèìîñò â RVR äà íå ñå èçïîëçâà çà èç÷èñëåíèå íà ìèíèìóìà çà èçëèòàíå,
ìèíèìóìè Êàòåãîðèÿ II èëè III èëè êîãàòî èìà ñúîáùåíà RVR.
(2) Ïðè ïðåâðúùàíåòî íà ìåòåîðîëîãè÷íàòà âèäèìîñò â RVR ïðè âñè÷êè äðóãè
îáñòîÿòåëñòâà, ðàçëè÷íè îò òåçè â ïîäòî÷êà (h)(1) ïî-ãîðå, îïåðàòîðúò òðÿáâà
äà îñèãóðè èçïîëçâàíåòî íà äîëíàòà òàáëèöà:

 (i) Çàõîä çà êàöàíå ïî áîðäåí ðàäèîëîêàòîð (Airborne Radar Approach -
ARA) çà ïîëåòè íàä âîäà. (Âæ. IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.430,
ïîäòî÷êà (i)).
(1) Îáùè ïîëîæåíèÿ
(i) Îïåðàòîðúò íÿìà ïðàâî äà èçâúðøâà ïîëåòè ñ ARA, îñâåí àêî òîâà ìó å
ðàçðåøåíî îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
(ii) Çàõîä çà êàöàíå ïî áîðäåí ðàäèîëîêàòîð (ARA) ñå ðàçðåøàâà ñàìî êúì
äâèæåùè ñå íåôòåíè ñîíäè èëè êîðàáè, êîãàòî ñå èçïîëçâà ìíîãî÷ëåíåí åêèïàæ.
(iii) Êîìàíäèðúò íå òðÿáâà äà èçïúëíÿâà çàõîä çà êàöàíå ïî áîðäåí
ðàäèîëîêàòîð, àêî ëîêàòîðúò íå ìîæå äà îñèãóðè íàñî÷âàíå ïî êóðñà çà
îñèãóðÿâàíå íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà.
(iv) Ïðåäè çàïî÷âàíå íà ôèíàëíèÿ çàõîä êîìàíäèðúò òðÿáâà äà ñå óáåäè, ÷å
íà åêðàíà ñúùåñòâóâà ñâîáîäíà òðàåêòîðèÿ çà åòàïèòå íà ôèíàëíèÿ çàõîä è çà
ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã. Àêî ñòðàíè÷íîòî ðàçñòîÿíèå îò äàäåíî ïðåïÿòñòâèå å
ïîìàëêî îò 1.0 ìîðñêà ìèëÿ, êîìàíäèðúò òðÿáâà:
(A) Äà ïîäõîäè êúì áëèçêî íàìèðàùî ñå ñúîðúæåíèå öåë è ñëåä òîâà äà
ïðîäúëæè âèçóàëíî êúì ñúîðúæåíèåòî öåë; èëè
(B) Äà èçïúëíè çàõîä îò äðóãî íàïðàâëåíèå, âîäåùî äî âêëþ÷âàíå çà ïîëåò
ïî êðúãà.
(v) Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà ñå óáåäè, ÷å äîëíàòà ãðàíèöà å äîñòàòú÷íî
âèñîêà íàä âåðòîëåòíàòà ïàëóáà çà îñèãóðÿâàíå íà áåçîïàñíî êàöàíå.
(2) Ìèíèìàëíà âèñî÷èíà íà ñíèæåíèå (MDH). Íåçàâèñèìî îò ìèíèìóìèòå â
ïîäòî÷êè (i) è (ii) ïî-äîëó, MDH íå áèâà äà áúäå ïî-ìàëêî îò 50 ôóòà íàä
âèñî÷èíàòà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà.
(i) Ìèíèìàëíà âèñî÷èíà íà ñíèæåíèå MDH ñå îïðåäåëÿ ñ ðàäèîâèñîòîìåð. Ïðè
çàõîä çà êàöàíå ïî áîðäåí ðàäèîëîêàòîð MDH íå òðÿáâà äà áúäå ïî-ìàëêà îò:
(A) 200 ôóòà äåíåì;
(B) 300 ôóòà íîùåì.
(3) Ìèíèìàëíà âèñî÷èíà íà ñíèæåíèå (MDA). Ìèíèìàëíà âèñî÷èíà íà ñíèæåíèå
ìîæå äà ñå èçïîëçâà ñàìî àêî íå å èçïðàâåí ðàäèîâèñîòîìåðúò. MDA òðÿáâà äà
áúäå íàé-ìàëêî MDA+200 ôóòà è ñå áàçèðà íà êàëèáðèðàí áàðîìåòúð â
äåñòèíàöèÿòà èëè íà íàé-íèñêîòî ïðîãíîçíî QNH çà ðåãèîíà.
(4) Äàëå÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå. Äàëå÷èíàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå íå
òðÿáâà äà áúäå ïî-ìàëêî îò 0,75 ìîðñêè ìèëè, îñâåí àêî îïåðàòîðúò íå å
ïîêàçàë ïðåä Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, ÷å ìîæå äà ñå èçïîëçâà
ïî-ìàëêà äàëå÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå ïðè ïðèåìëèâî íà áåçîïàñíîñòòà.
(5) Âèçóàëåí îðèåíòèð. Ïèëîòèòå íÿìàò ïðàâî äà ïðîäúëæàâàò çàõîäà çà
êàöàíå ñëåä äàëå÷èíàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå èëè ïîä MDH/MDA, àêî íå ñà
óñòàíîâèëè âèçóàëåí êîíòàêò ñ äåñòèíàöèÿòà.
(6) Ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò. Ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà çà ñíèæåíèå MDH/MDA òðÿáâà
äà áúäå 100 ôóòà ïî-ãîëÿìà îò èç÷èñëåíàòà ñ èçïîëçâàíå íà ïîäòî÷êè (2) è (3)
ïî-ãîðå. Äàëå÷èíàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå òðÿáâà äà áúäå íå ïî-ìàëêà îò 1,0
ìîðñêà ìèëÿ.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]	

     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.440.
     Ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò - Îáùè åêñïëîàòàöèîííè ïðàâèëà
     (a) Îáùè ïîëîæåíèÿ. Çà âúâåæäàíå è îäîáðåíèå íà ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà
âèäèìîñò ñå ïðèëàãàò ñëåäíèòå ïðîöåäóðè.
     (b) Åêñïëîàòàöèîííà äåìîíñòðàöèÿ íà âåðòîëåòíèòå ñèñòåìè. Îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà èçïúëíè èçèñêâàíèÿòà, ïðåäïèñàíè â ïîäòî÷êà (c) ïî-äîëó, êîãàòî
âúâåæäà íîâ çà JAA òèï âåðòîëåò çà ïîëåòè â Êàòåãîðèÿ II èëè III.
     Çàáåëåæêà: Çà òèïîâå âåðòîëåòè, êîèòî âå÷å ñå èçïîëçâàò çà ïîëåòè ïî
Êàòåãîðèÿ II è III â äðóãà ñòðàíà îò JAA, âìåñòî òîâà ñå ïðèëàãà ïðîãðàìà çà
äîêàçâàíå â õîäà íà åêñïëîàòàöèÿòà ïî ïàðàãðàô (f).
     (1) Åêñïëîàòàöèîííà íàäåæäíîñò. Ïðîöåíòúò íà óñïåøíèòå îïèòè òðÿáâà äà
áúäå íå ïî-ìàëúê îò èçèñêâàíèÿ îò JAR-AWO.
     (2) Êðèòåðèè çà óñïåøåí çàõîä. Åäèí çàõîä ñå ñìÿòà çà óñïåøåí, àêî:
     (i) Êðèòåðèèòå ñà ñúãëàñíî ïîñî÷åíîòî â JAR-AWO èëè íåãîâ åêâèâàëåíò;
     (ii) Íÿìà îòêàçè íà ñúîòâåòíèòå ñèñòåìè íà âåðòîëåòà.
     (c) Ñúáèðàíå íà äàííè ïî âðåìå íà äåìîíñòðàöèÿòà íà ñèñòåìèòå íà
âåðòîëåòà. Îáùè ïîëîæåíèÿ.
     (1) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ðàçðàáîòè ñèñòåìà çà äîêëàäâàíå, êîÿòî äà äàâà
âúçìîæíîñò äà ñå ïðàâÿò ïðîâåðêè è ïåðèîäè÷íè ïðåãëåäè ïî âðåìå íà
åêñïëîàòàöèîííèÿ ïåðèîä íà îöåíêà, ïðåäè îïåðàòîðúò äà ïîëó÷è ðàçðåøåíèå çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ II è III. Ñèñòåìàòà çà äîêëàäâàíå òðÿáâà
äà îáõâàùà âñè÷êè óñïåøíè è íåóñïåøíè çàõîäè, çàåäíî ñ ïðè÷èíèòå çà
ïîñëåäíèòå, è äà ñúäúðæà çàïèñè çà ïîâðåäèòå íà êîìïîíåíòè íà ñèñòåìèòå.
Òàçè ñèñòåìà çà äîêëàäâàíå òðÿáâà äà ñå áàçèðà íà äîêëàäèòå íà ëåòàòåëíèòå
åêèïàæè è íà àâòîìàòè÷íèòå çàïèñè, êàêòî ñå ïðåäïèñâà â ïàðàãðàôè (d) è (e)
ïî-äîëó.
     (2) Îò÷èòàíåòî íà çàõîäèòå ìîæå äà ñå ïðàâè ïî âðåìå íà íîðìàëíèòå
ëèíåéíè ïîëåòè èëè ïðè äðóãè ïîëåòè, èçïúëíÿâàíè îò îïåðàòîðà.
     (d) Ñúáèðàíå íà äàííè ïî âðåìå íà äåìîíñòðàöèÿ íà áîðäíèòå ñèñòåìè -
ïîëåòè ñ âèñî÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå, íå ïî-ìàëêî îò 50 ôóòà.
     (1) Ïðè ïîëåòè ñ âèñî÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå íå ïî-ìàëêî îò 50 ôóòà
äàííèòå òðÿáâà äà ñå çàïèñâàò è îöåíÿâàò îò îïåðàòîðà è êîãàòî å íåîáõîäèìî,
îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (2) Äîñòàòú÷íî å åêèïàæúò íà âåðòîëåòà äà çàïèøå ñëåäíèòå äàííè:
     (i) Âåðòîëåòíî ëåòèùå è èçïîëçâàíà ïîëîñà;
     (ii) Ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ.
     (iii) ×àñ;
     (iv) Ïðè÷èíà çà îòêàçà, äîâåë äî ïðåêðàòÿâàíå íà çàõîäà;
     (v) Àäåêâàòíîñò íà óïðàâëåíèåòî ïî ñêîðîñò;
     (vi) Òðèìóâàíå â ìîìåíòà íà èçêëþ÷âàíå íà àâòîìàòè÷íàòà ñèñòåìà çà
óïðàâëåíèå íà ïîëåòà;
     (vii) Ñúâìåñòèìîñò íà àâòîìàòè÷íàòà ñèñòåìà çà óïðàâëåíèå íà ïîëåòà,
êóðñîâèÿ àâòîìàò è èçõîäíèòå äàííè;
     (viii) Èíäèêàöèÿ íà ïîëîæåíèåòî íà âåðòîëåòà ïî îòíîøåíèå íà ñðåäíàòà
ëèíèÿ íà ILS ïðè ñíèæåíèå ïðåç 30 ì (100 ôóòà) è
     (ix) Ïîëîæåíèå ïðè îïèðàíå.
     (3) Áðîÿò íà çàõîäèòå, êàêòî å îäîáðåíî îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, íàïðàâåíè ïî âðåìå íà ïúðâîíà÷àëíàòà îöåíêà, òðÿáâà äà áúäå
äîñòàòú÷åí, çà äà äåìîíñòðèðà, ÷å õàðàêòåðèñòèêèòå íà ñèñòåìàòà ïðè
ôàêòè÷åñêè âúçäóøíè ïðåâîçè ñà òàêèâà, ÷å äà âîäÿò äî 90% óâåðåíîñò è 95%
óñïåøíè çàõîäè.
     (e) Ñúáèðàíå íà äàííè ïî âðåìå íà äåìîíñòðàöèÿ íà áîðäíèòå ñèñòåìè íà -
ïîëåòè ñ âèñî÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå ïî-ìàëêî îò 50 ôóòà èëè áåç DH.
     (1) Ïðè ïîëåòè ñ DH ïîä 50 ì èëè áåç DH â äîïúëíåíèå êúì äîêëàäèòå íà
åêèïàæèòå òðÿáâà äà ñå èçïîëçâà áîðäåí ðåãèñòðàòîð íà äàííèòå èëè äðóãî
îáîðóäâàíå, äàâàùî ïîäõîäÿùà èíôîðìàöèÿ, çà äà ñå ïîòâúðæäàâà, ÷å ñèñòåìèòå
ðàáîòÿò, êàêòî å ïðåäâèäåíî ïðè ôàêòè÷åñêî èçïúëíåíèå íà âúçäóøíè ïðåâîçè.
Íåîáõîäèìè ñà ñëåäíèòå äàííè:
     (i) Ðàçïðåäåëåíèå íà îòêëîíåíèÿòà íà ILS íà 30 ì (100 ôóòà), ïðè îïèðàíå
è àêî å óìåñòíî, ïðè èçêëþ÷âàíå íà ñèñòåìàòà çà óïðàâëåíèå íà èçòúðêàëâàíåòî
è ìàêñèìàëíèòå ñòîéíîñòè íà îòêëîíåíèÿòà ìåæäó òåçè òî÷êè; è
     (ii) Âåðòèêàëíà ñêîðîñò ïðè îïèðàíåòî.
     (2) Âñÿêî íàðóøåíèå ïðè êàöàíå òðÿáâà äà ñå ðàçñëåäâà èçöÿëî ñ
èçïîëçâàíå íà íàëè÷íèòå äàííè çà îïðåäåëÿíå íà ïðè÷èíàòà.
     (f) Èçïèòàíèÿ ïî âðåìå íà åêñïëîàòàöèÿòà
     Çàáåëåæêà: Îïåðàòîð, èçïúëíèë èçèñêâàíèÿòà íà ïîäòî÷êà (b) ïî-ãîðå, ùå
ñå ñìÿòà çà èçïúëíèë èçèñêâàíèÿòà çà èçïèòàíèÿ ïî âðåìå íà åêñïëîàòàöèÿòà,
ñúäúðæàùè ñå â òîçè ïàðàãðàô.
     (1) Ñèñòåìàòà òðÿáâà äà äåìîíñòðèðà íàäåæäíîñò è õàðàêòåðèñòèêè ïî âðåìå
íà ëèíåéíèòå ïîëåòè, îòãîâàðÿùè íà åêñïëîàòàöèîííàòà êîíöåïöèÿ. Íåîáõîäèìî å
äà ñå èçïúëíÿò äîñòàòú÷åí áðîé óñïåøíè êàöàíèÿ ïðè ëèíåéíèòå ïîëåòè,
îïðåäåëåíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, âêëþ÷èòåëíî
ó÷åáíî-òðåíèðîâú÷íè ïîëåòè, ñ èçïîëçâàíå íà ñèñòåìè çà àâòîìàòè÷íî êàöàíå è
èçòúðêàëâàíå, ìîíòèðàíè íà âñåêè òèï âåðòîëåò.
     (2) Äåìîíñòðàöèÿòà òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿâà ñ èçïîëçâàíå íà ILS Êàòåãîðèÿ
II èëè Êàòåãîðèÿ III. Îáà÷å, àêî îïåðàòîðúò ðåøè, äåìîíñòðàöèÿòà ìîæå äà ñå
íàïðàâè ñ äðóãè ñðåäñòâà ILS, àêî èìà çàïèñàíè äîñòàòú÷íî äàííè çà
îïðåäåëÿíå íà ïðè÷èíàòà çà íåçàäîâîëèòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè.
     (3) Àêî åäèí îïåðàòîð èìà âàðèàíòè íà åäèí è ñúùè òèï âåðòîëåò,
èçïîëçâàùè ñúùàòà îñíîâíà ñèñòåìà çà óïðàâëåíèå íà ïîëåòà è ñèñòåìà çà
èçîáðàçÿâàíå íà äàííèòå, èëè ðàçëè÷íè îñíîâíè ñèñòåìè çà óïðàâëåíèå íà ïîëåòà
è ñèñòåìè çà èçîáðàçÿâàíå íà äàííèòå íà ñúùèÿ òèï âåðòîëåò, îïåðàòîðúò òðÿáâà
äà ïîêàæå, ÷å âàðèàíòèòå îòãîâàðÿò íà êðèòåðèèòå çà õàðàêòåðèñòèêèòå íà
îñíîâíàòà ñèñòåìà, íî îïåðàòîðúò íå òðÿáâà äà ïðîâåæäà ïúëíà åêñïëîàòàöèîííà
äåìîíñòðàöèÿ íà âñåêè âàðèàíò.
     (4) Êîãàòî îïåðàòîðúò âúâåæäà òèï âåðòîëåò, êîéòî âå÷å å îäîáðåí îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ íà ñòðàíà . ÷ëåíêà íà JAA, çà ïîëåòè ïî
Êàòåãîðèÿ II è/èëè III, ìîæå äà áúäå îäîáðåíà ñúêðàòåíà ïðîãðàìà çà
èçïèòâàíå.
     (g) Íåïðåêúñíàò íàäçîð
     (1) Ñëåä ïîëó÷àâàíå íà ïúðâîíà÷àëíîòî ðàçðåøåíèå ïîëåòèòå òðÿáâà äà ñå
íàáëþäàâàò ïîñòîÿííî îò îïåðàòîðà çà îòêðèâàíå íà íåæåëàíè òåíäåíöèè, ïðåäè
òå äà ñà ñòàíàëè çàïëàõà. Çà ïîñòèãàíå íà òîâà ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò
äîêëàäèòå íà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè.
     (2) Ñëåäíàòà èíôîðìàöèÿ òðÿáâà äà ñå ñúõðàíÿâà 12 ìåñåöà:
     (i) Îáù áðîé íà çàõîäèòå, ïî òèïîâå âåðòîëåòè, ïðè êîèòî å èçïîëçâàíî
âåðòîëåòíîòî îáîðóäâàíå Êàòåãîðèÿ II è III çà èçïúëíåíèå íà óñïåøíè çàõîäè,
ôàêòè÷åñêè èëè ó÷åáíè, ïî ïðèëîæèìèòå ìèíèìóìè çà Êàòåãîðèÿ II èëè III; è
     (ii) Äîêëàäè çà íåóñïåøíè çàõîäè è/èëè àâòîìàòè÷íè êàöàíèÿ, ïî
âåðòîëåòíè ëåòèùà è ðåãèñòðàöèÿ íà âåðòîëåòèòå, ðàçäåëåíè â ñëåäíèòå
êàòåãîðèè:
     (A) Îòêàçè íà áîðäíî îáîðóäâàíå;
     (B) Çàòðóäíåíèÿ îò íàçåìíî îáîðóäâàíå;
     (Ñ) Ïðîñòàðòèðàíèÿ ïî óêàçàíèÿ íà ðúêîâîäèòåëÿ íà ïîëåòè;
     (D) Äðóãè ïðè÷èíè.
     (3) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ïðîöåäóðà çà íàáëþäåíèå íà
õàðàêòåðèñòèêèòå íà ñèñòåìèòå çà àâòîìàòè÷íî êàöàíå íà âñåêè âåðòîëåò.
     (h) Ïðåõîäíè ïåðèîäè
     (1) Îïåðàòîðè áåç ïðåäèøåí îïèò â Êàòåãîðèÿ II èëè III
     (i) Îïåðàòîð áåç ïðåäèøåí îïèò â Êàòåãîðèÿ II èëè III ìîæå äà ïîëó÷è
ðàçðåøåíèå çà ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ II èëè IIIÀ, àêî èìà íàé-ìàëêî 6 ìåñåöà
îïèò â ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ I íà òèïà âåðòîëåò.
     (ii) Ñëåä èçïúëíåíèå íà 6 ìåñåöà ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ II èëè IIIÀ íà òèïà
âåðòîëåò, îïåðàòîðúò ìîæå äà áúäå îäîáðåí çà ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ IIIÂ. Êîãàòî
äàâà òàêîâà ðàçðåøåíèå, Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà íàëîæè
ïî-âèñîê ìèíèìóì îò íàé-íèñêèÿ ïðèëîæèì çà äîïúëíèòåëåí ïåðèîä. Óâåëè÷àâàíåòî
íà ìèíèìóìà îáèêíîâåíî ñå îòíàñÿ ñàìî çà RVR è/èëè îãðàíè÷åíèå çà ïîëåòè áåç
âèñî÷èíà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå è òðÿáâà äà ñå èçáåðå òàêà, ÷å äà íå èçèñêâà
ïðîìåíè â åêñïëîàòàöèîííèòå ïðîöåäóðè.
     (2) Îïåðàòîðè ñ ïðåäèøåí îïèò â Êàòåãîðèÿ II èëè III. Îïåðàòîð ñ
ïðåäèøåí îïèò â Êàòåãîðèÿ II èëè III ìîæå äà ïîëó÷è ðàçðåøåíèå çà ñúêðàòåí
ïðåõîäåí ïåðèîä ñëåä ïîäàâàíå íà çàÿâëåíèå äî Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.
     (i) Ïîääðúæêà íà îáîðóäâàíåòî çà Êàòåãîðèÿ II, Êàòåãîðèÿ III è LVTO.
Èíñòðóêöèèòå çà ïîääðúæêàòà íà áîðäíèòå ñèñòåìè çà íàñî÷âàíå òðÿáâà äà ñå
îïðåäåëÿò îò îïåðàòîðà ñúñ ñúòðóäíè÷åñòâîòî íà ïðîèçâîäèòåëÿ è äà áúäàò
âêëþ÷åíè â ïðîãðàìàòà çà ïîääðúæêà íà âåðòîëåòèòå íà îïåðàòîðà, ïðåäïèñàíà â
×àñò-M - M.A.302 Ïðîãðàìà çà ïîääðúæêà, êîÿòî òðÿáâà äà áúäå
îäîáðåíà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
[Ïîïð. 4, 1.12.06]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.450.
     Ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò - Îáó÷åíèå è êâàëèôèêàöèÿ
     (a) Îáùè ïîëîæåíèÿ. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïðîãðàìèòå çà
ïîäãîòîâêà íà ÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ çà ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà
âèäèìîñò äà âêëþ÷âàò ñòðóêòóðèðàíè êóðñîâå çà íàçåìíà ïîäãîòîâêà, òðåíàæîð
è/èëè ëåòàòåëíî îáó÷åíèå. Îïåðàòîðúò ìîæå äà ñúêðàòè ñúäúðæàíèåòî íà
êóðñîâåòå, êàêòî å óêàçàíî â ïîäòî÷êè (2) è (3) ïî-äîëó, ïðè ïîëîæåíèå ÷å
ñúäúðæàíèåòî íà ñúêðàòåíèòå êóðñîâå å ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.
     (2) ×ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíè åêèïàæè áåç îïèò â Êàòåãîðèÿ II èëè Êàòåãîðèÿ
III òðÿáâà äà çàâúðøàò ïúëíàòà ïðîãðàìà çà îáó÷åíèå, ïðåäïèñàíà â ïîäòî÷êà
(b), (c) è (d) ïî-äîëó.
     (3) ×ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíè åêèïàæè ñ îïèò â Êàòåãîðèÿ II èëè Êàòåãîðèÿ
III ñ äðóã JAA îïåðàòîð ìîãàò äà ïðåìèíàò ñúêðàòåí êóðñ íàçåìíà ïîäãîòîâêà.
     (4) ×ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíè åêèïàæè ñ îïèò â Êàòåãîðèÿ II èëè Êàòåãîðèÿ
III ñúñ ñúùèÿ îïåðàòîð ìîãàò äà ïðåìèíàò êóðñ íàçåìíà ïîäãîòîâêà, êóðñ íà
òðåíàæîð è/èëè êóðñ çà ëåòàòåëíî îáó÷åíèå. Ñúêðàòåíèÿò êóðñ òðÿáâà äà
âêëþ÷âà íàé-ìàëêî èçèñêâàíèÿòà íà ïîäòî÷êè (d)(1), (d)(2)(i) èëè (d)(2)(ii),
ñïîðåä ñëó÷àÿ, è (d)(3)(i).
     (b) Íàçåìíà ïîäãîòîâêà. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïúðâîíà÷àëíèÿò êóðñ
çà íàçåìíà ïîäãîòîâêà çà ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò äà âêëþ÷âà íàé-ìàëêî
ñëåäíîòî:
     (1) Õàðàêòåðèñòèêè íà ILS è/èëè MLS;
     (2) Õàðàêòåðèñòèêè íà âèçóàëíèòå ñðåäñòâà;
     (3) Õàðàêòåðèñòèêè íà ìúãëàòà;
     (4) Åêñïëîàòàöèîííè âúçìîæíîñòè è îãðàíè÷åíèÿ íà êîíêðåòíàòà áîðäíà
ñèñòåìà;
     (5) Âëèÿíèå íà âàëåæèòå, íàòðóïâàíåòî íà ëåä, ñðåç íà âÿòúðà íà ìàëêà
âèñî÷èíà è òóðáóëåíòíîñò;
     (6) Âëèÿíèå íà êîíêðåòíè íåèçïðàâíîñòè íà âåðòîëåòà;
     (7) Èçïîëçâàíå è îãðàíè÷åíèÿ íà ñèñòåìèòå çà îöåíêà íà RVR;
     (8) Ïðèíöèïè íà èçèñêâàíèÿòà çà ïðåëèòàíå íà ïðåïÿòñòâèÿ;
     (9) Ðàçïîçíàâàíå è äåéñòâèÿ, êîèòî òðÿáâà äà ñå ïðåäïðèåìàò â ñëó÷àé íà
îòêàç íà JAR-OPS 3 Ïîäðàçäåë E íàçåìíî îáîðóäâàíå;
     (10) Ïðîöåäóðè è ïðåäïàçíè ìåðêè âúâ âðúçêà ñ äâèæåíèå ïî çåìÿòà ïðè
ïîëåòè, êîãàòî RVR Å 400 ì èëè ïîìàëêî è äîïúëíèòåëíè ïðîöåäóðè, êîèòî ñå
èçèñêâàò çà èçëèòàíå â óñëîâèÿ ïîä 150 ì;
     (11) Çíà÷åíèå íà âèñî÷èíèòå çà âçåìàíå íà ðåøåíèå, áàçèðàùè ñå íà
ðàäèîâèñîòîìåðè è âëèÿíèå íà ïðîôèëà íà òåðåíà â çîíàòà íà ïîäõîäà âúðõó
ïîêàçàíèÿòà íà ðàäèîâèñîòîìåðà è âúðõó ñèñòåìèòå çà àâòîìàòè÷åí çàõîä è
êàöàíå;
     (12) Âàæíîñò è çíà÷åíèå íà ïðåäóïðåæäåíèåòî çà âèñî÷èíà, àêî å
ïðèëîæèìî, è äåéñòâèÿ â ñëó÷àé íà ïîâðåäà íàä è ïîä ïðåäóïðåæäåíèåòî çà
âèñî÷èíà (Alert Height);
     (13) Êâàëèôèêàöèîííè èçèñêâàíèÿ çà ïðèäîáèâàíå è ïîääúðæàíå íà
ðàçðåøåíèå çà èçïúëíåíèå íà èçëèòàíèÿ ïðè ìàëêà âèäèìîñò è ïîëåòè Êàòåãîðèÿ
 II è III; è
     (14) Âàæíîñò íà ïðàâèëíîòî ñÿäàíå è ïîëîæåíèåòî íà î÷èòå.
     (c) Îáó÷åíèå íà ïîëåòåí òðåíàæîð è/èëè ëåòàòåëíà ïîäãîòîâêà
     (1) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïîëåòíèÿò òðåíàæîð è /èëè ëåòàòåëíàòà
ïîäãîòîâêà çà ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò äà âêëþ÷âàò:
     (i) Ïðîâåðêè çà çàäîâîëèòåëíîòî ôóíêöèîíèðàíå íà îáîðóäâàíåòî êàêòî íà
çåìÿòà, òàêà è âúâ âúçäóõà;
     (ii) Âëèÿíèÿ íà ñúñòîÿíèåòî íà íàçåìíèòå ñðåäñòâà âúðõó ìèíèìóìèòå;
     (iii) Íàáëþäåíèå íà àâòîìàòè÷íèòå ñèñòåìè çà óïðàâëåíèå íà ïîëåòà è íà
ñúñòîÿíèåòî íà ñâåòëèííèòå òàáëà íà ñèñòåìàòà çà àâòîìàòè÷íî êàöàíå ñ
óäàðåíèå âúðõó äåéñòâèÿòà, êîèòî òðÿáâà äà ñå ïðåäïðèåìàò â ñëó÷àé íà îòêàç
íà òåçè ñèñòåìè;
     (iv) Äåéñòâèÿ â ñëó÷àé íà îòêàçè, íàïð. íà äâèãàòåë, åëåêòðè÷åñêè
ñèñòåìè, õèäðàâëèêè èëè ñèñòåìè çà óïðàâëåíèå íà ïîëåòà;
     (v) Âëèÿíèå íà èçâåñòíèòå îòêàçè è èçïîëçâàíå íà ñïèñúêà çà ìèíèìàëíî
îáîðóäâàíå;
     (vi) Åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ, ïðîèçòè÷àùè îò ñåðòèôèêàöèÿòà çà
ëåòàòåëíà ãîäíîñò;
     (vii) Ïðàâèëà çà âèçóàëíèòå ïðèçíàöè, íåîáõîäèìè íà âèñî÷èíàòà çà
âçåìàíå íà ðåøåíèå çàåäíî ñ èíôîðìàöèÿòà çà ìàêñèìàëíîòî îòêëîíåíèå,
äîïóñíàòî îò ãëèñàäàòà èëè êóðñîâèÿ ìàÿê; è
     (viii) Âàæíîñò è çíà÷åíèå íà ïðåäóïðåæäåíèåòî çà âèñî÷èíà, àêî å
ïðèëîæèìî, è äåéñòâèÿ â ñëó÷àé íà ïîâðåäà íàä è ïîä ïðåäóïðåæäåíèåòî çà
âèñî÷èíà (Alert Height);
     (2) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà áúäå
îáó÷åí äà èçïúëíÿâà ñâîèòå çàäúëæåíèÿ è äà áúäå èíñòðóêòèðàí çà
âçàèìîäåéñòâèåòî, êîåòî å íåîáõîäèìî ñ äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà. Çà òàçè
öåë òðÿáâà äà ñå èçïîëçâàò ìàêñèìàëíî ïîäõîäÿùî îáîðóäâàíè ëåòàòåëíè
òðåíàæîðè.
     (3) Îáó÷åíèåòî òðÿáâà äà áúäå ðàçäåëåíî íà ôàçè, îáõâàùàùè íîðìàëíèòå
ïðîöåäóðè, áåç îòêàçè íà âåðòîëåòà èëè îáîðóäâàíåòî, íî âêëþ÷âàùè âñè÷êè
ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ, â êîèòî ìîæå äà ñå ïîïàäíå, è ïîäðîáíè ñöåíàðèè ïðè
îòêàç íà âåðòîëåòà è îáîðóäâàíåòî, êîèòî ìîãàò äà ïîâëèÿÿò âúðõó ïîëåòèòå ïî
Êàòåãîðèÿ II èëè III. Àêî ñèñòåìàòà íà âåðòîëåòà âêëþ÷âà èçïîëçâàíå íà
õèáðèäíà èëè äðóãà ñïåöèàëíà ñèñòåìà (íàïðèìåð êàòî èíäèêàöèÿ íà ïðåäíîòî
ñòúêëî èëè ñèñòåìà çà óñúâúðøåíñòâàíà âèçóàëíà èíäèêàöèÿ), òîãàâà ÷ëåíîâåòå
íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ òðÿáâà äà ïðàêòèêóâàò èçïîëçâàíåòî íà òåçè ñèñòåìè â
íîðìàëíè è îñîáåíè ðåæèìè ïî âðåìå íà ôàçàòà íà îáó÷åíèå ñ ïîëåòíèÿ òðåíàæîð.
     (4) Íåîáõîäèìî å äà ñå îòðàáîòâàò ïðîöåäóðè çà èçëèçàíå îò ñòðîÿ,
ïðèñúùè íà èçëèòàíèÿòà ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò è ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ II è
III;
     (5) Çà òèïîâå âåðòîëåòè, çà êîèòî íÿìà ñïåöèàëåí ïîëåòåí òðåíàæîð,
îïåðàòîðèòå òðÿáâà äà îñèãóðÿò ôàçàòà íà ëåòàòåëíî îáó÷åíèå, õàðàêòåðíà çà
âèçóàëíèòå ñöåíàðèè íà ïîëåòèòå ïî Êàòåãîðèÿ II, äà ñå ïðîâåæäà íà ïîëåòåí
òðåíàæîð, îäîáðåí çà òàçè öåë îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Òîâà
îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà íàé-ìàëêî 4 çàõîäà. Îáó÷åíèåòî è ïðîöåäóðèòå,
êîèòî ñà ñïåöèôè÷íè çà òèïà âåðòîëåò, òðÿáâà äà ñå îòðàáîòâàò íà âåðòîëåòà.
     (6) Îáó÷åíèåòî çà Êàòåãîðèÿ II è III òðÿáâà äà âêëþ÷âà íàé-ìàëêî
ñëåäíèòå óïðàæíåíèÿ:
     (i) Çàõîäè ñ èçïîëçâàíå íà ñúîòâåòíîòî íàñî÷âàíå íà ïîëåòà, àâòîïèëîòè è
ñèñòåìè çà óïðàâëåíèå, ìîíòèðàíè íà âåðòîëåòà, äî ñúîòâåòíàòà âèñî÷èíà íà
âçåìàíå íà ðåøåíèå è âêëþ÷âàùè ïðåìèíàâàíå êúì âèçóàëåí ïîëåò è êàöàíå;
     (ii) Çàõîäè ñ ðàáîòåùè âñè÷êè äâèãàòåëè ñ èçïîëçâàíå íà ñúîòâåòíîòî
íàñî÷âàíå íà ïîëåòà, àâòîïèëîòè è ñèñòåìè çà óïðàâëåíèå, ìîíòèðàíè íà
âåðòîëåòà, äî ñúîòâåòíàòà âèñî÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå, ïîñëåäâàíî îò
ïðåìèíàâàíå íà âòîðè êðúã; âñè÷êî áåç âúíøíè âèçóàëíè îðèåíòèðè.
     (iii) Êúäåòî å óìåñòíî, çàõîäè ñ èçïîëçâàíå íà àâòîìàòè÷íèòå ñèñòåìè çà
óïðàâëåíèå íà ïîëåòà çà èçïúëíåíèå íà àâòîìàòè÷íî èçðàâíÿâàíå, âèñåíå,
êàöàíå è èçòúðêàëâàíå; è
     (iv) Íîðìàëíî èçïîëçâàíå íà ïðèëîæèìèòå ñèñòåìè êàêòî ñúñ, òàêà è áåç
âèçóàëíè îðèåíòèðè íà âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå.
     (7) Ñëåäâàùèòå åòàïè íà îáó÷åíèåòî òðÿáâà äà âêëþ÷âàò íàé-ìàëêî
ñëåäíîòî:
     (i) Çàõîäè çà êàöàíå ñ îòêàç íà äâèãàòåë íà ðàçëè÷íè åòàïè îò çàõîäà;
     (ii) Çàõîäè çà êàöàíå ñ îòêàç íà êðèòè÷íî îáîðóäâàíå (íàïð. åëåêòðè÷åñêè
ñèñòåìè, ñèñòåìè çà àâòîìàòè÷íî óïðàâëåíèå, íàçåìíè è/èëè áîðäíè ñèñòåìè ILS/
MLS è êîíòðîëíè áëîêîâå çà ñúñòîÿíèåòî);
     (iii) Çàõîäèòå çà êàöàíå ñ îòêàç íà àâòîïèëîòà íà ìàëêà âèñî÷èíà
èçèñêâàò;
     (A) Ïðåìèíàâàíå êúì ðú÷íî óïðàâëåíèå çà óïðàâëåíèå íà èçðàâíÿâàíåòî,
êàöàíåòî è èçòúðêàëâàíåòî èëè ïðåìèíàâàíåòî íà âòîðè êðúã; è
     (B) Ïðåìèíàâàíå êúì ðú÷íî óïðàâëåíèå èëè êúì àâòîìàòè÷åí ðåæèì ñ
ïîíèæåíè âúçìîæíîñòè çà èçïúëíåíèå íà ìèíàâàíåòî íà âòîðè êðúã, îò, íà èëè
ïîä âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå, âêëþ÷èòåëíî òåçè, êîèòî ìîãàò äà
äîâåäàò äî îïèðàíå íà ïèñòàòà ïðè êàöàíå;
     (iv) Îòêàçè â ñèñòåìèòå, êîèòî ùå äîâåäàò äî òâúðäå ãîëÿìî îòêëîíåíèå îò
êóðñîâèÿ ïðåäàâàòåë íà ILS è/èëè ãëèñàäàòà, êàêòî íàä, òàêà è ïîä âèñî÷èíàòà
çà âçåìàíå íà ðåøåíèå, ïðè ìèíèìàëíè óñëîâèÿ íà âèäèìîñò, ðàçðåøåíè çà
ïîëåòèòå. Îñâåí òîâà òðÿáâà äà ñå îòðàáîòâà ïðåìèíàâàíå êúì ðú÷íî êàöàíå, àêî
èíäèêàöèÿòà íà ïðåäíîòî ñòúêëî ôîðìèðà àâòîìàòè÷åí ðåæèì ñ ïîíèæåíà
ðàáîòîñïîñîáíîñò íà ðàáîòà èëè èíäèêàöèÿòà íà ïðåäíîòî ñòúêëî ôîðìèðà ñàìî
ðåæèìà íà èçðàâíÿâàíå; è
     (v) Îòêàçè è ïðîöåäóðè, ñïåöèôè÷íè çà äàäåíèÿ òèï è âàðèàíò âåðòîëåò.
     (8) Ïðîãðàìàòà çà îáó÷åíèå òðÿáâà äà îñèãóðè ïðàêòèêà çà äåéñòâèÿ ïðè
îòêàçè, êîèòî èçèñêâàò ïðåìèíàâàíå êúì ïî-âèñîê ìèíèìóì.
     (9) Ïðîãðàìàòà çà îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà óïðàâëåíèå íà âåðòîëåòà,
êîãàòî ïî âðåìå íà ïîäõîä çà êàöàíå Êàòåãîðèÿ III åäèí îòêàç ïðåäèçâèêâà
èçêëþ÷âàíå íà àâòîïèëîòà íà èëè ïîä âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå, êàòî
ïîñëåäíèÿò äîêëàäâàí RVR å 300 ì èëè ïî-ìàëúê.
     (10) Êîãàòî èçëèòàíèÿòà ñå ïðîâåæäàò ïðè RVR 400 ì è ïî-ìàëêà,
îáó÷åíèåòî òðÿáâà äà îáõâàùà îòêàçè íà ñèñòåìè è äâèãàòåëè, âîäåùè êàêòî äî
ïðîäúëæåíè, òàêà è äî ïðåêðàòåíè èçëèòàíèÿ.
     (d) Èçèñêâàíèÿ çà îáó÷åíèå çà ïðèó÷âàíå êúì èçïúëíåíèå íà èçëèòàíèÿ ïðè
îãðàíè÷åíà âèäèìîñò è ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ II è III . Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà ïðåìèíå ñëåäíàòà ïðîãðàìà çà
îáó÷åíèå ïî ïðîöåäóðèòå ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò, àêî ïðåìèíàâà íà íîâ òèï èëè
âàðèàíò âåðòîëåò, ñ êîéòî ùå ñå èçïúëíÿâàò èçëèòàíèÿ ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò
è ïîëåòè Êàòåãîðèÿ II è III. Èçèñêâàíèÿòà êúì îïèòà íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà
çà ïðåìèíàâàíå íà ñúêðàòåí êóðñ ñà óêàçàíè â ïîäòî÷êè (à)(2) è (à)(3)
ïî-ãîðå:
     (1) Íàçåìíî îáó÷åíèå. Ïðèñúùèòå èçèñêâàíèÿ, ïðåäïèñàíè â ïîäòî÷êà (b)
ïî-ãîðå, âçåìàéêè ïðåäâèä îáó÷åíèåòî è îïèòà íà ÷ëåíà íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ ïî
Êàòåãîðèÿ II è Êàòåãîðèÿ III.
     (2) Îáó÷åíèå íà ïîëåòåí òðåíàæîð è/èëè ëåòàòåëíî îáó÷åíèå.
     (i) Íàé-ìàëêî 8 çàõîäà çà êàöàíå è/èëè êàöàíèÿ íà îäîáðåí çà öåëòà
òðåíàæîð;
     (ii) Êîãàòî ëèïñâà òðåíàæîð çà êîíêðåòíèÿ òèï âåðòîëåò, òðÿáâà äà ñå
èçïúëíÿò íàéìàëêî 3 çàõîäà çà êàöàíå, âêëþ÷èòåëíî 1 ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã äà
ñå èçïúëíÿò íà âåðòîëåòà;
     (iii) Ïðèñúùî äîïúëíèòåëíî îáó÷åíèå ñå èçèñêâà, àêî å íåîáõîäèìî íÿêàêâî
ñïåöèàëíî îáîðóäâàíå, êàòî èíäèêàöèÿ íà ïðåäíîòî ñòúêëî èëè ñèñòåìà çà
óñúâúðøåíñòâàíà âèçóàëíà èíäèêàöèÿ.
     (3) Êâàëèôèêàöèÿ íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ. Èçèñêâàíèÿòà çà êâàëèôèêàöèÿòà íà
ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ ñà êîíêðåòíè çà îïåðàòîðà è òèïà íà åêñïëîàòèðàíèÿ
âåðòîëåò.
     (i) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà
ïðåìèíå ïðîâåðêà ïðåäè èçïúëíåíèå íà ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ II è III.
     (ii) Ïðîâåðêàòà, ïîñî÷åíà â ïîäòî÷êà (i) ïî-ãîðå, ìîæå äà ñå çàìåñòè ñ
óñïåøíî ïðåìèíàâàíå íà îáó÷åíèå íà ïîëåòåí òðåíàæîð è/èëè îáó÷åíèå â ïîëåò,
ïðåäïèñàíè â ïîäòî÷êà (d)(2) ïîãîðå.
     (4) Ïîëåòè â òúðãîâñêè óñëîâèÿ ïîä íàáëþäåíèå. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà èçïúëíè ñëåäíèòå òúðãîâñêè ïîëåòè
ïîä íàáëþäåíèå:
     (i) Çà Êàòåãîðèÿ II, êîãàòî ñå èçèñêâà ðú÷íî êàöàíå, ìèíèìóì 3 êàöàíèÿ
îò èçêëþ÷âàíå íà àâòîïèëîòà;
     (ii) Çà Êàòåãîðèÿ III, ìèíèìóì 3 àâòîìàòè÷íè êàöàíèÿ, îñâåí â ñëó÷àÿ,
êîãàòî ñå èçèñêâà ñàìî 1 àâòîìàòè÷íî êàöàíå, êîãàòî èçèñêâàíîòî â ïîäòî÷êà
(d)(2) ïî-ãîðå îáó÷åíèå å áèëî ïðîâåäåíî íà ïúëíîöåíåí ïîëåòåí òðåíàæîð,
êîéòî ìîæå äà áúäå èçïîëçâàí çà îáó÷åíèå áåç ïðàêòè÷åñêè ïîëåòè íà âåðòîëåò.
     (e) Îïèò íà òèïà âåðòîëåò è êîìàíäèðñêè îïèò. Çà êîìàíäèðè, êîèòî ñà
íîâè íà òîçè òèï âåðòîëåò, èìà ñëåäíèòå äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ:
     (1) 50 ÷àñà èëè 20 ñåêòîðà íà òèïà âåðòîëåò, ïðåäè äà èçïúëíÿâàò ïîëåòè
ïî Êàòåãîðèÿ II èëè Êàòåãîðèÿ III; è
     (2) 100 ÷àñà èëè 40 ñåêòîðà êàòî êîìàíäèð íà òèïà âåðòîëåò. Íåîáõîäèìî å
äà ñå äîáàâÿò 100 m êúì ïðèëîæèìèòå RVR ìèíèìóìè çà Êàòåãîðèÿ II èëè
Êàòåãîðèÿ III, îñâåí àêî òîé íå å ïðåäâàðèòåëíî êâàëèôèöèðàí çà îïåðàöèè
Êàòåãîðèÿ II èëè III îò îïåðàòîð îò JAA.
     (3) Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà ðàçðåøè íàìàëÿâàíå íà
ãîðíèòå èçèñêâàíèÿ çà êîìàíäèðñêè îïèò çà ÷ëåíîâå íà ëåòàòåëíè åêèïàæè, êîèòî
èìàò êîìàíäèðñêè îïèò â Êàòåãîðèÿ II èëè Êàòåãîðèÿ III.
     (f) Èçëèòàíå ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò ñ RVR ïîä 150 m
     (1) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïðåäè äàâàíåòî íà ðàçðåøåíèå çà
ïðîâåæäàíå íà èçëèòàíå ïðè RVR ïîä 150 m äà ñå ïðîâåäå ñëåäíîòî îáó÷åíèå:
     (i) Íîðìàëíî èçëèòàíå ïðè óñëîâèÿ íà ìèíèìàëíà ðàçðåøåíà RVR;
     (ii) Èçëèòàíå ïðè ìèíèìàëíà ðàçðåøåíà RVR ñ îòêàç íà äâèãàòåë ïðè èëè
ñëåä TDP; è
     (iii) Èçëèòàíå ïðè ìèíèìàëíà ðàçðåøåíà RVR ñ îòêàç íà äâèãàòåë ïðåäè
TDP.
     (2) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè îáó÷åíèåòî, êîåòî ñå èçèñêâà îò
ïîäòî÷êà (1) ïîãîðå, äà å ïðîâåäåíî íà îäîáðåí ïîëåòåí òðåíàæîð. Òîâà
îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà èçïîëçâàíåòî íà âñè÷êè ñïåöèàëíè ïðîöåäóðè è
îáîðóäâàíå. Êúäåòî ëèïñâà îäîáðåí ïîëåòåí òðåíàæîð, Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà îäîáðè òàêîâà îáó÷åíèå äà ñå ïðîâåäå íà âåðòîëåò áåç
èçèñêâàíèÿ çà ìèíèìàëíè óñëîâèÿ ïî RVR. (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAROPS 3.965.)
     (3) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ÷ëåíúò íà ïîëåòíèÿ åêèïàæ äà å ïðåìèíàë
ïðîâåðêà, ïðåäè äà èçïúëíÿâà èçëèòàíèÿ ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò ïðè RVR
ïî-ìàëêî îò 150 ì, àêî å ïðèëîæèìî. Ïðè ïðåìèíàâàíå íà òèïà âåðòîëåò
ïðîâåðêàòà ìîæå äà áúäå çàìåñòåíà ñàìî îò óñïåøíî çàâúðøâàíå íà îáó÷åíèå íà
ïîëåòåí òðåíàæîð è/èëè ëåòàòåëíî îáó÷åíèå, ïðåäïèñàíî â ïîäòî÷êà (f)(1).
(g) Ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå è ïðîâåðêè - ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò
(1) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè çàåäíî ñ îáè÷àéíîòî ïåðèîäè÷íî
îáó÷åíèå è ïðîâåðêèòå íà ïðîôåñèîíàëíàòà ïîäãîòîâêà íà ÷ëåíîâåòå íà
ëåòàòåëíèòå åêèïàæè, äà ñå ïðîâåðÿâàò è ïîçíàíèÿòà íà ïèëîòà è ñïîñîáíîñòèòå
ìó äà èçïúëíÿâà çàäà÷è, ñâúðçàíè ñ îïðåäåëåíà êàòåãîðèÿ ïîëåòè, âêëþ÷èòåëíî
èçëèòàíèÿ ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò (LVTO), äî êîèòî å äîïóñíàò.
(2) Çà ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ III îïåðàòîðúò òðÿáâà äà èçïîëçâà ïîëåòåí
òðåíàæîð, îäîáðåí çà îáó÷åíèå ïî Êàòåãîðèÿ III.
(3) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè çà ïîëåòè êàòåãîðèÿ III ñ âåðòîëåòè ñúñ
ñèñòåìè çà óïðàâëåíèå íà ïîëåòà ñ ïàñèâåí îòêàç äà áúäå èçïúëíåíî ìèíàâàíå íà
âòîðè êðúã íàé-ìàëêî âåäíúæ íà 18 ìåñåöà êàòî ðåçóëòàò îò îòêàç íà àâòîïèëîòà
íà èëè ïîä âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå, êîãàòî ïîñëåäíàòà äîêëàäâàíà RVR
å áèëà 300 ì èëè ïî-ìàëêî;
(4) Êîãàòî íÿìà îäîáðåí ïîëåòåí òðåíàæîð, Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà ðàçðåøè ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå çà ïîëåòè Êàòåãîðèÿ II
íà äàäåíèÿ òèï âåðòîëåò.
(h) Èçèñêâàíèÿ êúì ïîääúðæàíåòî íà ïîäãîòîâêàòà çà èçëèòàíå ïðè
îãðàíè÷åíà âèäèìîñò (LVTO) è ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ II/III.
(1) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ñ öåë ïîääúðæàíå íà ïîäãîòîâêàòà çà
ïîëåòè Êàòåãîðèÿ II è Êàòåãîðèÿ III ïèëîòèòå äà èçïúëíÿâàò íàé-ìàëêî 3
çàõîäà è êàöàíèÿ ñ èçïîëçâàíå íà ïðîöåäóðèòå çà Êàòåãîðèÿ II/III ïðåç
ïîñëåäíèòå øåñò ìåñåöà, îò êîèòî íàéìàëêî åäèí îò òÿõ íà âåðòîëåòà.
(2) Ïîääúðæàíåòî íà ïîäãîòîâêàòà çà èçïúëíåíèå íà LVTO ñå îñúùåñòâÿâà
÷ðåç çàïàçâàíå íà êâàëèôèêàöèèòå ïî Êàòåãîðèÿ II èëè III, ïðåäïèñàíè â
ïîäòî÷êà (h)(1) ïîãîðå.
(3) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà çàìåñòâà òåçè èçèñêâàíèÿ çà ïîääúðæàíå íà
ïîäãîòîâêàòà ñ ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå.
[Ãë. 1, 1.02.99]
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.455.
Ïîëåòè ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò - Åêñïëîàòàöèîííè ïðîöåäóðè
(a) Îáùè ïîëîæåíèÿ. Ïîëåòèòå ïðè îãðàíè÷åíà âèäèìîñò âêëþ÷âàò:
(1) Ðú÷íî èçëèòàíå (ñúñ èëè áåç åëåêòðîííà ñèñòåìà çà íàñî÷âàíå);
(2) Çàõîä çà êàöàíå ñ èçïîëçâàíå íà àâòîïèëîò äî âèñî÷èíà ïîä DH, ñ
ðú÷íî èçðàâíÿâàíå, âèñåíå, êàöàíå è èçòúðêàëâàíå;
(3) Çàõîä çà êàöàíå ñ èçïîëçâàíå íà àâòîïèëîò, ïîñëåäâàí îò àâòîìàòè÷íî
èçðàâíÿâàíå, âèñåíå, àâòîìàòè÷íî êàöàíå è ðú÷íî èçòúðêàëâàíå; è
(4) Çàõîä çà êàöàíå ñ èçïîëçâàíå íà àâòîïèëîò, ïîñëåäâàí îò àâòîìàòè÷íî
èçðàâíÿâàíå, âèñåíå, àâòîìàòè÷íî êàöàíå è àâòîìàòè÷íî èçòúðêàëâàíå, êîãàòî
ïðèëîæèìàòà RVR å ïî-ìàëêà îò 400 ì.
Çàáåëåæêà 1: Ïðè âñåêè åäèí îò òåçè ïîëåòíè ðåæèìè ìîãàò äà ñå
èçïîëçâàò õèáðèäíè ñèñòåìè.
Çàáåëåæêà 2: Ìîãàò äà ñå ñåðòèôèöèðàò è îäîáðÿâàò è äðóãè ôîðìè íà
ñèñòåìè çà íàñî÷âàíå èëè èçîáðàçÿâàíå íà èíôîðìàöèÿòà.
(á) Ïðîöåäóðè è åêñïëîàòàöèîííè èíñòðóêöèè
(1) Òî÷íàòà ñúùíîñò è îáõâàò íà ïðîöåäóðèòå è èíñòðóêöèèòå çàâèñÿò îò
èçïîëçâàíîòî áîðäíî îáîðóäâàíå è îò ïðîöåäóðèòå, èçïúëíÿâàíè â ïèëîòñêàòà
êàáèíà. Îïåðàòîðúò òðÿáâà ÿñíî äà îïðåäåëè çàäà÷èòå íà ÷ëåíîâåòå íà
ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ ïî âðåìå íà èçëèòàíå, çàõîä, èçðàâíÿâàíå, âèñåíå,
èçòúðêàëâàíå è ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà
ïîëåòèòå. Ñïåöèàëíî âíèìàíèå òðÿáâà äà ñå îáúðíå âúðõó çàäúëæåíèÿòà íà
ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ ïî âðåìå íà ïðåìèíàâàíå îò ïîëåò ïî ïðèáîðè êúì âèçóàëíî
ïèëîòèðàíå è íà ïðîöåäóðèòå, êîèòî ùå ñå èçïîëçâàò ïðè âëîøàâàíå íà
âèäèìîñòòà èëè ïðè âúçíèêâàíå íà îòêàç. Ñïåöèàëíî âíèìàíèå òðÿáâà äà ñå
îáúðíå âúðõó ðàçïðåäåëåíèåòî íà çàäúëæåíèÿòà â êàáèíàòà íà åêèïàæà, òàêà ÷å
ðàáîòíîòî íàòîâàðâàíå íà ïèëîòà, âçåìàù ðåøåíèå çà êàöàíå èëè çà ìèíàâàíå íà
âòîðè êðúã, äà ìó ïîçâîëè äà ñå ïîñâåòè íà íàäçîðà è âçåìàíåòî íà ðåøåíèå.
(2) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïîñî÷è ïîäðîáíè åêñïëîàòàöèîííè ïðîöåäóðè è
èíñòðóêöèè â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. Èíñòðóêöèèòå òðÿáâà äà ñà
ñúâìåñòèìè ñ îãðàíè÷åíèÿòà è çàäúëæèòåëíèòå ïðîöåäóðè, ñúäúðæàùè ñå â ÐËÅ íà
âåðòîëåòà, è êîíêðåòíî äà îáõâàùàò ñëåäíèòå òî÷êè:
(i) Ïðîâåðêè çà çàäîâîëèòåëíîòî ôóíêöèîíèðàíå íà âåðòîëåòíîòî
îáîðóäâàíå êàêòî ïðåäè èçëèòàíå, òàêà è ïî âðåìå íà ïîëåòà;
(ii) Âëèÿíèå âúðõó ìèíèìóìèòå, ïðåäèçâèêàíî îò èçìåíåíèÿ â ñúñòîÿíèåòî
íà íàçåìíèòå ñúîðúæåíèÿ è áîðäíîòî îáîðóäâàíå;
(iii) Ïðîöåäóðè çà èçëèòàíå, çàõîä, èçðàâíÿâàíå, âèñåíå, êàöàíå,
èçòúðêàëâàíå è ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã;
(iv) Ïðîöåäóðè, êîèòî ñå èçïúëíÿâàò â ñëó÷àé íà îòêàçè, ïðåäóïðåæäåíèÿ è
äðóãè îñîáåíè ñëó÷àè;
(v) Ìèíèìàëíî íåîáõîäèìèòå âèçóàëíè îðèåíòèðè;
(vi) Âàæíîñòòà íà ïðàâèëíîòî ñÿäàíå è ïîëîæåíèåòî íà î÷èòå;
(vii) Äåéñòâèÿ, êîèòî ìîæå äà ñà íåîáõîäèìè ïðè âëîøàâàíå íà âèçóàëíîòî
íàáëþäåíèå;
(viii) Ðàçïðåäåëåíèå íà çàäúëæåíèÿòà â åêèïàæà ïðè èçïúëíåíèå íà
ïðîöåäóðèòå ñúãëàñíî ïîäòî÷êè îò (i) äî (iv) è (vi) ïî-ãîðå, çà äà ñå ïîçâîëè
íà êîìàíäèðà äà ñå ïîñâåòè ãëàâíî íà íàäçîðà è âçåìàíåòî íà ðåøåíèÿ;
(ix) Èçèñêâàíåòî âñè÷êè äîêëàäè çà âèñî÷èíàòà ïîä 200 ôóòà äà ñå
îñíîâàâàò íà ðàäèîâèñîòîìåðà è çà òîâà åäèíèÿò ïèëîò äà ïðîäúëæè äà íàáëþäàâà
óðåäèòå íà âåðòîëåòà äî çàâúðøâàíå íà êàöàíåòî;
(x) Èçèñêâàíåòî ÷óâñòâèòåëíàòà çîíà íà êóðñîâèÿ ìàÿê äà áúäå îõðàíÿâàíà;
(xi) Èçïîëçâàíå íà èíôîðìàöèÿòà, ñâúðçàíà ñúñ ñêîðîñòòà íà âÿòúðà, ñðåçà
íà âÿòúðà, òóðáóëåíöèÿòà, çàìúðñÿâàíåòî íà ïîëîñàòà è èçïîëçâàíåòî íà íÿêîëêî
îöåíêè çà RVR;
(xii) Ïðîöåäóðè, êîèòî òðÿáâà äà ñå ñïàçâàò ïðè îòðàáîòâàíå íà çàõîäè è
êàöàíèÿ íà ïîëîñè, íà êîèòî ïúëíèòå ïðîöåäóðè çà ëåòèùà Êàòåãîðèÿ II èëè
Êàòåãîðèÿ III íå ñà â ñèëà;
(xiii) Åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ, ïðîèçòè÷àùè îò ñåðòèôèêàöèÿòà çà
ëåòàòåëíà ãîäíîñò;
(xiv) Èíôîðìàöèÿ çà ìàêñèìàëíî äîïóñòèìîòî îòêëîíåíèå íà ãëèñàäàòà íà
ILS è/èëè êóðñîâèÿ ìàÿê.
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.465.
Ìèíèìàëíè âèäèìîñòè çà âèçóàëíè ïîëåòè (VER)

[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
Ïðèëîæåíèå 2 êúì JAR-OPS 3.465.
Ìèíèìóìè çà ïîëåòè ìåæäó âåðòîëåòíè ïàëóáè,
ðàçïîëîæåíè âúâ âúçäóøíî ïðîñòðàíñòâî Êëàñ G

[Ãë. 1, 1.02.99]
     ÏÎÄÐÀÇÄÅË F - ÎÁÙÈ ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ
     JAR-OPS 3.470. Ïðèëîæèìîñò
     (a) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè
     (1) âåðòîëåòèòå, ëåòÿùè îò/äî âåðòîëåòíè ëåòèùà, ðàçïîëîæåíè â
ãúñòîíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà: èëè
     (2) âåðòîëåòèòå, êîèòî èìàò îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ ñ ìàêñèìàëåí áðîé
ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè (maximum approved passenger seating configuration -
MAPSC) íàä 19:
     äà ñå åêñïëîàòèðàò ñúãëàñíî JAR-OPS ×àñò 3, Ïîäðàçäåë G (õàðàêòåðèñòèêè
Êëàñ 1) ñ èçêëþ÷åíèå íà âåðòîëåòèòå: ñ îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ ñ ìàêñèìàëåí
áðîé ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè (MAPSC) íàä 19 è ëåòÿò îò/äî âåðòîëåòíè
ïàëóáè, êîèòî ìîæå äà ñå åêñïëîàòèðàò â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS 3.517(a)
     èëè èìàò ðàçðåøåíèå çà åêñïëîàòàöèÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ Ïðèëîæåíèå 1 íà
JAR-OPS 3.005(i);
     (b) Îñâåí àêî å ïðåäïèñàíî äðóãî â ïîäòî÷êà (à) ïîãîðå, îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà îñèãóðè âåðòîëåòèòå ñ îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ ñ ìàêñèìàëåí áðîé
ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè 19 èëè ïî-ìàëêî, íî ïîâå÷å îò 9, äà ñå åêñïëîàòèðàò â
ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS ×àñò 3, Ïîäðàçäåë G èëè H (Õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1
èëè 2);
     (c) Îñâåí àêî å ïðåäïèñàíî äðóãî â ïîäòî÷êà (à) ïîãîðå, îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà îñèãóðè âåðòîëåòèòå ñ îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ ñ ìàêñèìàëåí áðîé
ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè 9 èëè ïîìàëêî, äà ñå åêñïëîàòèðàò â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS
×àñò 3, Ïîäðàçäåë G èëè H èëè I (Õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1,2 èëè 3).
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.475 Îáùè ïîëîæåíèÿ
     (a) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè ìàñàòà íà âåðòîëåòà:
     (1) â íà÷àëîòî íà èçëèòàíåòî, à ñúùî è â ñëó÷àé íà ïðîìÿíà íà ïîëåòíèÿ
ïëàí â ïîëåò;
     (2) â òî÷êàòà, îò êîÿòî ñå ïðèëàãàò íàïðàâåíèòå ïðîìåíè â ïîëåòíèÿ ïëàí,
ìàñàòà äà íå áúäå ïî-ãîëÿìà îò òàçè, êîÿòî ñå èçèñêâà îò ñúîòâåòíèÿ ðàçäåë çà
èçïúëíåíèå íà ïîëåòà, âçåìàéêè ïðåäâèä ðàç÷åòíèòå èçìåíåíèÿ íà ìàñàòà ïî
âðåìå íà ïîëåòà è îò èçõâúðëÿíåòî íà ãîðèâî, àêî òàêîâà å ïðåäâèäåíî â
êîíêðåòíîòî èçèñêâàíå;
     (b) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè ñúîòâåòñòâèå ìåæäó èçèñêâàíèÿòà íà
ÐËÅ çà äàäåíèÿ âåðòîëåò è èçèñêâàíèÿòà íà ñúîòâåòíèÿ ïîäðàçäåë, äîïúëíåíè
ñïîðåä íóæäèòå ñ äðóãè äàííè, êîèòî ñà ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, êàêòî ñå èçèñêâà â ñúîòâåòíèÿ ïîäðàçäåë.  Êîãàòî ñå ïðèëàãàò
ôàêòîðèòå, ïðåäïèñàíè â ñúîòâåòíèÿ ïîäðàçäåë, ìîãàò äà ñå îò÷èòàò è âñÿêàêâè
åêñïëîàòàöèîííè ôàêòîðè, êîèòî âå÷å ñà âêëþ÷åíè â ÐËÅ íà âåðòîëåòà, ñ öåë äà
ñå èçáåãíå ïîâòàðÿíå íà ïðèëàãàíåòî èì.
     (c) Ïðè óñòàíîâÿâàíå íà ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà ñúîòâåòíèÿ ðàçäåë
ñëåäâà äà ñå îò÷èòàò ñëåäíèòå ïàðàìåòðè:
     (1) ìàñàòà íà âåðòîëåòà,
     (2) êîíôèãóðàöèÿòà íà âåðòîëåòà;
     (3) óñëîâèÿòà íà îêîëíàòà ñðåäà
     (i) íàëÿãàíå - âèñî÷èíà è òåìïåðàòóðà
     (ii) âÿòúð:
     (A) èçèñêâàíåòî çà èçëèòàíå, òðàåêòîðèÿ íà èçëèòàíåòî è êàöàíå
ñúñòàâëÿâàùàòà íà âÿòúðà òðÿáâà äà áúäå íå ïîâå÷å îò 50% îò äîêëàäâàíàòà
ñòðîãî íàñðåùíà êîìïîíåíòà íà âÿòúðà îò 5 âúçåëà èëè ïîâå÷å;
     (B) Êîãàòî èçëèòàíåòî è êàöàíåòî ñ ãðúáíà ñúñòàâëÿâàùà íà âÿòúðà å
ðàçðåøåíî ñúãëàñíî ÐËÅ íà âåðòîëåòà, è âúâ âñè÷êè ñëó÷àè çà òðàåêòîðèÿòà íà
èçëèòàíåòî, òðÿáâà äà ñå îò÷èòà íå ïî-ìàëêî îò 150% îò äîêëàäâàíàòà ãðúáíà
ñúñòàâëÿâàùà íà âÿòúðà. JAR-OPS 3 Ïîäðàçäåë F
     (Ñ) Êîãàòî èìà îáîðóäâàíå çà òî÷íî èçìåðâàíå íà âÿòúðà, ïîçâîëÿâàùî
òî÷íî èçìåðâàíå íà ñêîðîñòòà íà âÿòúðà íàä òî÷êàòà íà èçëèòàíå è êàöàíå,
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà îäîáðè àëòåðíàòèâíè êîìïîíåíòè íà
âÿòúðà êîíêðåòíî çà ìÿñòîòî (Âæ. ACJ OPS 3.475(c)(3)(ii));
     (4) Åêñïëîàòàöèîííè ñïîñîáè;
     (5) Ðàáîòà íà âñÿêà ñèñòåìà, êîÿòî ìîæå äà îêàæå íåáëàãîïðèÿòåí åôåêò
âúðõó õàðàêòåðèñòèêèòå.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.477 Îò÷èòàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà
     (Âæ. ACJ êúì Ïîäðàçäåë H)
     (a) Çà öåëèòå íà èçèñêâàíèÿòà çà ïðåëèòàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà åäíî
ïðåïÿòñòâèå, ðàçïîëîæåíî èçâúí FATO, ïðè òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíå èëè ïðè
ïðåìèíàâàíå íà âòîðè êðúã òðÿáâà äà ñå îò÷èòà, àêî ñòðàíè÷íîòî ðàçñòîÿíèå îò
íåãî äî íàé-áëèçêàòà òî÷êà íà ïîâúðõíîñòòà ïîä ðàç÷åòíàòà òðàåêòîðèÿ íà
ïîëåòà å íå ïî-ãîëÿìà îò:
     (1) Çà âèçóàëíè ïîëåòè:
     (i) ïîëîâèíàòà îò ìèíèìàëíàòà øèðèíà íà FATO (èëè åêâèâàëåíòíèÿ òåðìèí,
èçïîëçâàí â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè), ïîñî÷åíà â Ðúêîâîäñòâîòî
çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ (èëè, êîãàòî øèðèíàòà íå å îïðåäåëåíà, 0.75D), ïëþñ
0.25 ïúòè (èëè 3 ì, êîåòî å ïî-ãîëÿìî), ïëþñ:
     0.10 DR çà âèçóàëíè ïîëåòè äåíåì
     0.15 DR çà âèçóàëíè ïîëåòè íîùåì
     (2) Çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè: (i)1.5 D (èëè 30 m, êîåòî å ïî-ãîëÿìî), ïëþñ:
     0.10 DR çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè ñ òî÷íî ïîääúðæàíå íà êóðñà
     0.15 DR çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè ñúñ ñòàíäàðòíî ïîääúðæàíå íà êóðñà
     0.30 DR çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè áåç ïîääúðæàíå íà êóðñà
     (ii)êîãàòî ñå èç÷èñëÿâà òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ïðè ìèíàâàíå íà âòîðè
êðúã, îòêëîíåíèåòî îò ðàç÷åòíàòà çîíà íà ïðåïÿòñòâèåòî ñå
ïðèëàãà ñàìî ñëåä êðàÿ íà ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå;
     (iii) ñòàíäàðòíîòî íàñî÷âàíå ïî êóðñ âêëþ÷âà íàñî÷âàíå ïî ADF è VOR.
Òî÷íîòî íàñî÷âàíå ïî êóðñ âêëþ÷âà ILS, MLS èëè äðóãî ñðåäñòâî, îñèãóðÿâàùî
ñúùàòà íàâèãàöèîííà òî÷íîñò.
     (3) Ïðè ïîëåòè ñ ïúðâîíà÷àëíî âèçóàëíî èçëèòàíå è ïðåìèíàâàíå êúì ïîëåò
IFR/ IMC (ïî ïðèáîðè) â òî÷êàòà íà ïðåìèíàâàíå, äî òî÷êàòà íà ïðåìèíàâàíå ñå
ïðèëàãàò êðèòåðèèòå, èçèñêâàíè â (1), à ñëåä íåÿ ñå ïðèëàãàò êðèòåðèèòå,
èçèñêâàíè â (2):
     (i) òî÷êàòà íà ïðåìèíàâàíå íå ìîæå äà áúäå ðàçïîëîæåíà ïðåäè êðàÿ íà
TODRH çà âåðòîëåòè, îïåðèðàùè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1, è ïðåäè DPATO çà
âåðòîëåòè, îïåðèðàùè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2;
     (b) Çà èçëèòàíå ñ èçïîëçâàíå íà ïðîöåäóðà íà çàäåí õîä (èëè ñòðàíè÷íî
ïðåìèíàâàíå); çà öåëèòå íà èçèñêâàíèÿòà çà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà åäíî
ïðåïÿòñòâèå, ðàçïîëîæåíî â çîíàòà îòçàä (èëè çà ñòðàíè÷íî ïðåìèíàâàíå) òðÿáâà
äà ñå îò÷èòà, àêî ñòðàíè÷íîòî ðàçñòîÿíèå îò íàé-áëèçêàòà òî÷êà âúðõó
ïîâúðõíîñòòà ïîä ðàç÷åòíàòà òðàåêòîðèÿ íà ïîëåòà å íå ïî-ãîëÿìî îò:
     (1) ïîëîâèíàòà îò ìèíèìàëíàòà øèðèíà íà FATO (èëè åêâèâàëåíòíèÿ òåðìèí,
èçïîëçâàí â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè), ïîñî÷åíà â Ðúêîâîäñòâîòî
çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ (èëè, êîãàòî øèðèíàòà íå å îïðåäåëåíà, 0.75D), ïëþñ
0.25 ïúòè D (èëè 3 ì, êîåòî å ïî-ãîëÿìî), ïëþñ 0.10 çà âèçóàëíè ïîëåòè äåíåì,
èëè 0.15 çà âèçóàëíè ïîëåòè íîùåì îò ðàçñòîÿíèåòî, èçìèíàòî íàçàä âúâ FATÎ
(âæ.ACJ OPS 3.490(d)).
     (c) Ïðåïÿòñòâèÿòà ìîæå äà ñå ïðåíåáðåãíàò, àêî ñà ðàçïîëîæåíè ïî-äàëå÷
îò:
     (1) 7R çà ïîëåòè äåíåì, àêî ñå ãàðàíòèðà, ÷å òî÷íîñòòà íà íàâèãàöèÿòà
ìîæå äà ñå ïîñòèãíå ÷ðåç ïîäõîäÿùè âèçóàëíè îðèåíòèðè ïî âðåìå íà
èçêà÷âàíåòî;
     (2) 10R çà ïîëåòè íîùåì, àêî ñå ãàðàíòèðà, ÷å òî÷íîñòòà íà íàâèãàöèÿòà
ìîæå äà ñå ïîñòèãíå ÷ðåç ïîäõîäÿùè âèçóàëíè îðèåíòèðè ïî âðåìå íà
èçêà÷âàíåòî;
     (3) 300 ì çà ïîëåòè íîùåì, àêî òî÷íîñòòà íà íàâèãàöèÿòà ìîæå äà ñå
ïîñòèãíå ÷ðåç ïîäõîäÿùè íàâèãàöèîííè ñðåäñòâà ïî âðåìå íà èçêà÷âàíåòî;
     (4) 900 ì ïðè âñè÷êè îñòàíàëè ñëó÷àè.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.480
     Òåðìèíîëîãèÿ
     (à) Òåðìèíèòå, èçïîëçâàíè â ïîäðàçäåëè F, G, H è I è íå ñà îïðåäåëåíè â
JAR-1, èìàò ñëåäíèòå çíà÷åíèÿ:
     (1) "Êàòåãîðèÿ À" ïî îòíîøåíèå íà âåðòîëåòèòå îçíà÷àâà ìíîãîäâèãàòåëíè
âåðòîëåòè, ïðîåêòèðàíè ñ èçîëàöèÿ íà äâèãàòåëèòå è ñèñòåìèòå, ïîñî÷åíè â
CS-27/29 èëè íåãîâ åêâèâàëåíò, ïðèåìëèâ çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ
è èíôîðìàöèÿ çà õàðàêòåðèñòèêèòå â Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà
âåðòîëåòà, îñíîâàíà íà êîíöåïöèÿòà çà îòêàç íà êðèòè÷åí äâèãàòåë, êîÿòî
îñèãóðÿâà ïîäõîäÿùà êîíñòðóêòèâíà ïëîù è ïîäõîäÿùè âúçìîæíîñòè íà
õàðàêòåðèñòèêèòå çà ïðîäúëæàâàíå íà áåçîïàñíèÿ ïîëåò â ñëó÷àé íà îòêàç íà
äâèãàòåë.
     (2) "Êàòåãîðèÿ Â" ïî îòíîøåíèå íà âåðòîëåòèòå îçíà÷àâà åäíîäâèãàòåëíè
èëè ìíîãîäâèãàòåëíè âåðòîëåòè, êîèòî íå îòãîâàðÿò íàïúëíî íà âñè÷êè ñòàíäàðòè
çà êàòåãîðèÿ À. Âåðòîëåòèòå îò êàòåãîðèÿ Â íÿìàò ãàðàíòèðàíè âúçìîæíîñòè çà
îñòàâàíå âúâ âúçäóõà â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåë è ñå ïðåäïîëàãà
íåïëàíèðàíî êàöàíå.
     (3) Òî÷êà íà ðåøåíèå çà ïðîäúëæàâàíå (Committal Point - CP). Òÿ ñå
îïðåäåëÿ êàòî òî÷êà îò çàõîäà, â êîÿòî ïèëîòèðàùèÿò ïèëîò (pilot flying - PF)
ðåøàâà, ÷å â ñëó÷àé íà óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà
íàé-áåçîïàñíàòà âúçìîæíîñò å äà ïðîäúëæè êúì ïàëóáàòà.
     (4) Ãúñòîíàñåëåí ðàéîí. Ïî îòíîøåíèå íà ãîëÿì èëè ìàëúê ãðàä èëè ñåëî
îçíà÷àâà ðàéîí, êîéòî øèðîêî ñå èçïîëçâà çà æèëèùíè, òúðãîâñêè èëè êóðîðòíè
öåëè (âæ. ñúùî îïðåäåëåíèÿòà çà íåáëàãîïðèÿòíà è áëàãîïðèÿòíà ñðåäà).
     (5) D. Íàé-ãîëåìèÿò ðàçìåð íà âåðòîëåòà ïðè âúðòÿùè ñå ðîòîðè.
     (6) Äåôèíèðàíà òî÷êà ñëåä èçëèòàíåòî (Defined point after take-off
-DPATO). Òî÷êà â åòàïà íà èçëèòàíå è ïúðâîíà÷àëíî èçêà÷âàíå, ïðåäè êîÿòî
âúçìîæíîñòòà íà âåðòîëåòà äà ïðîäúëæè ïîëåòà áåçîïàñíî ïðè íåðàáîòåùà
êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà íå å ãàðàíòèðàíà è ìîæå äà ñå íàëîæè ïðèíóäèòåëíî
êàöàíå.
     (7) Äåôèíèðàíà òî÷êà ïðåäè êàöàíåòî (Defined point before landing -
DPBL). Òî÷êà îò åòàïà íà çàõîä è êàöàíå, ñëåä êîÿòî âúçìîæíîñòòà íà âåðòîëåòà
äà ïðîäúëæè ïîëåòà áåçîïàñíî ïðè íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà íå å
ãàðàíòèðàíà è ìîæå äà ñå íàëîæè ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
Çàáåëåæêà: Äåôèíèðàíèòå òî÷êè ñå ïðèëàãàò ñàìî çà âåðòîëåòèòå, êîèòî ñå
åêñïëîàòèðàò ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2.
     (8) Äèñòàíöèÿ DR. DR ïðåäñòàâëÿâà õîðèçîíòàëíàòà äèñòàíöèÿ, êîÿòî
âåðòîëåòúò å èçìèíàë îò êðàÿ íà ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå.
     (9) Íàäçåìíî âåðòîëåòíî ëåòèùå. Âåðòîëåòíî ëåòèùå, êîåòî å íà âèñî÷èíà
íàé-ìàëêî 3 ì íàä îêîëíàòà ïîâúðõíîñò.
     (10) Âðåìå íà óÿçâèìîñò. Ôàêòè÷åñêîòî âðåìå, ïðåç êîåòî õàðàêòåðèñòèêèòå
íà âåðòîëåòà ñ îòêàçàëà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà ïðè áåçâåòðèå íå ãàðàíòèðàò
áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå èëè áåçîïàñíî ïðîäúëæàâàíå íà ïîëåòà (âæ. ñúùî
îïðåäåëåíèå çà ìàêñèìàëíî äîïóñòèìî âðåìå íà óÿçâèìîñò).
     (11) Âåðòîëåòíà ïàëóáà. Âåðòîëåòíî ëåòèùå, ðàçïîëîæåíî âúðõó ïëàâàùà èëè
íåïîäâèæíà êîíñòðóêöèÿ âúâ âîäà.
     (12) Âåðòîëåòíî ëåòèùå. Ëåòèùå ñ îïðåäåëåíà ïëîù îò çåìÿòà, âîäàòà èëè
ñúîðúæåíèå, èçïîëçâàíè èëè ïðåäíàçíà÷åíè çà èçïîëçâàíå èçöÿëî èëè ÷àñòè÷íî çà
ïðèñòèãàíå, çàìèíàâàíå è äâèæåíèå ïî ïîâúðõíîñòòà íà âåðòîëåòè.
     (13) Íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà:
      (i) Ñðåäà, â êîÿòî:
     (À) Íå ìîæå äà ñå èçïúëíè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå, òúé êàòî
ïîâúðõíîñòòà å íåïîäõîäÿùà;
     (Â) Õîðàòà âúâ âåðòîëåòà íå ìîãàò äà áúäàò çàùèòåíè ïî ïîäõîäÿù íà÷èí îò
åëåìåíòèòå; èëè
     (Ñ) Ðåàêöèÿòà/âúçìîæíîñòèòå çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå íå îòãîâàðÿò íà
î÷àêâàíîòî âðåìå íà óÿçâèìîñò;
     (D) Èìà íåïðèåìëèâ ðèñê íà çàñòðàøàâàíå íà õîðà èëè èìóùåñòâî íà çåìÿòà;
     (ii) Âúâ âñåêè ñëó÷àé êàòî íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà ñå ñìÿòàò ñëåäíèòå
ðàéîíè:
     (À) Ïðè ïîëåòè íàä âîäà ðàéîíèòå â îòêðèòî ìîðå ñåâåðíî îò 45N è þæíî îò
45S, îïðåäåëåíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíèòå àäìèíèñòðàöèè íà çàñåãíàòèòå ñòðàíè;
     (Â) Îíåçè ÷àñòè îò ãúñòî íàñåëåíèòå ó÷àñòúöè áåç ïîäõîäÿùè ïëîùàäêè çà
áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
(Âæ. IEM OPS 3.480(a)(13))
     (14) Òî÷êà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå çà êàöàíå (Landing decision point -
LDP). Òî÷êàòà, êîÿòî ñå èçïîëçâà çà îïðåäåëÿíå íà õàðàêòåðèñòèêèòå çà êàöàíå,
â êîÿòî ïðè óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà êàöàíåòî ìîæå äà
ïðîäúëæè áåçîïàñíî èëè äà ñå çàïî÷íå êàöàíå ñ ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã.
     (15) Ðàçïîëàãàåìà äèñòàíöèÿ çà êàöàíå (Landing distance available -
LDAH). Äúëæèíàòà íà çîíàòà íà ôèíàëíèÿ çàõîä è íà èçëèòàíå ïëþñ âñÿêà
äîïúëíèòåëíà çîíà, îáÿâåíà êàòî ðàçïîëàãàåìà è ïîäõîäÿùà çà âåðòîëåòèòå äà
èçïúëíÿò ìàíüîâúð çà êàöàíå îò îïðåäåëåíà âèñî÷èíà.
     (16) Íåîáõîäèìà äèñòàíöèÿ çà êàöàíå (Landing distance required - LDRH).
Õîðèçîíòàëíîòî ðàçñòîÿíèå, íåîáõîäèìî çà êàöàíå è ïúëíî ñïèðàíå îò òî÷êà,
ðàçïîëîæåíà íà 15 ì (50 ôóòà) íàä ïîâúðõíîñòòà çà êàöàíå.
     (17) Ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (Maximum
approved passenger seating configuration - MAPSC). Ìàêñèìàëíèÿò êàïàöèòåò îò
ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè, èçïîëçâàí îò îïåðàòîðà, îäîáðåí îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ è âêëþ÷åí â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     (18) Ìàêñèìàëíî ðàçðåøåíî âðåìå íà óÿçâèìîñò. Ïåðèîä îò âðåìå, îïðåäåëåí
íà áàçàòà íà ÷åñòîòàòà íà îòêàçèòå íà äâèãàòåëíèòå óñòàíîâêè, ðåãèñòðèðàíè çà
òèïà äâèãàòåëè íà âåðòîëåòà, ïðåç êîéòî âåðîÿòíîñòòà çà îòêàç íà ñèëîâà
óñòàíîâêà ìîæå äà ñå ïðåíåáðåãíå. (Âæ. Ñúùî îïðåäåëåíèåòî çà âðåìå íà
óÿçâèìîñò.)
     (19) Áëàãîïðèÿòíà ñðåäà.
(i) Ñðåäà, â êîÿòî:
     (À) Ìîæå äà ñå èçïúëíè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå;
     (Â) Õîðàòà âúâ âåðòîëåòà ìîãàò äà áúäàò çàùèòåíè îò åëåìåíòèòå;
     (Ñ) Îñèãóðåíè ñà âðåìå çà ðåàêöèÿ/âúçìîæíîñòè çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå,
îòãîâàðÿùè íà î÷àêâàíîòî âðåìå íà óÿçâèìîñò;
     (ii) Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè îíåçè ÷àñòè îò íàñåëåíèòå ðàéîíè, â êîèòî èìà
ïîäõîäÿùè ïëîùàäêè çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå, ñå ðàçãëåæäàò êàòî
áëàãîïðèÿòíà ñðåäà.
     (20) Ïðåïÿòñòâèå. Ïðåïÿòñòâèåòî âêëþ÷âà çåìíà ïîâúðõíîñò íåçàâèñèìî äàëè
å ñóøà, èëè âîäà.
     (21) Õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ
      1. Ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 ñà îíåçè ïîëåòè, ïðè êîèòî â ñëó÷àé íà
îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà õàðàêòåðèñòèêèòå ïîçâîëÿâàò âåðòîëåòúò äà
ìîæå äà êàöíå íà ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ çà ïðåêúñíàòî èçëèòàíå èëè äà
ïðîäúëæè áåçîïàñíî ïîëåòà äî ïîäõîäÿùà çà êàöàíå ïëîùàäêà â çàâèñèìîñò îò
ìîìåíòà íà âúçíèêâàíå íà îòêàçà.
     (22) Õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ
      2. Ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 ñà îíåçè ïîëåòè, ïðè êîèòî â ñëó÷àé íà
îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà õàðàêòåðèñòèêèòå ïîçâîëÿâàò âåðòîëåòúò äà
ïðîäúëæè áåçîïàñíî ïîëåòà, îñâåí êîãàòî îòêàçúò âúçíèêíå íà ðàíåí åòàï îò
ìàíüîâúðà ïðè èçëèòàíå èëè íà êúñåí åòàï îò ìàíüîâúðà ïðè êàöàíå, â êîèòî
ñëó÷àè ìîæå äà ñå íàëîæè ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
     (23) Õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ
      3. Ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3 ñà îíåçè ïîëåòè, ïðè êîèòî â ñëó÷àé íà
îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà ïî âñÿêî âðåìå íà ïîëåòà ìîæå äà ñå íàëîæè
ïðèíóäèòåëíî êàöàíå ïðè ìíîãîäâèãàòåëíèòå âåðòîëåòè, à ïðè åäíîäâèãàòåëíèòå
âåðòîëåòè ùå ñå íàëîæè ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
     (24) Ðàçïîëàãàåìà äèñòàíöèÿ ïðè ïðåêðàòåíî èçëèòàíå (Rejected take-off
distance available - RTODAH). Äúëæèíàòà íà ó÷àñòúêà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä è íà
èçëèòàíå, îáÿâåíè êàòî ðàçïîëàãàåìè è ïîäõîäÿùè çà âåðòîëåòè, ðàáîòåùè â
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 çà èçïúëíåíèå íà ïðåêðàòåíî èçëèòàíå.
     (25) Íåîáõîäèìà äèñòàíöèÿ ïðè ïðåêðàòåíî èçëèòàíå (Rejected take-off
distance required RTODRH). Õîðèçîíòàëíàòà äèñòàíöèÿ, íåîáõîäèìà îò íà÷àëîòî
íà èçëèòàíåòî äî òî÷êàòà, â êîÿòî âåðòîëåòúò ñïèðà íàïúëíî ïðè îòêàç íà
ñèëîâà óñòàíîâêà è ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî â òî÷êàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå
çà èçëèòàíå.
     (26) Äîêëàäâàíà íàñðåùíà êîìïîíåíòà íà âÿòúðà. Äîêëàäâàíàòà íàñðåùíà
êîìïîíåíòà íà âÿòúðà ñå ðàçãëåæäà êàòî äîêëàäâàíà â ìîìåíòà íà ïëàíèðàíå íà
ïîëåòà è ìîæå äà ñå èçïîëçâà ïðè óñëîâèå, ÷å íÿìà çíà÷èòåëíà ïðîìÿíà
íåðàçëîæåíèÿ âåêòîð íà âÿòúðà ïðåäè èçëèòàíåòî.
     (27) Òî÷êàòà íà âúðòåíå (Rotation Point - RP) ñå îïðåäåëÿ êàòî òî÷êà, â
êîÿòî ñå ïîäàâà öèêëè÷íà êîìàíäà çà çàïî÷âàíå îòïóñêàíå íà íîñà ïðè ïîëåò ïî
òðàåêòîðèÿòà çà èçëèòàíå. Òîâà å ïîñëåäíàòà òî÷êà îò òðàåêòîðèÿòà íà
èçëèòàíåòî, îò êîÿòî â ñëó÷àé íà óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà
ìîæå äà ñå èçâúðøè ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà ïàëóáàòà.
     (28) R. Ðàäèóñ íà ðîòîðà.
     (29) Áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå. Íåèçáåæíî êàöàíå íà ñóøà èëè íà âîäà
ñ îáîñíîâàíî î÷àêâàíå äà íÿìà ðàíåíè õîðà âúâ âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî
èëè íà çåìÿòà.
     (30) Òî÷êà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå çà èçëèòàíå (Takeoff decision point -
TDP). Òî÷êàòà, êîÿòî ñå èçïîëçâà çà îïðåäåëÿíå íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà
èçëèòàíå è â êîÿòî ïðè óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà ìîæå äà ñå
ïðåêðàòè èçëèòàíåòî èëè èçëèòàíåòî äà ïðîäúëæè áåçîïàñíî.
     (31) Ðàçïîëàãàåìà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå (Take-off distance available -
TODAH). Äúëæèíàòà íà çîíàòà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä è èçëèòàíå ïëþñ ðàçïîëàãàåìàòà
äúëæèíà íà ñâîáîäíàòà îò ïðåïÿòñòâèÿ ïîëîñà çà âåðòîëåòà (àêî å ïðåäâèäåíà),
êîÿòî å îáÿâåíà êàòî ðàçïîëàãàåìà è ïîäõîäÿùà çà èçïúëíåíèå íà èçëèòàíå îò
âåðòîëåòè.
     (32) Íåîáõîäèìà äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå (Take-off distance required -
TODRH). Õîðèçîíòàëíîòî ðàçñòîÿíèå, íåîáõîäèìî îò íà÷àëîòî íà èçëèòàíåòî äî
òî÷êàòà, â êîÿòî ñà äîñòèãíàòè VTOSS, èçáðàíàòà âèñî÷èíà è ïîëîæèòåëåí
ãðàäèåíò íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà ñëåä óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà êðèòè÷íà
ñèëîâà óñòàíîâêà â TDP, à îñòàíàëèòå ñèëîâè óñòàíîâêè ðàáîòÿò â îäîáðåíèòå
åêñïëîàòàöèîííè ãðàíèöè. Îïðåäåëåíàòà âèñî÷èíà òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè ñ
èçïîëçâàíå íà äàííèòå îò Ðúêîâîäñòâîòî çà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà è òðÿáâà
äà áúäå íàé-ìàëêî 10.7 ì (35 ôóòà) íàä
     (i)  ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå; èëè
     (ii) êàòî àëòåðíàòèâà íèâîòî, îïðåäåëåíî îò íàé-âèñîêîòî ïðåïÿòñòâèå â
          íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå.
     (33) Òðàåêòîðèÿ íà èçëèòàíåòî. Âåðòèêàëíàòà è õîðèçîíòàëíàòà òðàåêòîðèÿ
ñ íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà îò îïðåäåëåíà òî÷êà íà èçëèòàíåòî äî
íàáèðàíå íà 1000 ôóòà íàä ïîâúðõíîñòòà.
     (34) Ìàñà íà èçëèòàíå. Ìàñàòà íà âåðòîëåòà ïðè èçëèòàíå, êîÿòî òðÿáâà äà
ñå âçåìå, å íåãîâàòà ìàñà, âêëþ÷èòåëíî âñè÷êî è âñè÷êè, íîñåíè â íà÷àëíèÿ
ìîìåíò íà èçëèòàíåòî.
     (35) Çîíà íà îïèðàíå è îòëåïâàíå (Touchdown and lift-off area - TLOF).
Çîíà ñ äîñòàòú÷íà òîâàðîíîñèìîñò, íà êîÿòî âåðòîëåòúò ìîæå äà êàöà èëè äà
èçëèòà.
     (34) Vy. Íàé-âèñîêàòà ñêîðîñò íà èçêà÷âàíå
      ÏÎÄÐÀÇÄÅË G - ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ ÊËÀÑ 1

     JAR-OPS 3.485
      Îáùè ïîëîæåíèÿ
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âåðòîëåòèòå, êîèòî ñå åêñïëîàòèðàò ñ
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1, äà áúäàò ñåðòèôèöèðàíè â Êàòåãîðèÿ À (âæ. ACJ OPS
3.480(a)(1) è (a)(2)).
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.490. Èçëèòàíå
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) Ìàñàòà ïðè èçëèòàíå äà íå ïðåâèøàâà ìàêñèìàëíî äîïóñòèìàòà ìàñà ïðè
èçëèòàíå, ïîñî÷åíà â ÐËÅ íà âåðòîëåòà çà ïðîöåäóðàòà, êîÿòî ùå ñå èçïîëçâà;
(âæ. ACJ OPS 3.490 & 3.510).
     (2) Ìàñàòà ïðè èçëèòàíå å òàçè, ïðè êîÿòî:
     (i) ìîæå äà ñå ïðåêðàòè èçëèòàíåòî è äà ñå êàöíå âúâ FATO â ñëó÷àé íà
îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà ïðè èëè ïðåäè TDP;
     (ii) íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ çà ïðåêðàòåíî èçëèòàíå íå ïðåâèøàâà
ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ çà ïðåêðàòåíî èçëèòàíå; è
     (iii) íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå íå ïðåâèøàâà ðàçïîëàãàåìàòà
äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå;
     (iv) Êàòî àëòåðíàòèâà èçèñêâàíåòî â JAR-OPS 3.490(a)(2)(iii) ïî-ãîðå
ìîæå äà ñå ïðåíåáðåãíå ïðè óñëîâèå, ÷å âåðòîëåòúò ñ îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà
óñòàíîâêà, óñòàíîâåíà â TDP, ìîæå, àêî ïðîäúëæè èçëèòàíåòî, äà ïðåëåòè íàä
âñè÷êè ïðåïÿòñòâèÿ äî êðàÿ íà äèñòàíöèÿòà íà èçëèòàíå ñ èçèñêâàíîòî
ïðåâèøåíèå îò íå ïî-ìàëêî îò 10.7 ì (35 ôóòà) (âæ. ACJ OPS 3.480(a)(31));
     (b) Êîãàòî ñå ïîêàçâà ñúîòâåòñòâèåòî ñ ïîäòî÷êà (à) ïî-ãîðå, òðÿáâà äà
ñå îò÷èòàò ñúîòâåòíèòå ïàðàìåòðè îò JAR-OPS 3.475(c) âúâ âåðòîëåòíîòî ëåòèùå
íà èçëèòàíå;
     (ñ) ×àñòòà îò èçëèòàíåòî äî è âêëþ÷èòåëíî TDP òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿâà ïðè
âèäèìîñò íà ïîâúðõíîñòòà, òàêà ÷å äà ìîæå äà ñå èçïúëíè ïðåêðàòÿâàíåòî íà
èçëèòàíåòî.
     (d) Çà èçëèòàíå ñ èçïîëçâàíå íà ïðîöåäóðàòà çà äâèæåíèå íàçàä (ñòðàíè÷íî
ïðåìèíàâàíå), îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïðè íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà
óñòàíîâêà âñè÷êè ïðåïÿòñòâèÿ ïðè äâèæåíèåòî íàçàä (ñòðàíè÷íîòî ïðåìèíàâàíå)
äà áúäàò ïðåëåòåíè ñ ïîäõîäÿùî ïðåâèøåíèå (âæ.ACJ OPS 3.490(d)).
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
      JAR-OPS 3.495
     Òðàåêòîðèÿ íà èçëèòàíåòî
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè îò êðàÿ íà íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ íà
èçëèòàíå ïðè óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà â TDP:
     (1) ìàñàòà ïðè èçëèòàíå äà áúäå òàêàâà, ÷å òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ïðè
èçëèòàíå äà îñèãóðÿâà ïðåâèøåíèå îò íå ïî-ìàëêî îò 10.7 ì (35 ôóòà) çà
âèçóàëíè ïîëåòè è 10.7 ì (35 ôóòà) + 0.01 DR çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè íàä âñè÷êè
ïðåïÿòñòâèÿ, ðàçïîëîæåíè â òðàåêòîðèÿòà çà èçêà÷âàíå.
Íåîáõîäèìî å äà ñå îò÷èòàò ñàìî ïðåïÿòñòâèÿòà, ïîñî÷åíè â JAR-OPS 3.477.
     (2) Êîãàòî ñå èçâúðøâà ïðîìÿíà íà ïîñîêàòà íà ïîâå÷å îò 15°, å
íåîáõîäèìî äà ñå íàïðàâÿò ñúîòâåòíè ïîïðàâêè çà âëèÿíèåòî íà úãúëà íà íàêëîíà
âúðõó ñïîñîáíîñòòà çà ñïàçâàíå íà èçèñêâàíèÿòà çà ìèíèìàëíî ïðåâèøåíèå íàä
ïðåïÿòñòâèÿòà. Òîçè çàâîé íå òðÿáâà äà ñå çàïî÷âà ïðåäè äîñòèãàíå íà âèñî÷èíà
61 ì (200 ôóòà) íà ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå, îñâåí àêî òîâà íå å ðàçðåøåíî
êàòî ÷àñò îò îäîáðåíà ïðîöåäóðà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     (b) Êîãàòî ñå äîêàçâà ñúîòâåòñòâèå ñ ïîäòî÷êà (à) ï î - ãîðå , òðÿáâà äà
ñå îò÷èòàò ñúîòâåòíèòå ïàðàìåòðè îò JAR-OPS 3.475(c) âúâ âåðòîëåòíîòî ëåòèùå
íà èçëèòàíå.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.500
     Ïî ìàðøðóò - íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà
     (à) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ïðè íåðàáîòåùà
êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà â ñúîòâåòñòâèå ñ î÷àêâàíèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ
çà ïîëåòà äà îòãîâàðÿ íà ïîäòî÷êè (1), (2) èëè (3) ïî-äîëó âúâ âñè÷êè òî÷êè
ïî ìàðøðóòà.
     (1) Êîãàòî ñå î÷àêâà ïîëåòúò äà ñå ïðîâåæäà ïðåç öÿëîòî âðåìå áåç
âèäèìîñò íà çåìÿòà, ìàñàòà íà âåðòîëåòà äà ïîçâîëÿâà ñêîðîñò íà èçêà÷âàíå
íàé-ìàëêî 50 ôóòà/ìèí ñ íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà íà âèñî÷èíà
íàé-ìàëêî 300 ì (1000 ôóòà), 600 ì (2000 ôóòà) â ïëàíèíñêà ìåñòíîñò íàä
âñè÷êè òî÷êè íà òåðåíà è ïðåïÿòñòâèÿòà ïî öåëèÿ ìàðøðóò íà ðàçñòîÿíèå 9.3 êì
(5 ìîðñêè ìèëè) îò äâåòå ñòðàíè íà ïúòíàòà ëèíèÿ.
     (2) Êîãàòî ñå î÷àêâà ïîëåòúò äà ñå ïðîâåæäà ïðåç öÿëîòî âðåìå áåç
âèäèìîñò íà çåìÿòà, òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà äà ïîçâîëÿâà âåðòîëåòúò äà
ïðîäúëæè ïîëåòà îò êðåéñåðñêàòà âèñî÷èíà äî âèñî÷èíà 300 ì (1000 ì) íàä
ïëîùàäêàòà çà êàöàíå, êúäåòî JAR-OPS 3 Ïîäðàçäåë G êàöàíåòî ìîæå äà ñå
èçïúëíè â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS 3.510. Ïúòíàòà ëèíèÿ òðÿáâà äà áúäå ñ
ïðåâèøåíèå íàé-ìàëêî 300 ì (1000 ôóòà), 600 ì (2000 ôóòà) â ïëàíèíñêà
ìåñòíîñò íàä âñè÷êè òî÷êè íà òåðåíà è ïðåïÿòñòâèÿòà ïî öåëèÿ ìàðøðóò íà
ðàçñòîÿíèå 9.3 êì (5 ìîðñêè ìèëè) îò äâåòå ñòðàíè íà ïúòíàòà ëèíèÿ. Ìîãàò äà
ñå èçïîëçâàò ñïîñîáè çà ñíèæåíèå ñ êðåéñåðñêè ðåæèì.
     (3) Êîãàòî ñå î÷àêâà ïîëåòúò äà ñå ïðîâåæäà âúâ âèçóàëíè ìåòåîðîëîãè÷íè
óñëîâèÿ ñ âèäèìîñò íà çåìÿòà, òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà äà ïîçâîëÿâà âåðòîëåòúò
äà ïðîäúëæè ïîëåòà îò êðåéñåðñêàòà âèñî÷èíà äî âèñî÷èíà 300 ì (1000 ôóòà) íàä
ïëîùàäêàòà çà êàöàíå, êúäåòî êàöàíåòî ìîæå äà ñå èçïúëíè â ñúîòâåòñòâèå ñ
JAR-OPS 3.510, áåç äà ñå ñëèçà ïîä ñúîòâåòíàòà ìèíèìàëíà âèñî÷èíà íà ïîëåòà,
íåîáõîäèìî å äà ñå èìàò ïðåäâèä ïðåïÿòñòâèÿòà íà ðàçñòîÿíèå 900 ì îò äâåòå
ñòðàíè íà ïúòíàòà ëèíèÿ.
     (b) Êîãàòî ñå äîêàçâà ñúîòâåòñòâèå ñ ïîäòî÷êà (a)(2) èëè (a)(3) ïî-ãîðå,
îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) Îòêàçúò íà êðèòè÷íàòà ñèëîâà óñòàíîâêà äà ñå èç÷èñëÿâà îò
íàé-êðèòè÷íàòà òî÷êà ïî ìàðøðóòà;
     (2) Äà ñå îò÷èòà âëèÿíèåòî íà âÿòúðà âúðõó òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà;
     (3) Èçõâúðëÿíåòî íà ãîðèâî ñå ïëàíèðà äà ñå èçâúðøâà ñàìî äîòîëêîâà, ÷å
äà ñå äîñòèãíå âåðòîëåòíîòî ëåòèùå çà êàöàíå ñ íåîáõîäèìèÿ ðåçåðâ îò ãîðèâî è
ñ èçïîëçâàíå íà ïðîöåäóðà çà áåçîïàñíîñò (Âæ. ACJ OPS 3.500[(b)(3)]).
     (4) Èçõâúðëÿíåòî íà ãîðèâî íå å ïîçâîëåíî îò âèñî÷èíà ïîä 1000 ôóòà íàä
òåðåíà.
     (ñ) Ãðàíèöèòå ïî øèðèíà îò ïîäòî÷êè (a)(1) è (a)(2) ïî-ãîðå òðÿáâà äà ñå
óâåëè÷àò äî 18.5 êì (10 ìîðñêè ìèëè), àêî òî÷íîñòòà íà íàâèãàöèÿòà íå ìîæå äà
îòãîâîðè íà 95% îò îáùîòî âðåìå íà ïîëåòà. (Âæ. JAR-OPS 3.240, 3.243 è
3.250.]
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.505
     Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.510. Êàöàíå
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) Ìàñàòà íà âåðòîëåòà ïðè êàöàíå â ðàç÷åòíîòî âðåìå çà êàöàíå äà íå
ïðåâèøàâà ìàêñèìàëíàòà, ïîñî÷åíà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà
âåðòîëåòà çà ïðîöåäóðàòà, êîÿòî ùå ñå èçïîëçâà (âæ.ACJ OPS 3.490 & 3.510).
     (2) Â ñëó÷àé íà óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà âúâ
âñÿêà òî÷êà ïðåäè èëè â LDP äà å âúçìîæíî èëè äà ñå èçâúðøè êàöàíå ñúñ
ñïèðàíå â ðàìêèòå íà FATO èëè äà ñå ïðåìèíå íà âòîðè êðúã è äà ñå ïðåëåòÿò
âñè÷êè ïðåïÿòñòâèÿ ñ ïðåâèøåíèå 10.7 ì (35 ôóòà) (âæ. ACJ OPS 3.480(a)(32)).
Íåîáõîäèìî å äà ñå îò÷èòàò ñàìî ïðåïÿòñòâèÿòà, ïîñî÷åíè â JAR-OPS 3.477.
     (3) Â ñëó÷àé íà óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà â LDP
èëè âúâ âñÿêà òî÷êà ñëåä íåÿ äà ìîæå äà ñå ïðåëåòè íàä âñè÷êè ïðåïÿòñòâèÿ ïî
òðàåêòîðèÿòà íà ïîäõîäà; è
     (4) Â ñëó÷àé íà óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà â LDP
èëè âúâ âñÿêà òî÷êà ñëåä íåÿ äà å âúçìîæíî äà ñå èçâúðøè êàöàíå ñúñ ñïèðàíå â
ðàìêèòå íà FATO.
     (b) Êîãàòî ñå äîêàçâà ñúîòâåòñòâèå ñ ïîäòî÷êà (à) ïî-ãîðå, òðÿáâà äà ñå
îò÷èòàò ñúîòâåòíèòå ïàðàìåòðè îò JAR-OPS 3.475 (c) çà ðàç÷åòíîòî âðåìå çà
êàöàíå íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå íà äåñòèíàöèÿòà èëè íà âñÿêî ðåçåðâíî ëåòèùå.
     (ñ) Òàçè ÷àñò íà êàöàíåòî - îò LDP äî îïèðàíåòî - òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿâà
ïðè âèäèìîñò íà çåìÿòà.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
      ÏÎÄÐÀÇÄÅË Í - ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ ÊËÀÑ 2

     JAR-OPS 3.515
      Îáùè ïîëîæåíèÿ
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âåðòîëåòèòå, êîèòî ñå åêñïëîàòèðàò ñ
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2, äà áúäàò ñåðòèôèöèðàíè â Êàòåãîðèÿ À (Âæ. ACJ êúì
JAR-OPS 3.480(a)(1) è (a)(2)).
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.517
     Ïîëåòè áåç ãàðàíòèðàíè âúçìîæíîñòè çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñå óáåäè, ÷å ïîëåòè áåç ãàðàíòèðàíè âúçìîæíîñòè
çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà åòàïèòå èçëèòàíå è êàöàíå íÿìà äà ñå
ïðîâåæäàò, îñâåí àêî îïåðàòîðúò å ïîëó÷èë ñúîòâåòíî ðàçðåøåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS
3.517(a). (Âæ. ñúùî JAROPS 3.470(a)(1).)]
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.520. Èçëèòàíå
     (Âæ. ACJ êúì Ïîäðàçäåë H.)
     (Âæ. IEM-OPS 3.520 & 3.535.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñå óáåäè, ÷å
     (1) Ìàñàòà ïðè èçëèòàíå äà íå ïðåâèøàâà ìàêñèìàëíî äîïóñòèìàòà ìàñà ïðè
èçëèòàíå, ïîñî÷åíà çà ñêîðîñò íà èçêà÷âàíå 150 ôóòà/ìèí íà 300 ì (1000 ôóòà)
íàä íèâîòî íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå ñ íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà, à
îñòàíàëèòå ñèëîâè óñòàíîâêè ðàáîòåùè íà ñúîòâåòíàòà ìîùíîñò.
     (2) Ïðè ïîëåòè, îñâåí ïîñî÷åíèòå â JAR-OPS 3.517(a) èçëèòàíåòî ñå
èçïúëíÿâà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà ìîæå äà ñå èçïúëíè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî
êàöàíå ïðåäè òî÷êàòà, îò êîÿòî å âúçìîæíî áåçîïàñíî ïðîäúëæàâàíå íà ïîëåòà
(âæ. ACJ êúì Ïîäðàçäåë H ïàðàãðàô 6.2).
     (3) Çà ïîëåòè ñúãëàñíî JAR-OPS 3.517(a) â äîïúëíåíèå êúì èçèñêâàíèÿòà íà
(a)(1) ïî-ãîðå:
     (i) Ìàñàòà ïðè èçëèòàíå äà íå ïðåâèøàâà ìàêñèìàëíàòà, ïîñî÷åíà â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà çà âèñåíå AEO OGE ïðè
áåçâåòðèå ïðè ðàáîòà íà âñè÷êè ñèëîâè óñòàíîâêè íà îïðåäåëåíèÿ ðåæèì íà
ìîùíîñò.
     (ii) Çà ïîëåòè êúì/îò âåðòîëåòíà ïàëóáà:
     (À) ñ âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå
ñåäàëêè íàä 19; è
     (Â) îò 1 ÿíóàðè 2010 ã. çà âñåêè âåðòîëåò, êîéòî ëåòè êúì/îò âåðòîëåòíà
ïàëóáà, ðàçïîëîæåíà â íåíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà, êàêòî å îïðåäåëåíî â
JAR-OPS 3.480(13)(ii)(A) ïðè îïðåäåëÿíå íà ìàñàòà ïðè èçëèòàíå òðÿáâà äà ñå
èìà ïðåäâèä: ïðîöåäóðàòà, èçáÿãâàíåòî íà ðúáà íà ïàëóáàòà è ïàäàíåòî,
ïðèñúùî íà âèñî÷èíàòà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà - ñ íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà
óñòàíîâêà, à îñòàíàëèòå ñèëîâè óñòàíîâêè ðàáîòåùè íà ñúîòâåòíàòà ìîùíîñò.
     (b) Êîãàòî ñå äîêàçâà ñúîòâåòñòâèå ñ ïîäòî÷êà (à) ïî-ãîðå, òðÿáâà äà ñå
îò÷èòàò ñúîòâåòíèòå ïàðàìåòðè îò of JAR-OPS 3.475(c) íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå
íà èçëèòàíå.
     (ñ) ×àñòòà îò èçëèòàíåòî ïðåäè èçïúëíåíèå íà èçèñêâàíåòî íà JAROPS 3.525
òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿâà ïðè âèäèìîñò íà ïîâúðõíîñòòà.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.525. Òðàåêòîðèÿ íà èçëèòàíåòî (Âæ. ACJ êúì Ïîäðàçäåë H.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà áúäå óáåäåí, ÷å îò DPATO èëè, êàòî àëòåðíàòèâà
íå ïî-êúñíî îò 200 ôóòà íàä ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå, ñ íåðàáîòåùà êðèòè÷íà
ñèëîâà óñòàíîâêà ñà ïîñòèãíàòè èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.495(a)(1), (2) è
(b).
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.530. Ïîëåò ïî ìàðøðóò - íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè èçïúëíåíèåòî íà èçèñêâàíèÿòà JAR-OPS
3.500
     [Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.535. Êàöàíå (Âæ. IEM OPS 3.520 & 3.535.)
     (Âæ. ACJ êúì Ïîäðàçäåë H)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà áúäå óáåäåí, ÷å:
     (1) Ìàñàòà íà âåðòîëåòà ïðè êàöàíå â ðàç÷åòíîòî âðåìå çà êàöàíå äà íå
ïðåâèøàâà ìàêñèìàëíàòà, ïîñî÷åíà çà ñêîðîñò íà èçêà÷âàíå 150 ôóòà/ìèí íà 300
ì (1000 ôóòà) íàä íèâîòî íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå ñ íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà
óñòàíîâêà, à îñòàíàëèòå ñèëîâè óñòàíîâêè ðàáîòåùè íà ñúîòâåòíàòà ìîùíîñò.
     (2) Àêî êðèòè÷íàòà ñèëîâà óñòàíîâêà îòêàæå âúâ âñÿêà òî÷êà ïî
òðàåêòîðèÿòà íà çàõîäà:
     (i) ìîæå äà ñå èçïúëíè ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã â ñúîòâåòñòâèå ñ
èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.525
     (ii) ïðè ïîëåòè îñâåí ïîñî÷åíèòå â JAR-OPS 3.517(a) âåðòîëåòúò ìîæå äà
èçïúëíè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
     (3) Çà ïîëåòè â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS 3.517(a), âåðòîëåòúò â äîïúëíåíèå
êúì èçèñêâàíèÿòà íà (à)(1) ïîãîðå:
     (i) Ìàñàòà ïðè êàöàíå íå ïðåâèøàâà ìàêñèìàëíàòà ìàñà, îïðåäåëåíà â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà çà âèñåíå AEO OGE ïðè
áåçâåòðèå è ðàáîòà íà âñè÷êè ñèëîâè óñòàíîâêè íà ñúîòâåòíèÿ ðåæèì íà ìîùíîñò
     (ii) Çà ïîëåòè êúì/îò âåðòîëåòíà ïàëóáà:
     (À) ñ âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå
ñåäàëêè íàä 19; è
     (Â) îò 1 ÿíóàðè 2010 ã. çà âñåêè âåðòîëåò, êîéòî ëåòè êúì/îò âåðòîëåòíà
ïàëóáà, ðàçïîëîæåíà â íåíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà, êàêòî å îïðåäåëåíî â
JAR-OPS 3.480(13)(ii)(A) ïðè îïðåäåëÿíå íà ìàñàòà ïðè êàöàíå òðÿáâà äà ñå èìà
ïðåäâèä:
     ïðîöåäóðàòà, ïàäàíåòî, ïðèñúùî íà âèñî÷èíàòà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà - ñ
íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà, à îñòàíàëèòå ñèëîâè óñòàíîâêè ðàáîòåùè
íà ñúîòâåòíàòà ìîùíîñò.
     (b) Êîãàòî ñå äîêàçâà ñúîòâåòñòâèå ñ ïîäòî÷êà (à) ïî-ãîðå, òðÿáâà äà ñå
îò÷èòàò ñúîòâåòíèòå ïàðàìåòðè îò of JAR-OPS 3.475(c) íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå
íà êàöàíå.
     (ñ) ×àñòòà îò êàöàíåòî, ñëåä êîÿòî èçèñêâàíåòî íà JAR-OPS 3.525 íå ìîæå
äà áúäå èçïúëíåíî, ñå èçïúëíÿâà ïðè âèäèìîñò íà ïîâúðõíîñòòà.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.07]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.517(a).
     Ïîëåòè íà âåðòîëåòè áåç ãàðàíòèðàíè âúçìîæíîñòè çà
     áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå (Âæ. JAR-OPS 3.517(a).)
     (Âæ. ACJ-1 êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS, 3.517(a).)
     (Âæ. ACJ-2 êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.517(a).)
     (à) Îäîáðåíèå
     (1) Ñëåä îöåíêà íà ðèñêà îïåðàòîðúò ìîæå äà ïîëó÷è ðàçðåøåíèå äà
ïðîâåæäà ïîëåòè áåç ãàðàíòèðàíè âúçìîæíîñòè çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå
íà åòàïèòå íà èçëèòàíå è êàöàíå, êàòî â îäîáðåíèåòî ñå ïîñî÷âà:
     (i) Òèïúò íà âåðòîëåòà; è
     (ii) Âèäúò íà ïîëåòèòå.
     (2) Òîâà ðàçðåøåíèå ñå äàâà ïðè ñëåäíèòå óñëîâèÿ:
     (i) Ãðóïà óñëîâèÿ, êîèòî äà ñå ïðèëàãàò îò îïåðàòîðà çà ïîëó÷àâàíå è
ïîääúðæàíå íà ðàçðåøåíèåòî çà òèïà âåðòîëåò;
     (ii) Ïðèëàãàíå íà Ñèñòåìà çà ìîíèòîðèíã íà èçïîëçâàíåòî.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]

 ÏÎÄÐÀÇÄÅË I - ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ ÊËÀÑ 3
JAR-OPS 3.540
Îáùè ïîëîæåíèÿ

     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè
     (1) âåðòîëåòèòå, êîèòî ñå åêñïëîàòèðàò ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3, äà áúäàò
ñåðòèôèöèðàíè â Êàòåãîðèÿ À èëè Â (âæ. ACJ êúì JAR-OPS 3.480(a)(1) è (a)(2)).
     (2) Ïîëåòèòå ñå ïðîâåæäàò ñàìî îò/äî îíåçè âåðòîëåòíè ëåòèùà è ïî òàêèâà
ìàðøðóòè, çîíè è îòêëîíåíèÿ îò òÿõ, êîèòî ñà â áëàãîïðèÿòíà ñðåäà, îñâåí ïðè
åòàïèòå íà èçëèòàíå è êàöàíå, êàêòî å ïðåäâèäåíî â (b) ïî-äîëó.
     (b) Îïåðàòîðúò ìîæå äà ïðîâåæäà ïîëåòè äî/îò âåðòîëåòíî ëåòèùå,
ðàçïîëîæåíî èçâúí ãúñòîíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà, áåç ãàðàíòèðàíè
âúçìîæíîñòè çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå ïî âðåìå íà åòàïèòå íà èçëèòàíå
è êàöàíå (see ACJ OPS 3.540(b)):
     (1) ïî âðåìå íà èçëèòàíå, ïðåäè äîñòèãàíå íà Vy èëè 200 ôóòà íàä
ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå; èëè
     (2) ïî âðåìå íà êàöàíå ïîä 200 ôóòà íàä ïîâúðõíîñòòà íà êàöàíå;
     ïðè óñëîâèå ÷å îïåðàòîðúò å ïîëó÷èë ñúîòâåòíî îäîáðåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS
3.517(a).
     (ñ) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè äà íå ñå ïðîâåæäàò ïîëåòè:
     (1) áåç âèäèìîñò íà ïîâúðõíîñòòà;
     (2) íîùåì;
     (3) êîãàòî äîëíàòà ãðàíèöà íà îáëàöèòå å ïîä 600 ôóòà; èëè
     (4) êîãàòî âèäèìîñòòà å ïîä 800 ì.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.545. Èçëèòàíå
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (à) Ìàñàòà ïðè èçëèòàíå äà íå ïðåâèøàâà ìàêñèìàëíàòà ïðè èçëèòàíå,
îïðåäåëåíà çà âèñåíå ñ èçïîëçâàíå íà âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà è âñè÷êè ñèëîâè
óñòàíîâêè, ðàáîòåùè íà ðåæèì íà èçëèòàíå. Àêî óñëîâèÿòà ñà òàêèâà, ÷å íå å
âúçìîæíî äà ñå óñòàíîâè âèñåíå ñ èçïîëçâàíå íà âúçäóøíà âúçãëàâíèöà, ìàñàòà
ïðè èçëèòàíå íå òðÿáâà äà ïðåâèøàâà ìàêñèìàëíàòà ìàñà çà âèñåíå áåç åôåêòà íà
âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà ïðè âñè÷êè ñèëîâè óñòàíîâêè, ðàáîòåùè íà ðåæèì íà
èçëèòàíå.
     (b) Â ñëó÷àé íà îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà âåðòîëåòúò äà áúäå â ñúñòîÿíèå
äà èçâúðøè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå, îñâåí êîãàòî ñå åêñïëîàòèðà â
ñúîòâåòñòâèå ñ îáëåê÷åíèåòî, ñúäúðæàùî ñå â ïîäòî÷êà 3.540(b).
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.550
     Ïî ìàðøðóò
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (à) Âåðòîëåòúò äà ìîæå ïðè ðàáîòà íà âñè÷êè ñèëîâè óñòàíîâêè â ðåæèì íà
îïðåäåëåíàòà ìàêñèìàëíà ïðîäúëæèòåëíà ìîùíîñò äà ëåòè ïî ïëàíèðàíèÿ ìàðøðóò
èëè êúì ïëàíèðàíîòî îòêëîíåíèå, áåç äà ëåòè â êîÿòî è äà áèëî òî÷êà ïîä
ñúîòâåòíàòà ìèíèìàëíà âèñî÷èíà íà ïîëåòà; è
     (b) Â ñëó÷àé íà îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà âåðòîëåòúò äà ìîæå äà èçïúëíè
áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.555. Êàöàíå
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (à) Ìàñàòà íà âåðòîëåòà ïðè êàöàíå â ðàç÷åòíîòî âðåìå çà êàöàíå äà íå
ïðåâèøàâà ìàêñèìàëíàòà, ïîñî÷åíà çà âèñåíå ñ èçïîëçâàíå íà åôåêòà íà
âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà ïðè âñè÷êè ñèëîâè óñòàíîâêè, ðàáîòåùè íà ðåæèì çà
èçëèòàíå. Àêî óñëîâèÿòà ñà òàêèâà, ÷å íå å âúçìîæíî äà ñå óñòàíîâè âèñåíå ñ
èçïîëçâàíå íà âúçäóøíà âúçãëàâíèöà, ìàñàòà ïðè êàöàíå íå òðÿáâà äà ïðåâèøàâà
ìàêñèìàëíàòà ìàñà çà êàöàíå, ïîñî÷åíà çà âèñåíå áåç åôåêòà íà âúçäóøíàòà
âúçãëàâíèöà ïðè âñè÷êè ñèëîâè óñòàíîâêè, ðàáîòåùè íà ðåæèì íà èçëèòàíå.
     (b) Â ñëó÷àé íà îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà âåðòîëåòúò äà áúäå â ñúñòîÿíèå
äà èçïúëíè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå, îñâåí êîãàòî ñå åêñïëîàòèðà â
ñúîòâåòñòâèå ñ îáëåê÷åíèåòî, ñúäúðæàùî ñå â ïîäòî÷êà 3.540(a)(2) èëè
3.540(b).
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]

 ÏÎÄÐÀÇÄÅË J - ÌÀÑÀ È ÁÀËÀÍÑÈÐÎÂÊÈ
JAR-OPS 3.605. Îáùè ïîëîæåíèÿ (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.605.)

(à) Oïåðàòîðúò îñèãóðÿâà íà âñè÷êè åòàïè îò èçïúëíåíèåòî íà ïîëåòèòå íà
âåðòîëåòèòå íàòîâàðâàíåòî, ìàñàòà è öåíòðîâêàòà äà ñúîòâåòñòâàò íà
îãðàíè÷åíèÿòà, îïðåäåëåíè â ÐËÅ íà âåðòîëåòà èëè â Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, àêî å ïî-îãðàíè÷àâàùî.
(b) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè âñåêè âåðòîëåò äà èìà àêòóàëíè äàííè
çà ìàñà è öåíòðîâêà, îïðåäåëåíè ÷ðåç ôàêòè÷åñêî ïðåòåãëÿíå, ïðåäè âúâåæäàíåòî
ìó â åêñïëîàòàöèÿ è ñëåä òîâà ïðåç èíòåðâàëè îò 4 ãîäèíè. Íåîáõîäèìî å äà
áúäå îò÷èòàí è ñúîòâåòíî äîêóìåíòèðàí íàòðóïâàùèÿò ñå åôåêò îò èçâúðøâàíèòå
ðåìîíòíè ðàáîòè, äîðàáîòêè è ìîäèôèêàöèè. Â ñëó÷àé ÷å äàííèòå íå ñà
äîñòàòú÷íî òî÷íè, å íåîáõîäèìî íîâî ïðåòåãëÿíå.
(ñ) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îò÷èòà ìàñàòà íà âñè÷êè ÷àñòè â åêñïëîàòàöèÿ
è íà âñè÷êè ÷ëåíîâå îò åêèïàæà, âêëþ÷åíè â åêñïëîàòàöèîííàòà ñóõà ìàñà íà
âåðòîëåòà, ÷ðåç ïðåòåãëÿíå èëè ÷ðåç èçïîëçâàíå íà ñòàíäàðòíè äàííè çà ìàñèòå.
Íåîáõîäèìî å äà ñå îïðåäåëè âëèÿíèåòî íà òÿõíîòî ðàçïîëîæåíèå âúðõó öåíòúðà
íà òåæåñòòà íà âåðòîëåòà.
(d) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îïðåäåëè ìàñàòà íà ïîëåòíèÿ òîâàð, âêë.
áàëàñò, ÷ðåç ôàêòè÷åñêî ïðåòåãëÿíå èëè äà ãè îïðåäåëè â ñúîòâåòñòâèå ñúñ
ñòàíäàðòíèòå ìàñè çà ïúòíèöè è áàãàæ, êàêòî å ïîñî÷åíî â JAR-OPS 3.620.
(å) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îïðåäåëè ìàñàòà íà ãîðèâîòî, çàðåäåíî çà
ïîëåò, èçïîëçâàéêè ôàêòè÷åñêàòà ìó ïëúòíîñò èëè, àêî íå å èçâåñòíà,
ïëúòíîñòòà, èç÷èñëåíà â ñúîòâåòñòâèå ñ ìåòîä, ïîñî÷åí â Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. (Âæ. IEM OPS 3.605(e).)
JAR-OPS 3.607
Òåðìèíîëîãèÿ
(a) Ñóõà åêñïëîàòàöèîííà ìàñà.
Îáùàòà ìàñà íà âåðòîëåòà, ïîäãîòâåí çà êîíêðåòåí âèä ïîëåò, ñïåöèôè÷åí
òèï åêñïëîàòàöèÿ, áåç èçïîëçâàåìîòî ãîðèâî è ïîëåçíèÿ òîâàð.
(b) Ìàêñèìàëíà ìàñà ïðè èçëèòàíå. Ìàêñèìàëíî äîïóñòèìàòà îáùà ìàñà íà
âåðòîëåòà ïðè èçëèòàíå.
(ñ) Ïîëåçåí òîâàð. Îáùàòà ìàñà íà ïúòíèöèòå, áàãàæà è êàðãîòî,
âêëþ÷èòåëíî íåòúðãîâñêèòå òîâàðè.
(d) Êëàñèôèêàöèÿ íà ïúòíèöèòå
(1) Êàòî âúçðàñòíè, ìúæå è æåíè, ñå îïðåäåëÿò ëèöàòà íà âúçðàñò
12 ãîäèíè è íàãîðå.
(2) Êàòî äåöà ñå îïðåäåëÿò ëèöà îò 2 ãîäèíè íàãîðå, íî êîèòî ñà íà
ïî-ìàëêî îò 12 ãîäèíè.
(3) Êàòî áåáåòà ñå îïðåäåëÿò ëèöà, êîèòî ñà íà ïî-ìàëêî îò 2 ãîäèíè.
JAR-OPS 1.610. Òîâàðåíå, ìàñà è öåíòðîâêà
Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
ïðèíöèïèòå è ìåòîäèòå, êîèòî ñå èçïîëçâàò ïðè òîâàðåíåòî è â ñèñòåìàòà íà
ìàñàòà è öåíòðîâêàòà, êîèòî äà îòãîâàðÿò íà èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.605.
Òàçè ñèñòåìà òðÿáâà äà îáõâàùà âñè÷êè âèäîâå ïëàíèðàíè ïîëåòè.
JAR-OPS 3.615
Ñòîéíîñòè íà ìàñàòà çà åêèïàæà
(a) Îïåðàòîðúò èçïîëçâà ñëåäíèòå ñòîéíîñòè, çà äà îïðåäåëè
åêñïëîàòàöèîííàòà ñóõà ìàñà íà âåðòîëåòà:
(1) ôàêòè÷åñêèòå ìàñè, âêëþ÷èòåëíî áàãàæà íà åêèïàæà; èëè
(2) ñòàíäàðòíà ìàñà 85 êã âêëþ÷èòåëíî ðú÷íèÿ áàãàæ çà âñåêè ÷ëåí íà
åêèïàæà; èëè
(3) äðóãè ñòàíäàðòíè ìàñè, óòâúðäåíè îò âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.
(b) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà êîðèãèðà åêñïëîàòàöèîííàòà ñóõà ìàñà íà
âåðòîëåòà ñúñ ñòîéíîñòèòå íà âñåêè äîïúëíèòåëåí áàãàæ. Ìÿñòîòî íà
äîïúëíèòåëíèÿ áàãàæ ñå îò÷èòà ïðè îïðåäåëÿíåòî íà öåíòðîâêàòà íà âåðòîëåòà.
JAR-OPS 3.620. Ñòîéíîñòè íà ìàñà çà ïúòíèöè è áàãàæ
(a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà èç÷èñëÿâà ìàñàòà íà ïúòíèöèòå è ðåãèñòðèðàíèÿ
áàãàæ, êàòî èçïîëçâà èëè ôàêòè÷åñêàòà ïðåòåãëåíà ìàñà íà âñÿêî ëèöå è íà
áàãàæà, èëè ñòàíäàðòíèòå ñòîéíîñòè çà ìàñàòà, ïîñî÷åíè â òàáëèöè îò 1 äî 3
ïî-äîëó, îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî áðîÿò íà ïúòíè÷åñêèòå ìåñòà å ïî-ìàëêî îò
6. Â òàêèâà ñëó÷àè ïúòíè÷åñêàòà ìàñà ìîæå äà áúäå óñòàíîâåíà ïî óñòíèòå
òâúðäåíèÿ íà âñåêè ïúòíèê è ñå äîáàâè ïðåäâàðèòåëíî îïðåäåëåíà êîíñòàíòà, çà
äà ñå âçåìå ïðåäâèä ðú÷íèÿò áàãàæ è îáëåêëîòî (âæ. AMC OPS 3.620(a)).
Ïðîöåäóðèòå, îïðåäåëÿùè êîãà äà ñå èçáåðå äåéñòâèòåëíà èëè ñòàíäàðòíà ìàñà, è
ïðîöåäóðèòå, êîãàòî ñå èçïîëçâàò óñòíè òâúðäåíèÿ, òðÿáâà äà áúäàò âêëþ÷åíè â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
(b) Àêî ñå îïðåäåëÿ äåéñòâèòåëíàòà ìàñà ÷ðåç ïðåòåãëÿíå, îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà îñèãóðè âêëþ÷âàíåòî íà ëè÷íèòå âåùè íà ïúòíèöèòå è ðú÷íèÿ áàãàæ.
Òàêîâà èçìåðâàíå òðÿáâà äà áúäå ïðîâåäåíî âåäíàãà ïðåäè êà÷âàíåòî íà áîðäà è
íà áëèçêî ìÿñòî.
(c) Àêî ìàñàòà íà ïúòíèöèòå ñå îïðåäåëÿ ïî ñòàíäàðòíè ìàñîâè ñòîéíîñòè,
òðÿáâà äà ñå èçïîëçâàò ñòàíäàðòíèòå ñòîéíîñòè íà ìàñà â òàáëèöè 1, 2 è 3
ïî-äîëó, êîèòî âêëþ÷âàò ðú÷åí áàãàæ è ìàñàòà íà âñÿêî áåáå ïîä 2 ãîäèíè,
êîèòî ñå íîñÿò îò âúçðàñòåí, çàåìàù ïúòíè÷åñêî ìÿñòî. Áåáåòà, çàåìàùè
îòäåëíî ïúòíè÷åñêî ìÿñòî, òðÿáâà äà ñå ñ÷èòàò çà äåöà çà öåëèòå íà òàçè
ïîäòî÷êà.
(d) Êîãàòî îáùèÿò áðîé íà íàëè÷íèòå ïúòíè÷åñêè ìåñòà âúâ âåðòîëåòà å 20
èëè ïîâå÷å, ñà ïðèëîæèìè ñòàíäàðòíèòå ìàñè íà ìúæ èëè æåíà â Òàáëèöà 1. Êàòî
äðóãà âúçìîæíîñò, â ñëó÷àèòå, êîãàòî îáùèÿò áðîé íà íàëè÷íè ïúòíè÷åñêè ìåñòà
å 30 èëè ïîâå÷å, ñà ïðèëîæèìè ñòîéíîñòèòå çà ìàñàòà íà "Âñè÷êè âúçðàñòíè" â
Òàáëèöà 1.

(e) Êîãàòî îáùèÿò áðîé íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè âúâ âåðòîëåòà å 10 - 19
âêëþ÷èòåëíî, ïðèëàãàò ñå ñòàíäàðòíèòå ìàñè îò Òàáëèöà 2.

 (f) Êîãàòî áðîÿò íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè å îò 1 äî 5 âêëþ÷èòåëíî èëè îò
6 äî 9 âêëþ÷èòåëíî, ïðèëàãàò ñå ñòàíäàðòíèòå ìàñè îò Òàáëèöà 3.

     (g) Êîãàòî îáùèÿò áðîé íà ïúòíè÷åñêè ìåñòà âúâ âåðòîëåòà å 20 èëè
ïîâå÷å, ñòàíäàðòíàòà ñòîéíîñò íà ìàñàòà çà âñåêè ðåãèñòðèðàí áàãàæ å 13 êã.
Çà âåðòîëåòè ñ 19 ïúòíè÷åñêè ìåñòà èëè ïî-ìàëêî, òðÿáâà äà áúäå èçïîëçâàíà
äåéñòâèòåëíàòà ìàñà íà ðåãèñòðèðàíèÿ áàãàæ, îïðåäåëåíà ÷ðåç ïðåòåãëÿíå.
     (h) Àêî åäèí îïåðàòîð èñêà äà èçïîëçâà ñòîéíîñòè çà ñòàíäàðòíà ìàñà,
ðàçëè÷íè îò òåçè, ñúäúðæàùè ñå â òàáëèöè îò 1 äî 3 ïî-ãîðå, òîé òðÿáâà äà
óâåäîìè Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ çà ñâîèòå îñíîâàíèÿ è äà ïîëó÷è
íåéíîòî îäîáðåíèå ïðåäâàðèòåëíî. Îñâåí òîâà òîé òðÿáâà äà ïðåäñòàâè çà
îäîáðåíèå ïîäðîáåí ïëàí çà íàáëþäåíèå íà òåãëåíèÿòà è äà ïðèëîæè
ñòàòèñòè÷åñêèÿ àíàëèòè÷åí ìåòîä, äàäåí â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h).
Ñëåä ïðîâåðêà è îäîáðåíèå íà ðåçóëòàòèòå îò òåãëîâíîòî ïðîó÷âàíå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, ïðåðàáîòåíèòå ñòîéíîñòè çà ñòàíäàðòíà ìàñà
ñà ïðèëîæèìè ñàìî çà òîçè îïåðàòîð. Ïðîìåíåíèòå ñòîéíîñòè íà ñòàíäàðòíèòå
ìàñè ìîãàò äà áúäàò èçïîëçâàíè ñàìî â îáñòîÿòåëñòâà, ñúâìåñòèìè ñ îíåçè, ïðè
êîèòî å ïðîâåäåíî ïðîó÷âàíåòî. Êîãàòî ïðîìåíåíèòå ñòîéíîñòè çà ñòàíäàðòíà
ìàñà íàäâèøàâàò òåçè â òàáëèöè 1-3, òîãàâà òðÿáâà äà áúäàò èçïîëçâàíè òåçè
ïî-âèñîêè ñòîéíîñòè. (Âèæ IEM OPS 3.620(h).)
     (i) Ïðè âñåêè ïîëåò, îïðåäåëåí êàòî íîñåù çíà÷èòåëåí áðîé ïúòíèöè, ÷èÿòî
ìàñà, âêëþ÷èòåëíî ðú÷íèÿ áàãàæ, ñå î÷àêâà äà íàäâèøè ñòàíäàðòíàòà ïúòíè÷åñêà
ìàñà, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè äåéñòâèòåëíàòà ìàñà íà òàêèâà ïúòíèöè
÷ðåç ïðåòåãëÿíå èëè ÷ðåç äîáàâÿíå íà àäåêâàòíî óâåëè÷åíèå íà ìàñàòà. (Âæ.IEM
OPS 3.620(i) & (j).)
     (j) Àêî ñå èçïîëçâàò ñòîéíîñòèòå çà ñòàíäàðòíà ìàñà çà ðåãèñòðèðàíèÿ
áàãàæ è çíà÷èòåëåí áðîé ïúòíèöè ñà ðåãèñòðèðàëè áàãàæ, êîéòî ñå î÷àêâà äà
íàäâèøè ñòàíäàðòíàòà ìàñà çà áàãàæ, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè
äåéñòâèòåëíàòà ìàñà íà òàêúâ áàãàæ ÷ðåç ïðåòåãëÿíå èëè ÷ðåç äîáàâÿíå íà
àäåêâàòíî óâåëè÷åíèå íà ìàñàòà.(Âæ.IEM OPS 3.620(i)&(j).)
     (k) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè óâåäîìÿâàíåòî íà êîìàíäèðà, êîãàòî å
èçïîëçâàí íåñòàíäàðòåí ìåòîä çà îïðåäåëÿíå íà ìàñàòà íà òîâàðà, è òîçè ìåòîä
äà áúäå óïîìåíàò â äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñàòà è öåíòðîâêàòà.
     JAR-OPS 3.625
     Äîêóìåíòàöèÿ çà ìàñà è áàëàíñ
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAROPS 3.625.)
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âúâåäå äîêóìåíòàöèÿ çà ìàñà è áàëàíñ, êîÿòî
ïîñî÷âà òîâàðà è íåãîâîòî ðàçïðåäåëåíèå ïðåäè âñåêè ïîëåò. Äîêóìåíòàöèÿòà çà
ìàñà è áàëàíñ òðÿáâà äà ïîçâîëÿâà íà êîìàíäèðà äà îïðåäåëè äàëè òîâàðúò è
íåãîâîòî ðàçïðåäåëåíèå ñà òàêèâà, ÷å îãðàíè÷åíèÿòà çà ìàñà è áàëàíñ íà
âåðòîëåòà äà ñà íàðóøåíè. Ëèöåòî, èçãîòâÿùî äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñà è áàëàíñ,
òðÿáâà äà áúäå ïîñî÷åíî â äîêóìåíòà. Ëèöåòî, íàáëþäàâàùî òîâàðåíåòî íà
âåðòîëåòà, òðÿáâà äà ïîòâúðäè ÷ðåç ïîäïèñ, ÷å òîâàðúò è íåãîâîòî
ðàçïðåäåëåíèå ñà â ñúîòâåòñòâèå ñ äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñà è áàëàíñ. Òîçè
äîêóìåíò òðÿáâà äà áúäå ïðèåìëèâ çà êîìàíäèðà, êàòî íåãîâîòî îäîáðåíèå ñå
äîêóìåíòèðà ÷ðåç ïîòâúðæäàâàù ïîäïèñ. (Âèæ JAR-OPS 3.1055(a)(12).)
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè êîíêðåòíè ïðîöåäóðè çà ïðîìåíè â
òîâàðèòå â Ïðîìåíè â ïîñëåäíàòà ìèíóòà.
     (c) Ñ ðàçðåøåíèå íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ îïåðàòîðúò ìîæå äà
èçïîëçâà àëòåðíàòèâà íà ïðîöåäóðàòà, èçèñêâàíà îò ïàðàãðàôè (à) è (b)
ïî-ãîðå.
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS
     3.605. Ìàñà è áàëàíñ - Îáùè ïîëîæåíèÿ (Âæ. JAR-OPS 3.605.)
     (a) Îïðåäåëÿíå íà ñóõàòà åêñïëîàòàöèîííà ìàñà íà âåðòîëåòà
     (1) Ïðåòåãëÿíå íà âåðòîëåòà
     (i) Íîâèòå âåðòîëåòè îáèêíîâåíî ñå ïðåòåãëÿò â çàâîäà è èìàò ïðàâî äà
áúäàò ïóñíàòè â åêñïëîàòàöèÿ áåç íîâî ïðåòåãëÿíå, àêî îôèöèàëíèÿò ïèñìåí
äîêóìåíò çà ìàñàòà è áàëàíñà å áèë àêòóàëèçèðàí ñ èçìåíåíèÿòà èëè
ìîäèôèêàöèèòå íà âåðòîëåòà. Âåðòîëåòèòå, ïðåõâúðëåíè îò åäèí JAA îïåðàòîð ñ
îäîáðåíà ïðîãðàìà çà êîíòðîë íà ìàñàòà íà äðóã JAA îïåðàòîð ñ îäîáðåíà
ïðîãðàìà, íå å íåîáõîäèìî äà ñå ïðåòåãëÿò ïðåäè óïîòðåáà îò ïîëó÷àâàùèÿ ãè
îïåðàòîð, îñâåí àêî ñà èçìèíàëè ïîâå÷å îò 4 ãîäèíè ïðåäè ïîñëåäíîòî
ïðåòåãëÿíå.
     (ii) Èíäèâèäóàëíàòà ìàñà è ìÿñòîòî íà öåíòúðà íà òåæåñòòà (CG) íà âñåêè
âåðòîëåò òðÿáâà äà áúäàò ïðîâåðÿâàíè ïåðèîäè÷íî. Ìàêñèìàëíèÿò èíòåðâàë ìåæäó
äâå ïðåòåãëÿíèÿ òðÿáâà äà áúäå îïðåäåëåí îò îïåðàòîðà è òðÿáâà äà îòãîâàðÿ íà
èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.605(b). Îñâåí òîâà ìàñàòà è CG íà âñåêè âåðòîëåò
òðÿáâà äà áúäàò îïðåäåëÿíè îòíîâî èëè ÷ðåç:
     (À) Èçìåðâàíå; èëè
     (Â) Èç÷èñëåíèå, àêî îïåðàòîðúò ìîæå äà ïðåäîñòàâè íåîáõîäèìèòå
äîêàçàòåëñòâà çà âàëèäíîñòòà íà èçáðàíèÿ ìåòîä çà èç÷èñëÿâàíå, âñåêè ïúò,
êîãàòî ñóìàðíèòå èçìåíåíèÿ íà ñóõàòà åêñïëîàòàöèîííà ìàñà íàäâèøàâàò ?.5% îò
ìàêñèìàëíàòà ìàñà ïðè êàöàíå.
     (2) Ïðîöåäóðà çà ïðåòåãëÿíå
     (i) Ïðåòåãëÿíåòî òðÿáâà äà ñå èçâúðøâà èëè îò ïðîèçâîäèòåëÿ, èëè îò
ëèöåíçèðàíà îðãàíèçàöèÿ çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå.
     (ii) Íåîáõîäèìî å äà ñå âçåìàò íîðìàëíè ìåðêè çà áåçîïàñíîñò, îòãîâàðÿùè
íà äîáðàòà ïðàêòèêà, òàêèâà êàòî:
     (À) Ïðîâåðêà íà êîìïëåêòíîñòòà íà âåðòîëåòà è îáîðóäâàíåòî;
     (Â) Îïðåäåëÿíå äàëè òå÷íîñòèòå ñà îò÷åòåíè ïðàâèëíî;
     (Ñ) Ïðîâåðêà íà ÷èñòîòàòà íà âåðòîëåòà;
     (D) Ãàðàíòèðàíå, ÷å ïðåòåãëÿíåòî ñå èçâúðøâà â çàòâîðåíî ïîìåùåíèå.
     (iii) Öÿëîòî îáîðóäâàíå, êîåòî ñå èçïîëçâà çà ïðåòåãëÿíåòî, òðÿáâà äà ñå
êàëèáðèðà, çàíóëè è äà ñå èçïîëçâà â ñúîòâåòñòâèå ñ óêàçàíèÿòà íà íåãîâèÿ
ïðîèçâîäèòåë. Âñÿêà âåçíà òðÿáâà äà ñå êàëèáðèðà èëè îò ïðîèçâîäèòåëÿ, èëè îò
ãðàæäàíñêà îðãàíèçàöèÿ ïî ìåðêè è òåãëèëêè, èëè îò ñúîòâåòíî óïúëíîìîùåíà
îðãàíèçàöèÿ çà ñðîê îò 2 ãîäèíè èëè çà ïåðèîä îò âðåìå, îïðåäåëåí îò
ïðîèçâîäèòåëÿ íà îáîðóäâàíåòî çà òåãëåíå, êîåòî îò äâåòå å ïî-ìàëêî.
Îáîðóäâàíåòî òðÿáâà äà áúäå â ñúñòîÿíèå òî÷íî äà îïðåäåëè ìàñàòà íà âåðòîëåòà
(âæ. IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.605, ïîäòî÷êà (a)(2)(iii)).
     (b) Ñïåöèàëíè ñòàíäàðòíè ìàñè çà ïðåâîçâàíèòå òîâàðè. Â äîïúëíåíèå êúì
ñòàíäàðòíèòå ìàñè íà ïúòíèöèòå è ðåãèñòðèðàíèòå áàãàæè îïåðàòîðúò ìîæå äà
ïðåäñòàâè çà îäîáðåíèå îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìàñèòå íà äðóãè
òîâàðè.
     (ñ) Òîâàðåíå íà âåðòîëåòà
     (1) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè òîâàðåíåòî íà íåãîâèòå âåðòîëåòè äà ñå
èçâúðøâà ïîä íàáëþäåíèåòî íà êâàëèôèöèðàí ïåðñîíàë;
     (2) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè òîâàðåíåòî äà íå ïðîòèâîðå÷è íà
äàííèòå, êîèòî ñå èçïîëçâàò çà èç÷èñëÿâàíå íà ìàñàòà è áàëàíñà íà âåðòîëåòà;
     (3) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñïàçâà äîïúëíèòåëíèòå êîíñòðóêòèâíè
îãðàíè÷åíèÿ, êàòî çäðàâèíà íà ïîäà, ìàêñèìàëåí òîâàð íà ëèíååí ìåòúð,
ìàêñèìàëíà ìàñà ïî òîâàðíè îòäåëåíèÿ è/èëè ìàêñèìàëíèÿ áðîé ñåäàëêè;
     (c) Äîïóñòèìè ãðàíèöè çà öåíòúðà íà òåæåñòòà
     (1) Åêñïëîàòàöèîííà öåíòðîâú÷íà ãðàôèêà. Îñâåí êîãàòî çà òî÷íîñò íà
èç÷èñëÿâàíå íà áàëàíñà ñå ïðèëàãà ðàçïðåäåëåíèå íà ñåäàëêèòå è âëèÿíèåòî íà
áðîÿ íà ïúòíèöèòå íà ðåä ñåäàëêè, âëèÿíèåòî íà òîâàðà â îòäåëíèòå òîâàðíè
îòäåëåíèÿ è ãîðèâîòî â îòäåëíèòå ðåçåðâîàðè, åêñïëîàòàöèîííèòå ãðàíèöè òðÿáâà
äà ñå ïðèëàãàò êúì ñåðòèôèöèðàíàòà öåíòðîâú÷íà ãðàôèêà. Ïðè îïðåäåëÿíåòî íà
ãðàíèöèòå íà CG (öåíòðîâêàòà) òðÿáâà äà ñå âçåìàò ïðåäâèä âúçìîæíèòå
îòêëîíåíèÿ îò ïðèåòîòî ðàçïðåäåëåíèå íà òîâàðà. Àêî ñå ïðèëàãà ñâîáîäåí èçáîð
íà ñåäàëêèòå, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âúâåäå ïðîöåäóðè çà îñèãóðÿâàíå íà
êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ îò ëåòàòåëíèÿ èëè êàáèííèÿ åêèïàæ, àêî ñå ïîëó÷è èçáîð íà
ñåäàëêèòå ñàìî ïî äúëæèíà. Ãðàíèöèòå íà CG è ñúîòâåòíèòå åêñïëîàòàöèîííè
ïðîöåäóðè, âêëþ÷èòåëíî ïðåäïîëîæåíèÿòà âúâ âðúçêà ñ ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè,
òðÿáâà äà áúäàò ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. (Âæ. IEM êúì
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.605, ïîäòî÷êà (d).)
     (2) Öåíòúð íà òåæåñòòà â ïîëåò. Â äîïúëíåíèå êúì ïîäòî÷êà (d)(1) ïî-ãîðå
îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïîêàæå, ÷å ïðîöåäóðèòå íàïúëíî îò÷èòàò êðàéíèòå
èçìåíåíèÿ íà ïîëîæåíèåòî íà öåíòúðà íà òåæåñòòà ïî âðåìå íà ïîëåò, ïðè÷èíåíè
îò ïðåìåñòâàíèÿòà íà ïúòíèöèòå/åêèïàæà è ðàçõîäâàíåòî/ïðåõâúðëÿíåòî íà
ãîðèâî.
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS
     3.620 (h). Ïðîöåäóðè çà óñòàíîâÿâàíå íà ðåâèçèðàíè ñòàíäàðòíè ñòîéíîñòè
íà ìàñèòå íà ïúòíèöèòå è áàãàæèòå
     (Âæ. IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h).)
     (à) Ïúòíèöè
     (1) Ìåòîä íà èçáèðàòåëíî èçìåðâàíå íà òåãëîòî. Ñðåäíàòà ìàñà íà
ïúòíèöèòå è òåõíèÿ ðú÷åí áàãàæ òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè ÷ðåç ïðåòåãëÿíå, êàòî ñå
âçåìàò ñëó÷àéíè ïðîáè. Èçáîðúò íà ñëó÷àéíè ïðîáè òðÿáâà äà áúäå
ïðåäñòàâèòåëåí ïî õàðàêòåð è îáåì çà ïúòíèêîïîòîêà, êàòî ñå èìà ïðåäâèä âèäúò
íà ïîëåòèòå, ÷åñòîòàòà íà ïîëåòèòå ïî ðàçëè÷íèòå ìàðøðóòè, ïðèñòèãàùè è
çàìèíàâàùè ïîëåòè, ñåçîíúò è êàïàöèòåòúò îò ñåäàëêè íà âåðòîëåòà.
     (2) Ðàçìåð íà ïðîáèòå. Íàáëþäåíèåòî òðÿáâà äà îáõâàùà ïðåòåãëÿíåòî ïîíå
íà ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò:
     (i) Áðîÿ íà ïúòíèöèòå, èç÷èñëåí îò ïèëîòíàòà ïðîáà, êàòî ñå èçïîëçâàò
íîðìàëíè ñòàòèñòè÷åñêè ïðîöåäóðè è âúç îñíîâà íà îòíîñèòåëåí äîâåðèòåëåí
îáõâàò (òî÷íîñò) îò 1% çà âñè÷êè âúçðàñòíè è 2% çà ñðåäíèòå ìàñè îòäåëíî íà
ìúæå è æåíè (ñòàòèñòè÷åñêàòà ïðîöåäóðà, äîïúëíåí ñ ðåøåí ïðèìåð çà îïðåäåëÿíå
íà èçèñêâàíåòî çà ìèíèìàëåí ðàçìåð íà ïðîáèòå è ñëåäíèòå ìàñè, âêëþ÷åí â IEM
OPS 3.620(h); è
     (ii) Çà âåðòîëåòèòå:
     (À) Ñ êàïàöèòåò îò ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè 40 èëè ïîâå÷å, âñè÷êî 2000
ïúòíèöè; èëè
     (Â) Ñ êàïàöèòåò îò ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè äî 40 èëè ïî-ìàëêî, âñè÷êî 50 õ
(êàïàöèòåòà íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè).
     (3) Ìàñà íà ïúòíèöèòå.
     Ìàñàòà íà ïúòíèöèòå òðÿáâà äà âêëþ÷âà ìàñàòà íà ëè÷íèòå âåùè íà
ïúòíèöèòå, êîèòî òå íîñÿò ïðè âëèçàíåòî ñè âúâ âåðòîëåòà. Êîãàòî ñå âçåìàò
ñëó÷àéíè ïðîáè çà ìàñàòà íà ïúòíèöèòå, áåáåòàòà òðÿáâà äà ñå òåãëÿò çàåäíî ñ
ïðèäðóæàâàùèÿ âúçðàñòåí (âæ. ñúùî JAR-OPS 3.607(d) è JAR-OPS 3.620(c), (d) è
(e)).
     (4) Ìÿñòî íà òåãëåíåòî.
     Ìÿñòîòî çà òåãëåíå íà ïúòíèöèòå òðÿáâà äà ñå èçáåðå êîëêîòî ìîæå
ïî-áëèçî äî âåðòîëåòà, íà ìÿñòî, êúäåòî ïðîìÿíàòà íà ìàñàòà íà ïúòíèêà ÷ðåç
îñòàâÿíå èëè âçåìàíå íà ïîâå÷å ëè÷íè âåùè å íåâúçìîæíî äà ñå ñëó÷è ïðåäè
êà÷âàíåòî íà ïúòíèöèòå âúâ âåðòîëåòà.
     (5) Êàíòàð. Êàíòàðúò, êîéòî ùå ñå èçïîëçâà çà òåãëåíå íà ïúòíèöèòå,
òðÿáâà äà áúäå ñ êàïàöèòåò íàé-ìàëêî 150 êã. Ìàñàòà òðÿáâà äà ñå îò÷èòà ñ
ìèíèìàëíà ãðàäóèðîâêà îò 500 ã. Êàíòàðúò òðÿáâà äà áúäå ñ òî÷íîñò äî 0,5% èëè
200 ã, êîåòî îò äâåòå å ïî-ãîëÿìî.
(6) Çàïèñâàíå íà ñòîéíîñòèòå íà ìàñèòå. Çà âñåêè ïîëåò òðÿáâà äà ñå
çàïèñâà ìàñàòà íà ïúòíèöèòå, ñúîòâåòíàòà êàòåãîðèÿ ïúòíèöè (ò.å.
ìúæå/æåíè/äåöà) è íîìåð íà ïîëåòà.
(b) Ðåãèñòðèðàí áàãàæ. Ñòàòèñòè÷åñêàòà ïðîöåäóðà çà îïðåäåëÿíå íà
ðåâèçèðàíàòà ìàñà íà áàãàæà ñå îñíîâàâà íà ñðåäíàòà ìàñà íà áàãàæà ïðè
ìèíèìàëåí íåîáõîäèì ðàçìåð íà ïðîáèòå è å ïðàêòè÷åñêè ñúùàòà, êàêòî ïðè
ïúòíèöèòå è êàêòî å îïèñàíà â ïîäòî÷êà (a)(1) (âæ. ñúùî IEM OPS 3.620(h)). Çà
áàãàæà îòíîñèòåëíèÿò äîâåðèòåëåí îáõâàò (òî÷íîñòòà) å 1%. Òðÿáâà äà ñå
ïðåòåãëÿò ìèíèìóì 2000 áðîÿ ðåãèñòðèðàí áàãàæ.
(d) Îïðåäåëÿíå íà ðåâèçèðàíèòå ñòàíäàðòíè ñòîéíîñòè çà ìàñàòà íà
ïúòíèöèòå è ðåãèñòðèðàíèÿ áàãàæ.
(1) Íåîáõîäèìî å äà ñå èçâúðøè ñòàòèñòè÷åñêè àíàëèç (âæ. IEM OPS
3.620(h) çà ãàðàíòèðàíå, ÷å èçïîëçâàíåòî íà ðåâèçèðàíèòå ñòàíäàðòíè ñòîéíîñòè
íà ìàñèòå íà ïúòíèöèòå è áàãàæà âìåñòî ôàêòè÷åñêîòî èçìåðâàíå íà ìàñèòå íÿìà
äà îêàæå íåáëàãîïðèÿòíî âëèÿíèå âúðõó åêñïëîàòàöèîííàòà áåçîïàñíîñò. Òîçè
àíàëèç ùå ãåíåðèðà ñðåäíèòå ñòîéíîñòè íà ìàñèòå íà ïúòíèöèòå è áàãàæèòå,
êàêòî è äðóãè äàííè.
(2) Íà âåðòîëåòè ñ 20 èëè ïîâå÷å ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè òåçè ñðåäíè ñòîéíîñòè ñå
ïðèëàãàò êàòî ðåâèçèðàíè ñòîéíîñòè íà ìàñèòå çà ìúæå è æåíè.
(3) Ïðè ïî-ìàëêèòå âåðòîëåòè å íåîáõîäèìî äà ñå íàïðàâÿò ñëåäíèòå
óâåëè÷åíèÿ çà ïîëó÷àâàíå íà ðåâèçèðàíèòå ñòîéíîñòè íà ìàñèòå:

 Êàòî àëòåðíàòèâà âñè÷êè ðåâèçèðàíè ñòîéíîñòè íà ìàñèòå çà âúçðàñòíè
(ñðåäíè) ìîãàò äà ñå ïðèëàãàò çà âåðòîëåòè ñ 30 è ïîâå÷å ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè.
Ðåâèçèðàíèòå ñòàíäàðòíè (ñðåäíè) ñòîéíîñòè íà ðåãèñòðèðàíèÿ áàãàæ ñà
ïðèëîæèìè ïðè âåðòîëåòè ñ 20 è ïîâå÷å ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè.
(4) Îïåðàòîðèòå èìàò âúçìîæíîñò äà ïðåäëîæàò çà îäîáðåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ïîäðîáåí ïëàí çà íàáëþäåíèå è ñúîòâåòíî
îòêëîíåíèå îò ðåâèçèðàíàòà ñòàíäàðòíà ìàñà, ïðè ïîëîæåíèå ÷å òàçè ñòîéíîñò íà
îòêëîíåíèåòî å îïðåäåëåíà ÷ðåç èçïîëçâàíå íà ïðîöåäóðàòà, îáÿñíåíà â òîâà
Ïðèëîæåíèå. Òåçè îòêëîíåíèÿ òðÿáâà äà ñå ïðåðàçãëåæäàò íà ïåðèîäè, êîèòî íå
ïðåâèøàâàò 5 ãîäèíè. (Âæ. AMC êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h), ïîäòî÷êà
(c)(4).)
(5) Âñè÷êè ðåâèçèðàíè ñòàíäàðòíè ìàñè çà âúçðàñòíè òðÿáâà äà ñå áàçèðàò
íà ñúîòíîøåíèå ìúæå/æåíè 80/20 çà âñè÷êè ïîëåòè. Àêî îïåðàòîðúò æåëàå äà
ïîëó÷è ðàçðåøåíèå çà èçïîëçâàíå íà ðàçëè÷íî ñúîòíîøåíèå çà îïðåäåëåíè
ìàðøðóòè èëè ïîëåòè, òîãàâà äàííèòå òðÿáâà äà áúäàò ïðåäñòàâåíè íà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ è äà ïîêàçâàò, ÷å àëòåðíàòèâíîòî
ñúîòíîøåíèå ìúæå/æåíè å ïîñòîÿííî è îáõâàùà ïîíå 84% îò ôàêòè÷åñêèòå
ñúîòíîøåíèÿ ìúæå/æåíè îò íàé-ìàëêî 100 ïðåäñòàâèòåëíè ïîëåòà.
(6) Ñðåäíèòå ñòîéíîñòè íà îïðåäåëåíèòå ìàñè ñå çàêðúãëÿò äî íàé-áëèçêîòî
öÿëî ÷èñëî â êèëîãðàìè. Ñòîéíîñòèòå íà ìàñèòå íà ðåãèñòðèðàíèÿ áàãàæ ñå
çàêðúãëÿò äî íàé-áëèçêèòå 0,5 êã, ñïîðåä ñëó÷àÿ.
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS
3.625. Äîêóìåíòàöèÿ çà ìàñà è áàëàíñ (Âæ. JAR-OPS 3.625.)
(Âæ. IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.625.)
(à) Äîêóìåíòàöèÿ çà ìàñà è áàëàíñ
(1) Ñúäúðæàíèå
(i) Äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñàòà è áàëàíñà òðÿáâà äà ñúäúðæà ñëåäíàòà
èíôîðìàöèÿ:
(A) Ðåãèñòðàöèÿ è òèï íà âåðòîëåòà;
(B) Èäåíòèôèêàöèîíåí íîìåð íà ïîëåòà è äàòà;
(C) Èìå íà êîìàíäèðà;
(D) Èìå íà ëèöåòî, èçãîòâèëî äîêóìåíòà;
(E) Ñóõà åêñïëîàòàöèîííà ìàñà íà âåðòîëåòà è ñúîòâåòñòâàù CG (öåíòúð íà
òåæåñòòà);
(F) Ìàñà íà ãîðèâîòî ïðè èçëèòàíå è ìàñà íà ãîðèâîòî çà ïîëåòà;
(G) Ìàñà íà êîíñóìàòèâèòå, îñâåí ãîðèâîòî;
(H) Êîìïîíåíòè íà íàòîâàðâàíåòî, âêëþ÷èòåëíî ïúòíèöè, áàãàæ, òîâàð è
áàëàñò;
(I) Ìàñà ïðè èçëèòàíå, ìàñà ïðè êàöàíå;
(J) Ðàçïðåäåëåíèå íà íàòîâàðâàíåòî;
(K) Ïðèëîæèìè ïîëîæåíèÿ íà CG çà âåðòîëåòà;
(L) Îãðàíè÷èòåëíè ñòîéíîñòè íà ìàñàòà è íà öåíòðîâêàòà.
(ii) Ñ ðàçðåøåíèå íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ îïåðàòîðúò ìîæå
äà ïðîïóñíå íÿêîè îò òåçè äàííè â äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñàòà è áàëàíñà.
(2) Ïðîìåíè â ïîñëåäíàòà ìèíóòà. Âñÿêà ïðîìÿíà â ïîñëåäíàòà ìèíóòà,
íàñòúïèëà ñëåä ïîïúëâàíåòî íà äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñàòà è áàëàíñà, òðÿáâà äà
áúäå äîâåäåíà äî çíàíèå íà êîìàíäèðà è èçìåíåíèÿòà â ïîñëåäíàòà ìèíóòà òðÿáâà
äà ñå âúâåäàò â äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñàòà è áàëàíñà. Ìàêñèìàëíî äîïóñòèìàòà
ïðîìÿíà â áðîÿ íà ïúòíèöèòå è êà÷âàíåòî íà òîâàðè êàòî ïðîìåíè â ïîñëåäíàòà
ìèíóòà òðÿáâà äà ñå ïîñî÷àò â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. Àêî òàçè
ïðîìÿíà áúäå ïðåâèøåíà, íåîáõîäèìî å äà ñå èçãîòâè íîâà äîêóìåíòàöèÿ çà
ìàñàòà è áàëàíñà.
(b) Êîìïþòðèçèðàíè ñèñòåìè. Êîãàòî äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñàòà è áàëàíñà ñå
ãåíåðèðà îò êîìïþòðèçèðàíà ñèñòåìà çà ìàñàòà è áàëàíñà, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
ïðîâåðè ïúëíîòàòà íà èçâåäåíèòå äàííè.Òîé òðÿáâà äà óñòàíîâè ñèñòåìà çà
ïðîâåðêà, ÷å ïîïðàâêèòå âúâ âúâåæäàíèòå äàííè ñà âúâåäåíè ïðàâèëíî â
ñèñòåìàòà è ÷å òàçè ñèñòåìà ñå åêñïëîàòèðà ïðàâèëíî íà ïîñòîÿííà îñíîâà ÷ðåç
ïðîâåðêà íà ïîëó÷åíèòå äàííè íà èíòåðâàëè, êîèòî íå ïðåâèøàâàò 6 ìåñåöà.
(ñ) Áîðäíè ñèñòåìè çà ìàñàòà è áàëàíñà. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïîëó÷è
ðàçðåøåíèå îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, àêî èñêà äà èçïîëçâà áîðäíà
êîìïþòúðíà ñèñòåìà çà ìàñàòà è áàëàíñà êàòî îñíîâåí èçòî÷íèê çà äèñïå÷èðàíå.
(d) Êàíàë çà ïðåäàâàíå íà äàííè. Êîãàòî äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñàòà è
áàëàíñà ñå èçïðàùà íà âåðòîëåòèòå ïî êàíàë çà ïðåäàâàíå íà äàííè, åäèí
åêçåìïëÿð îò äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñàòà è áàëàíñà êàêòî å ïðèåòà îò êîìàíäèðà,
òðÿáâà äà ñå ïàçè íà çåìÿòà.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]	

 ÏÎÄÐÀÇÄÅË Ê - ÏÐÈÁÎÐÈ È ÎÁÎÐÓÄÂÀÍÅ

     JAR-OPS 3.630. Îáùî âúâåäåíèå
     (Âæ. IEM OPS 3.630.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè íèòî åäèí ïîëåò äà íå çàïî÷âà, àêî
îáîðóäâàíåòî è ïðèáîðèòå, êîèòî ñå èçèñêâàò ïî íàñòîÿùèÿ ïîäðàçäåë, íå ñà:
     (1) Îäîáðåíè, ñ èçêëþ÷åíèå íà ïîñî÷åíèòå â ïîäòî÷êà (ñ), è èíñòàëèðàíè â
ñúîòâåòñòâèå ñ ïðèëîæèìèòå èçèñêâàíèÿ, âêëþ÷èòåëíî ïðè ñïàçâàíå íà
ñòàíäàðòèòå çà ìèíèìàëíè åêñïëîàòàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè è èçèñêâàíèÿ çà
åêñïëîàòàöèîííà è ëåòàòåëíà ãîäíîñò; è
     (2) Â èçïðàâíî ñúñòîÿíèå çà âèäà ïîëåòè, êîèòî ùå ñå ïðîâåæäàò, îñâåí
ïðåäâèäåíîòî â ÌÅL (âæ. JAR-OPS 3.030).
     (b) Ìèíèìàëíèòå åêñïëîàòàöèîííè ñòàíäàðòè çà ïðèáîðè è îáîðóäâàíå ñà
ïðåäïèñàíè â Joint Technical Standard Orders (JTSO), êàêòî ñà îïèñàíè â
JAR-TSO, îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî â òåõíè÷åñêèòå íîðìè è íîðìèòå çà ëåòàòåëíà
ãîäíîñò íå ñà óêàçàíè äðóãè ñòàíäàðòè íà òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè.
Ïðèáîðèòå è îáîðóäâàíåòî, îòãîâàðÿùè íà êîíñòðóêòèâíè ñïåöèôèêàöèè è
õàðàêòåðèñòèêè, ðàçëè÷íè îò JTSO êúì äàòàòà íà ïðèëàãàíå íà JAR-OPS, ìîæå äà
îñòàíàò â åêñïëîàòàöèÿ èëè äà áúäàò èíñòàëèðàíè, îñâåí àêî íå ñà ïîñî÷åíè
äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ â òîçè ïîäðàçäåë. Ïðèáîðèòå è îáîðóäâàíåòî, êîèòî
âå÷å ñà áèëè îäîáðåíè, íå å íåîáõîäèìî äà îòãîâàðÿò íà ðåâèçèðàíèòå JTSO èëè
íà ðåâèçèðàíà ñïåöèôèêàöèÿ, ðàçëè÷íà îò JTSO, îñâåí àêî ïîñî÷åíîòî èçèñêâàíå
íå å ñ îáðàòíà ñèëà.
     (ñ) Ñëåäíèòå èçäåëèÿ è îáîðóäâàíå íå ïîäëåæàò íà ñïåöèàëíî îäîáðåíèå:
     (1) åëåêòðè÷åñêè ôåíåð÷åòà ñúãëàñíî JAR-OPS3.640(a)(4);
     (2) õðîíîìåòðè ñúãëàñíî JAR-OPS 3.650(b) &3.652(b);
     (3) äúðæàòåëè çà êàðòè è ñõåìè ñúãëàñíî JAR-OPS 3.652(n);
     (4) êîìïëåêò çà îêàçâàíå íà ïúðâà ïîìîù ñúãëàñíî JAR-OPS 3.745;
     (5) ìåãàôîíè ñúãëàñíî JAR-OPS 3.810;
     (6) àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî è ïèðîòåõíè÷åñêî ñèãíàëíî îáîðóäâàíå ñúãëàñíî
JAROPS 3.835(a) è (c); è
     (7) ìîðñêè êîòâè è îáîðóäâàíå çà çàêîòâÿíå, ïðèâúðçâàíå íà ïðèñòàí èëè
ìàíåâðèðàíå ñ õèäðîïëàíè è âåðòîëåòè àìôèáèè âúâ âîäà, êàêòî å ïîñî÷åíî â
JAR-OPS 3.840.
     (d) Àêî îïðåäåëåíî îáîðóäâàíå å ïðåäâèäåíî çà ïîëçâàíå îò åäèí ÷ëåí íà
ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ íà íåãîâîòî ðàáîòíî ìÿñòî ïî âðåìå íà ïîëåò, òî òðÿáâà äà
áúäå äîñòúïíî îò íåãîâîòî ðàáîòíî ìÿñòî. Êîãàòî åäíî èçäåëèå îò îáîðóäâàíåòî
å ïðåäâèäåíî çà ïîëçâàíå îò ïîâå÷å îò åäèí ÷ëåí íà åêèïàæà, òî òðÿáâà äà ñå
èíñòàëèðà òàêà, ÷å äà áúäå ëåñíîäîñòúïíî îò âñÿêî ðàáîòíî ìÿñòî, îò êîåòî ñå
ïðåäâèæäà äà áúäå èçïîëçâàíî.
     (å) Îíåçè ïðèáîðè, êîèòî ñå èçïîëçâàò îò åäèí ÷ëåí íà åêèïàæà, òðÿáâà äà
áúäàò ðàçïîëîæåíè òàêà, ÷å äà îñèãóðÿâàò âèäèìîñò íà ïîêàçàíèÿòà îò ðàáîòíîòî
ìÿñòî íà ñúîòâåòíèÿ ÷ëåí íà åêèïàæà, ïðè ìèíèìàëíî îòêëîíåíèå îò ïîëîæåíèåòî
ìó è ëèíèÿòà íà ãëåäàíå íàïðåä. Êîãàòî åäèí ïðèáîð å ïðåäâèäåí çà ïîëçâàíå îò
ïîâå÷å îò åäèí ÷ëåí íà åêèïàæà, òîé òðÿáâà äà áúäå èíñòàëèðàí òàêà, ÷å äà å
âèäèì îò âñÿêî ðàáîòíî ìÿñòî
     JAR-OPS 3.635
     Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.640
     Åêñïëîàòàöèîííî îñâåòëåíèå íà âåðòîëåòà
     Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò, àêî íå å
îáîðóäâàí çà åêñïëîàòàöèÿ:
     (à) Çà âèçóàëíè ïîëåòè:
     (1) ñúñ ñâåòëèííà ñèñòåìà çà ïðåäïàçâàíå îò ñáëúñêâàíå;
     (b) Çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè ïðåç äåíÿ èëè ïðåç íîùòà, â äîïúëíåíèå êúì
îáîðóäâàíåòî, ïîñî÷åíî â ïîäòî÷êà (à) ïî-ãîðå:
     (1) îñâåòëåíèå, çàõðàíâàíî îò âåðòîëåòíàòà åëåêòðè÷åñêà ñèñòåìà è
îñèãóðÿâàùî íåîáõîäèìàòà îñâåòåíîñò íà âñè÷êè ïðèáîðè è îáîðóäâàíå, êîèòî ñà
îò ñúùåñòâåíà âàæíîñò çà áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòèòå;
     (2) îñâåòëåíèå, çàõðàíâàíî îò âåðòîëåòíàòà åëåêòðè÷åñêà ñèñòåìà è
îñèãóðÿâàùî îñâåòåíîñò âúâ âñè÷êè ïúòíè÷åñêè ñàëîíè; è
     (3) åëåêòðè÷åñêè ôåíåð÷åòà çà âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ â
ãîòîâíîñò çà èçïîëçâàíå è äîñòúïíè çà ÷ëåí íà åêèïàæà îò ðàáîòíîòî ìó ìÿñòî;
è
     (4) íàâèãàöèîííè/ïîçèöèîííè ñâåòëèíè; è
     (5) äâà ôàðà çà êàöàíå, îò êîèòî ïîíå åäèí, êîéòî äà ìîæå äà ñå ðåãóëèðà
â ïîëåò òàêà, ÷å äà îñâåòÿâà çåìÿòà ïðåä è ïîä âåðòîëåòà è çåìÿòà îò äâåòå
ñòðàíè íà âåðòîëåòà; è
     (6) ñâåòëèíèòå òðÿáâà äà îòãîâàðÿò íà ìåæäóíàðîäíèòå ïðàâèëà çà
ïðåäîòâðàòÿâàíå íà ñáëúñêâàíå â ìîðåòî, àêî âåðòîëåòúò ìîæå äà êàçà íà âîäà.
     JAR-OPS 3.645. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.647. Îáîðóäâàíå çà ïîëåòè, êîåòî èçèñêâà ðàäèîâðúçêà è/èëè
ðàäèîíàâèãàöèîííà ñèñòåìà (Âæ. IEM OPS 3.647.)
     Êîãàòî ñå èçèñêâà ðàäèîâðúçêà è/èëè ðàäèîíàâèãàöèîííà ñèñòåìà,
îïåðàòîðúò íå òðÿáâà äà ïðîâåæäà ïîëåòè, àêî âåðòîëåòúò íå å ñíàáäåí ñúñ
ñëóøàëêè ñ îêà÷åí ìèêðîôîí èëè åêâèâàëåíòíî óñòðîéñòâî è áóòîí çà
ïðåäàâàòåëÿ íà íÿêîé îò îðãàíèòå çà óïðàâëåíèå çà âñåêè ïèëîò è/èëè ÷ëåí íà
åêèïàæà íà íåãîâîòî ðàáîòíî ìÿñòî.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.650. Âèçóàëíè ïîëåòè äåíåì - ïèëîòàæíî-íàâèãàöèîííè ïðèáîðè è
îáîðóäâàíå
     (Âæ. AMC OPS 3.650/3.652.) (Âæ. ACJ OPS 3.650/3.652.)
     Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà ïðîâåæäà ïîëåòè ïî ïðàâèëàòà çà âèçóàëíè ïîëåòè
(VFR) äåíåì, àêî íå å ñíàáäåí ñúñ ñëåäíèòå ïèëîòàæíîíàâèãàöèîííè ïðèáîðè è
îáîðóäâàíå, è êîãàòî å ïðèëîæèìî, ïðè ïîñî÷åíèòå â ñëåäâàùèòå ïîäòî÷êè
óñëîâèÿ:
     (à) Ìàãíèòåí êîìïàñ (êóðñîâ óêàçàòåë);
     (b) Õðîíîìåòúð, ïîêàçâàù âðåìåòî â ÷àñîâå, ìèíóòè è ñåêóíäè;
     (ñ) ×óâñòâèòåëåí áàðîìåòðè÷åí âèñîòîìåð, ãðàäóèðàí âúâ ôóòîâå, ñúñ ñêàëà
çà íàñòðîéêà, ðàçãðàôåíà â õåêòîïàñêàëè/ìèëèáàðè, íàñòðîéâàùî ñå íà
áàðîìåòðè÷íîòî íàëÿãàíå, êîåòî äà ñå ïîñòàâÿ ïî âðåìå íà ïîëåò;
     (d) Ñêîðîñòîìåð çà âúçäóøíàòà ñêîðîñò, ãðàäóèðàí âúâ âúçëè;
     (å) Âàðèîìåòúð;
     (f) Óêàçàòåë íà ïëúçãàíåòî;
     (g) Ñðåäñòâî çà ïîêàçâàíå â ïèëîòñêàòà êàáèíà íà âúíøíàòà òåìïåðàòóðà â
ãðàäóñè ïî Öåëçèé; (Âæ. AMC OPS 3.650(g) & 3.652(k).)
     (h) Êîãàòî ñà ïðåäâèäåíè ðàáîòíè ìåñòà çà äâàìà ïèëîòè, ðàáîòíîòî ìÿñòî
íà âòîðèÿ ïèëîò ñå îáîðóäâà ñ îòäåëíè ïðèáîðè, êàêòî ñëåäâà:
     (1) ÷óâñòâèòåëåí áàðîìåòðè÷åí âèñîòîìåð, ãðàäóèðàí âúâ ôóòîâå, ñúñ ñêàëà
çà íàñòðîéêà, ðàçãðàôåíà â õåêòîïàñêàëè/ìèëèáàðè, íàñòðîéâàùà ñå íà
áàðîìåòðè÷íîòî íàëÿãàíå, êîåòî äà ñå ïîñòàâÿ ïî âðåìå íà ïîëåò;
     (2) Ñêîðîñòîìåð çà âúçäóøíàòà ñêîðîñò, ãðàäóèðàí âúâ âúçëè;
     (3) Âàðèîìåòúð; è
     (4) Óêàçàòåë íà ïëúçãàíåòî.
     Â äîïúëíåíèå êúì ïèëîòàæíîíàâèãàöèîííîòî îáîðóäâàíå, êîåòî ñå èçèñêâà
ñúãëàñíî ïîäòî÷êè îò (a) äî (h) ïî-ãîðå, âåðòîëåòèòå ñ ìàêñèìàëíà
ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå (MCTOM) íàä 3175 êã èëè âåðòîëåòè,
èçïúëíÿâàùè ïîëåòè íàä âîäà èçâúí âèäèìîñòòà íà áðåãà èëè ïðè âèäèìîñò ïîä
1500 ì, òðÿáâà äà áúäàò îáîðóäâàíè ñúñ ñëåäíèòå ïèëîòàæíè ïðèáîðè:
     (1) Àâèîõîðèçîíò
     (2) Æèðîñêîïè÷åí óêàçàòåë íà êóðñà.(æèðîêîìïàñ)
     (j) Êîãàòî ñå èçèñêâà äóáëèðàíå íà ïðèáîðè, èçèñêâàíèÿòà âêëþ÷âàò
îòäåëåí èíäèêàòîð çà âñåêè ïèëîò è îòäåëíè ñåëåêòîðè èëè äðóãî ñâúðçàíî ñ
òîâà îáîðóäâàíå, ñïîðåä ñëó÷àÿ;
     (k) Âñè÷êè âåðòîëåòè òðÿáâà äà áúäàò îáîðóäâàíè ñúñ ñðåäñòâà, êîèòî äà
ïîêàçâàò êîãà íåîáõîäèìèòå ïèëîòàæíè ïðèáîðè íå ñå çàõðàíâàò ñ äîñòàòú÷íî
åíåðãèÿ, è
     (l) Âñè÷êè âåðòîëåòè òðÿáâà äà áúäàò îáîðóäâàíè ñ îòîïëÿåìè òðúáè íà
Ïèòî èëè åêâèâàëåíòíè ñðåäñòâà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà îòêàçè, äúëæàùè ñå íà
êîíäåíçàöèÿ èëè îáëåäåíÿâàíå ïðè âåðòîëåòèòå ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà
ïðè èçëèòàíå MCTOM) íàä 3175 êã èëè èìàùè ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà
ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) íàä 9.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.652. Ïîëåòè ïî ïðèáîðè èëè íîùåì -
     ïèëîòàæíî-íàâèãàöèîííè ïðèáîðè è îáîðóäâàíå
     (Âæ. AMC OPS 3.650/3.652.) (Âæ. ACJ OPS 3.650/3.652.)
     Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà ïðîâåæäà ïîëåòè ñ âåðòîëåò ïî ïðàâèëàòà
çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè (IFR) èëè íîùåì ïî ïðàâèëàòà çà âèçóàëíè ïîëåòè (VFR),
àêî íå å ñíàáäåí ñúñ ñëåäíèòå ïèëîòàæíî-íàâèãàöèîííè ïðèáîðè è îáîðóäâàíå è
êîãàòî å ïðèëîæèìî, ïðè ïîñî÷åíèòå â ñëåäâàùèòå ïîäòî÷êè óñëîâèÿ:
     (à) Ìàãíèòåí êîìïàñ (êóðñîâ óêàçàòåë);
     (b) Õðîíîìåòúð, ïîêàçâàù âðåìåòî â ÷àñîâå, ìèíóòè è ñåêóíäè;
     (ñ) Äâà ÷óâñòâèòåëíè áàðîìåòðè÷íè âèñîòîìåðà, ãðàäóèðàíè âúâ ôóòîâå, ñúñ
ñêàëà çà íàñòðîéêà, ðàçãðàôåíà â õåêòîïàñêàëè/ìèëèáàðè, íàñòðîéâàùà ñå íà
áàðîìåòðè÷íîòî íàëÿãàíå, êîåòî äà ñå ïîñòàâÿ ïî âðåìå íà ïîëåò;
     (d) Ñêîðîñòîìåð çà âúçäóøíàòà ñêîðîñò ñ îòîïëÿåìà òðúáà íà Ïèòî èëè
åêâèâàëåíòíè ñðåäñòâà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà îòêàçè, äúëæàùè ñå íà êîíäåíçàöèÿ
èëè îáëåäåíÿâàíå, âêëþ÷èòåëíî îïîâåñòÿâàíå çà îòêàç íà îòîïëèòåëíîòî
óñòðîéñòâî íà òðúáàòà íà Ïèòî. Èçèñêâàíåòî çà îïîâåñòÿâàíå çà îòêàç íà
îòîïëèòåëíîòî óñòðîéñòâî íà òðúáàòà íà Ïèòî íå ñå îòíàñÿ çà âåðòîëåòè ñ
ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) 9 èëè
ïî-ìàëêî èëè ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå MCTOM) 3175 êã èëè
ïî-ìàëêî è ñ èçäàäåí èíäèâèäóàëåí ñåðòèôèêàò çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò ïðåäè
1 àâãóñò 1999 ã. (âæ. AMC OPS 3.652(d) & (m)(2)).
     (å) Âàðèîìåòúð;
     (f) Óêàçàòåë íà ïëúçãàíåòî;
     (g) Àâèîõîðèçîíò;
     (h) Åäèíè÷åí ðåçåðâåí àâèîõîðèçîíò, êîéòî äà ìîæå äà ñå èçïîëçâà îò
äâåòå ïèëîòñêè ñåäàëêè, òàêà ÷å:
     (1) Äà îñèãóðÿâà íàäåæäíà ðàáîòà ìèíèìóì 30 ìèíóòè èëè çà âðåìåòî,
íåîáõîäèìî çà ïîëåò äî ïîäõîäÿùî ðåçåðâíî ëåòèùå çà êàöàíå, êîãàòî ñå ëåòè
íàä íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà èëè íàä ìîðå, êîåòî îò äâåòå å ïî-ãîëÿìî, ñëåä ïúëåí
îòêàç íà åëåêòðîãåíåðàòîðèòå, êàòî ñå îò÷èòàò äðóãèòå òîâàðè ïðè àâàðèéíî
åëåêòðîçàõðàíâàíå è åêñïëîàòàöèîííèòå ïðîöåäóðè;
     (2) Äà ðàáîòè íåçàâèñèìî îò äðóãèòå ñèñòåìè çà èíäèêàöèÿ íà
ïðîñòðàíñòâåíîòî ïîëîæåíèå;
     (3) Äà ñå âêëþ÷âà àâòîìàòè÷íî ïðè îòêàç íà íîðìàëíàòà ãåíåðàòîðíà
ñèñòåìà; è
     (4) Äà áúäå îñâåòåí ïî ïîäõîäÿù íà÷èí ïî âðåìå íà âñè÷êè åòàïè íà
ïîëåòà.
     (i) Ïðè èçïúëíåíèåòî íà ïîäòî÷êà (h) ïî-ãîðå, çà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ
òðÿáâà äà áúäå ÿñíî çàáåëåæèìî êîãà ðåçåðâíèÿò àâèîõîðèçîíò, êîéòî ñå èçèñêâà
îò òîçè ïàðàãðàô, ñå çàõðàíâà îò àâàðèéíàòà ñèñòåìà. Êîãàòî ðåçåðâíèÿò
àâèîõîðèçîíò èìà ñîáñòâåí èçòî÷íèê íà çàõðàíâàíå, òðÿáâà äà èìà ñúîòâåòíàòà
ÿñíî âèäèìà èíäèêàöèÿ, ÷å òîçè èçòî÷íèê ñå èçïîëçâà.
     (j) Æèðîêîìïàñ çà ïîëåòè ïî VFR íîùåì è æèðîñêîïè÷åí ìàãíèòåí êîìïàñ çà
ïîëåòè IFR.
     (k) Ñðåäñòâî çà ïîêàçâàíå â ïèëîòñêàòà êàáèíà íà âúíøíàòà òåìïåðàòóðà â
ãðàäóñè ïî Öåëçèé (âæ. AMC OPS 3.650(g) & 3.652(k)); è
      (l) Àëòåðíàòèâåí èçòî÷íèê íà ñòàòè÷íî íàëÿãàíå çà âèñîòîìåðà,
ñêîðîñòîìåðà è âàðèîìåòúðà; è
     (m) Êîãàòî ñà ïðåäâèäåíè ðàáîòíè ìåñòà çà äâàìà ïèëîòè, ðàáîòíîòî ìÿñòî
íà âòîðèÿ ïèëîò ñå îáîðóäâà ñ îòäåëíè ïðèáîðè, êàêòî ñëåäâà:
     (1) ÷óâñòâèòåëåí áàðîìåòðè÷åí âèñîòîìåð, ãðàäóèðàí âúâ ôóòîâå, ñúñ ñêàëà
çà íàñòðîéêà, ðàçãðàôåíà â õåêòîïàñêàëè/ìèëèáàðè, íàñòðîéâàùà ñå íà âñÿêî
áàðîìåòðè÷íî íàëÿãàíå, êîåòî ìîæå äà ñå ïîëó÷è ïî âðåìå íà ïîëåò, êàòî òîâà
ìîæå äà áúäå åäèíèÿò îò äâàòà âèñîòîìåðà, êîèòî ñå èçèñêâàò îò ïîäòî÷êà (ñ)
ïî-ãîðå;
     (2) Ñêîðîñòîìåð çà âúçäóøíàòà ñêîðîñò ñ îòîïëÿåìà òðúáà íà Ïèòî èëè
åêâèâàëåíòíè ñðåäñòâà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà îòêàçè, äúëæàùè ñå íà êîíäåíçàöèÿ
èëè îáëåäåíÿâàíå, âêëþ÷èòåëíî îïîâåñòÿâàíå çà îòêàç íà îòîïëèòåëíîòî
óñòðîéñòâî íà òðúáàòà íà Ïèòî. Èçèñêâàíåòî çà îïîâåñòÿâàíå çà îòêàç íà
îòîïëèòåëíîòî óñòðîéñòâî íà òðúáàòà íà Ïèòî íå ñå îòíàñÿ çà âåðòîëåòè ñ
ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) 9 èëè
ïîìàëêî èëè ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå MCTOM) 3175 êã èëè
ïîìàëêî è ñ èçäàäåí èíäèâèäóàëåí ñåðòèôèêàò çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò ïðåäè
1 àâãóñò 1999 ã. (âæ. AMC OPS 3.652(d) & (m)(2));
     (3) Âàðèîìåòúð;
     (4) Óêàçàòåë íà ïëúçãàíåòî;
     (5) Àâèîõîðèçîíò; è
     (6) Æèðîêîìïàñ çà ïîëåòè ïî VFR íîùåì è æèðîñêîïè÷åí ìàãíèòåí êîìïàñ çà
ïîëåòè IFR.
     (n) Äúðæàòåë çà êàðòè çà ïîëåòè ïî IFR íà óäîáíî ìÿñòî çà ÷åòåíå, êîéòî
äà ìîæå äà ñå îñâåòÿâà ïðè íîùíè ïîëåòè.
     (î) Êîãàòî ñå èçèñêâà äóáëèðàíå íà ïðèáîðè, èçèñêâàíèÿòà âêëþ÷âàò
îòäåëåí èíäèêàòîð çà âñåêè ïèëîò è îòäåëíè ñåëåêòîðè èëè äðóãî ñâúðçàíî ñ
òîâà îáîðóäâàíå, ñïîðåä ñëó÷àÿ; è
     (ð) Âñè÷êè âåðòîëåòè òðÿáâà äà áúäàò îáîðóäâàíè ñúñ ñðåäñòâà, êîèòî äà
ïîêàçâàò êîãà íåîáõîäèìèòå ïèëîòàæíè ïðèáîðè íå ñå çàõðàíâàò ñ äîñòàòú÷íî
åíåðãèÿ.
     [Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.655. Äîïúëíèòåëíî îáîðóäâàíå çà ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò ïî IFR
     (Âæ. AMC OPS 3.655.)
     Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà èçâúðøâà ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò ïî IFR, àêî
âåðòîëåòúò íå å îáîðóäâàí ñ àâòîïèëîò íàé-ìàëêî çà ïîääúðæàíå íà âèñî÷èíàòà è
êóðñà, ñ èçêëþ÷åíèå íà âåðòîëåòèòå ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà
ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) 6 èëè ïî-ìàëêî, ñåðòèôèöèðàíè çà ïúðâè ïúò â
ñòðàíà - ÷ëåíêà íà JAA, çà ïîëåòè â ñëîæíè ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ ñ åäèí
ïèëîò íà èëè ïðåäè 1 ÿíóàðè 1979 ã. è êîèòî ñà â åêñïëîàòàöèÿ â ñòðàíà -
÷ëåíêà íà JAA, êúì 1 àâãóñò 1999 ã. Òàêèâà âåðòîëåòè ìîãàò äà ïðîäúëæàò äà
ëåòÿò äî 31 äåêåìâðè 2004 ã. ïðè óñëîâèå, ÷å îïåðàòîðúò å ïîëó÷èë ñúîòâåòíîòî
ðàçðåøåíèå îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     [Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.660
     Ðàäèîâèñîòîìåðè
     (à) Îïåðàòîðúò íÿìà ïðàâî äà èçïîëçâà âåðòîëåòè çà ïîëåòè íàä âîäà:
     (1) êîãàòî ñå ëåòè áåç âèäèìîñò íà áðåãà; èëè
     (2) êîãàòî âèäèìîñòòà å ïîä 1500 ì; èëè
     (3) íîùåì; èëè
     (4) íà ðàçñòîÿíèå îò áðåãà, îòãîâàðÿùî íà ïîâå÷å îò 3 ìèíóòè ïðè
íîðìàëíà êðåéñåðñêà ñêîðîñò, îñâåí àêî âåðòîëåòúò å îáîðóäâàí ñ
ðàäèîâèñîòîìåð ñ ãëàñîâî ïðåäóïðåæäåíèå èëè äðóãî ñðåäñòâî, ïðèåìëèâî çà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, êîåòî äà ñå çàäåéñòâà ïîä çàäàäåíà
âèñî÷èíà è âèçóàëíî ïðåäóïðåæäåíèå, ðàáîòåùî íà âèñî÷èíà, çàäàäåíà îò ïèëîòà.
[Ïîïð. 2, 01.01.02]
     JAR-OPS 3.665
     Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.670. Áîðäåí ìåòåîðîëîãè÷åí ëîêàòîð
     Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà èçâúðøâà ïîëåòè ïî IFR èëè íîùåì ñ âåðòîëåò ñ
ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) íàä 9,
êîãàòî òåêóùèòå ìåòåîðîëîãè÷íè ñâîäêè ïîêàçâàò, ÷å ïî ìàðøðóòà íà ïîëåòà
ìîãàò äà ñå î÷àêâàò ãðúìîòåâè÷íè áóðè èëè äðóãè ïîòåíöèàëíî îïàñíè
ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ, êîèòî ìîãàò äà ñå îòêðèâàò ñ áîðäåí ìåòåîðîëîãè÷åí
ëîêàòîð, îñâåí àêî å îáîðóäâàí ñ òàêúâ ëîêàòîð.
     [Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.675. Îáîðóäâàíå çà ïîëåòè â óñëîâèÿ íà îáëåäåíÿâàíå
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà èçâúðøâà ïîëåòè ñ âåðòîëåò â î÷àêâàíè óñëîâèÿ
íà îáëåäåíÿâàíå, îñâåí àêî å ñåðòèôèöèðàí è îáîðóäâàí çà ïîëåòè â óñëîâèÿ íà
îáëåäåíÿâàíå.
     (b) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà èçâúðøâà ïîëåòè ñ âåðòîëåò â î÷àêâàíè èëè
ôàêòè÷åñêè óñëîâèÿ íà îáëåäåíÿâàíå íîùåì, àêî íå å ñíàáäåí ñúñ ñðåäñòâî çà
îñâåòÿâàíå èëè îòêðèâàíå íà îáðàçóâàíåòî íà ëåä. Îñâåòëåíèå, êîåòî ùå ñå
èçïîëçâà, òðÿáâà äà áúäå îò òàêúâ òèï, ÷å äà íå ñúçäàâà îòáëÿñúöè èëè
îòðàæåíèÿ, êîèòî äà ïðå÷àò íà åêèïàæà äà èçïúëíÿâà çàäúëæåíèÿòà ñè.
     JAR-OPS 3.680
     JAR-OPS 3.685
     Âúòðåøíà ðàçãîâîðíà ñèñòåìà çà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ
     Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà èçâúðøâà ïîëåòè ñ âåðòîëåò, ïðè êîéòî ëåòàòåëíèÿò
åêèïàæ òðÿáâà äà ñå ñúñòîè îò ïîâå÷å îò åäèí ÷îâåê, àêî íå å îáîðóäâàí ñ
âúòðåøíà ðàçãîâîðíà ñèñòåìà çà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ, âêëþ÷èòåëíî ñëóøàëêè è
ìèêðîôîíè, êîèòî äà íå ñå äúðæàò â ðúêà, çà èçïîëçâàíå îò âñè÷êè ÷ëåíîâå íà
ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ.
     JAR-OPS 3.690. Âúòðåøíà ðàçãîâîðíà ñèñòåìà çà äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà èçâúðøâà ïîëåòè ñ âåðòîëåò, ïðè êîéòî èìà ÷ëåí
íà åêèïàæà, êîéòî íå å îò ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ, àêî íå å îáîðóäâàí ñ âúòðåøíà
ðàçãîâîðíà ñèñòåìà çà äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà.
     (b) Âúòðåøíàòà ðàçãîâîðíà ñèñòåìà çà äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà ïî òîçè
ïàðàãðàô òðÿáâà:
     (1) Äà ðàáîòè íåçàâèñèìî îò ïóáëè÷íàòà ñèñòåìà, îñâåí àêî å ñ ðú÷íè
óñòðîéñòâà, ñëóøàëêè, ìèêðîôîíè, ñåëåêòîðíè êëþ÷îâå è ñèãíàëíè óñòðîéñòâà;
(2) Äà îñèãóðÿâà âúçìîæíîñò çà äâóñòðàííà âðúçêà ìåæäó ïèëîòñêàòà êàáèíà è
âñÿêî ðàáîòíî ìÿñòî íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà;
     (3) Äà áúäå ëåñíîäîñòúïíà çà èçïîëçâàíå îò âñÿêî ðàáîòíî ìÿñòî íà
÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà â ïèëîòñêàòà êàáèíà;
     â äîïúëíåíèå çà ÷ëåíîâåòå íà êàáèííèÿ åêèïàæ:
     (4) Äà áúäå ëåñíîäîñòúïíà çà èçïîëçâàíå îò ðàáîòíèòå ìåñòà íà êàáèííèÿ
åêèïàæ â áëèçîñò äî âñåêè îòäåëåí èëè ÷èôò àâàðèéíè èçõîäà íà íèâîòî íà ïîäà;
     (5) Äà èìà ñèñòåìà çà òðåâîæíà ñèãíàëèçàöèÿ, âêëþ÷âàùà çâóêîâè èëè
âèçóàëíè ñèãíàëè çà èçïîëçâàíå â ïîëåò îò ÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ çà
àëàðìèðàíå íà êàáèííèÿ åêèïàæ è çà èçïîëçâàíå îò êàáèííèÿ åêèïàæ çà
àëàðìèðàíå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ; è
     (6) Äà èìà íà÷èí ïîëó÷àòåëÿò íà ïîâèêâàíåòî äà îïðåäåëè äàëè òîâà å
íîðìàëíî ïîâèêâàíå, èëè àâàðèéíî.
     (Âæ. AMC OPS 3.690(b)(6)).
     [Ïîïð. 2, 01.01.02]
     JAR-OPS 3.695. Ïóáëè÷íà âèñîêîãîâîðåùà ñèñòåìà
     (à) Ñ èçêëþ÷åíèå íà ñëó÷àé (ñ) ïî-äîëó, îïåðàòîðúò íå ìîæå äà èçâúðøâà
ïîëåòè ñ âåðòîëåò ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè
(MAPSC) íàä 9 , àêî íÿìà ìîíòèðàíà ïóáëè÷íà âèñîêîãîâîðåùà ñèñòåìà.
     (b) Ïóáëè÷íàòà âèñîêîãîâîðåùà ñèñòåìà, èçèñêâàíà ïî òîçè ïàðàãðàô,
òðÿáâà:
     (1) Äà ðàáîòè íåçàâèñèìî îò âúòðåøíàòà ðàçãîâîðíà ñèñòåìà, îñâåí àêî å ñ
ðú÷íè óñòðîéñòâà, ñëóøàëêè, ìèêðîôîíè, ñåëåêòîðíè êëþ÷îâå è ñèãíàëíè
óñòðîéñòâà;
     (2) Äà áúäå ëåñíîäîñòúïíà çà íåçàáàâíî èçïîëçâàíå îò âñÿêî ðàáîòíî ìÿñòî
íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ;
     (3) Äà áúäå ëåñíîäîñòúïíà íàé-ìàëêî îò åäíî îò ìåñòàòà íà ÷ëåíîâåòå íà
êàáèííèÿ åêèïàæ â ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà, à ìèêðîôîíèòå íà ïóáëè÷íàòà
âèñîêîãîâîðåùà ñèñòåìà çà ÷ëåíîâåòå íà êàáèííèÿ åêèïàæ òðÿáâà äà ñà
ðàçïîëîæåíè äî òåõíèòå ñåäàëêè, êîèòî ñà ðàçïîëîæåíè äî âñåêè èçèñêâàí
àâàðèåí èçõîä íà íèâîòî íà ïîäà â ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà;
     (4) Äà áúäå ãîòîâà çà èçïîëçâàíå íàé-ìíîãî ñëåä 10 ñåêóíäè îò âñåêè ÷ëåí
íà êàáèííèÿ åêèïàæ îò íåãîâîòî ìÿñòî â êàáèíàòà, îò êîåòî å äîñòúïíî
èçïîëçâàíåòî é;
     (5) Äà ñå ÷óâà è ðàçáèðà îò âñè÷êè ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè, òîàëåòíè è
ñåäàëêè íà êàáèííèÿ åêèïàæ è ðàáîòíè ìåñòà;
     (6) Â ñëó÷àé íà ïúëåí îòêàç íà íîðìàëíàòà ñèñòåìà çà åëåêòðîçàõðàíâàíå
äà îñèãóðÿâà íàäåæäíà ðàáîòà íàéìàëêî 10 ìèíóòè.
     (ñ) Çà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå
ñåäàëêè (MAPSC) íàä 9, íî ïî-ìàëêî îò 19, íå ñå èçèñêâà ïóáëè÷íà
âèñîêîãîâîðåùà ñèñòåìà, àêî
     (1) âåðòîëåòúò å êîíñòðóèðàí áåç ïðåãðàäà ìåæäó ïèëîòà è ïúòíèöèòå; è
     (2) îïåðàòîðúò ìîæå äà äîêàæå, ÷å ïî âðåìå íà ïîëåò ãëàñúò íà ïèëîòà ñå
÷óâà è ðàçáèðà îò âñè÷êè ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè.
     [Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.700. Ãëàñîâè çàïèñâàùè óñòðîéñòâà â êàáèíàòà - 1
     (Âæ. ACJ-OPS 3.700.)
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò ñ ïúðâîíà÷àëíî èçäàäåí
èíäèâèäóàëåí ñåðòèôèêàò çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò íà èëè ñëåä 1 àâãóñò 1999 ã. ñ
ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå (MCTOM) 3175 êã, àêî íå å
îáîðóäâàí ñ ãëàñîâî çàïèñâàùî óñòðîéñòâî (ìàãíåòîôîí) â êàáèíàòà ñ âúçìîæíîñò
çà îò÷èòàíå íà âðåìåòî, êîåòî äà çàïèñâà:
     (1) ïðåäàâàíèòå è ïðèåìàíèòå ðàäèîðàçãîâîðè îò åêèïàæà â ïèëîòñêàòà
êàáèíà;
     (2) çâóêîâèÿ ôîí â ïèëîòñêàòà êàáèíà, âêëþ÷èòåëíî áåç ïðåêúñâàíå è íà
çâóêîâèòå ñèãíàëè, ïîëó÷àâàíè îò âñåêè èçïîëçâàí ìèêðîôîí íà åêèïàæà;
     (3) ãëàñîâàòà êîìóíèêàöèÿ ìåæäó ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà â êàáèíàòà,
èçïîëçâàéêè âåðòîëåòíàòà ñèñòåìà çà âúòðåøíà êîìóíèêàöèÿ;
     (4) ãëàñîâè èëè çâóêîâè ñèãíàëè, ñâúðçàíè ñ íàâèãàöèîííèòå ñðåäñòâà èëè
ñðåäñòâàòà íà ïîäõîäà, êîèòî ñå ïîäàâàò â ñëóøàëêèòå èëè âèñîêîãîâîðèòåëèòå;
è
     (5) ãëàñîâèòå êîìóíèêàöèè íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà ïðè èçïîëçâàíå íà
ïóáëè÷íàòà âèñîêîãîâîðåùà ñèñòåìà, êîãàòî òîâà å îñúùåñòâèìî.
     (b) Ìàãíåòîôîíúò çà çàïèñ íà ðàçãîâîðèòå â ïèëîòñêàòà êàáèíà òðÿáâà äà
îñèãóðÿâà ñúõðàíåíèå íà çàïèñàíàòà èíôîðìàöèÿ â ïðîäúëæåíèå ïîíå íà
ïîñëåäíèòå äâà ÷àñà îò íåãîâàòà ðàáîòà, îñâåí çà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíî
ñåðòèôèöèðàíî òåãëî ïðè èçëèòàíå îò 7000 êã èëè ïî-ìàëêî, òîâà âðåìå ìîæå äà
ñå ñúêðàòè äî 30 ìèíóòè.
     (ñ) Ìàãíåòîôîíúò çà çàïèñ íà ðàçãîâîðèòå â ïèëîòñêàòà êàáèíà
çàäúëæèòåëíî òðÿáâà äà çàïî÷âà çàïèñ ïðåäè ïîòåãëÿíå íà âåðòîëåòà íà
ñîáñòâåíà òÿãà è äà ïðîäúëæè äà çàïèñâà äî ïðèêëþ÷âàíå íà ïîëåòà, êîãàòî
âåðòîëåòúò âå÷å íÿìà âúçìîæíîñò äà ñå äâèæè íà ñîáñòâåí õîä. Îñâåí òîâà â
çàâèñèìîñò îò íàëè÷èåòî íà åëåêòðîçàõðàíâàíå, ìàãíåòîôîíúò çà çàïèñ íà
ðàçãîâîðèòå â ïèëîòñêàòà êàáèíà òðÿáâà äà çàïî÷íå äà çàïèñâà êîëêîòî å
âúçìîæíî íàé-ðàíî ïî âðåìå íà ïðîâåðêèòå â ïèëîòñêàòà êàáèíà ïðåäè çàïóñêàíå
íà äâèãàòåëèòå â íà÷àëîòî íà ïîëåòà äî ïðîâåðêèòå â ïèëîòñêàòà êàáèíà
íåïîñðåäñòâåíî ñëåä ñïèðàíå íà äâèãàòåëèòå â êðàÿ íà ïîëåòà.
      (d) Ìàãíåòîôîíúò çà çàïèñ íà ðàçãîâîðèòå â ïèëîòñêàòà êàáèíà òðÿáâà äà
èìà óñòðîéñòâî, êîåòî äà ïîìàãà çà íàìèðàíåòî ìó, êîãàòî ìàãíåòîôîíúò å âúâ
âîäà.
     (å) Â ñúîòâåòñòâèå ñ òîçè ðàçäåë ìàãíåòîôîíúò çà çàïèñ íà ðàçãîâîðèòå â
ïèëîòñêàòà êàáèíà ìîæå äà áúäå êîìáèíèðàí ñ óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà
ïîëåòíèòå äàííè (âæ. ACJ OPS 3.700(e)).
     [Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.705. Ãëàñîâè çàïèñâàùè óñòðîéñòâà â êàáèíàòà - 2
     (Âæ. ACJ OPS 3.705)
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò, êîéòî å ñ ìàêñèìàëíà
ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå (MCTOM) íàä 3175 êã, íî íå ïîâå÷å îò 7000 êã
è å ñ ïúðâîíà÷àëíî èçäàäåí èíäèâèäóàëåí ñåðòèôèêàò çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò ìåæäó
1 ÿíóàðè 1987 ã. è 31 þëè 1999 ã. âêëþ÷èòåëíî, èëè å ñ MCTOM íàä 7000 êã è å
ñ ïúðâîíà÷àëíî èçäàäåí èíäèâèäóàëåí ñåðòèôèêàò çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò äî è
âêëþ÷èòåëíî 31 þëè 1999 ã.; àêî òîé íå å îáîðóäâàí ñ ãëàñîâî çàïèñâàùî
óñòðîéñòâî (ìàãíåòîôîí) â êàáèíàòà ñ âúçìîæíîñò çà îò÷èòàíå íà âðåìåòî, êîåòî
äà çàïèñâà
     (1) ïðåäàâàíèòå è ïðèåìàíèòå ðàäèîðàçãîâîðè îò åêèïàæà â ïèëîòñêàòà êàáèíà;
     (2) çâóêîâèÿ ôîí â ïèëîòñêàòà êàáèíà, âêëþ÷èòåëíî áåç ïðåêúñâàíå è íà
çâóêîâèòå ñèãíàëè, ïîëó÷àâàíè îò âñåêè èçïîëçâàí ìèêðîôîí íà åêèïàæà;
     (3) ãëàñîâàòà êîìóíèêàöèÿ ìåæäó ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà â êàáèíàòà,
èçïîëçâàéêè âåðòîëåòíàòà ñèñòåìà çà âúòðåøíà êîìóíèêàöèÿ;
     (4) Ãëàñîâè èëè çâóêîâè ñèãíàëè, ñâúðçàíè ñ íàâèãàöèîííèòå ñðåäñòâà èëè
ñðåäñòâàòà íà ïîäõîäà, êîèòî ñå ïîäàâàò â ñëóøàëêèòå èëè âèñîêîãîâîðèòåëèòå;
è
     (5) Ãëàñîâèòå êîìóíèêàöèè íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà ïðè èçïîëçâàíå íà
ïóáëè÷íàòà âèñîêîãîâîðåùà ñèñòåìà, êîãàòî òîâà å îñúùåñòâèìî.
     (6) Ïðè âåðòîëåòè, êîèòî íå ñà îáîðóäâàíè ñ óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà
ïîëåòíèòå äàííè, ñà íåîáõîäèìè ïàðàìåòðè çà îïðåäåëÿíå íà îáîðîòèòå íà
íîñåùèÿ âèíò.
     (b) Ìàãíåòîôîíúò çà çàïèñ íà ðàçãîâîðèòå â ïèëîòñêàòà êàáèíà òðÿáâà äà
áúäå â ñúñòîÿíèå äà ñúõðàíÿâà èíôîðìàöèÿòà, çàïèñàíà íàé-ìàëêî ïîñëåäíèòå 30
ìèíóòè îò ñâîÿòà ðàáîòà.;
     (ñ) Ìàãíåòîôîíúò çà çàïèñ íà ðàçãîâîðèòå â ïèëîòñêàòà êàáèíà òðÿáâà äà
çàïî÷âà çàïèñ ïðåäè ïîòåãëÿíå íà âåðòîëåòà íà ñîáñòâåí õîä è äà ïðîäúëæè äà
çàïèñâà äî ïðèêëþ÷âàíå íà ïîëåòà, êîãàòî âåðòîëåòúò âå÷å íÿìà âúçìîæíîñò äà
ñå äâèæè íà ñîáñòâåí õîä.
     (d) Ìàãíåòîôîíúò çà çàïèñ íà ðàçãîâîðèòå â ïèëîòñêàòà êàáèíà òðÿáâà äà
èìà óñòðîéñòâî, êîåòî äà ïîìàãà çà íàìèðàíåòî ìó, êîãàòî ìàãíåòîôîíúò å âúâ
âîäà.
     (å) Â ñúîòâåòñòâèå ñ òîçè ðàçäåë ìàãíåòîôîíúò çà çàïèñ íà ðàçãîâîðèòå â
ïèëîòñêàòà êàáèíà ìîæå äà áúäå êîìáèíèðàí ñ óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà
ïîëåòíèòå äàííè.
     Âæ. ACJ OPS 3.700(e).
     (f) Âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå (MCTOM) íàä
3175 êã, íî íå ïîâå÷å îò 7000 êã, èçïîëçâàíè çà èçïúëíåíèå íà HEMS íà èëè
ïðåäè 31 þëè 1999 ã., ìîæå äà ïðîäúëæàò äà áúäàò èçïîëçâàíè çà öåëèòå íà
HEMS, áåç äà áúäàò îáîðóäâàíè ñ ãëàñîâî çàïèñâàùî óñòðîéñòâî äî 31 äåêåìâðè
2010, àêî òîâà å ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     [Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 3, 1.04.04; Ïîïð. 4,
     1.12.06]
     JAR-OPS 3.710. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.715. Óñòðîéñòâà çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ - 1
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.715/3.720.)(Âæ. ACJOPS 3.715/3.720.)
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò ñ ïúðâîíà÷àëíî èçäàäåí
èíäèâèäóàëåí ñåðòèôèêàò çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò íà/ñëåä 1.08.1999 ã. ñ
ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå (MCTOM) íàä 3175 êã, àêî íå å
îáîðóäâàí ñ óñòðîéñòâî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ, â êîåòî äà ñå
èçïîëçâà öèôðîâ ìåòîä íà çàïèñâàíå è ñúõðàíåíèå íà äàííèòå è ñ ìåòîä çà ëåñíî
èçâëè÷àíå íà òåçè äàííè îò ñúõðàíÿâàùèÿ íîñèòåë.
     (b) Óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ òðÿáâà äà áúäå â
ñúñòîÿíèå äà çàïàçâà èíôîðìàöèÿòà íàé-ìàëêî çà ïîñëåäíèòå 8 ÷àñà äàííèòå îò
ñâîÿòà ðàáîòà.
     (ñ) Óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ òðÿáâà äà çàïèñâà â
ìàùàáà íà âðåìåòî:
     (1) Çà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå (MCTOM)
íàä 3175 êã, íî íå ïîâå÷å îò 7000 êã - ïàðàìåòðèòå, èçáðîåíè â Òàáëèöà À íà
Ïðèëîæåíèå 1;
     (2) Çà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå (MCTOM)
íàä 7000 êã - ïàðàìåòðèòå, èçáðîåíè â Òàáëèöà Â íà Ïðèëîæåíèå 1, ñ èçêëþ÷åíèå
íà ïàðàìåòúð 19, êîéòî ìîæå äà íå ñå çàïèñâà, àêî òîâà å ïðèåìëèâî çà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà èíñïåêöèÿ, êîãàòî å èçïúëíåíî íÿêîå îò ñëåäíèòå óñëîâèÿ:
     (i) Ëèïñâà äàò÷èê;
     (ii) Íåîáõîäèìà å ïðîìÿíà íà îáîðóäâàíåòî, êîåòî ãåíåðèðà äàííèòå;
     (3) Çà âñè÷êè âåðòîëåòè óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ
òðÿáâà äà çàïèñâà âñè÷êè ñïåöèàëíî ïðåäíàçíà÷åíè ïàðàìåòðè, ñâúðçàíè ñ íîâè
èëè óíèêàëíè êîíñòðóêòèâíè èëè åêñïëîàòàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè íà âåðòîëåòà;
     (4) Çà âåðòîëåòè, îáîðóäâàíè ñ åëåêòðîííè ñèñòåìè çà èçîáðàçÿâàíå,
ïàðàìåòðèòå, èçáðîåíè â Òàáëèöà Ñ íà Ïðèëîæåíèå 1
     (d) Äàííèòå òðÿáâà äà ñå ïîëó÷àâàò îò âåðòîëåòíè èçòî÷íèöè, êîèòî äàâàò
âúçìîæíîñò çà òî÷íà êîðåëàöèÿ ñ èíôîðìàöèÿòà, èçîáðàçåíà ïðåä ëåòàòåëíèÿ
åêèïàæ.
     (å) Óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ òðÿáâà äà çàïî÷âà
çàïèñ àâòîìàòè÷íî ïðåäè ïîòåãëÿíå íà âåðòîëåòà íà ñîáñòâåí õîä è àâòîìàòè÷íî
äà ñïèðà äà çàïèñâà, êîãàòî âåðòîëåòúò íå ìîæå äà ñå äâèæè íà ñîáñòâåí õîä.
     (f) Óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ òðÿáâà äà èìà
óñòðîéñòâî, êîåòî äà ïîìàãà çà íàìèðàíåòî ìó, êîãàòî òî ñå íàìèðà âúâ âîäà.
     (g) Â ñúîòâåòñòâèå ñ òîçè ðàçäåë óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà
èíôîðìàöèÿ ìîæå äà áúäå êîìáèíèðàíî ñ óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ãëàñîâè
äàííè. Âæ.ACJ OPS 3.700(e).
     [Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.720. Óñòðîéñòâà çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ - 2
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.715/3/720.) (Âæ. ACJOPS 3.715/3.720.)
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò ñ ïúðâîíà÷àëíî èçäàäåí
èíäèâèäóàëåí ñåðòèôèêàò çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò íà èëè ñëåä 1 ÿíóàðè 1989 ã. äî
è âêëþ÷èòåëíî 31 þëè 1999 ã. ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå
(MCTOM) íàä 7000 êã èëè ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå
ñåäàëêè (MAPSC) íàä 9, àêî íå å îáîðóäâàí ñ óñòðîéñòâî çà çàïèñâàíå íà
ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ, â êîåòî äà ñå èçïîëçâà öèôðîâ ìåòîä íà çàïèñâàíå è
ñúõðàíåíèå íà äàííèòå è ñ ìåòîä çà ëåñíî èçâëè÷àíå íà òåçè äàííè îò
ñúõðàíÿâàùèÿ íîñèòåë. Çà âåðòîëåòè, êîèòî íå ñà îáîðóäâàíè ñ óñòðîéñòâî çà
çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ íà èëè ïðåäè 31 þëè 1999 ã., ïðèâåæäàíåòî â
ñúîòâåòñòâèå ñ òîâà èçèñêâàíå ìîæå äà ñå îòëîæè äî 1 ÿíóàðè 2005 ã.
     (b) Óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ òðÿáâà äà áúäå â
ñúñòîÿíèå äà çàïàçâà èíôîðìàöèÿòà íàé-ìàëêî çà ïîñëåäíèòå 5 ÷àñà äàííèòå îò
ñâîÿòà ðàáîòà.
     (ñ) Óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ òðÿáâà äà çàïèñâà â
ìàùàáà íà âðåìåòî:
     (1) Çà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå (MCTOM)
7000 êã è ïî-ìàëêî è ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå
ñåäàëêè (MAPSC) íàä 9 - ïàðàìåòðèòå, èçáðîåíè â Òàáëèöà À íà Ïðèëîæåíèå 1;
     (2) Çà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå (MCTOM)
íàä 7000 êã - ïàðàìåòðèòå, èçáðîåíè â Òàáëèöà Â íà Ïðèëîæåíèå 1, ñ èçêëþ÷åíèå
íà ïàðàìåòúð 19, êîéòî ìîæå äà íå ñå çàïèñâà, àêî òîâà å ïðèåìëèâî çà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà èíñïåêöèÿ, êîãàòî å èçïúëíåíî íÿêîå îò ñëåäíèòå óñëîâèÿ:
     (i) Ëèïñâà äàò÷èê;
     (ii) Íåîáõîäèìà å ïðîìÿíà íà îáîðóäâàíåòî, êîåòî ãåíåðèðà äàííèòå.
     (3) Çà âñè÷êè âåðòîëåòè óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ
òðÿáâà äà çàïèñâà âñè÷êè ñïåöèàëíî ïðåäíàçíà÷åíè ïàðàìåòðè, ñâúðçàíè ñ íîâè
èëè óíèêàëíè êîíñòðóêòèâíè èëè åêñïëîàòàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè íà âåðòîëåòà;
     (4) Çà âåðòîëåòè, îáîðóäâàíè ñ åëåêòðîííè ñèñòåìè çà èçîáðàçÿâàíå,
ïàðàìåòðèòå, èçáðîåíè â Òàáëèöà Ñ íà Ïðèëîæåíèå 1.
     (d) Îòäåëíè ïàðàìåòðè, êîèòî ìîãàò äà ñå ïîëó÷àò ÷ðåç èç÷èñëåíèå íà
äðóãè çàïèñàíè ïàðàìåòðè, íå å íåîáõîäèìî äà ñå çàïèñâàò, àêî òîâà å
ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà èíñïåêöèÿ.
     (å) Äàííèòå òðÿáâà äà ñå ïîëó÷àâàò îò âåðòîëåòíè èçòî÷íèöè, êîèòî äàâàò
âúçìîæíîñò çà òî÷íà êîðåëàöèÿ ñ èíôîðìàöèÿòà, èçîáðàçåíà ïðåä ëåòàòåëíèÿ
åêèïàæ.
     (f) Óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ òðÿáâà äà çàïî÷âà
çàïèñ àâòîìàòè÷íî ïðåäè ïîòåãëÿíå íà âåðòîëåòà íà ñîáñòâåí õîä è àâòîìàòè÷íî
äà ñïèðà äà çàïèñâà, êîãàòî âåðòîëåòúò íå ìîæå äà ñå äâèæè íà ñîáñòâåí õîä.
     (g) Óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà èíôîðìàöèÿ òðÿáâà äà èìà
óñòðîéñòâî, êîåòî äà ïîìàãà çà íàìèðàíåòî ìó, êîãàòî òî ñå íàìèðà âúâ âîäà.
     (h) Â ñúîòâåòñòâèå ñ òîçè ðàçäåë óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíà
èíôîðìàöèÿ ìîæå äà áúäå êîìáèíèðàíî ñ óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ãëàñîâè
äàííè.
     Âæ.ACJ OPS 3.700(e).
     [Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.725. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.730. Êðåñëà, ïðåäïàçíè êîëàíè, äîïúëíèòåëíè êîëàíè è
     îãðàíè÷èòåëíè ñðåäñòâà çà äåöà
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò, àêî òîé íå å îáîðóäâàí
ñ:
     (1) Ñåäàëêà èëè ñïàëíî ìÿñòî çà âñÿêî ëèöå íà áîðäà íà âúçðàñò 2 ãîäèíè
è ïîâå÷å;
     (2) Çà âåðòîëåòè ñ ïúðâîíà÷àëíî èçäàäåí èíäèâèäóàëåí ñåðòèôèêàò çà
ëåòàòåëíà ãîäíîñò îò ñòðàíà - ÷ëåíêà íà JAA èëè äðóãàäå, ïðåäè è âêëþ÷èòåëíî
31 þëè 1999 ã. - ïðåäïàçåí êîëàí, ñúñ èëè áåç äèàãîíàëåí ðàìåíåí êîëàí, èëè
ñáðóÿ ñ ðàìåííè è ïîÿñíè êîëàíè çà âñÿêî ïúòíè÷åñêî êðåñëî, çà âñåêè ïúòíèê
íà âúçðàñò 2 ãîäèíè è ïîâå÷å;
     (3) Çà âåðòîëåòè ñ ïúðâîíà÷àëíî èçäàäåí èíäèâèäóàëåí ñåðòèôèêàò çà
ëåòàòåëíà ãîäíîñò îò ñòðàíà - ÷ëåíêà íà JAA èëè äðóãàäå íà 1 àâãóñò 1999 ã. è
ñëåä òîâà - ïðåäïàçåí êîëàí ñ äèàãîíàëåí ðàìåíåí êîëàí, èëè ñáðóÿ ñ ðàìåííè è
ïîÿñíè êîëàíè çà âñÿêî ïúòíè÷åñêî êðåñëî, çà âñåêè ïúòíèê íà âúçðàñò 2 ãîäèíè
è ïîâå÷å;
     (4) Îãðàíè÷èòåëíî óñòðîéñòâî çà ïúòíèöè íà âúçðàñò ïîä 2 ãîäèíè;
     (5) Ïðåäïàçíà ñáðóÿ (ðàìåííè è ïîÿñíè êîëàíè) íà âñÿêà ñåäàëêà íà
åêèïàæà ñ óñòðîéñòâî, êîåòî àâòîìàòè÷íî îãðàíè÷àâà äâèæåíèåòî íà òîðñà â
ñëó÷àé íà ðÿçêî çàáàâÿíå; è
     (6) Ïðåäïàçíà ñáðóÿ (ðàìåííè è ïîÿñíè êîëàíè) íà âñÿêà ñåäàëêà íà
êàáèííèÿ åêèïàæ.
Çàáåëåæêà: Òîâà èçèñêâàíå íå èçêëþ÷âà èçïîëçâàíåòî íà ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè
îò ÷ëåíîâå íà êàáèííèÿ åêèïàæ, êîãàòî òå ñà ïîâå÷å îò ïðåäâèäåíèÿ ñúñòàâ íà
êàáèííèÿ åêèïàæ.
(7) Ñåäàëêè çà ÷ëåíîâå íà êàáèííèÿ ñúñòàâ, ðàçïîëîæåíè, êîãàòî å
âúçìîæíî, â áëèçîñò äî èçèñêâàíèòå àâàðèéíè èçõîäè íà ïîäà íà ïúòíè÷åñêèÿ
ñàëîí. Àêî áðîÿò íà èçèñêâàíèòå ÷ëåíîâå íà êàáèííèÿ åêèïàæ ïðåâèøàâà áðîÿ íà
àâàðèéíèòå èçõîäè íà íèâîòî íà ïîäà, ìîãàò äà áúäàò ïîñòàâåíè äîïúëíèòåëíè
ñåäàëêè çà êàáèííèÿ åêèïàæ òàêà, ÷å ÷ëåíîâåòå íà êàáèííèÿ åêèïàæ äà ìîãàò ïî
íàé-äîáðèÿ íà÷èí äà ïîìîãíàò íà ïúòíèöèòå â ñëó÷àé íà ñïåøíà åâàêóàöèÿ. Òåçè
ñåäàëêè òðÿáâà äà áúäàò îáúðíàòè íàïðåä èëè íàçàä íà íå ïîâå÷å îò 15° îò
íàäëúæíàòà îñ íà âåðòîëåòà.
(b) Âñè÷êè ïðåäïàçíè êîëàíè, âêëþ÷èòåëíî è ðàìåííèòå, òðÿáâà äà ñå
ðàçêîï÷àâàò îò åäíà êëþ÷àëêà. Ïðåäïàçíè êîëàíè ñ äèàãîíàëåí ðàìåíåí êîëàí ñå
äîïóñêàò, àêî òÿõíîòî ïîñòàâÿíå íå å îáîñíîâàíî êàòî íåïðàêòè÷íî.
JAR-OPS 3.731. Òàáëà "Çàòåãíåòå êîëàíèòå" è "Íå ïóøåòå"
Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò, ïðè êîéòî êîìàíäèðúò íà
ïîëåòà íå ìîæå äà âèæäà âñè÷êè ïúòíè÷åñêè êðåñëà îò ñâîåòî ìÿñòî èëè îò
ìÿñòîòî íà ïèëîòà, íà êîãîòî ìîæå äà áúäå âúçëîæåíî èçïúëíåíèåòî íà ïîëåòà,
îñâåí çà âåðòîëåòèòå, îáîðóäâàíè ñúñ ñðåäñòâà çà èíäèêàöèÿ çà âñè÷êè ïúòíèöè
è çà ÷ëåíîâåòå íà êàáèííèÿ ñúñòàâ íà åêèïàæà, çà âðåìåòî, êîãà äà áúäàò
çàòåãíàòè ïðåäïàçíèòå êîëàíè è äà ñå ïðåêðàòè ïóøåíåòî.
[Ãë. 1, 1.02.99]
JAR-OPS 3.735. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
JAR-OPS 3.740. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
JAR-OPS 3.745. Êîìïëåêòè çà ïúðâà ïîìîù (Âæ. AMC OPS 3.745.)
(à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò, àêî íå å îáîðóäâàí ñ
êîìïëåêò çà îêàçâàíå íà ïúðâà ïîìîù, ãîòîâ çà óïîòðåáà.
(b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè êîìïëåêòèòå çà ïúðâà ïîìîù äà áúäàò:
(1) Ïðîâåðÿâàíè ïåðèîäè÷íî çà ïîòâúðæäàâàíå, äîêîëêîòî å âúçìîæíî, äàëè
ñúäúðæàíèåòî èì ñå ïîääúðæà â ñúñòîÿíèåòî, íåîáõîäèìî çà èçïîëçâàíåòî èì; è
(2) Ïîäìåíÿíè íà ðåäîâíè èíòåðâàëè â ñúîòâåòñòâèå ñ èíñòðóêöèèòå íà
òåõíèòå åòèêåòè èëè ñïîðåä îáñòîÿòåëñòâàòà.
JAR-OPS 3.750. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
JAR-OPS 3.755. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
JAR-OPS 3.760. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
JAR-OPS 3.765. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
JAR-OPS 3.770. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
JAR-OPS 3.775. Äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä çà íåõåðìåòèçèðàíè âåðòîëåòè
(Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.775.)
(à) Îáùè ïîëîæåíèÿ
(1) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà íåõåðìåòèçèðàí âåðòîëåò
íà âèñî÷èíà íàä 10 000 ôóòà, àêî íå å îáîðóäâàí ñ êèñëîðîäíà ñèñòåìà çà
äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä, ñïîñîáíà äà ñúõðàíÿâà è ðàçïðåäåëÿ íåîáõîäèìèòå
êîëè÷åñòâà êèñëîðîä.
(2) Êîëè÷åñòâîòî íà èçèñêâàíèÿ äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä çà çàõðàíâàíå,
íåîáõîäèì çà êîíêðåòíèÿ ïîëåò, ñå îïðåäåëÿ âúç îñíîâà íà âèñî÷èíàòà íà
ïîëåòà, ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ïîëåòà â ñúîòâåòñòâèå ñ åêñïëîàòàöèîííèòå
ïðîöåäóðè, îïðåäåëåíè çà âñåêè âèä ïîëåò â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà
ïîëåòè è çà èçïúëíÿâàíèòå ìàðøðóòè è àâàðèéíèòå ïðîöåäóðè, îïèñàíè â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè .
(3) Âåðòîëåò, êîéòî ùå ëåòè íà âèñî÷èíè íàä 10 000 ôóòà ïî íàëÿãàíå,
òðÿáâà äà áúäå ñíàáäåí ñ îáîðóäâàíå, ñïîñîáíî äà ñúõðàíÿâà è ðàçïðåäåëÿ
íåîáõîäèìèòå êîëè÷åñòâà êèñëîðîä.
(b) Èçèñêâàíèÿ êúì ñíàáäÿâàíåòî ñ êèñëîðîä:
(1) ×ëåíîâå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ. Âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà â ïèëîòñêàòà
êàáèíà ñå ñíàáäÿâà ñ äîïúëíèòåëåí êèñëîðîä â ñúîòâåòñòâèå ñ Ïðèëîæåíèå 1. Àêî
âñè÷êè, êîèòî ñåäÿò íà ñåäàëêèòå â ïèëîòñêàòà êàáèíà, ñå ñíàáäÿâàò ñ êèñëîðîä
îò çàïàñèòå çà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ, ñ îãëåä íà çàïàñèòå ñ êèñëîðîä ñå ñìÿòàò çà
ëåòàòåëåí åêèïàæ íà äåæóðñòâî â ïèëîòñêàòà êàáèíà.
(2) ×ëåíîâå íà êàáèííèÿ åêèïàæ, äîïúëíèòåëíè ÷ëåíîâå íà åêèïàæà è
ïúòíèöè. ×ëåíîâåòå íà êàáèííèÿ åêèïàæ è ïúòíèöèòå ñå ñíàáäÿâàò ñ êèñëîðîä
ñúãëàñíî Ïðèëîæåíèå 1. ×ëåíîâå íà êàáèííèÿ åêèïàæ, êîèòî ñà â äîïúëíåíèå êúì
ìèíèìàëíî íåîáõîäèìèÿ áðîé êàáèíåí åêèïàæ, êàêòî è äîïúëíèòåëíèòå ÷ëåíîâå íà
åêèïàæà, çà öåëèòå íà ñíàáäÿâàíåòî ñ êèñëîðîä òðÿáâà äà ñå ñìÿòàò êàòî
ïúòíèöè.
JAR-OPS 3.780. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
JAR-OPS 3.785. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
JAR-OPS 3.790. Ðú÷íè ïîæàðîãàñèòåëè (Âæ. AMC OPS 3.790.)
Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò, êîéòî íå å ñíàáäåí ñ ðú÷íè
ïîæàðîãàñèòåëè çà èçïîëçâàíå â ïèëîòñêàòà è ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà, òîâàðíèòå
ïîìåùåíèÿ è êóõíèòå â ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñëåäíîòî:
(à) Òèïúò è êîëè÷åñòâîòî íà ãàñÿùîòî âåùåñòâî òðÿáâà äà áúäàò ïîäõîäÿùè
çà âèäà íà ïîæàðà, êîéòî å âúçìîæíî äà âúçíèêíå â ïîìåùåíèåòî, êúäåòî ñå
ïðåäïîëàãà èçïîëçâàíåòî íà ïîæàðîãàñèòåëÿ, è òðÿáâà äà íàìàëè äî ìèíèìóì
îïàñíîñòòà îò êîíöåíòðàöèÿ íà òîêñè÷íè ãàçîâå â çîíèòå çà ïåðñîíàëà;
(b) Â ïèëîòñêàòà êàáèíà çàäúëæèòåëíî ñå ïîñòàâÿ íàé-ìàëêî åäèí ðú÷åí
ïîæàðîãàñèòåë, ñúäúðæàù Õàëîí 1211 (áðîìîõëîðîäèôëóîðîìåòàí CBrClF2), èëè
íåãîâ åêâèâàëåíò, óäîáíî ðàçïîëîæåí çà ïîëçâàíå îò ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ;
(ñ) Íàé-ìàëêî åäèí ðú÷åí ïîæàðîãàñèòåë òðÿáâà äà áúäå ïîñòàâåí âúâ âñÿêà
êóõíÿ, êîÿòî íå å ðàçïîëîæåíà íà îñíîâíàòà ïúòíè÷åñêà ïàëóáà, èëè íà óäîáíî
çà íåçàáàâíî ïîëçâàíå ìÿñòî äî íåÿ;
(d) Íàé-ìàëêî åäèí ðú÷åí ïîæàðîãàñèòåë, ãîòîâ çà íåçàáàâíî ïîëçâàíå,
òðÿáâà äà áúäå ïîñòàâåí âúâ âñÿêî òîâàðíî ïîìåùåíèå, êîéòî äà áúäå äîñòúïåí
çà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà ïî âðåìå íà ïîëåò ñ öåë áîðáà ñ ïîæàð; è
(å) Òðÿáâà äà èìà íàé-ìàëêî ñëåäíèÿ áðîé ðú÷íè ïîæàðîãàñèòåëè, óäîáíî
ðàçïîëîæåíè çà ïîëçâàíå âúâ âñÿêî ïîìåùåíèå çà ïúòíèöè.

 JAR-OPS 3.795. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
JAR-OPS 3.800. Ìàðêèðàíå íà ìåñòàòà çà ðàçñè÷àíå è âëèçàíå âúâ âåðòîëåòà
Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè, àêî âúðõó òÿëîòî íà âåðòîëåòà ñà ìàðêèðàíè
çîíè, ïîäõîäÿùè çà ðàçñè÷àíå è âëèçàíå îò ñïàñèòåëíè ãðóïè, òåçè çîíè äà
áúäàò ìàðêèðàíè òàêà, êàêòî å ïîêàçàíî ïî-äîëó.
Öâåòîâåòå íà ìàðêèðîâêàòà òðÿáâà äà áúäàò ÷åðâåíè èëè æúëòè è àêî å
íåîáõîäèìî, îêàíòîâàíè ñ áÿëî, çà äà êîíòðàñòèðàò íà îñíîâíèÿ öâÿò íà
âåðòîëåòà. Àêî úãëîâèòå ìàðêèðîâêè îòñòîÿò íà ïîâå÷å îò 2 ìåòðà åäíà îò
äðóãà, òðÿáâà äà ñå âíåñàò ìåæäèííè ëèíèè 9 ñì õ 3 ñì òàêà, ÷å äà íÿìà ïîâå÷å
îò 2 ìåòðà ìåæäó ñúñåäíè ìàðêèðîâêè.

[Ãë. 1, 1.02.99, Ïîïð. 3, 1.04.04]
JAR-OPS 3.805. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî	
      JAR-OPS 3.810. Ìåãàôîíè (Âæ. AMC OPS 3.810.)
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà
êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) íàä 19, àêî íå å îáîðóäâàí ñ
ïðåíîñèìè ìåãàôîíè, çàõðàíâàíè ñ áàòåðèè, ðàçïîëîæíè íà ëåñíîäîñòúïíî çà
èçïîëçâàíå îò ÷ëåí íà åêèïàæà ìÿñòî â ñëó÷àé íà åâàêóàöèÿ.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.815. Àâàðèéíî îñâåòëåíèå
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò ñ ìàêñèìàëíî îäîáðåíà
ïúòíè÷åñêà êîíôèãóðàöèÿ (MAPSC) çà ïîâå÷å îò 19 ïúòíèöè, àêî íå å îáîðóäâàí
ñ:
     (1) Àâàðèéíà ñèñòåìà çà îñâåòëåíèå, êîÿòî äà èìà íåçàâèñèì èçòî÷íèê íà
çàõðàíâàíå è äà îñèãóðÿâà îáùî îñâåòëåíèå íà êàáèíàòà çà óëåñíÿâàíå íà
åâàêóàöèÿòà íà âåðòîëåòà; è
     (2) Îñâåòåíè ìàðêèðîâêè íà àâàðèéíèòå èçõîäè è çíàöèòå çà íàñî÷âàíå êúì
òÿõ.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.820. Àâòîìàòè÷åí àâàðèåí ïðåäàâàòåë çà íàñî÷âàíå
     (Âæ. IEM OPS 3.820.)
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò, àêî íå å îáîðóäâàí ñ
àâòîìàòè÷åí àâàðèåí ïðåäàâàòåë çà íàñî÷âàíå (ELT).
     (b) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1
èëè 2 çà ïîëåòè íàä âîäà â íåáëàãîïðèÿòíà îáñòàíîâêà, êàêòî å îïðåäåëåíà â
JAR-OPS 3.480(a)(12)(ii)(A) íà ðàçñòîÿíèÿ îò ñóøàòà, îòãîâàðÿùè íà ïîâå÷å îò
10 ìèíóòè ïîëåòíî âðåìå ïðè íîðìàëíà êðåéñåðñêà ñêîðîñò, ïðè ïîëåòè çà
ïîääðúæêà èëè âúâ âðúçêà ñ åêñïëîàòàöèÿ íà ìèíåðàëíè ðåñóðñè îò ìîðñêè
ïëàòôîðìè (âêëþ÷èòåëíî ãàç), àêî íå å ñíàáäåí ñ àâàðèåí ïðåäàâàòåë çà
íàñî÷âàíå ñ àâòîìàòè÷íî èçõâúðëÿíå (Automatically Deployable Emergency
Locator Transmitter ELT(AD)).
     (ñ) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñè÷êè ELT äà ìîãàò äà ïðåäàâàò
åäíîâðåìåííî íà 121.5MHz è 406 MHz, äà áúäàò êîäèðàíè â ñúîòâåòñòâèå ñ Àíåêñ
10 íà ICAO è äà áúäàò ðåãèñòðèðàíè â íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ, îòãîâîðíà çà
çàïî÷âàíå íà äåéñòâèÿ çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå èëè äðóãà íîìèíèðàíà àãåíöèÿ.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.825. Ñïàñèòåëíè æèëåòêè (Âæ. IEM OPS 3.825.)
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò çà ïîëåòè íà âîäà èëè íàä
âîäà:
     (1) Êîãàòî ïîëåòèòå ñå èçïúëíÿâàò ñ âåðòîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3
èçâúí äèñòàíöèÿòà íà àâòîðîòàöèÿ îò ñóøàòà;
     (2) Êîãàòî ïîëåòèòå ñå èçïúëíÿâàò ñ âåðòîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 è
2 íà ðàçñòîÿíèå îò ñóøàòà, îòãîâàðÿùî íà ïîâå÷å îò 10 ìèíóòè ïîëåòíî âðåìå ñ
íîðìàëíà êðåéñåðñêà ñêîðîñò; èëè
     (3) Êîãàòî ñå ëåòè ñ âåðòîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 è 2, ïðè èçëèòàíå èëè
êàöàíå íà âåðòîëåòíî ëåòèùå, êîãàòî òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíåòî èëè êàöàíåòî å
íàä âîäà; îñâåí àêî å îáîðóäâàí ñúñ ñïàñèòåëíè æèëåòêè ñ ëàìïà çà îòêðèâàíå
íà îöåëåëè çà âñÿêî ëèöå íà áîðäà, ñêëàäèðàíè íà ëåñíîäîñòúïíî ìÿñòî îò
ñåäàëêàòà èëè ñïàëíîòî ìÿñòî ïðè çàòåãíàòè êîëàíè èëè ñáðóÿ îò ëèöåòî, çà
èçïîëçâàíå îò êîåòî ñà ïðåäíàçíà÷åíè, è èíäèâèäóàëíî ïëàâàùî óñòðîéñòâî çà
áåáåòà, ñíàáäåíè ñ ëàìïà çà îòêðèâàíå íà îöåëåëè, çà èçïîëçâàíå îò âñÿêî áåáå
íà áîðäà.
     JAR-OPS 3.827. Ñïàñèòåëíè êîñòþìè çà åêèïàæà
     (Âæ. ACJ OPS 3.827.)
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 è
2 ïðè ïîëåò íàä âîäà íà ðàçñòîÿíèå îò ñóøàòà, îòãîâàðÿùî íà ïîâå÷å îò 10
ìèíóòè ïîëåòíî âðåìå ñ íîðìàëíà êðåéñåðñêà ñêîðîñò çà ïîääðúæêà èëè âúâ
âðúçêà ñ åêñïëîàòàöèÿ íà ìèíåðàëíè ðåñóðñè îò ìîðñêè ïëàòôîðìè (âêëþ÷èòåëíî
ãàç), êîãàòî ñâîäêàòà èëè ïðîãíîçàòà çà âðåìåòî, ñ êîÿòî ðàçïîëàãà
êîìàíäèðúò, ïîêàçâà òåìïåðàòóðà íà ìîðñêàòà âîäà ïîä ïëþñ 10°Ñ çà âðåìåòî íà
ïîëåòà èëè êîãàòî ðàç÷åòíîòî âðåìå çà ñïàñÿâàíå ïðåâèøàâà ðàç÷åòíîòî âðåìå çà
îöåëÿâàíå, îñâåí àêî âñè÷êè ÷ëåíîâå íà åêèïàæà íå ñà îáëå÷åíè â ñïàñèòåëíè
êîñòþìè.
     (b) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3 íàä
âîäà èçâúí äèñòàíöèÿòà íà àâòîðîòàöèÿ èëè íà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà
ñóøàòà, êîãàòî ñâîäêàòà èëè ïðîãíîçàòà çà âðåìåòî, ñ êîÿòî ðàçïîëàãà
êîìàíäèðúò, ïîêàçâà òåìïåðàòóðà íà ìîðñêàòà âîäà ïîä ïëþñ 10°Ñ çà âðåìåòî íà
ïîëåòà, îñâåí àêî âñè÷êè ÷ëåíîâå íà åêèïàæà íå ñà îáëå÷åíè â ñïàñèòåëíè
êîñòþìè.
[Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.830. Ñïàñèòåëíè ñàëîâå è ELT çà îöåëåëè ïðè ïðîäúëæèòåëíè
     ïîëåòè íàä âîäà (Âæ. AMC OPS 3.830.)
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 è
2 ïðè ïîëåò íàä âîäà íà ðàçñòîÿíèå îò ñóøàòà, îòãîâàðÿùî íà ïîâå÷å îò 10
ìèíóòè ïîëåòíî âðåìå ñ íîðìàëíà êðåéñåðñêà ñêîðîñò èëè 3 ìèíóòè ïîëåòíî âðåìå
ñ íîðìàëíà êðåéñåðñêà ñêîðîñò ïðè ïîëåò ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3, îñâåí àêî íà
áîðäà èìà:
     (1) Â ñëó÷àé ÷å âåðòîëåòúò ïðåâîçâà ïî-ìàëêî îò 12 ïúòíèöè - íàé-ìàëêî
åäèí ñïàñèòåëåí ñàë ñ íîìèíàëåí êàïàöèòåò íàé-ìàëêî ìàêñèìàëíèÿ áðîé íà
ëèöàòà íà áîðäà;
     (2) Â ñëó÷àé ÷å âåðòîëåòúò ïðåâîçâà ïîâå÷å îò 11 ïúòíèöè - íàé-ìàëêî äâà
ñïàñèòåëíè ñàëà, äîñòàòú÷íè äà ïîåìàò âñè÷êè ëèöà, êîèòî ìîæå äà áúäàò
ïðåâîçâàíè íà áîðäà. Àêî åäèíèÿò ñïàñèòåëåí ñàë ñ íàé-ãîëåìèÿ êàïàöèòåò áúäå
çàãóáåí, êàïàöèòåòúò ïî ïðåòîâàðâàíå íà îñòàíàëèÿ (îñòàíàëèòå) ñïàñèòåëíè
ñàëîâå òðÿáâà äà áúäå äîñòàòú÷åí, çà äà ïîåìå âñè÷êè õîðà îò âåðòîëåòà (Âæ.
AMC OPS 3.830(a)(2).);
     (3) Íà âñåêè ñïàñèòåëåí ñàë òðÿáâà äà èìà ïîíå åäèí àâòîìàòè÷åí àâàðèåí
ïðåäàâàòåë çà íàñî÷âàíå (ELT) (íî íå ñå èçèñêâàò ïîâå÷å îò 2 ELT), ñïîñîáíè
äà èçëú÷âàò íà ïðåäïèñàíèòå ÷åñòîòè íà ñèãíàëà çà áåäñòâèå, ïðåäïèñàíè â
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.830. (Âæ. ñúùî AMC OPS 3.830(a)(3).);
     (4) Îñâåòëåíèå íà àâàðèéíèòå èçõîäè; è
     (5) Àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå, âêëþ÷èòåëíî ñðåäñòâà çà ïîääúðæàíå
íà æèâîòà, ñïîðåä âèäà íà ïîëåòà, êîéòî ùå ñå èçïúëíÿâà.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.835. Àâàðèéíîñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå
     (Âæ. IEM OPS 3.835.)
     Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò â ðàéîíè, êúäåòî òúðñåíåòî è
ñïàñÿâàíåòî ùå áúäàò îñîáåíî òðóäíè, îñâåí àêî âåðòîëåòúò å îáîðóäâàí ñúñ
ñëåäíîòî:
     (à) Ïèðîòåõíè÷åñêî ñèãíàëíî îáîðóäâàíå çà ñèãíàëèçèðàíå íà áåäñòâèå â
ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà Àíåêñ 2 íà ÈÊÀÎ;
     (b) Íàé-ìàëêî åäèí àâòîìàòè÷åí àâàðèåí ïðåäàâàòåë çà íàñî÷âàíå ELT,
êîéòî äà ìîæå äà ïðåäàâà íà ÷åñòîòèòå çà áåäñòâèå, ïðåäïèñàíè â Ïðèëîæåíèå 1
êúì JAROPS 3.830 (âæ. ñúùî AMC OPS 3.830(a)(3)); è
     (ñ) äîïúëíèòåëíî ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå çà ìàðøðóòà, êîéòî ùå ñå
èçïúëíÿâà, ñ îò÷èòàíå íà áðîÿ íà ëèöàòà íà áîðäà, îáîðóäâàíå â ñúîòâåòñòâèå ñ
ïîëåòíèÿ ìàðøðóò, êàòî ñå îò÷èòà áðîÿò íà ïúòíèöèòå íà áîðäà íà âåðòîëåòà
(âèæ ÀÌÑ ÎÐ8 1.835(ñ)), îñâåí àêî íå å íåîáõîäèìî äà áúäå íîñåíî
îáîðóäâàíåòî, ïîñî÷åíî êîíêðåòíî â ïîäòî÷êà (ñ), êîãàòî âåðòîëåòà: (âæ. AMC
OPS 3.835(c)).
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     JAR-OPS 3.837 Äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ êúì âåðòîëåòèòå, ëåòÿùè äî èëè îò
     âåðòîëåòíè ïàëóáè, ðàçïîëîæåíè â íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà â ìîðåòî (êàêòî å
     îïðåäåëåíî â JAR-OPS 3.480(a)(13)(ii)(A))
     Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò çà ïîëåòè äî èëè îò
âåðòîëåòíè ïàëóáè, ðàçïîëîæåíè â íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà â ìîðåòî íà ðàçñòîÿíèå
îò ñóøàòà, îòãîâàðÿùî íà ïîâå÷å îò 10 ìèíóòè ïîëåòíî âðåìå ñ íîðìàëíà
êðåéñåðñêà ñêîðîñò ïðè ïîëåòè çà èëè âúâ âðúçêà ñ åêñïëîàòàöèÿ íà ìèíåðàëíè
ðåñóðñè îò ìîðñêè ïëàòôîðìè (âêëþ÷èòåëíî ãàç), îñâåí àêî:
     (1) êîãàòî ñâîäêàòà èëè ïðîãíîçàòà çà âðåìåòî, ñ êîÿòî ðàçïîëàãà
êîìàíäèðúò, ïîêàçâà òåìïåðàòóðà íà ìîðñêàòà âîäà ïîä ïëþñ 10°Ñ çà âðåìåòî íà
ïîëåòà èëè êîãàòî ðàç÷åòíîòî âðåìå çà ñïàñÿâàíå ïðåâèøàâà ðàç÷åòíîòî âðåìå çà
îöåëÿâàíå, èëè ïîëåòúò å ïëàíèðàí äà ñå ïðîâåæäà ïðåç íîùòà, âñè÷êè ëèöà íà
áîðäà ñà îáëå÷åíè â ñïàñèòåëíè êîñòþìè (âæ. ACJ OPS 3.827);
     (2) Âñè÷êè ñïàñèòåëíè ñàëîâå, êîèòî ñå íîñÿò ñúãëàñíî JAR-OPS 3.830, ñà
ïîñòàâåíè òàêà, ÷å äà áúäàò èçïîëçâàåìè â óñëîâèÿòà íà ìîðåòî, â êîåòî
âåðòîëåòúò èçâúðøâà ïðèíóäèòåëíî ïðèâîäíÿâàíå, ïëàâàòåëíèòå è ðåãóëèðîâú÷íèòå
õàðàêòåðèñòèêè ñà îöåíåíè ñ îãëåä èçèñêâàíèÿòà êúì õàðàêòåðèñòèêèòå çà êàöàíå
íà âîäà çà ñåðòèôèêàöèÿ (Âæ. IEM OPS 3.837(a)(2).);
     (3) Âåðòîëåòúò å ñíàáäåí ñ àâàðèéíà îñâåòèòåëíà ñèñòåìà, èìàùà íåçàâèñèì
èçòî÷íèê íà çàõðàíâàíå çà îáùî îñâåòÿâàíå íà êàáèíàòà çà óëåñíÿâàíå íà
åâàêóàöèÿòà íà âåðòîëåòà;
     (4) Âñè÷êè àâàðèéíè èçõîäè, âêëþ÷èòåëíî àâàðèéíèòå èçõîäè çà åêèïàæà, è
ñðåäñòâàòà çà òÿõíîòî îòâàðÿíå ñà ÿñíî ìàðêèðàíè çà íàñî÷âàíå íà õîðàòà,
êîèòî ùå ãè èçïîëçâàò äåíåì èëè íîùåì. Òåçè ìàðêèðîâêè ñà íàïðàâåíè òàêà, ÷å
äà ñå âèæäàò äîðè àêî âåðòîëåòúò ñå ïðåîáúðíå è êàáèíàòà å ïîòîïåíà;
     (5) Âñè÷êè âðàòè, êîèòî íå ìîãàò äà ñå èçõâúðëÿò, êîèòî ñà ïðåäíàçíà÷åíè
êàòî èçõîäè ïðè àâàðèéíî ïðèâîäíÿâàíå, èìàò ñðåäñòâî çà ôèêñèðàíå â îòâîðåíî
ïîëîæåíèå, òàêà ÷å äà íå ïðå÷àò íà õîðàòà äà íàïóñíàò ïðè âñÿêàêâè óñëîâèÿ íà
ìîðåòî äî ìàêñèìóìà, íåîáõîäèì çà îöåíêà íà âúçìîæíîñòòà çà êàöàíå è
ïëàâàíåòî;
     (6) Âñè÷êè âðàòè, ïðîçîðöè èëè äðóãè îòâîðè íà ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà,
îïðåäåëåíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ êàòî ïîäõîäÿùè çà èçëèçàíå
èçïîä âîäàòà, ñà îáîðóäâàíè òàêà, ÷å äà ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò â àâàðèéíà
îáñòàíîâêà;
     (7) Ñïàñèòåëíèòå æèëåòêè ñå íîñÿò ïîñòîÿííî; îñâåí àêî ïúòíèêúò èëè
÷ëåíúò íà åêèïàæà íîñè öÿë ñïàñèòåëåí êîñòþì, êîéòî îòãîâàðÿ íà êîìáèíèðàíèòå
èçèñêâàíèÿ íà ñïàñèòåëíèÿ êîñòþì è ñïàñèòåëíàòà æèëåòêà, êîèòî äà ñà
ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.840. Õåëèêîïòåðè, ñåðòèôèöèðàíè çà åêñïëîàòàöèÿ íàä âîäà -
     äîïúëíèòåëíî îáîðóäâàíå
     (à) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð íÿìà ïðàâî äà îïåðèðà íà âîäà âåðòîëåò,
ñåðòèôèöèðàí çà îïåðèðàíå íà âîäà, îñâåí àêî íå å îáîðóäâàí ñ:
     1. ìîðñêà êîòâà è äðóãî îáîðóäâàíå, íåîáõîäèìî çà óëåñíÿâàíå íà
ïðèâúðçâàíå ïðè àêîñòèðàíå, íà çàêîòâÿíå èëè ìàíåâðèðàíå íà
âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî íà âîäà, îòãîâàðÿùè íà íåãîâèÿ ðàçìåð, òåãëî è
õàðàêòåðèñòèêè çà îáñëóæâàíå; è
     2. îáîðóäâàíå çà ïðîèçâîäñòâî íà çâóêîâèòå ñèãíàëè, ïðåäïèñàíè â
ìåæäóíàðîäíèòå íàðåäáè çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà ñáëúñêâàíå â ìîðåòî, êúäåòî ñà
ïðèëîæèìè.
     JAR-OPS 3.843. Âñè÷êè õåëèêîïòåðè ïðè ïîëåòè íàä âîäà -
     ïðèíóäèòåëíî êàöàíå
     (à) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð íÿìà ïðàâî äà îïåðèðà ñ âåðòîëåò ñ
ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè ïî Êëàñ 1 èëè 2 ïðè ïîëåò íàä âîäà, â
íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà, íà ðàçñòîÿíèå îò ñóøàòà, îòãîâàðÿùî íà ïîâå÷å îò 10
ìèíóòè ïîëåòíî âðåìå ïðè íîðìàëíà êðåéñåðñêà ñêîðîñò, îñâåí àêî âåðòîëåòúò íå
å êîíñòðóèðàí çà êàöàíå íà âîäà èëè íå å ñåðòèôèöèðàí â ñúîòâåòñòâèå ñ
óñëîâèÿòà çà ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà âîäà.
(á) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð íÿìà ïðàâî äà îïåðèðà ñ âåðòîëåò ñ
ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè ïî Êëàñ 1 èëè 2 ïðè ïîëåò íàä âîäà, â
ñðåäà, êîÿòî íå å íåáëàãîïðèÿòíà, íà ðàçñòîÿíèå îò ñóøàòà, îòãîâàðÿùî íà
ïîâå÷å îò 10 ìèíóòè ïîëåòíî âðåìå ïðè íîðìàëíà êðåéñåðñêà ñêîðîñò, îñâåí àêî
âåðòîëåòúò íå å êîíñòðóèðàí çà êàöàíå íà âîäà èëè íå å ñåðòèôèöèðàí â
ñúîòâåòñòâèå ñ óñëîâèÿòà çà ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà âîäà, èëè íå å ñíàáäåí ñ
àâàðèéíî îáîðóäâàíå çà ïëàâàíå.
(â) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð íÿìà ïðàâî äà îïåðèðà ñ âåðòîëåò ñ âåðòîëåò ñ
ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè ïî Êëàñ 2 ïðè èçëèòàíå èëè êàöàíå íàä
âîäà, îñâåí àêî âåðòîëåòúò íå å êîíñòðóèðàí çà êàöàíå íà âîäà èëè íå å
ñåðòèôèöèðàí â ñúîòâåòñòâèå ñ óñëîâèÿòà çà ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà âîäà, èëè
íå å ñíàáäåí ñ àâàðèéíî îáîðóäâàíå çà ïëàâàíå. (Âèæòå IEM OPS 3.843(c).)
Èçêëþ÷åíèå ñå ïðàâè, êîãàòî - ñ öåë ìèíèìàëèçèðàíå íà åêñïîíèðàíåòî -
êàöàíåòî è èçëèòàíåòî íà ïëîùàäêà çà ÑÌÏ, ðàçïîëîæåíà â íàòîâàðåíà ñðåäà, ñå
ïðîâåæäàò íàä âîäà - îñâåí àêî ÃÄ ÃÂÀ íå èçèñêâà äðóãî.
(ã) Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð íÿìà ïðàâî äà îïåðèðà ñ âåðòîëåò ñ
ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè ïî Êëàñ 3 ïðè ïîëåò íàä âîäà íà
ðàçñòîÿíèå îò ñóøàòà, ïðåâèøàâàùî ðàçñòîÿíèåòî çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî
êàöàíå, îñâåí àêî âåðòîëåòúò íå å êîíñòðóèðàí çà êàöàíå íà âîäà èëè íå å
ñåðòèôèöèðàí â ñúîòâåòñòâèå ñ óñëîâèÿòà çà ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà âîäà, èëè
íå å ñíàáäåí ñ àâàðèéíî îáîðóäâàíå çà ïëàâàíå.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.715/3.720. Óñòðîéñòâà çà çàïèñâàíå íà
äàííè 1 è 2 Ñïèñúê íà ïàðàìåòðèòå, êîèòî òðÿáâà äà ñå çàïèñâàò

	

     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS
     3.830. Àâòîìàòè÷åí àâàðèåí ïðåäàâàòåë çà íàñî÷âàíå (ELT))
     (Âæ. JAR-OPS 3.380 è JAR-OPS 3.835)
     (à) Âñè÷êè ELT òðÿáâà äà ìîãàò äà ïðåäàâàò åäíîâðåìåííî íà 121.5 MHz è
406 MHz, äà áúäàò êîäèðàíè ñúãëàñíî Àíåêñ 10 íà ÈÊÀÎ è äà áúäàò ðåãèñòðèðàíè
â íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ, îòãîâàðÿùà çà çàïî÷âàíå íà äåéñòâèÿòà çà òúðñåíå è
ñïàñÿâàíå, èëè äðóãà îïðåäåëåíà àãåíöèÿ.
     [Ïîïð.5, 1.07.07]

 ÏÎÄÐÀÇÄÅË L - ÊÎÌÓÍÈÊÀÖÈÎÍÍÎ È ÍÀÂÈÃÀÖÈÎÍÍÎ ÎÁÎÐÓÄÂÀÍÅ COMMUNICATION
JAR-OPS 3.845. Îáùî âúâåäåíèå
(Âæ. IEM OPS 3.845.)

     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè íèòî åäèí ïîëåò äà íå çàïî÷âà, àêî
êîìóíèêàöèîííîòî è íàâèãàöèîííîòî îáîðóäâàíå, èçèñêâàíî ñúãëàñíî íàñòîÿùèÿ
ïîäðàçäåë, íå å:
     (1) Îäîáðåíî è ìîíòèðàíî â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà, ïðèëîæèìè êúì
íåãî, âêëþ÷èòåëíî ìèíèìàëíèÿ ñòàíäàðò íà õàðàêòåðèñòèêèòå è åêñïëîàòàöèîííèòå
èçèñêâàíèÿ è òåçè ïî ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò;
     (2) ìîíòèðàíî òàêà, ÷å ïîâðåäà â êîÿòî è äà å ÷àñò îò îáîðóäâàíåòî,
íåîáõîäèìà çà öåëèòå íà êîìóíèêàöèÿòà èëè íàâèãàöèÿòà, èëè è çà äâåòå, íÿìà
äà äîâåäå äî ïîâðåäàòà íà äðóãà ÷àñò, íåîáõîäèìà çà öåëèòå íà êîìóíèêàöèÿòà
èëè íàâèãàöèÿòà;
     (3) â èçïðàâíî ñúñòîÿíèå çà âèäà ïîëåòè, êîèòî ñå ïðåäâèæäàò, îñâåí àêî
íå å îïðåäåëåíî äðóãî â ñïèñúêà íà ìèíèìàëíîòî îáîðóäâàíå MEL (âæ. JAROPS
3.030); è
     (4) Àêî îïðåäåëåíî îáîðóäâàíå å ïðåäâèäåíî çà èçïîëçâàíå îò ÷ëåí íà
åêèïàæà â ïèëîòñêàòà êàáèíà, òî òðÿáâà äà áúäå ëåñíîäîñòúïíî çà èçïîëçâàíå îò
ðàáîòíîòî ìó ìÿñòî. Êîãàòî îïðåäåëåíî èçäåëèå îò îáîðóäâàíåòî å ïðåäâèäåíî çà
èçïîëçâàíå îò ïîâå÷å îò åäèí ÷ëåí íà åêèïàæà, òî òðÿáâà äà áúäå èíñòàëèðàíî
òàêà, ÷å äà îñèãóðÿâà äîñòúï îò ïðåäâèäåíèòå ðàáîòíè ìåñòà.
     (b) Ìèíèìàëíèòå åêñïëîàòàöèîííè ñòàíäàðòè çà ñâúðçî÷íî è íàâèãàöèîííî
îáîðóäâàíå ñà òåçè, îïðåäåëåíè â ïðèëîæèìèòå ñúâìåñòíè ðàçïîðåäáè çà
òåõíè÷åñêèòå ñòàíäàðòè (Joint Technical Standard Orders JTSO), êàêòî ñà
îïèñàíè â JAR-TSO, îñâåí àêî â ïðàâèëíèöèòå çà åêñïëîàòàöèÿ è ëåòàòåëíà
ãîäíîñò ñà óêàçàíè ðàçëè÷íè ñòàíäàðòè çà õàðàêòåðèñòèêèòå. Êîìóíèêàöèîííîòî è
íàâèãàöèîííîòî îáîðóäâàíå, îòãîâàðÿùî íà ñïåöèôèêàöèèòå çà êîíñòðóêöèÿ è
èçïúëíåíèå, ðàçëè÷íè îò JTSO êúì äàòàòà íà âúâåæäàíå íà JAR-OPS, ìîæå äà
îñòàíå â åêñïëîàòàöèÿ èëè äà áúäå èíñòàëèðàíî, îñâåí àêî â òîçè ïîäðàçäåë íå
ñà óêàçàíè äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ. Êîìóíèêàöèîííîòî è íàâèãàöèîííîòî
îáîðóäâàíå, êîåòî âå÷å å îäîáðåíî, íå å íåîáõîäèìî äà îòãîâàðÿ íà
ðåâèçèðàíèòå JTSO èëè íà ðåâèçèðàíàòà ñïåöèôèêàöèÿ, ðàçëè÷íà îò JTSO, îñâåí
àêî å óêàçàíî èçèñêâàíå ñ îáðàòíà ñèëà.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.850. Ðàäèîîáîðóäâàíå
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò, àêî íå å ñíàáäåí ñ
íåîáõîäèìîòî ðàäèîîáîðóäâàíå çà âèäà ïîëåòè.
     (b) Êîãàòî ñå èçèñêâàò äâå íåçàâèñèìè (îòäåëíè è êîìïëåêòóâàíè)
ðàäèîñèñòåìè, âñÿêà ñèñòåìà òðÿáâà äà èìà íåçàâèñèìà àíòåííà èíñòàëàöèÿ,
îñâåí êîãàòî ñå èçïîëçâà òâúðäî çàêðåïåíà àíòåíà, êîÿòî íå å æè÷åí òèï, èëè
äðóãè àíòåííè èíñòàëàöèè ñúñ ñúùàòà íàäåæäíîñò, òîãàâà ñå äîïóñêà
èçïîëçâàíåòî íà åäíà àíòåíà.
     (ñ) Êîìóíèêàöèîííîòî ðàäèîîáîðóäâàíå, êîåòî òðÿáâà äà îòãîâàðÿ íà
èçèñêâàíèÿòà ïî ïàðàãðàô (à) ïîãîðå, òðÿáâà çàäúëæèòåëíî äà îñèãóðÿâà
âúçìîæíîñò çà êîìóíèêàöèÿ íà àâàðèéíàòà ÷åñòîòà íà âúçäóõîïëàâàíåòî 121,5
MHz.
     JAR-OPS 3.855. Ïóëò çà ïðåâêëþ÷âàíå íà àóäèîêàíàëèòå
     Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò ïî ïðàâèëàòà çà ïîëåòè ïî
ïðèáîðè (IFR), àêî íå å îáîðóäâàí ñ ïóëò çà ïðåâêëþ÷âàíå íà àóäèîêàíàëèòå íà
âñÿêî ðàáîòíî ìÿñòî ÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ.
     JAR-OPS 3.860. Ðàäèîîáîðóäâàíå çà ïîëåòè ïî ïðàâèëàòà çà âèçóàëíè ïîëåòè
     (VFR) ïî ìàðøðóòè ñ âåðòîëåòîâîäåíå ïî çåìíè îðèåíòèðè
     Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà èçïúëíÿâà âèçóàëíè ïîëåòè ñ âåðòîëåò ïî VFR ïî
ìàðøðóòè, èçïúëíÿâàíè ïî çåìíè îðèåíòèðè, àêî âåðòîëåòúò íå å ñíàáäåí ñ
ðàäèîîáîðóäâàíå (êîìóíèêàöèîííî è òðàíñïîíäåð çà âòîðè÷íà ðàäèîëîêàöèÿ -
SSR), êîåòî ïðè íîðìàëíà îáñòàíîâêà äà èçâúðøâà ñëåäíîòî:
     (à) êîìóíèêàöèÿ ñúñ ñúîòâåòíèòå íàçåìíè ñòàíöèè;
     (b) êîìóíèêàöèÿ ñúñ ñúîòâåòíèòå ñëóæáè íà ÐÂÄ îò âñÿêà òî÷êà â
êîíòðîëèðàíîòî âúçäóøíî ïðîñòðàíñòâî, êúäåòî ñå ïëàíèðà äà áúäå èçïúëíåí
ïîëåòúò;
     (ñ) äà ïðèåìà ìåòåîðîëîãè÷íà èíôîðìàöèÿ;
     (d) êîãàòî å ïîäìàíäàòåí íà èçèñêâàíèÿòà çà âúçäóøíîòî ïðîñòðàíñòâî, äà
îòãîâàðÿ íà çàïèòâàíèÿòà íà SSR (âòîðè÷íàòà ðàäèîëîêàöèÿ) ñ òðàíñïîíäåð,
êîéòî ñúîáùàâà âèñî÷èíàòà ïî íàëÿãàíå è êîéòî ðàáîòè ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà
Àíåêñ 10 íà ÈÊÀÎ, òîì IV.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.865. Êîìóíèêàöèîííî è íàâèãàöèîííî îáîðóäâàíå çà ïîëåòè ïî IFR
     èëè ïî VFR ïî ìàðøðóòè, êîèòî íå ñå èçïúëíÿâàò ïî çåìíè îðèåíòèðè (Âæ.
     AMC OPS 3.865.)
     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò ïî IFR èëè ïî VFR ïî
ìàðøðóòè, êîèòî íå ìîãàò äà ñå èçïúëíÿâàò ïî çåìíè îðèåíòèðè, àêî íå å
ñíàáäåí ñ ðàäèîîáîðóäâàíå (êîìóíèêàöèîííî è òðàíñïîíäåð çà âòîðè÷íà
ðàäèîëîêàöèÿ) è íàâèãàöèîííî îáîðóäâàíå â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà
ñëóæáèòå çà ÓÂÄ â çîíèòå íà ïîëåòèòå.
     (b) Ðàäèîîáîðóäâàíå. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ðàäèîîáîðóäâàíåòî äà
âêëþ÷âà íàé-ìàëêî:
     (1) äâå íåçàâèñèìè êîìóíèêàöèîííè ðàäèîñèñòåìè çà êîìóíèêàöèÿ,
íåîáõîäèìè çà íîðìàëíè åêñïëîàòàöèîííè óñëîâèÿ çà ïîääúðæàíå íà âðúçêà ñúñ
ñúîòâåòíàòà íàçåìíà ñòàíöèÿ îò âñÿêà òî÷êà ïî ìàðøðóòà, âêëþ÷èòåëíî
îòêëîíåíèÿòà; è
     (2) êîãàòî å ïîäìàíäàòåí íà èçèñêâàíèÿòà çà âúçäóøíîòî ïðîñòðàíñòâî -
òðàíñïîíäåð, êîéòî ñúîáùàâà âèñî÷èíàòà ïî íàëÿãàíå è êîéòî ðàáîòè ñúãëàñíî
èçèñêâàíèÿòà íà Àíåêñ 10 íà ÈÊÀÎ, òîì IV.
     (ñ) Íàâèãàöèîííî îáîðóäâàíå.
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè íàâèãàöèîííîòî îáîðóäâàíå
     (1) Äà âêëþ÷âà íàé-ìàëêî:
     (i) Äâå íåçàâèñèìè íàâèãàöèîííè ñðåäñòâà, ïîäõîäÿùè çà ìàðøðóòà/ðàéîíà
íà ïîëåòèòå;
     (ii) Ñðåäñòâî çà èçïúëíåíèå íà çàõîäè, ïîäõîäÿùî çà äåñòèíàöèÿòà è
ðåçåðâíèòå ëåòèùà
     (iii) Ñèñòåìà çà çîíàëíà íàâèãàöèÿ, êîãàòî òàçè íàâèãàöèÿ ñå èçèñêâà çà
ìàðøðóòà/ðàéîíà íà ïîëåòèòå;
     (iv) Äâå ñèñòåìè çà ïðèåìàíå íà VOR ïî âñåêè ìàðøðóò èëè ÷àñò îò íåãî,
êîãàòî íàâèãàöèÿòà ñå èçâúðøâà ñàìî ïî ñèãíàëè íà VOR;
     (v) Äâå ñèñòåìè ADF (àâòîìàòè÷åí ðàäèîêîìïàñ) ïî âñåêè ìàðøðóò èëè ÷àñò
îò íåãî, êîãàòî íàâèãàöèÿòà ñå èçâúðøâà ñàìî ïî ñèãíàëè îò NDB, èëè
     (2) Îòãîâàðÿ íà Çàäúëæèòåëíè íàâèãàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè (Required
Navigation Performance - RNP) çà âèäà ïîëåòè â ñúîòâåòíîòî âúçäóøíî
ïðîñòðàíñòâî (âæ. ñúùî IEM OPS 3.243).
     (d) Îïåðàòîðúò ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò, êîéòî íå å îáîðóäâàí ñ
íàâèãàöèîííîòî îáîðóäâàíå, ïîñî÷åíî â ïîäòî÷êè (c)(1)(iv) è/èëè (c)(1)(v)
ïî-ãîðå, ïðè óñëîâèå ÷å å îáîðóäâàí ñ àëòåðíàòèâíè ñðåäñòâà, îäîáðåíè îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ çà èçïúëíÿâàíèòå ìàðøðóòè/ðàéîíè.
Íàäåæäíîñòòà è òî÷íîñòòà íà àëòåðíàòèâíîòî îáîðóäâàíå òðÿáâà äà ïîçâîëÿâà
áåçîïàñíà íàâèãàöèÿ ïî ïëàíèðàíèÿ ìàðøðóò.
     (å) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ñâúðçî÷íîòî îáîðóäâàíå íà ÓÊÂ,
êóðñîâèÿò ðàäèîìàÿê íà ILS è ïðèåìíèöèòå íà VOR, ìîíòèðàíè íà âåðòîëåòèòå,
ëåòÿùè ïî IFR, äà áúäàò îò òàêúâ òèï, êîéòî å îäîáðåí êàòî îòãîâàðÿù íà
ñòàíäàðòèòå íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà çàùèòåíîñò íà FM (âæ. ACJ OPS 3.865(e)).
     (f) Êîãàòî íå ïîâå÷å îò åäèí åëåìåíò îò îáîðóäâàíåòî, èçáðîåíî â (à)
ïî-ãîðå, å íåèçïðàâåí ïðåäè íà÷àëîòî íà ïîëåòà, íåçàâèñèìî îò òîâà âåðòîëåòúò
ìîæå äà èçëåòè çà èçïúëíåíèå íà òîçè ïîëåò, àêî:
     (1) Íå å ïðàêòè÷åñêè âúçìîæíî äà ñå ðåìîíòèðà èëè çàìåíè òîçè åëåìåíò
ïðåäè íà÷àëîòî íà ïîëåòà;
     (2) Âåðòîëåòúò íå å èçïúëíèë ïîâå÷å îò åäèí ïîëåò îò óñòàíîâÿâàíåòî íà
îòêàçà íà åëåìåíòà;
     (3) Êîìàíäèðúò ñå å óáåäèë, ÷å êàòî å îöåíèë ïîñëåäíàòà íàëè÷íà
èíôîðìàöèÿ çà ìàðøðóòà/çîíàòà è âåðòîëåòíîòî ëåòèùå, êîåòî ùå áúäå èçïîëçâàíî
(âêëþ÷èòåëíî âñè÷êè îòêëîíåíèÿ) è âåðîÿòíèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ, ïîëåòúò
ìîæå äà áúäå èçïúëíåí áåçîïàñíî ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà ñúîòâåòíîòî
ïîäðàçäåëåíèå çà óïðàâëåíèå íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.870

 ÏÎÄÐÀÇÄÅË M - ÏÎÄÄÐÚÆÊÀ ÍÀ ÂÅÐÒÎËÅÒÈÒÅ
JAR-OPS 3.875. Îáùè ïîëîæåíèÿ

     (à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà åêñïëîàòèðà âåðòîëåò, àêî íåãîâîòî òåõíè÷åñêî
îáñëóæâàíå è äîïóñêàíåòî ìó äî åêñïëîàòàöèÿ íå ñå îñúùåñòâÿâà îò îðãàíèçàöèÿ,
íàäëåæíî îäîáðåíà/ïðèåòà â ñúîòâåòñòâèå ñ Ðåãëàìåíò íà Êîìèñèÿòà (EC) No2042/2003, ×àñò-145, êàòî ñå èçêëþ÷è òîâà, ÷å ïðåäïîëåòíèòå ïðîâåðêè íå å
íåîáõîäèìî äà ñå èçâúðøâàò îò îðãàíèçàöèÿòà, îäîáðåíà ïî ×àñò-145.
     (a) (b) Èçèñêâàíèÿòà çà ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò íà âåðòîëåòà,
êîèòî òðÿáâà äà îòãîâàðÿò íà èçèñêâàíèÿòà çà ñåðòèôèöèðàíå íà îïåðàòîðà ïî
JAROPS 3.180, ñà òåçè, èçëîæåíè â Ðåãëàìåíò íà Êîìèñèÿòà (EC) ¹o 2042/2003,
×àñò-Ì (ïî-äîëó ïîñî÷âàíî ñúêðàòåíî êàòî ×àñò-Ì çà óäîáñòâî).
[Ïîïð. 12, 1.12.06]
     Îñòàíàëàòà ÷àñò îò òîçè ïîäðàçäåë áåøå èçòåãëåíà ïîðàäè âúâåæäàíåòî íà
Ðåãëàìåíò íà Êîìèñèÿòà (EC) No 2042/2003, ×àñò-145.
[Ïîïð. 12, 1.12.06]

 ÏÎÄÐÀÇÄÅË N - ËÅÒÀÒÅËÅÍ ÅÊÈÏÀÆ

     Çàáåëåæêà 1: Â òîçè ïîäðàçäåë ñå öèòèðà
     JAR-FCL. Çà òåçè ñëó÷àè òðÿáâà äà ñå îòáåëåæè, ÷å äî âúâåæäàíåòî
íà JAR-FCL ùå ñå ïðèëàãàò ñúîòâåòíèòå íàöèîíàëíè àâèàöèîííè íîðìàòèâè.
     Çàáåëåæêà 2: Êîãàòî â òîçè ïîäðàçäåë ñå èçïîëçâà ïîëåòåí òðåíàæîð èëè
èçêóñòâåíî òðåíèðîâú÷íî óñòðîéñòâî, òî òðÿáâà äà å îäîáðåíî â ñúîòâåòñòâèå ñ
èçèñêâàíèÿòà íà JAR-STD.
     JAR-OPS 3.940
     Ñúñòàâ íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) ïîïúëâàíåòî íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ è áðîÿò íà ÷ëåíîâåòå ìó íà
îïðåäåëåíèòå ðàáîòíè ìåñòà äà áúäå â ñúîòâåòñòâèå ñúñ è íå ïî-ìàëêî îò
ìèíèìàëíèòå èçèñêâàíèÿ íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà;
     (2) ëåòàòåëíèÿò ñúñòàâ äà âêëþ÷âà äîïúëíèòåëíè ÷ëåíîâå, êîãàòî òîâà ñå
íàëàãà îò âèäà íà ïîëåòèòå è äà íå ñå íàìàëÿâà òåõíèÿò áðîé ïîä òîçè, êîéòî å
ïîñî÷åí â Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ;
     (3) âñè÷êè ÷ëåíîâå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà ïðèòåæàâàò âàëèäíè
ñâèäåòåëñòâà/áðåâåòè, ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, è äà ñà
ïîäõîäÿùî êâàëèôèöèðàíè è êîìïåòåíòíè äà èçïúëíÿâàò âúçëîæåíèòå èì
çàäúëæåíèÿ;
     (4) óñòàíîâÿâàíåòî íà ïðîöåäóðè, ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, êîèòî äà ïðåäîòâðàòÿâàò ñúñòàâÿíå íà åêèïàæè îò íåîïèòíè
÷ëåíîâå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ; (Âæ. AMC OPS 3.940(a)(4)); è
     (5) íàçíà÷àâàíåòî íà åäèí îò ïèëîòèòå çà êîìàíäèð, êîéòî ìîæå äà âúçëàãà
èçïúëíåíèåòî íà ïîëåòà íà äðóã ïîäõîäÿùî êâàëèôèöèðàí ïèëîò;
     (6) ïðè àíãàæèðàíå íà ÷ëåíîâå íà åêèïàæà íà ïîëåòà, êîèòî ñà ñàìîíàåòè
è/èëè ðàáîòÿò íà ñâîáîäíà ïðàêòèêà, èëè íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå, íà çàïëàòà
è/èëè ðàáîòÿò êàòî âîëíîíàåìíè èëè íà íåïúëåí ðàáîòåí äåí, äà ñà ñïàçåíè
èçèñêâàíèÿòà íà Ïîäðàçäåë N.
     (7) ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà, êîèòî ñà íà ñëóæáà ïðè îïåðàòîðà êàòî
êîìàíäèðè, òðÿáâà äà ñà ïðåìèíàëè íà÷àëíî îáó÷åíèå ïî óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå
íà åêèïàæà (Crew Resource Management - CRM), ïðåäè äà çàïî÷íàò ëèíåéíè ïîëåòè
áåç íàáëþäàâàù.
     (b) Ïèëîòè. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) Êîìàíäèðèòå è âòîðèòå ïèëîòè çà ïîëåòè ïî IFR äà ïðèòåæàâàò âàëèäíè
êâàëèôèêàöèîííè îòìåòêè, îñâåí êîãàòî ïðèòåæàòåëÿò íà ïèëîòñêî ñâèäåòåëñòâî
ìîæå äà ëåòè â ÏÌÓ íîùåì, ïðè óñëîâèå ÷å å ïîäõîäÿùî êâàëèôèöèðàí çà
îáñòîÿòåëñòâàòà, âúçäóøíîòî ïðîñòðàíñòâî è óñëîâèÿòà íà ïîëåòèòå, ïðè êîèòî
ñå ïðîâåæäàò ïîëåòèòå.
     Òîâà êâàëèôèêàöèîííî èçèñêâàíå òðÿáâà äà áúäå âúâåäåíî â Ðúêîâîäñòâîòî
çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè è äà áúäå ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ. (Âæ. IEM êúì JAR-OPS 3.940(b)(1).)
     (2) Çà ïîëåòè ïî IFR ñ èçïîëçâàíå íà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà
êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) íàä 9:
     (i) Ìèíèìàëíèÿò ëåòàòåëåí åêèïàæ ñå ñúñòîè îò äâàìà êâàëèôèöèðàíè
ïèëîòè; è
     (ii) Êîìàíäèðúò ïðèòåæàâà âàëèäåí ëèöåíç çà ëèíååí òðàíñïîðòåí ïèëîò
(âåðòîëåòè) ATPL(H);
     (3) Çà ïîëåòè ñ èçïîëçâàíå íà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà
êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) íàä 19:
     (i) Ìèíèìàëíèÿò ëåòàòåëåí åêèïàæ ñå ñúñòîè îò äâàìà êâàëèôèöèðàíè
ïèëîòè;
     (ii) Êîìàíäèðúò ïðèòåæàâà âàëèäåí ëèöåíç çà ëèíååí òðàíñïîðòåí ïèëîò
(âåðòîëåòè) ATPL(H);
     (ñ) Âåðòîëåòèòå, êîèòî íå ñà îáõâàíàòè â ïîäòî÷êè (b)(2) è (b)(3), ìîãàò
äà ñå åêñïëîàòèðàò ñ åäèí ïèëîò ïðè óñëîâèå, ÷å ñà óäîâëåòâîðåíè èçèñêâàíèÿòà
íà Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.940(c).
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.943. Íà÷àëíî îáó÷åíèå ïî óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà îò
     îïåðàòîðà (Âæ. ACJ ¹ 1 êúì JAR-OPS 3.943.) (Âæ. ACJ ¹ 2 êúì JAR-OPS
     3.943.)
     (à) Êîãàòî ÷ëåí íà ëåòàòåëåí åêèïàæ íå å ïðåìèíàë íà÷àëíî îáó÷åíèå ïî
óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà (CRM) ïðè îïåðàòîðà (êàêòî íîâîïîñòúïèëè,
òàêà è ñòàðè ñëóæèòåëè), òîãàâà îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ÷ëåíúò íà
åêèïàæà äà ïðåìèíå ó÷åáåí êóðñ çà íà÷àëíî îáó÷åíèå ïî CRM. Íîâèòå ñëóæèòåëè
òðÿáâà äà çàâúðøàò ó÷åáåí êóðñ çà íà÷àëíî îáó÷åíèå ïî CRM â ðàìêèòå íà
ïúðâàòà ãîäèíà îò ïîñòúïâàíåòî ïðè îïåðàòîðà.
     (b) Íà÷àëíîòî îáó÷åíèå ïî CRM òðÿáâà äà ñå ïðîâåæäà îò ïîäõîäÿùî
êâàëèôèöèðàí ïåðñîíàë (âæ. ACJ-1 OPS 3.943).
     (ñ) Íà÷àëíîòî îáó÷åíèå ïî CRM ñå ïðîâåæäà â ñúîòâåòñòâèå ñ ïîäðîáíàòà
ïðîãðàìà çà îáó÷åíèå, âêëþ÷åíà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, è
òðÿáâà äà ñúäúðæà íàéìàëêî ñëåäíèòå âúïðîñè:
     (1) ×îâåøêè ãðåøêè è íàäåæäíîñò, âåðèãà íà ãðåøêèòå, ïðåäîòâðàòÿâàíå íà
ãðåøêè, îðãàíèçàöèîííè ôàêòîðè;
     (2) Ôèðìåíà êóëòóðà ïî áåçîïàñíîñòòà, ñòàíäàðòíè åêñïëîàòàöèîííè
ïðîöåäóðè (SOP), îðãàíèçàöèîííè ôàêòîðè;
     (3) Ñòðåñ, óïðàâëåíèå íà ñòðåñà, óìîðà è áäèòåëíîñò;
     (4) Ïðèäîáèâàíå è îáðàáîòêà íà èíôîðìàöèÿ, îöåíêà íà îáñòàíîâêàòà,
óïðàâëåíèå íà ðàáîòíîòî íàòîâàðâàíå;
     (5) Âçåìàíå íà ðåøåíèÿ;
     (6) Êîìóíèêàöèÿ è êîîðäèíàöèÿ âúâ è èçâúí ïèëîòñêàòà êàáèíà;
     (7) Ëèäåðñòâî è ïîâåäåíèå â ãðóïà, ñúâìåñòíà äåéíîñò;
     (8) Àâòîìàòèçàöèÿ è ôèëîñîôèÿ íà èçïîëçâàíåòî íà àâòîìàòèçàöèÿòà (àêî å
ïîäõîäÿùà çà òèïà);
     (9) Ñïåöèôè÷íè ðàçëèêè, ñâúðçàíè ñ òèïà âåðòîëåò;
     (10) Îáó÷åíèå âúç îñíîâà íà ñëó÷àè;
     (11) Äîïúëíèòåëíè îáëàñòè, êîèòî èçèñêâàò äîïúëíèòåëíî âíèìàíèå, êîèòî
ñà îïðåäåëåíè îò ïðîãðàìàòà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà àâàðèè è áåçîïàñíîñò íà
ïîëåòèòå (âæ. JAR-OPS 3.037).
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.945. Ïðåïîäãîòîâêà è ïðîâåðêè (Âæ. AMC OPS 3.945.)
     (Âæ. IEM OPS 3.945.) [(Âæ. ACJ No. 1 êúì JAR-OPS 3.943.)
     (Âæ. ACJ-No. 2 êúì JAR-OPS 3.943.)]
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) ×ëåíúò íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà çàâúðøè êóðñ çà ïîëó÷àâàíå íà
êâàëèôèêàöèîííà îòìåòêà çà òèïà âåðòîëåò, êîéòî äà óäîâëåòâîðÿâà ïðèëîæèìèòå
èçèñêâàíèÿ íà JAR-FCL, êîãàòî ïðåìèíàâà îò åäèí òèï âåðòîëåò íà äðóã, çà
êîéòî ñå èçèñêâà íîâà êâàëèôèêàöèîííà îòìåòêà.
     (2) ×ëåíúò íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà çàâúðøè êóðñ çà ïðåó÷âàíå ïðè
îïåðàòîðà, ïðåäè äà çàïî÷íå ñàìîñòîÿòåëíè (áåç íàäçîð) ëèíåéíè ïîëåòè.
     (i) êîãàòî ïðåìèíàâà íà òèï âåðòîëåò, çà êîéòî ñå èçèñêâà íîâà
êâàëèôèêàöèîííà îòìåòêà, èëè
     (ii) êîãàòî ïðåìèíàâà íà ðàáîòà ïðè äðóã îïåðàòîð.
     (3) Ïðåêâàëèôèêàöèîííàòà ïîäãîòîâêà äà ñå ïðîâåæäà îò ïîäõîäÿùî
êâàëèôèöèðàíî ëèöå â ñúîòâåòñòâèå ñ ïîäðîáíà ó÷åáíà ïðîãðàìà çà êóðñà,
âêëþ÷åíà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     (4) Ñòåïåíòà íà ïîäãîòîâêà, êîÿòî ñå èçèñêâà çà ïðåêâàëèôèêàöèîííèÿ êóðñ
íà îïåðàòîðà, ñå îïðåäåëÿ âúç îñíîâà íà ïðåäèøíàòà ïîäãîòîâêà íà ÷ëåíà íà
ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ, çàïèñàíà â íåãîâîòî ñâèäåòåëñòâî çà îáó÷åíèå, êàêòî
ïðåäïèñâà JAR-OPS 3.985;
     (5) Ìèíèìàëíàòà êâàëèôèêàöèÿ è îïèò íà ëåòåöà ïðåäè ïðåìèíàâàíåòî íà
ïðåêâàëèôèêàöèîííà ïîäãîòîâêà ñà îïèñàíè â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà
ïîëåòè;
     (6) âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ ñúñòàâ ïðåìèíàâà ïðîâåðêè ñïîðåä
èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.965(b) è îáó÷åíèå è ïðîâåðêà, èçèñêâàíè îò JAR-OPS
3.965(d), ïðåäè çàïî÷âàíå íà ëèíåéíè ïîëåòè ïîä êîíòðîëà íà èíñòðóêòîð;
     (7) Íà âñåêè ëåòåö ñëåä çàâúðøâàíå íà ëèíåéíèòå ïîëåòè ïîä êîíòðîë íà
èíñòðóêòîð çàäúëæèòåëíî ñå ïðàâè êâàëèôèêàöèîííà ïðîâåðêà â ñúîòâåòñòâèå ñ
èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.965(c);
     (8) Ñëåä çàïî÷âàíå íà ïðåêâàëèôèêàöèîíåí êóðñ ïðè îïåðàòîðà ëåòåöúò íÿìà
ïðàâî äà èçïúëíÿâà ïîëåòè íà äðóã òèï äî ïðèêëþ÷âàíåòî èëè ïðåêðàòÿâàíåòî íà
êóðñà, îñâåí àêî Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ íå å îïðåäåëèëà äðóãî (âæ.
IEM OPS 3.945(a)(8)); è
     (9) Â ïðåêâàëèôèêàöèîííàòà ïîäãîòîâêà ñå âêëþ÷âàò åëåìåíòè íà êóðñà ïî
óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà (CRM) (âæ. ACJ-1 OPS 3.943 è ACJ-2 OPS
3.943 è ACJ OPS 3.945(a)(9) è IEM OPS 3.945(a)(9)).
     (b) Â ñëó÷àé íà ïðîìÿíà íà òèïà íà âåðòîëåòà ïðîâåðêàòà, êîÿòî ñå
èçèñêâà îò 3.965(b), ìîæå äà ñå êîìáèíèðà ñ òåñò çà îïðåäåëÿíå êâàëèôèêàöèÿòà
çà îòìåòêà çà òèïà ñïîðåä èçèñêâàíèÿòà íà JAR-FCL.
     (ñ) Îïåðàòîðúò ìîæå äà êîìáèíèðà êóðñà çà ïðåêâàëèôèêàöèÿ ñ êóðñà çà
ïîëó÷àâàíå íà îòìåòêà çà òèïà, êîéòî ñå èçèñêâà îò JARFCL.
[Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.950. Îáó÷åíèå çà ðàçëèêè è îïîçíàâàíå
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà
ïðåìèíàò:
     (1) Îáó÷åíèå çà ðàçëèêè, êîåòî èçèñêâà äîïúëíèòåëíè çíàíèÿ è îáó÷åíèå íà
ïîäõîäÿùî ó÷åáíî óñòðîéñòâî:
     (i) Êîãàòî ñå ëåòè íà äðóã âàðèàíò íà âåðòîëåòà, íà êîéòî ñå ëåòè â
ìîìåíòà;
     èëè
     (ii) Êîãàòî ñå âúâåæäà çíà÷èòåëíà ñìÿíà íà îáîðóäâàíå è/èëè ïðîöåäóðè íà
òèïîâåòå è âàðèàíòèòå, íà êîèòî ñå ëåòè â ìîìåíòà;
     (2) Îïîçíàâàòåëíî îáó÷åíèå, êîåòî èçèñêâà ïðèäîáèâàíå íà äîïúëíèòåëíè
çíàíèÿ:
     (i) Êîãàòî ñå ëåòè íà äðóã âåðòîëåò îò ñúùèÿ òèï; èëè
     (ii) Êîãàòî ñå âúâåæäà çíà÷èòåëíà ñìÿíà íà îáîðóäâàíå è/èëè ïðîöåäóðè íà
òèïîâåòå è âàðèàíòèòå, íà êîèòî ñå ëåòè â ìîìåíòà.
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïèøå â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
êîãà å íåîáõîäèìî òàêîâà îáó÷åíèå çà ðàçëèêè è îïîçíàâàíå
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.955. Ïîâèøàâàíå â êîìàíäèð
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.955.)
     (à) Ïèëîò, êîéòî ùå ñå ïîâèøàâà â êîìàíäèð, òðÿáâà äà ïðåìèíå ñúîòâåòåí
êîìàíäåí êóðñ.
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïîñî÷è â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
ìèíèìàëíîòî ðàâíèùå íà îïèò çà ïîâèøàâàíå â êîìàíäèð íà õîðà îò êîìïàíèÿòà è
çà òàêèâà, êîèòî ïîñòúïâàò íàïðàâî êàòî êîìàíäèðè.
     JAR-OPS 3.960. Êîìàíäèðè - ìèíèìàëíè êâàëèôèêàöèîííè èçèñêâàíèÿ
     (à) Ìèíèìàëíèòå êâàëèôèêàöèîííè èçèñêâàíèÿ çà êîìàíäèðè ñà:
     (1) Ñâèäåòåëñòâî çà ëèíååí òðàíñïîðòåí ïèëîò (âåðòîëåòè) (ATPL(H)); èëè
     (2) Ñâèäåòåëñòâî çà ïèëîò îò òúðãîâñêàòà àâèàöèÿ (âåðòîëåòè) (CPL(H)),
ïðè óñëîâèå ÷å:
     (i) Êîãàòî èçïúëíÿâà ïîëåòè ïî ïðèáîðè (IFR), êîìàíäèðúò èìà ìèíèìóì 700
÷àñà îáù íàëüîò íà âåðòîëåòè, â òîâà ÷èñëî 300 ÷àñà êàòî êîìàíäèð (ñúãëàñíî
JAR-FCL) è 100 ÷àñà ïî IFR. 300-òå ÷àñà êàòî êîìàíäèð ìîãàò äà ñå çàìåñòÿò ñ
÷àñîâå êàòî âòîðè ïèëîò íà áàçà 2 çà 1, ïðè ïîëîæåíèå, ÷å òåçè ÷àñîâå ñà
íàòðóïàíè â ïðè èçèñêâàíèÿ çà åêèïàæ îò äâàìà ïèëîòè, îïèñàíè â Ðúêîâîäñòâîòî
çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè;
     (ii) Êîãàòî ñå ïðîâåæäàò âèçóàëíè ïîëåòè íîùåì (â ÏÌÓ) êîìàíäèð, êîéòî
íÿìà âàëèäíà îòìåòêà çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè, èìà îáù íàëüîò 300 ÷àñà íà
âåðòîëåòè, â òîâà ÷èñëî 100 ÷àñà êàòî êîìàíäèð è 10 ÷àñà ïðåç íîùòà êàòî
ïèëîòèðàù ïèëîò.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.965. Îïðåñíèòåëíà ïîäãîòîâêà è ïðîâåðêè
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.965.)
     (Âæ. ACJ-No. 1 êúì JAROPS 3.943.) (Âæ. ACJ-No. 2 êúì JAR-OPS 3.943.)
     (Âæ. AMC OPS 3.965.) (Âæ. IEM OPS 3.965).
     (à) Îáùè ïîëîæåíèÿ. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) Âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè äà ïðåìèíàâà îïðåñíèòåëíà
ïîäãîòîâêà è ïðîâåðêè çà ñúîòâåòíèÿ òèï èëè âàðèàíò íà âåðòîëåòà, íà êîéòî
èçïúëíÿâà ïîëåòè;
     (2) Ïðîãðàìàòà çà îïðåñíèòåëíà ïîäãîòîâêà è ïðîâåðêè ñå îïðåäåëÿ â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè è ñå îäîáðÿâà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ;
     (3) Îïðåñíèòåëíàòà ïîäãîòîâêà è ïðîâåðêèòå ñå ïðîâåæäàò îò ñëåäíèÿ
ïåðñîíàë:
     (i) Íàçåìíî è îïðåñíèòåëíî îáó÷åíèå - îò ïîäõîäÿùî êâàëèôèöèðàí
ïåðñîíàë;
     (ii) Ëåòàòåëíî îáó÷åíèå/îáó÷åíèå íà òðåíàæîð - îò èíñòðóêòîð ñ ïðàâî íà
êâàëèôèêàöèîííà îòìåòêà íà òèïà (Type Rating Instructor - TRI), îò ïèëîò
èíñòðóêòîð (Flight Instructor - FI) ñúñ ñúîòâåòíàòà îòìåòêà èëè â ñëó÷àé íà
îáó÷åíèå íà òðåíàæîð - èíñòðóêòîð ïî ñèìóëèðàíè ïîëåòè (Synthetic Flight
Instructor - SFI), ïðè óñëîâèå ÷å TRI èëè SFI îòãîâàðÿò íà èçèñêâàíèÿòà íà
îïåðàòîðà çà îïèò è çíàíèÿ, ïîñî÷åíè â (a)(1)(i)(A) è (B) íà Ïðèëîæåíèå 1 êúì
JAR-OPS 3.965;
     (iii) Îáó÷åíèå ïî àâàðèéíîñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå - îò ïîäõîäÿùî
êâàëèôèöèðàí ïåðñîíàë;
     (iv) Îáó÷åíèå ïî óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå â åêèïàæà (CRM) - ïîäõîäÿùî
êâàëèôèöèðàí ïåðñîíàë.
     (4) Ïåðèîäè÷íèòå ïðîâåðêè ñå ïðîâåæäàò îò ñëåäíèÿ ïåðñîíàë:
     (i) Ïðîâåðêà íà ïðîôåñèîíàëíàòà ïîäãîòîâêà îò îïåðàòîðà - îò ïðîâåðÿâàù
ïî êâàëèôèêàöèîííè îòìåòêè çà òèïà (Type Rating Examiner - TRE), èëè
ïðîâåðÿâàù ïî ëåòàòåëíà ïîäãîòîâêà (Flight Examiner - FE), íàçíà÷åíèè îò
îïåðàòîðà è ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ èëè ïðîâåðÿâàù ïî
ñèìóëèðàíè ïîëåòè (Synthetic Flight Examiner - SFE); è
     (ii) Ëèíåéíè ïðîâåðêè - îò ïîäõîäÿùî êâàëèôèöèðàíè êîìàíäèðè, îáó÷åíè çà
îöåíêà íà óìåíèÿòà íà CRM (âæ. ACJ-2 OPS 3.943, ïàðàãðàô 4), íàçíà÷åíè îò
îïåðàòîðà è ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (5) Âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëåí åêèïàæ ïðåìèíàâà ïðåç ïðîâåðêà íà
ïðîôåñèîíàëíàòà êâàëèôèêàöèÿ êàòî ÷àñò îò íîðìàëíîòî ïîïúëâàíå íà åêèïàæèòå.
     (b) Ïðîâåðêà íà ïðîôåñèîíàëíàòà êâàëèôèêàöèÿ îò îïåðàòîðà
     (1) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (i) Âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè äà ïðåìèíå ïðîâåðêà íà
ïðîôåñèîíàëíàòà êâàëèôèêàöèÿ îò îïåðàòîðà, êúäåòî ïîêàçâà ñâîÿòà
êîìïåòåíòíîñò çà èçïúëíåíèå íà ïðîöåäóðèòå â íîðìàëíè óñëîâèÿ íà ïîëåò, ïðè
îñîáåíè ñëó÷àè è ïðè íà àâàðèéíà îáñòàíîâêà; è
     (ii) Ïðîâåðêàòà äà ñå èçïúëíÿâà áåç âèçóàëíè îðèåíòèðè, àêî ÷ëåíúò íà
ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ å ïîäãîòâåí çà ïîëåòè ïî IFR.
     (2) Âàëèäíîñòòà íà ïðîâåðêàòà íà ïðîôåñèîíàëíàòà ïîäãîòîâêà îò îïåðàòîðà
å 6 êàëåíäàðíè ìåñåöà â äîïúëíåíèå êúì îñòàòúêà îò ìåñåöà íà èçâúðøâàíå. Àêî
å èçïúëíåíà â ðàìêèòå íà ïîñëåäíèòå 3 êàëåíäàðíè ìåñåöà îò âàëèäíîñòòà íà
ïðåäèøíàòà ïðîâåðêà, ïåðèîäúò íà âàëèäíîñò ñå óäúëæàâà îò äàòàòà íà
èçïúëíåíèå äî 6 êàëåíäàðíè ìåñåöà îò äàòàòà íà èçòè÷àíå íà òàçè ïðåäèøíà
ïðîâåðêà îò îïåðàòîðà. Ïðåäè äîïóñêàíå íà ÷ëåí íà åêèïàæà, êîéòî íÿìà âàëèäíà
êâàëèôèêàöèîííà îòìåòêà çà ïîëåòè ïî IFR äî âèçóàëíè ïîëåòè íîùåì â ÏÌÓ, òîé
òðÿáâà äà ïðåìèíå ïðîâåðêà íîùåì. Ñëåä òîâà âñÿêà âòîðà ïðîâåðêà íà
ïðîôåñèîíàëíàòà ïîäãîòîâêà ñå èçâúðøâà íîùåì.
     (ñ) Ëèíåéíà ïðîâåðêà. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà
ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà ïðåìèíàâà ëèíåéíà ïðîâåðêà íà âåðòîëåòà, çà äà
äåìîíñòðèðà ñâîÿòà êîìïåòåíòíîñò äà èçâúðøâà íîðìàëíè ëèíåéíè ïîëåòè, îïèñàíè
â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     Ïåðèîäúò íà âàëèäíîñò íà ëèíåéíàòà ïðîâåðêà òðÿáâà äà áúäå 12 êàëåíäàðíè
ìåñåöà â äîïúëíåíèå êúì îñòàòúêà îò ìåñåöà íà èçïúëíåíèå. Àêî å èçïúëíåíà â
ðàìêèòå íà ïîñëåäíèòå 3 êàëåíäàðíè ìåñåöà îò âàëèäíîñòòà íà ïðåäèøíà ëèíåéíà
ïðîâåðêà, ïåðèîäúò íà âàëèäíîñò ñå óäúëæàâà îò äàòàòà íà èçïúëíåíèå äî 12
êàëåíäàðíè ìåñåöà îò äàòàòà íà èçòè÷àíå íà òàçè ïðåäèøíà ëèíåéíà ïðîâåðêà.
     (d) Îáó÷åíèå è ïðîâåðêà íà èçïîëçâàíå íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî
îáîðóäâàíå. Àâèàöèîííèÿò îïåðàòîð òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèòå
åêèïàæè äà å ïðåìèíàë ïîäãîòîâêà è ïðîâåðêà ïî èçïîëçâàíåòî íà
àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå íà áîðäà. Ïåðèîäúò íà âàëèäíîñò íà ïðîâåðêà
çà èçïîëçâàíå íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå å 12 êàëåíäàðíè ìåñåöà â
äîïúëíåíèå êúì îñòàòúêà îò ìåñåöà íà èçïúëíåíèå. Àêî å èçïúëíåíà â ðàìêèòå íà
ïîñëåäíèòå 3 êàëåíäàðíè ìåñåöà îò âàëèäíîñòòà íà ïðåäèøíà ïðîâåðêà ñ
îáîðóäâàíå çà ñïåøíè ñëó÷àè è áåçîïàñíîñò, ïåðèîäúò íà âàëèäíîñò ñå óäúëæàâà
îò äàòàòà íà èçïúëíåíèå äî 12 êàëåíäàðíè ìåñåöà îò äàòàòà íà èçòè÷àíå íà
ïðåäèøíàòà ïðîâåðêà ïî èçïîëçâàíåòî íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå.
     (å) Óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà (CRM). Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
îñèãóðè:
     (1) Åëåìåíòèòå íà CRM äà ñà âêëþ÷åíè âúâ âñè÷êè ïîäõîäÿùè ôàçè íà
ïåðèîäè÷íîòî îáó÷åíèå; è
     (2) Âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà ïðåìèíå êîíêðåòíî ìîäóëíî
îáó÷åíèå ïî CRM. Âñè÷êè îñíîâíè òåìè ïî îáó÷åíèåòî ïî CRM òðÿáâà äà áúäàò
ïðåìèíàòè çà ïåðèîä íå ïîâå÷å îò 3 ãîäèíè;
     (f) Íàçåìíî è îïðåñíèòåëíî îáó÷åíèå. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè
÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà ïðåìèíàâà íàçåìíî è îïðåñíèòåëíî îáó÷åíèå ïîíå
íà âñåêè 12 êàëåíäàðíè ìåñåöà. Àêî îáó÷åíèåòî å ïðîâåäåíî â ðàìêèòå íà 3
êàëåíäàðíè ìåñåöà ïðåäè èçòè÷àíå íà ïåðèîäà îò 12 êàëåíäàðíè ìåñåöà,
ñëåäâàùîòî íàçåìíî è îïðåñíèòåëíî îáó÷åíèå òðÿáâà äà áúäå èçïúëíåíî â ðàìêèòå
íà 12 êàëåíäàðíè ìåñåöà ñëåä ïúðâîíà÷àëíàòà äàòà íà èçòè÷àíå íà ïðåäèøíîòî
íàçåìíî è îïðåñíèòåëíî îáó÷åíèå.
     (g) Ëåòàòåëíî îáó÷åíèå/îáó÷åíèå íà òðåíàæîð (STD). Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà ïðåìèíå îáó÷åíèå íà âåðòîëåò/STD
ïîíå íà âñåêè 12 êàëåíäàðíè ìåñåöà. Àêî îáó÷åíèåòî å ïðîâåäåíî â ðàìêèòå íà
3 êàëåíäàðíè ìåñåöà ïðåäè èçòè÷àíå íà ïåðèîäà îò 12 êàëåíäàðíè ìåñåöà,
ñëåäâàùîòî îáó÷åíèå íà âåðòîëåò/STD òðÿáâà äà áúäå èçïúëíåíî â ðàìêèòå íà
12 êàëåíäàðíè ìåñåöà ñëåä ïúðâîíà÷àëíàòà äàòà íà èçòè÷àíå íà ïðåäèøíîòî
îáó÷åíèå íà âåðòîëåò/STD.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.968. Ðàçðåøåíèå çà ïèëîòèðàíå îò ëÿâà è äÿñíà ïèëîòñêà ñåäàëêà
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.968.)
     (Âæ. AMC OPS 3.965.) (Âæ. IEM OPS 3.965.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) Âñåêè ïèëîò, êîéòî ìîæå äà áúäå äîïóñíàò äî ïîëåòè îò ëÿâà è äÿñíà
ïèëîòñêà ñåäàëêà, äà å ïðåìèíàë ïîäõîäÿùà ïîäãîòîâêà è ïðîâåðêà; è
     (2) Ïðîãðàìàòà çà ïîäãîòîâêà è ïðîâåðêà ñå îïèñâà â Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè è òðÿáâà äà áúäå ïðèåìëèâà çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.970. Íåîòäàâíàøåí ïðîôåñèîíàëåí îïèò
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè, îñâåí àêî å ðàçðåøåíî ñúãëàñíî
ïîäòî÷êà (b) ïî-äîëó:
     (1) Ïèëîòúò äà íå óïðàâëÿâà âåðòîëåò, àêî íå å èçïúëíèë íàé-ìàëêî òðè
èçëèòàíèÿ, òðè ïîëåòà ïî êðúãà è òðè êàöàíèÿ êàòî ïèëîòèðàù ïèëîò íà âåðòîëåò
îò ñúùèÿ òèï èëè íà ëåòàòåëåí òðåíàæîð çà èçïîëçâàíèÿ òèï âåðòîëåò ïðåç
ïîñëåäíèòå 90 äíè.
     (2) Çà ïîëåòè íîùåì â ÏÌÓ:
     (i) ïèëîò áåç âàëèäíà îòìåòêà çà ïîëåòè ïî ïðàâèëàòà çà ïîëåòè ïî
ïðèáîðè (IFR), àêî íå å èçïúëíèë íàé-ìàëêî òðè èçëèòàíèÿ, òðè ïîëåòà ïî êðúãà
è òðè êàöàíèÿ ïðåç íîùòà ïðåç ïîñëåäíèòå 90 äíè. Òåçè ïîëåòè ìîãàò äà áúäàò
çàìåíåíè ñ ïîëåòè íà STD (òðåíàæîð).
     (ii) ïèëîò ñ âàëèäíà îòìåòêà çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè (IFR) çàäîâîëÿâà
èçèñêâàíèÿòà çà ïðåêúñâàíå â ïîëåòè íîùåì, àêî å èçïúëíèë ïîíå åäèí çàõîä ïî
ïðèáîðè ïðåç ïîñëåäíèòå 90 äíè.
     (b) Ïðåäïèñàíèÿò 90-äíåâåí ïåðèîä â ïîäòî÷êà (à) ïî-ãîðå ìîæå äà áúäå
óäúëæåí äî ìàêñèìóì 120 äíè ÷ðåç ëèíåéíè ïîëåòè ïîä íàäçîðà íà íàçíà÷åí
êîìàíäèð.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.975. Êâàëèôèêàöèÿ çà èçïúëíåíèå íà ìàðøðóòè/
     äëúæíîñò/çîíà (Âæ. AMC OPS 3.975.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïðåäè íàçíà÷àâàíåòî íà ïèëîò êàòî
êîìàíäèð, èëè êàòî ïèëîò, íà êîãîòî äà ìîæå äà ñå âúçëàãà îò êîìàíäèðà
èçïúëíåíèåòî íà ïîëåò ïî ìàðøðóò, íà äàäåíà äëúæíîñò èëè â çîíà, òîçè ïèëîò
äà å ïîëó÷èë íåîáõîäèìèòå çíàíèÿ çà èçïúëíÿâàíèÿ ìàðøðóò è âåðòîëåòíèòå
ëåòèùà (âêëþ÷èòåëíî ðåçåðâíèòå), ñðåäñòâàòà è ïðîöåäóðèòå, êîèòî ùå ñå
èçïîëçâàò.
     (b) Ïåðèîäúò íà âàëèäíîñò ïî êâàëèôèêàöèÿòà çà èçïúëíåíèå íà
ìàðøðóòè/äëúæíîñò/çîíà å 12 ìåñåöà â äîïúëíåíèå êúì îñòàòúêà îò:
     (1) Ìåñåöà íà îöåíêà íà êâàëèôèêàöèÿòà; èëè
     (2) Ìåñåöà íà ïîñëåäíèÿ ïîëåò ïî ìàðøðóò, íà äëúæíîñò èëè çîíà.
     (ñ) Êâàëèôèêàöèÿòà çà èçïúëíåíèå íà ìàðøðóòè/äëúæíîñò/çîíà ñå
ïîòâúðæäàâà ÷ðåç èçïúëíåíèå íà ìàðøðóò, äëúæíîñò èëè çîíà ïðåç ïåðèîäà íà
âàëèäíîñò, ïðåäïèñàí â ïîäòî÷êà
(b) ïî-ãîðå.
     (d) Àêî êâàëèôèêàöèÿòà çà èçïúëíåíèå íà ìàðøðóòè/äëúæíîñò/çîíà å
ïîòâúðäåíà ïðåç ïîñëåäíèòå 3 êàëåíäàðíè ìåñåöà îò ïðåäèøíàòà, ïåðèîäúò íà
âàëèäíîñò ñå óäúëæàâà îò äàòàòà íà ïîäíîâÿâàíå íà âàëèäíîñòòà äî 12
êàëåíäàðíè ìåñåöà ñëåä äàòàòà íà èçòè÷àíå íà âàëèäíîñòòà íà òàçè ïðåäèøíà
êâàëèôèêàöèÿ çà ìàðøðóòíà è ëåòèùíà êîìïåòåíòíîñò.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.978. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     JAR-OPS 3.980. Ïîëåòè íà ïîâå÷å îò åäèí òèï âåðòîëåòè
     (Âæ. AMC OPS 3.980.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ÷ëåíúò íà ëåòàòåëåí åêèïàæ äà íå ëåòè
íà ïîâå÷å îò åäèí òèï èëè âàðèàíò, îñâåí àêî:
     (1) ×ëåíúò íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ å êîìïåòåíòåí çà òîâà;
     (2) Ñúîòâåòíèòå ïðîöåäóðè, îäîáðåíè îò âëàñòèòå, ñà âêëþ÷åíè â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.985. Îò÷åòíîñò íà îáó÷åíèåòî (Âæ. IEM OPS 3.985.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà:
     (1) Äà âîäè îò÷åòíîñò íà âñè÷êè ïîäãîòîâêè, ïðîâåðêè è êâàëèôèêàöèè,
ïðåäïèñàíè â JAR-OPS 3.945, 3.955, 3.965, 3.968 è 3.975; è
     (2) Äà ïðåäîñòàâÿ ïðè ïîèñêâàíå çàïèñèòå çà îò÷åòíîñòòà íà âñè÷êè
êóðñîâå çà ïðåó÷âàíå, ïåðèîäè÷íè ïîäãîòîâêè è ïðîâåðêè íà ñúîòâåòíèÿ ÷ëåí íà
åêèïàæà.
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.940(c) Ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò ïî IFR èëè
íîùåì
     (a) Âåðòîëåòèòå, ïîñî÷åíè â JAR-OPS 3.940(c), ìîãàò äà áúäàò ïèëîòèðàíè
îò åäèíñòâåí ïèëîò ïðè ïîëåòè ïî IFR èëè ïðåç íîùòà, êîãàòî ñà óäîâëåòâîðåíè
ñëåäíèòå èçèñêâàíèÿ:
     (1) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âêëþ÷è â Ðúêîâîäñòâîòî ïî ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
ïèëîòñêà ïðîãðàìà çà ïðåó÷âàíå è ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå, êîÿòî äà âêëþ÷âà
äîïúëíèòåëíèòå èçèñêâàíèÿ çà ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò;
     (2) Îáó÷åíèå è ïðåêúñâàíèÿ. Íåîáõîäèìî å äà ñå îáúðíå âíèìàíèå íà
ïðîöåäóðèòå â êàáèíàòà è ïî-ñïåöèàëíî íà:
      (i) Óïðàâëåíèå íà äâèãàòåëèòå â íîðìàëíà è àâàðèéíà îáñòàíîâêà;
     (ii) Ïîëçâàíå íà íîðìàëíè, èçâúíðåäíè è àâàðèéíè êîíòðîëíè êàðòè;
     (iii) Êîìóíèêàöèÿ ñ ÐÂÄ;
     (iv) Ïðîöåäóðè â êàáèíàòà ïðè îòëèòàíå è äîëèòàíå;
     (v) Èçïîëçâàíå íà àâòîïèëîòà â ïîëåò, àêî å ïðèëîæèìî; è
     (vi) Îïðîñòåíà ïîëåòíà äîêóìåíòàöèÿ.
     (3) Ïîääúðæàíåòî íà ïîäãîòîâêàòà, èçèñêâàíî îò JAR-OPS 3.965, òðÿáâà äà
ñå èçâúðøâà çà èçïúëíåíèå íà äëúæíîñòòà ñàìè÷úê ïèëîò íà êîíêðåòíèÿ òèï
âåðòîëåò â îáñòàíîâêà, õàðàêòåðíà çà âèäà ïîëåòè;
     (4) Ïèëîòúò òðÿáâà äà îòãîâàðÿ íà ìèíèìàëíèòå êâàëèôèêàöèîííè èçèñêâàíèÿ
çà êîìàíäèð ñúãëàñíî JAR-OPS 3.960.
     (5) Çà ïîëåòè ïî IFR ïèëîòúò òðÿáâà äà ïðèòåæàâà ñëåäíèÿ îïèò:
     (i) 25 ÷àñà îáù íàëüîò ïî IFR â ñúîòâåòíàòà îáñòàíîâêà íà ïîëåòèòå;
     (ii) 25 ÷àñà íàëüîò íà êîíêðåòíèÿ òèï âåðòîëåò, îäîáðåí çà ïîëåòè ñ åäèí
ïèëîò, îò êîèòî 10 ÷àñà êàòî êîìàíäèð èëè êîìàíäèð ïîä íàäçîð, âêëþ÷èòåëíî 5
ñåêòîðà ëèíåéíè ïîëåòè ïî IFR ïîä íàäçîð ñ èçïîëçâàíå íà ïðîöåäóðèòå çà
ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò;
     (iii) Ìèíèìàëíîòî èçèñêâàíå çà ïîääúðæàíå íà òðåíèðîâêàòà çà ïèëîò,
èçïúëíÿâàù ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò ïî IFR, òðÿáâà äà áúäå 5 ïîëåòà ïî IFR,
âêëþ÷èòåëíî 3 çàõîäà ïî ïðèáîðè, èçïúëíåíè ïðåç ïîñëåäíèòå 90 äíè íà
âåðòîëåòà, îäîáðåí çà èçïîëçâàíå çà ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò. Òîâà èçèñêâàíå ìîæå
äà ñå çàìåñòè ñ ïðîâåðêà ïî çàõîä ïî IFR íà âåðòîëåòà èëè íà òðåíàæîð (STD).
     Çàáåëåæêà: Äîïúëíèòåëíèòå èçèñêâàíèÿ çà îáëåê÷àâàíå íà ðàáîòíîòî
íàòîâàðâàíå íà ïèëîòà ñà ïðåäïèñàíè â JAR-OPS 3.655.
[Ãë. 1, 1.02.99, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     Ïðèëîæåíèå êúì JAR-OPS 3.955
     Ïîâèøàâàíå â êîìàíäèð
     (à) Êóðñ çà ïîâèøåíèå
     (1) Êóðñîâåòå çà êîìàíäèðè, èçèñêâàíè ñúãëàñíî JAROPS 3.955(a), òðÿáâà
äà áúäàò îïèñàíè â Ðúêîâîäñòâîòî ïî ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè è äà âêëþ÷âàò
íàé-ìàëêî ñëåäíîòî:
     (i) Îáó÷åíèå íà òðåíàæîð (âêëþ÷èòåëíî ëèíåéíî îðèåíòèðàíà ëåòàòåëíà
ïîäãîòîâêà) è/èëè ëåòàòåëíà ïîäãîòîâêà, âêëþ÷èòåëíî ïðîâåðêà íà
ïðîôåñèîíàëíàòà ïîäãîòîâêà íà ðàáîòàòà êàòî êîìàíäèð;
     (ii) Êîìàíäíè îòãîâîðíîñòè íà îïåðàòîðà
     (iii) Ëèíåéíî îáó÷åíèå êàòî êîìàíäèð ïîä íàäçîð. Çà ïèëîòè ñ ïîäõîäÿùà
ïîäãîòîâêà íà òèïà âåðòîëåò ñå èçèñêâàò ìèíèóì 10 ÷àñà íàëüîò, âêëþ÷èòåëíî
íàé-ìàëêî 10 ñåêòîðà.
     (iv) Èçïúëíåíèå íà ëèíåéíà ïðîâåðêà êàòî êîìàíäèð è êâàëèôèêàöèÿ çà
èçïúëíåíèå íà ìàðøðóòè/äëúæíîñò/çîíà;
     (v) Êîãàòî êóðñúò çà ïîâèøàâàíå â êîìàíäèð ñå ïðåìèíàâà çà ïúðâè ïúò,
êóðñúò òðÿáâà äà âêëþ÷âà è óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà (CRM)
(âæ. ACJ1 OPS 3.943).
     (2) Êîìáèíèðàí êóðñ çà ïîâèøàâàíå â êîìàíäèð è ïðåó÷âàíå. Àêî åäèí ïèëîò
ïðåìèíàâà îò åäèí òèï âåðòîëåò íà äðóã èëè îò åäèí âàðèàíò íà äðóã è
åäíîâðåìåííî ùå áúäå ïîâèøåí çà êîìàíäèð:
     (i) Êîìàíäèðñêèÿò êóðñ âêëþ÷âà ñúùî êóðñ çà ïðåó÷âàíå â ñúîòâåòñòâèå ñ
JAR-OPS 3.945.
     (ii) Çà ïèëîòè, ïðåìèíàâàùè íà íîâ òèï âåðòîëåò, ñå èçèñêâàò
äîïúëíèòåëåí áðîé ñåêòîðè.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.965 Ïåðèîäè÷íà ïîäãîòîâêà è ïðîâåðêè -
     Ïèëîòè (Âæ. IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAROPS 3.965.) (Âæ. ACJ-No. 1 êúì
     JAR-OPS 3.943.) (Âæ. ACJ-No. 2 êúì JAR-OPS 3.943.)
     (à) Ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå. Ïåðèîäè÷íîòî îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà:
     (1) Íàçåìíî è îïðåñíèòåëíî îáó÷åíèå
     (i) Ïðîãðàìàòà çà íàçåìíî è îïðåñíèòåëíî îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà:
     (A) âåðòîëåòíè ñèñòåìè;
     (B) åêñïëîàòàöèîííè ïðîöåäóðè è èçèñêâàíèÿ, âêëþ÷èòåëíî íàçåìíà
îáðàáîòêà ïðîòèâ îáëåäåíÿâàíå è çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò íà ïèëîòà; è
     (C) Ïðåãëåä íà ïðîèçøåñòâèÿòà/ïðåäïîñòàâêèòå.
     (ii) çíàíèÿòà îò íàçåìíîòî è îïðåñíèòåëíîòî îáó÷åíèå ñå ïðîâåðÿâàò ÷ðåç
âúïðîñíèê èëè äðóãè ïîäõîäÿùè ìåòîäè.
     (2) Îáó÷åíèå íà âåðòîëåò/òðåíàæîð (STD)
     (i) Ïðîãðàìàòà çà îáó÷åíèå íà âåðòîëåò/òðåíàæîð (STD) òðÿáâà äà ñå
ñúñòàâè òàêà, ÷å äà ïîêðèå âñè÷êè çíà÷èòåëíè ïîâðåäè íà âåðòîëåòíèòå ñèñòåìè
è ñâúðçàíèòå ñ òÿõ ïðîöåäóðè ïðåç ïðåäõîäíèòå 3 ãîäèíè.
     (ii) Êîãàòî ñå èìèòèðà îòêàç íà äâèãàòåë â ïîëåò, àêî íÿìà íà
ðàçïîëîæåíèå òðåíàæîð, àâàðèéíàòà îáñòàíîâêà ìîæå äà áúäå èìèòèðàíà íà
âåðòîëåò ñ èçïîëçâàíå íà áåçîïàñíà èìèòàöèÿ âúâ âúçäóõà. Â ñëó÷àé, ÷å òîâà
îáó÷åíèå ñå èçâúðøâà íà âåðòîëåò, òðÿáâà äà ñå îáúðíå íåîáõîäèìîòî âíèìàíèå
íà âñè÷êè ñëåäâàùè îòêàçè, à óïðàæíåíèåòî òðÿáâà äà ñå ïðåäøåñòâà îò
çàäúëáî÷åí èíñòðóêòàæ.
     (iii) Îáó÷åíèåòî íà âåðòîëåò/òðåíàæîð (STD) ìîæå äà áúäå êîìáèíèðàíî ñ
ïðîâåðêà íà ïðîôåñèîíàëíèòå óìåíèÿ îò îïåðàòîðà.
     (3) Îáó÷åíèå çà ðàáîòà ñ àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå
     (i) îáó÷åíèåòî çà ðàáîòà ñ àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå ìîæå äà áúäå
êîìáèíèðàíî ñ ïðîâåðêà çà ðàáîòà ñ àâàðèéíîñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå è òðÿáâà äà
ñå ïðîâåæäà íà âåðòîëåò èëè íà äðóãî ïîäõîäÿùî ó÷åáíî óñòðîéñòâî.
     (ii) Âñÿêà ãîäèíà ïðîãðàìàòà çà îáó÷åíèå çà ðàáîòà ñ àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî
îáîðóäâàíå òðÿáâà äà âêëþ÷âà ñëåäíîòî:
     (A) Äåéñòâèòåëíî îáëè÷àíå íà ñïàñèòåëíà æèëåòêà, êúäåòî èìà òàêàâà;
     (B) Äåéñòâèòåëíî ïîñòàâÿíå íà çàùèòíî äèõàòåëíî îáîðóäâàíå, êúäåòî èìà
òàêîâà;
     (C) Äåéñòâèòåëíî èçïîëçâàíå íà ïîæàðîãàñèòåëè îò èçïîëçâàíèÿ òèï;
     (D) Èíñòðóêòàæ çà ìåñòîïîëîæåíèåòî è èçïîëçâàíåòî íà öÿëîòî
àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå íà áîðäà íà âåðòîëåòà;
     (E) Èíñòðóêòàæ çà ìåñòîïîëîæåíèåòî è èçïîëçâàíåòî íà âñè÷êè âèäîâå
èçõîäè;
     (F) Ïðîöåäóðè çà ñèãóðíîñò.
     (iii) Íà âñåêè 3 ãîäèíè ïðîãðàìàòà çà îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà
ñëåäíîòî:
     (A) Ðåàëíî èçïîëçâàíå íà âñè÷êè âèäîâå èçõîäè;
     (B) Ôàêòè÷åñêî ãàñåíå íà ïîæàð ñ èçïîëçâàíå íà îáîðóäâàíåòî, íîñåíî íà
áîðäà íà âåðòîëåòà, ïðè äåéñòâèòåëåí èëè ñèìóëèðàí ïîæàð, êàòî
ïîæàðîãàñèòåëèòå ñ õàëîí ìîæå äà ñå çàìåíÿò ñ àëòåðíàòèâíè, îäîáðåíè îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ;
     (C) Âëèÿíèå íà äèìà â çàòâîðåíî ïðîñòðàíñòâî è ôàêòè÷åñêî èçïîëçâàíå íà
öÿëîòî ïîäõîäÿùî îáîðóäâàíå â èçïúëíåíà ñ äèì ñðåäà, àêî å ïðèëîæèìî;
     (D) Äåìîíñòðàöèÿ íà èçïîëçâàíåòî íà ñïàñèòåëíèòå ñàëîâå, êúäåòî èìà
òàêèâà, èëè äåìîíñòðàöèÿ è èçïîëçâàíå íà ñïàñèòåëíèòå ñàëîâå, êîãàòî òå ñà
ìîíòèðàíè çà ïðîäúëæèòåëíè ïîëåòè íàä âîäà (âæ. AMC êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì
JAROPS 3.965, ïîäòî÷êà (a)(3)(iii)(D); è
     (Å) Îêàçâàíå íà ïúðâà ïîìîù: ïîäõîäÿùî çà òèïà âåðòîëåò, âèäà ïîëåòè è
ñúñòàâà íà åêèïàæà (îñîáåíî ïðè ñëó÷àè, êîãàòî ëèïñâàò ÷ëåíîâå íà åêèïàæà).
     (4) Îáó÷åíèå ïî CRM.
     (b) Ïîâòîðíè ïðîâåðêè. Ïîâòîðíèòå ïðîâåðêè âêëþ÷âàò:
     (1) Ïðîâåðêè íà ïðîôåñèîíàëíèòå óìåíèÿ îò îïåðàòîðà.
     (i) Êîãàòî å ïðèëîæèìî, ïðîâåðêàòà íà ïðîôåñèîíàëíèòå óìåíèÿ òðÿáâà äà
âêëþ÷âà ñëåäíèòå ïðîöåäóðè ïðè îñîáåíè ñëó÷àè/ àâàðèéíà îáñòàíîâêà:
     (À) Ïîæàð â äâèãàòåëÿ;
     (Â) Ïîæàð âúâ ôþçåëàæà;
     (Ñ) Àâàðèéíè äåéñòâèÿ ñ êîëåñíèêà;
     (D) Èçõâúðëÿíå íà ãîðèâî;
     (E) Ñïèðàíå è çàïóñê íà äâèãàòåë âúâ âúçäóõà;
     (F) Îòêàç íà õèäðàâëèêà;
     (G) Ïîâðåäà â åëåêòðîñèñòåìèòå;
     (H) Îòêàç íà äâèãàòåë ïðè èçëèòàíå ïðåäè òî÷êàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå;
     (I) Îòêàç íà äâèãàòåë ïðè èçëèòàíå ñëåä òî÷êàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå;
     (J) Îòêàç íà äâèãàòåë ïðè êàöàíå ïðåäè òî÷êàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå;
     (K) Îòêàç íà äâèãàòåë ïðè êàöàíå ñëåä òî÷êàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå;
     (L) Ïîâðåäè â ñèñòåìèòå çà óïðàâëåíèå íà ïîëåòà è íà äâèãàòåëÿ;
     (M) Âúçñòàíîâÿâàíå ñëåä íåîáè÷àéíè ïðîñòðàíñòâåíè ïîëîæåíèÿ;
     (N) Êàöàíå ñ åäèí èëè ïîâå÷å ñïðåëè äâèãàòåëè;
     (O) Ñïîñîáè çà ïîëåòè â ÑÌÓ;
     (P) Àâòîðîòàöèÿ äî èçáðàí ðàéîí;
     (Q) Çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò îò ïèëîò; è
     (R) Îòêàçè è íåèçïðàâíîñòè ïî ïîïúòíîòî óïðàâëåíèå (óïðàâëåíèå ïî
êóðñà).
     (ii) Çà ïèëîòè, èçâúðøâàùè ïîëåòè ïî ïðàâèëàòà çà IFR, ïðîôåñèîíàëíèòå
ïðîâåðêè âêëþ÷âàò ñëåäíèòå äîïúëíèòåëíè ïðîöåäóðè ïðè îñîáåíè ñëó÷àè/àâàðèéíà
îáñòàíîâêà:
     (À) Ïðåöèçåí çàõîä ïî ïðèáîðè íà ìèíèìóìà ñ èìèòàöèÿ íà îòêàçàë åäèí
äâèãàòåë â ñëó÷àé íà ìíîãîäâèãàòåëåí âåðòîëåò;
     (Â) Ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã ïî ïðèáîðè íà ìèíèìóìà ñ èìèòàöèÿ íà îòêàçàë
åäèí äâèãàòåë â ñëó÷àé íà ìíîãîäâèãàòåëåí âåðòîëåò;
     (Ñ) Íåïðåöèçåí çàõîä íà ìèíèìóìà;
     (D) Êàöàíå ñ èìèòàöèÿ íà îòêàç íà åäèí èëè ïîâå÷å äâèãàòåëè; è
     (E) Êîãàòî å âúçìîæíî íà òèïà âåðòîëåò, çàõîä ñ ïîâðåäè â ñèñòåìàòà çà
óïðàâëåíèå íà ïîëåòà/ ñèñòåìàòà çà äèðåêòîðíî óïðàâëåíèå, ïèëîòàæíè óðåäè è
íàâèãàöèîííî îáîðóäâàíå.
     (2) Ïðîâåðêà ïî èçïîëçâàíå íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå.
Åëåìåíòèòå íà ïðîâåðêàòà òðÿáâà äà áúäàò òåçè, êîèòî ñà èçïúëíåíè ñúãëàñíî
ïîäòî÷êà (à)(3) ïîãîðå.
     (3) Ëèíåéíè ïðîâåðêè:
     (i) Ëèíåéíèòå ïðîâåðêè òðÿáâà äà óñòàíîâÿò ñïîñîáíîñòòà çà çàäîâîëèòåëíî
èçïúëíåíèå íà öÿë ëèíååí ïîëåò, âêëþ÷èòåëíî ïðåäïîëåòíèòå è ñëåäïîëåòíèòå
ïðîöåäóðè è èçïîëçâàíåòî íà ïðåäâèäåíîòî îáîðóäâàíå, êàêòî å ïîñî÷åíî â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè;
     (ii) Ëåòàòåëíèÿò åêèïàæ òðÿáâà äà áúäå îöåíåí çà íåãîâèòå âúçìîæíîñòè ïî
óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà (CRM) ñ öåë:
     (À) Ïîäàâàíå íà îáðàòíà èíôîðìàöèÿ êúì åêèïàæà, êîëåêòèâíî è
èíäèâèäóàëíî; è
     (Â) Ïîäîáðÿâàíå íà ñèñòåìàòà çà îáó÷åíèå ïî CRM
     (iii) Êîãàòî íà ïèëîòèòå ñå âúçëàãàò ôóíêöèè íà ïèëîòèðàù ïèëîò è
íåïèëîòèðàù ïèëîò, òå òðÿáâà äà áúäàò ïðîâåðåíè è â äâåòå ôóíêöèè;
     (iv) Ëèíåéíèòå ïðîâåðêè òðÿáâà äà ñå èçâúðøâàò íà âåðòîëåò;
     (v) Ëèöåòî, èçâúðøâàùî ëèíåéíàòà ïðîâåðêà, êîåòî å îïèñàíî â JAR-OPS
3.965(a)(4)(ii), òðÿáâà äà çàåìà íàáëþäàòåëñêàòà ñåäàëêà, êîãàòî òîâà å
ïðèëîæèìî.
     (4) Ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò:
     (i) Ïîâòîðíèòå ïðîâåðêè, êîèòî ñå èçèñêâàò ïî ïîäòî÷êè îò (1) äî (3)
ïî-ãîðå, òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿâàò â ðîëÿòà íà åäèí ïèëîò íà êîíêðåòíèÿ òèï
âåðòîëåò â îáñòàíîâêà, êîÿòî å ïðåäñòàâèòåëíà çà ïîëåòèòå.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS
     3.968. Ðàçðåøåíèå çà ïèëîòèðàíå îò ëÿâà è äÿñíà ïèëîòñêà ñåäàëêà
     (à) Êîìàíäèðèòå, ÷èèòî çàäúëæåíèÿ èçèñêâàò îò òÿõ äà èçïúëíÿâàò ñúùî è
çàäúëæåíèÿòà íà âòîðè ïèëîò, êàêòî è êîìàíäèðèòå, îò êîèòî ñå èçèñêâà äà
îáó÷àâàò èëè äà èçïèòâàò, òðÿáâà äà èçïúëíÿò ïðîâåðêèòå íà ïðîôåñèîíàëíèòå
óìåíèÿ ñúîòâåòíî îò ëÿâà è äÿñíà ñåäàëêà ïðè ðåäîâíèòå ïðîâåðêè, ïðè óñëîâèå
÷å, êîãàòî ïðîâåðêàòà çà ïðîôåñèîíàëíè óìåíèÿ å êîìáèíèðàíà ñ ïðîâåðêàòà íà
ïðîôåñèîíàëíèòå ó÷åíèÿ îò îïåðàòîðà, êîìàíäèðúò èçïúëíÿâà ñâîåòî îáó÷åíèå èëè
ïðîâåðêà îò ñåäàëêàòà, êîÿòî íîðìàëíî çàåìà. Âñè÷êè ïðîâåðêè, íåçàâèñèìî îò
êîÿ ñåäàëêà ñå èçïúëíÿâàò, òðÿáâà äà ñå èçâúðøâàò ñúãëàñíî ïðåäïèñàíèÿòà íà
 JAR-OPS 3.965(b).
     (b) Êîãàòî ñå èçâúðøâà ìàíåâðèðàíå íà âåðòîëåòà ñ îòêàç íà äâèãàòåë â
ðåàëåí ïîëåò, ïîâðåäàòà íà äâèãàòåëÿ òðÿáâà äà áúäå ñèìóëèðàíà. Êîãàòî ñå
èçïúëíÿâà íà âåðòîëåò ñ åäèí äâèãàòåë, îòêàçúò íà äâèãàòåëÿ òðÿáâà äà ñå
ñèìóëèðà, à îáó÷àâàíèÿò êîìàíäèð òðÿáâà äà èçïúëíè êàöàíå íà àâòîðîòàöèÿ
ñúîòâåòíî îò ëÿâà è äÿñíà ñåäàëêà ïðè ðåäóâàùèòå ñå ïðîâåðêè íà
ïðîôåñèîíàëíèòå óìåíèÿ.
     (ñ) Êîãàòî ñå ïèëîòèðà îò ñåäàëêàòà íà âòîðèÿ ïèëîò, ïðîâåðêèòå ñúãëàñíî
JAR-OPS 3.965 è JAROPS 3.968 çà ïèëîòèðàíå îò êîìàíäèðñêàòà ñåäàëêà òðÿáâà äà
áúäàò îñâåí òîâà âàëèäíè è òåêóùè.
     (d) Ïèëîò, êîéòî ïîìàãà íà êîìàíäèðà, òðÿáâà äà äåìîíñòðèðà åäíîâðåìåííî
ñ ïðîâåðêàòà íà ïðîôåñèîíàëíèòå óìåíèÿ, ïðåäïèñàíè îò JAR-OPS 3.965(b),
ïðàêòèêà â äåéñòâèÿòà è ïðîöåäóðèòå, êîèòî îáèêíîâåíî íå ñà çàäúëæåíèÿ íà
ïîìàãàùèÿ ïèëîò. Êîãàòî ðàçëèêèòå ìåæäó ëÿâàòà è äÿñíàòà ñåäàëêà íå ñà
ñúùåñòâåíè (íàïðèìåð ïîðàäè èçïîëçâàíåòî íà àâòîïèëîò), òîãàâà ïðàêòèêàòà
ìîæå äà ñå èçâúðøâà è îò äâåòå ñåäàëêè.
     (e) Ïèëîò, êîéòî íå å êîìàíäèð, çàåìàù êîìàíäèðñêàòà ñåäàëêà, òðÿáâà äà
äåìîíñòðèðà ïðàêòèêà â äåéñòâèÿòà è ïðîöåäóðèòå, åäíîâðåìåííî ñ ïðîâåðêàòà íà
ïðîôåñèîíàëíèòå óìåíèÿ îò îïåðàòîðà, ïðåäïèñàíè â JAR-OPS 3.965(b), êîèòî
èíà÷å ñà êîìàíäèðñêà îòãîâîðíîñò, êîãàòî äåéñòâà êàòî íåïèëîòèðàù ïèëîò.
Êîãàòî ðàçëèêèòå ìåæäó ëÿâàòà è äÿñíàòà ñåäàëêà íå ñà ñúùåñòâåíè (íàïðèìåð
ïîðàäè èçïîëçâàíåòî íà àâòîïèëîò), òîãàâà ïðàêòèêàòà ìîæå äà ñå èçâúðøâà è îò
äâåòå ñåäàëêè.
[Ãë. 1, 1.01.99, Ïîïð. 3, 1.04.04]
      ÏÎÄÐÀÇÄÅË O - ×ËÅÍÎÂÅ ÍÀ ÅÊÈÏÀÆÀ, ÊÎÈÒÎ ÍÅ ÑÀ ËÅÒÀÒÅËÅÍ ÅÊÈÏÀÆ

     JAR-OPS 3.988. Ïðèëîæèìîñò
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAROPS 3.988.)
     (a) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñè÷êè ÷ëåíîâå íà åêèïàæà, îñâåí
÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ, íàçíà÷åíè îò îïåðàòîðà äà èçïúëíÿâàò
çàäúëæåíèÿ âúâ âåðòîëåòà, äà îòãîâàðÿò íà èçèñêâàíèÿòà íà òîçè ïîäðàçäåë,
îñâåí ÷ëåíîâåòå íà êàáèííèÿ åêèïàæ, êîèòî îòãîâàðÿò ñàìî íà èçèñêâàíèÿòà íà
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.988.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.990. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     [Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.995. Ìèíèìàëíè èçèñêâàíèÿ
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ ñúñòàâ:
     (1) äà íå å ïî-ìëàä îò 18 ãîäèíè;
     (2) äà å ïðåìèíàë ïúðâîíà÷àëíî ìåäèöèíñêî îñâèäåòåëñòâàíå è äà å ãîäåí
äà èçïúëíÿâà ïðåäâèäåíèòå ìó â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
çàäúëæåíèÿ; è
     (3) äà ïîääúðæà ìåäèöèíñêàòà ñè ãîäíîñò çà èçïúëíåíèå íà ïðåäâèäåíèòå ìó
â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè çàäúëæåíèÿ.
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ ñúñòàâ äà
èçïúëíÿâà ñâîèòå çàäúëæåíèÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðîöåäóðèòå, îïèñàíè â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
[Ïîïð.. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.1000. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.1005. Ïúðâîíà÷àëíà ïîäãîòîâêà (Âæ. ACJ OPS 3.1005.)
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ ñúñòàâ äà å çàâúðøèë
óñïåøíî ïúðâîíà÷àëíà ïîäãîòîâêà, êîÿòî òðÿáâà äà âêëþ÷âà ñúîòâåòíèòå åëåìåíòè
îò JAR-OPS 3.943, ïðèåòà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ è ïðîâåðåí
ñúãëàñíî JAR-OPS 3.1025, ïðåäè äà çàïî÷íå ïðåêâàëèôèêàöèîííà ïîäãîòîâêà.
[Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.1010. Îáó÷åíèå çà ïðåó÷âàíå è ðàçëèêè (Âæ. ACJ OPS 3.1010.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ ñúñòàâ äà å
çàâúðøèë ïîäõîäÿùà ïîäãîòîâêà, êàêòî å îïèñàíî â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå
íà ïîëåòè, ïðåäè äà çàïî÷íå äà èçïúëíÿâà âúçëîæåíè ìó çàäúëæåíèÿ, êàêòî
ñëåäâà:
     (1) Êóðñ çà ïðåïîäãîòîâêà. Êóðñúò çà ïðåïîäãîòîâêà òðÿáâà äà áúäå
çàâúðøåí, ïðåäè:
     (i) Äà áúäå íàçíà÷åí äà ðàáîòè êàòî ÷ëåí íà åêèïàæ; èëè
     (ii) Äà áúäå íàçíà÷åí äà ðàáîòè íà äðóã òèï âåðòîëåò; è
     (2) Êóðñ íà îáó÷åíèå çà ðàçëèêè. Êóðñúò íà îáó÷åíèå çà ðàçëèêè òðÿáâà äà
ñå çàâúðøè, ïðåäè äà çàïî÷íå ðàáîòà:
     (i) Íà âàðèàíò íà âåðòîëåòà, íà êîéòî ðàáîòè â ìîìåíòà;
     (ii) Ñ ðàçëè÷íî àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå, ðàçëè÷íî ðàçïîëîæåíèå íà
àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå, îáîðóäâàíå, ñâúðçàíî ñúñ çàäúëæåíèÿòà íà
÷ëåíà íà åêèïàæà, èëè íîðìàëíèòå è àâàðèéíèòå ïðîöåäóðè íà òèïîâåòå èëè
âàðèàíòèòå íà âåðòîëåòà, íà êîéòî ëåòè â ìîìåíòà.
     (b) Îïåðàòîðúò îïðåäåëÿ ñúäúðæàíèåòî íà êóðñà íà îáó÷åíèå çà
ïðåïîäãîòîâêà è íà êóðñà íà îáó÷åíèå çà ðàçëèêè, êàòî îò÷èòà ïðåäèøíàòà
ïîäãîòîâêà íà ÷ëåíà íà êàáèííèÿ ñúñòàâ, êàêòî å îòðàçåíî â äîêóìåíòèòå çà
îáó÷åíèå íà êàáèííèÿ ñúñòàâ, èçèñêâàíè îò JAR - OPS 3.1035.
     (ñ) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) Ïðåïîäãîòîâêàòà äà ñå ïðîâåæäà ïî ñèñòåìàòèçèðàí è ïðàêòè÷åí íà÷èí;
     (2) Îáó÷åíèå çà ðàçëèêèòå äà ñå ïðîâåæäà ïî ñèñòåìàòèçèðàí ïîäõîä; è
     (3) Ïðåïîäãîòîâêàòà è, êîãàòî å íåîáõîäèìî, îáó÷åíèåòî çà ðàçëèêè, äà
âêëþ÷âà èçïîëçâàíå íà öÿëîòî ñâúðçàíî ñ äåéíîñòòà îáîðóäâàíå (âêëþ÷èòåëíî
àâàðèéíîñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå) è àâàðèéíèòå ïðîöåäóðè, ïðèëîæèìè çà òèïà
èëè âàðèàíòà íà âåðòîëåòà, è äà âêëþ÷âàò îáó÷åíèå è ïðàêòèêà èëè íà
ïðåäñòàâèòåëåí òðåíàæîðíî óñòðîéñòâî, èëè íà ðåàëåí âåðòîëåò.
     (4) Â êóðñà çà îáó÷åíèå äà áúäàò âêëþ÷åíè åëåìåíòè ïî óïðàâëåíèå íà
ðåñóðñèòå íà åêèïàæà (CRM).
[Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.1012. Îïîçíàâàòåëíè ïîëåòè
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ ñúñòàâ ñëåä
çàâúðøâàíå íà ïðåïîäãîòîâêàòà è ïðåäè äà áúäå äîïóñíàò äî ïîëåòè, äà èçâúðøè
îïîçíàâàòåëåí ïîëåò êàòî ÷ëåí íà åêèïàæà ñúãëàñíî èçèñêâàíî îò JAR-OPS 3.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.1015. Ïåðèîäè÷íà ïîäãîòîâêà (Âæ. ACJ OPS 3.1015.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ ñúñòàâ äà
ïðåìèíàâà ïåðèîäè÷íà ïîäãîòîâêà ïî ïðåäâèäåíèòå äåéñòâèÿ çà âñåêè ÷ëåí íà
êàáèííèÿ ñúñòàâ ïðè íîðìàëíè è àâàðèéíè ïðîöåäóðè è äåéñòâèÿ çà ñúîòâåòíèÿ
òèï/òèïîâå è/èëè âàðèàíò/âàðèàíòè âåðòîëåò/âåðòîëåòè, íà êîèòî ðàáîòè.
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïðîãðàìèòå çà ïåðèîäè÷íàòà ïîäãîòîâêà è
ïðîâåðêà, ïðèåòè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, äà âêëþ÷âàò òåîðåòè÷íà
è ïðàêòè÷åñêà ïîäãîòîâêà çàåäíî ñ èíäèâèäóàëíà ïðàêòèêà.
     (ñ) Âàëèäíîñòòà íà ïåðèîäè÷íàòà ïîäãîòîâêà è ñúîòâåòíàòà ïðîâåðêà,
èçèñêâàíà îò JAR-OPS 3.1025, å 12 êàëåíäàðíè ìåñåöà â äîïúëíåíèå êúì
îñòàâàùàòà ÷àñò îò ìåñåöà íà èçäàâàíå. Àêî çàâåðêàòà å èçâúðøåíà â ðàìêèòå íà
ïîñëåäíèòå 3 êàëåíäàðíè ìåñåöà íà âàëèäíîñò íà ïðåäèøíàòà ïðîâåðêà, ïåðèîäúò
íà âàëèäíîñò ñå óäúëæàâà îò äàòàòà íà èçäàâàíå ñ 12 êàëåíäàðíè ìåñåöà,
ñ÷èòàíî îò äàòàòà íà èçòè÷àíå íà ñðîêà íà âàëèäíîñò íà ïðåäèøíàòà ïðîâåðêà.
     (d) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     (1) Â ñúîòâåòíèòå åòàïè íà ïåðèîäè÷íàòà ïîäãîòîâêà òðÿáâà äà áúäàò
âêëþ÷åíè åëåìåíòè íà óïðàâëåíèåòî íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà (CRM);
     (2) Âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ ñúñòàâ ïðåìèíàâà êîíêðåòíà ìîäóëíà ïîäãîòîâêà
ïî CRM. Âñè÷êè îñíîâíè âúïðîñè íà ïúðâîíà÷àëíîòî îáó÷åíèå ïî CRM òðÿáâà äà ñå
ðàçãëåæäàò â òå÷åíèå íà ïåðèîä, êîéòî íå ïðåâèøàâà òðè ãîäèíè.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.1020. Îïðåñíèòåëíà ïîäãîòîâêà (Âæ. ACJ OPS 3.1020).
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ ñúñòàâ, êîéòî íå
å ó÷àñòâàë â ïîëåòè â ïðîäúëæåíèå íà 6 ìåñåöà, äà ïðåìèíå îïðåñíèòåëíà
ïîäãîòîâêà, îïèñàíà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè ïî åêñïëîàòàöèÿ.
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ ñúñòàâ, êîéòî íå
å îòñúñòâàë îò ïîëåòè, íî íå å èçïúëíÿâàë ïðåç ïîñëåäíèòå 6 ìåñåöà íà òèï
âåðòîëåò çàäúëæåíèÿ êàòî ÷ëåí íà êàáèíåí ñúñòàâ, ïðåäè äà ïîåìå òàêèâà
çàäúëæåíèÿ íà òîçè òèï âåðòîëåò, ÷ëåíúò íà êàáèííèÿ ñúñòàâ:
     (1) äà ïðåìèíå îïðåñíèòåëíà ïîäãîòîâêà íà òèïà âåðòîëåò, èëè
     (2) äà èçïúëíè äâà ñåêòîðà çà âúçñòàíîâÿâàíå íà ïîäãîòîâêàòà.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.1025. Ïðîâåðêè (Âæ. ACJ OPS 3.1025.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ ñúñòàâ ïî âðåìå
íà èëè ñëåä çàâúðøâàíå íà ïîäãîòîâêàòà, ïðåäâèäåíà â JAR-OPS 3.1005, 3.1010
and 3.1015, äà ïðåìèíàâà ïðîâåðêà çà îöåíêà íà ñïîñîáíîñòòà ìó äà èçïúëíÿâà
çàäúëæåíèÿòà ñè, ñâúðçàíè ñ áåçîïàñíîñòòà â íîðìàëíè è â àâàðèéíè ñèòóàöèè.
Ïðåäâèäåíèòå ïðîâåðêè ñå ïðîâåæäàò îò êâàëèôèöèðàí ïåðñîíàë, îäîáðåí îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ åêèïàæ äà
ïðåìèíàâà ïðåç ïðîâåðêè êàêòî ñëåäâà:
     (1) Ïúðâîíà÷àëíî îáó÷åíèå. (Âæ.ACJ OPS 3.1005.);
     (2) Ïðåïîäãîòîâêà è îáó÷åíèå çà ðàçëèêèòå.
     (Âæ.ACJ OPS 3.1010.); è
     (3) Ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå.
     (Âæ. ACJ OPS 3.1015.).
     [Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.1030. Ïîëåòè íà ïîâå÷å îò åäèí òèï èëè âàðèàíò
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ÷ëåíîâåòå íà êàáèííèÿ ñúñòàâ äà íå
èçïúëíÿâàò ïîëåòè íà ïîâå÷å îò òðè òèïà âåðòîëåòè, îñâåí çà ñëó÷àèòå,
îäîáðåíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, êîãàòî ÷ëåí íà åêèïàæà ìîæå äà
ëåòè íà ÷åòèðè òèïà âåðòîëåòè, ïðè ïîëîæåíèå ÷å àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî
îáîðóäâàíå è ïðîöåäóðè íàé-ìàëêî íà äâà îò òèïîâåòå ñà ïîäîáíè.
     (b) Çà öåëèòå íà ïîäòî÷êà (à) ïî-ãîðå âàðèàíòèòå íà åäèí òèï âåðòîëåòè
ñå ðàçãëåæäàò êàòî ðàçëè÷íè òèïîâå, àêî òå íå ñà ïîäîáíè â ñëåäíèòå àñïåêòè:
     (1) Ðàáîòà ñ àâàðèéíèòå èçõîäè;
     (2) Ðàçïîëàãàíå è òèï íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå;
     (3) Àâàðèéíè ïðîöåäóðè.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.1035. Îò÷åò íà ïîäãîòîâêàòà
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà:
     (1) Äà âîäè îò÷åò çà âñè÷êè ïîäãîòîâêè è ïðîâåðêè, èçèñêâàíè ñúãëàñíî
JAR-OPS 3.1005, 3.1010, 3.1015, 3.1020 and 3.1025; è
     (2) Äà ïðåäîñòàâÿ âñè÷êè äàííè çà ïîëó÷åíèòå ïîäãîòîâêè - íà÷àëíè, çà
ïðåó÷âàíå è ïîääúðæàíå è çà ïðîâåðêèòå - ïðè ïîèñêâàíå îò ñúîòâåòíèÿ ÷ëåí íà
ëåòàòåëåí åêèïàæ.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.988. ×ëåíîâå íà êàáèííèÿ åêèïàæ
     (à) Ïðèëîæèìîñò. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà êàáèííèÿ
ñúñòàâ, íàçíà÷åí îò îïåðàòîðà äà èçïúëíÿâà çàäúëæåíèÿ â ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà
íà âåðòîëåòà, äà îòãîâàðÿ íà èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 1, ïîäðàçäåë Î, îñâåí
çà èçìåíåíèÿòà, êîèòî ñå ñúäúðæàò â íàñòîÿùîòî ïðèëîæåíèå.
     (b) Òúëêóâàíå íà òåðìèíèòå.
     Êîãàòî ñå ïðèëàãà òåêñòúò íà JAROPS 1, ïîäðàçäåë 1, ñëåäíèòå òåêñòîâå ùå
ñå òúëêóâàò çà öåëèòå íà òîâà ïðèëîæåíèå òàêà, êàêòî å ïîñî÷åíî:
     (1) In JAR-OPS 1.988 èçïîëçâàíåòî íà òåðìèíà ÷ëåíîâå íà åêèïàæà íå ñå
òúëêóâà êàòî îñíîâíè ÷ëåíîâå3 íà åêèïàæà ïî ñìèñúëà íà JAR-OPS 3,
ïîäðàçäåë Î.
     (2) Âìåñòî ñàìîëåò äà ñå ÷åòå âåðòîëåò.
     (3) Òåðìèíúò ëåòèùà âêëþ÷âà è âåðòîëåòíè ëåòèùà.
     (4) Öèòèðàíåòî íà âñåêè äðóã ïîäðàçäåë íà JAR-OPS 1 îçíà÷àâà ñúîòâåòíèÿ
ïîäðàçäåë íà JAR-OPS 3.
     (ñ) Îáëåê÷àâàíå. Ñëåäíèòå ïðàâèëà íå ñå ïðèëàãàò çà ÷ëåíîâåòå íà
êàáèííèòå åêèïàæè íà âåðòîëåòèòå.
     (1) Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 1.1010 - Îáó÷åíèå çà ïðåó÷âàíå è ðàçëèêè
     (i) ïàðàãðàô (d); îáó÷åíèå çà åâàêóàöèÿ ñ ïúðçàëêè;
     (ii) ïàðàãðàô (e)(2)(ii); ñèëíà òóðáóëåíòíîñò;
     (iii) ïàðàãðàô (e)(2)(iii) âíåçàïíà ðàçõåðìåòèçàöèÿ;
     (iv) ïàðàãðàô (h)(1); ïúðçàëêè;
     (v) ïàðàãðàô (h)(2); ïúðçàëêèñàëîâå;
     (vi) ïàðàãðàô (h)(4); ïàäàùè êèñëîðîäíè ìàñêè.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
      ÏÎÄÐÀÇÄÅË P - ÐÚÊÎÂÎÄÑÒÂÀ, ÄÍÅÂÍÈÖÈ È ÇÀÏÈÑÈ

     JAR-OPS 3.1040. Îáùè ïðàâèëà çà ðúêîâîäñòâàòà ïî åêñïëîàòàöèÿ
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
äà ñúäúðæà âñè÷êè èíñòðóêöèè è èíôîðìàöèÿ, íåîáõîäèìè íà åêñïëîàòàöèîííèÿ
ïåðñîíàë çà èçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà ìó.
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ñúäúðæàíèåòî íà Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, âêëþ÷èòåëíî âñè÷êè èçìåíåíèÿ è ïðîìåíè, äà íå
ïðîòèâîðå÷àò íà ñúùíîñòòà è óñëîâèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â ñâèäåòåëñòâîòî çà
àâèàöèîíåí îïåðàòîð (ÑÀÎ) èëè â êîéòî è äà å äðóã ïðèëîæèì ðåãëàìåíò, è äà ñà
ïðèåìëèâè èëè, êîãàòî å ïðèëîæèìî, óòâúðäåíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ. (Âæ IEM OPS 3.1040(b).)
     (ñ) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà èçãîòâè Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
íà àíãëèéñêè åçèê, îñâåí àêî äðóãî óñëîâèå íå å îäîáðåíî îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ èëè ïðåäïèñàíî îò íàöèîíàëíàòà íîðìàòèâíà
óðåäáà. Îïåðàòîðúò ìîæå äà ïðåâåäå è äà èçïîëçâà òîâà Ðúêîâîäñòâî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè èëè ÷àñò îò íåãî íà äðóã åçèê (Âæ IEM OPS 3.1040(c).)
     (d) Àêî ñå íàëîæè îïåðàòîðúò äà èçãîòâè íîâî Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå
íà ïîëåòè èëè ÷àñòè/òîìîâå îò íåãî, òðÿáâà äà ñå ñïàçè ïîäòî÷êà (ñ). Âúâ
âñè÷êè äðóãè ñëó÷àè îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñïàçè ïîäòî÷êà (ñ) ïî-ãîðå âúçìîæíî
íàé-ñêîðî è íå ïî-êúñíî îò 1 äåêåìâðè 2000.
     (å) Îïåðàòîðúò ìîæå äà èçäàäå Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè â
îòäåëíè ÷àñòè
     (f) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè öåëèÿò åêñïëîàòàöèîíåí ïåðñîíàë äà èìà
ëåñåí äîñòúï äî îíåçè ÷àñòè îò Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè,
îòíàñÿùè ñå äî íåãîâèòå çàäúëæåíèÿ. Îñâåí òîâà îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñíàáäè
÷ëåíîâåòå íà åêèïàæèòå ñ ëè÷íè åêçåìïëÿðè îò èëè ðàçäåëè îò ÷àñòè À è Â îò
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà
ëè÷íî èçó÷àâàíå.
     (g) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
äà ñå ïîïðàâÿ èëè ðåâèçèðà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å èíñòðóêöèèòå è èíôîðìàöèÿòà,
ñúäúðæàùè ñå â íåãî, äà ñå ïîääúðæàò àêòóàëíè. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè
öåëèÿò åêñïëîàòàöèîíåí ïåðñîíàë äà áúäå èíôîðìèðàí çà òåçè ïðîìåíè, èìàùè
îòíîøåíèå êúì íåãîâèòå çàäúëæåíèÿ.
     (h) Âñåêè ïðèòåæàòåë íà Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè èëè
ñúîòâåòíè ÷àñòè îò íåãî òðÿáâà äà ãî ïîäíîâÿâà ñ äîïúëíåíèÿòà è ïðîìåíèòå,
ïðåäîñòàâÿíè îò îïåðàòîðà.
     (i) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïðåäîñòàâè íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ
ïëàíèðàíèòå äîïúëíåíèÿ è èçìåíåíèÿ ïðåäè äàòàòà íà òÿõíîòî âëèçàíå â ñèëà.
Êîãàòî ïðîìåíèòå ñå îòíàñÿò äî íÿêîÿ ÷àñò îò Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà
ïîëåòè, êîÿòî ïîäëåæè íà îäîáðåíèå â ñúîòâåòñòâèå ñ JAROPS ×àñò 3,
îäîáðåíèåòî òðÿáâà äà ñå ïîëó÷è ïðåäè âëèçàíåòî â ñèëà íà ïðîìåíèòå. Êîãàòî
ñà íåîáõîäèìè íåçàáàâíè èçìåíåíèÿ èëè ïðîìåíè â èíòåðåñ íà áåçîïàñíîñòòà, òå
ìîãàò äà ñå ïóáëèêóâàò è ïðèëîæàò íåçàáàâíî ïðè óñëîâèå, ÷å å ïîäàäåíî
çàÿâëåíèå çà âñÿêî íåîáõîäèìî îäîáðåíèå.
     (j) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âêëþ÷âà âñè÷êè äîïúëíåíèÿ è ïðîìåíè, èçèñêâàíè
îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     (k) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè èíôîðìàöèÿòà, âçåòà îò îäîáðåíè
äîêóìåíòè è âñÿêàêâè äîïúëíåíèÿ êúì òàêèâà îäîáðåíè äîêóìåíòè, äà å ïðàâèëíî
îòðàçåíà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè è â íåãî äà íå ñå ñúäúðæà
ïðîòèâîðå÷èâà èíôîðìàöèÿ. Òîâà èçèñêâàíå îáà÷å íå ïðå÷è íà îïåðàòîðà äà
èçïîëçâà ïî-êîíñåðâàòèâíè äàííè è ïðîöåäóðè.
     (l) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ñúäúðæàíèåòî íà Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè äà å ïðåäñòàâåíî â ëåñíà çà ïîëçâàíå ôîðìà. Îôîðìëåíèåòî
íà Ðúêîâîäñòâîòî òðÿáâà äà ñúîòâåòñòâà íà ÷îâåøêèÿ ôàêòîð è íà ïðèíöèïèòå íà
óïðàâëåíèåòî íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà (CRM).
     (m) Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà ðàçðåøè íà îïåðàòîðà äà
ïðåäñòàâè Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè èëè ÷àñò îò íåãî âúâ ôîðìà,
ðàçëè÷íà îò îòïå÷àòâàíå íà õàðòèÿ. Â òåçè ñëó÷àè òðÿáâà äà ñå îñèãóðè
ïðèåìëèâî íèâî íà äîñòúïíîñò, èçïîëçâàåìîñò è íàäåæäíîñò.
     (n) Èçïîëçâàíåòî íà ñúêðàòåíî Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè íå
îñâîáîæäàâà àâèàöèîííèÿ îïåðàòîð îò èçèñêâàíèÿòà íà JAROPS 3.130.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.1045. Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè - ñòðóêòóðà è
     ñúäúðæàíèå (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1045.)
     (Âæ. AMC OPS 3.1045.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
äà èìà ñëåäíàòà îñíîâíà ñòðóêòóðà:
×àñò À. Îáùè ïîëîæåíèÿ/îñíîâè.
     Òàçè ÷àñò îáõâàùà âñè÷êè åêñïëîàòàöèîííè ïðîöåäóðè è èíñòðóêöèè, êîèòî
íå ñà ñâúðçàíè ñ êîíêðåòåí òèï âåðòîëåòè, íî ñà íåîáõîäèìè çà áåçîïàñíàòà
åêñïëîàòàöèÿ.
      ×àñò Â. Âúïðîñè ïî åêñïëîàòàöèÿòà íà âåðòîëåòèòå Òàçè ÷àñò ñúäúðæà
âñè÷êè èíñòðóêöèè è ïðîöåäóðè, ñâúðçàíè ñ êîíêðåòåí òèï âåðòîëåòè, íåîáõîäèìè
çà òÿõíàòà áåçîïàñíà åêñïëîàòàöèÿ. Òóê ñå îò÷èòàò âñÿêàêâè ðàçëèêè ìåæäó
îòäåëíèòå òèïîâå, âàðèàíòè èëè îòäåëíè âåðòîëåòè, êîèòî ñå èçïîëçâàò îò
îïåðàòîðà.
      ×àñò Ñ. Ìàðøðóòè/äëúæíîñòè/çîíè è èíñòðóêöèè è èíôîðìàöèÿ çà
âåðòîëåòíèòå ëåòèùà.
      Òàçè ÷àñò ñúäúðæà âñè÷êè èíñòðóêöèè è èíôîðìàöèÿ, íåîáõîäèìè çà çîíàòà
íà èçïúëíåíèå íà ïîëåòèòå.
      ×àñò D. Îáó÷åíèå
      Òàçè ÷àñò ñúäúðæà âñè÷êè èíñòðóêöèè çà îáó÷åíèå íà ëè÷íèÿ ñúñòàâ,
íåîáõîäèìî çà áåçîïàñíî èçïúëíåíèå íà ïîëåòèòå.
     (b) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ñúäúðæàíèåòî íà Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè äà ñúîòâåòñòâà íà Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 1045 è äà
îòãîâàðÿ íà ðàéîíèòå è âèäîâåòå ïîëåòè.
     (ñ) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïîäðîáíàòà ñòðóêòóðà íà Ðúêîâîäñòâîòî
çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè äà å ïðèåìëèâà çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
(Âæ. IEM OPS 3.1045(c).)
[Ãë. 1, 1.02.99]
     JAR-OPS 3.1050. Ðúêîâîäñòâî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà äúðæè äåéñòâàùîòî îäîáðåíî Ðúêîâîäñòâî çà ëåòàòåëíà
åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà èëè åêâèâàëåíòåí äîêóìåíò çà âñåêè âåðòîëåò, ñ
êîéòî ñå èçâúðøâàò ïîëåòè.
     JAR-OPS 3.1055. Äíåâíèê íà ïîëåòà
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà çàïàçâà ñëåäíàòà èíôîðìàöèÿ çà âñåêè ïîëåò ïîä
ôîðìàòà íà äíåâíèê íà ïîëåòà:
     (1) Ðåãèñòðàöèÿ íà âåðòîëåòà;
     (2) Äàòà;
     (3) Èìåíà íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà;
     (4) Ðàçïðåäåëåíèå íà çàäúëæåíèÿòà íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà;
     (5) Ëåòèùå çà èçëèòàíå;
     (6) Ëåòèùå íà êàöàíå;
     (7) ×àñ íà èçëèòàíå (÷àñ íà íà÷àëî íà ðóëèðàíå);
     (8) ×àñ íà êàöàíå (÷àñ íà çàâúðøâàíå íà ðóëèðàíåòî;
     (9) Ïðîëåòÿíî âðåìå;
     (10) Õàðàêòåð íà ïîëåòà;
     (11) Èíöèäåíòè, íàáëþäåíèÿ (àêî èìà òàêèâà);
     (12) Ïîäïèñ íà êîìàíäèðà èëè ðàâíîñòîåí (âæ. IEM OPS 3.1055 (a)(12)).
     (b) Ñ ðàçðåøåíèå íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ îïåðàòîðúò ìîæå äà
íå âîäè äíåâíèê çà ïîëåòà èëè îòäåëíè ÷àñòè îò íåãî, ïðè óñëîâèå ÷å
íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ ñå ñúäúðæà â äðóã äîêóìåíò. (Âæ. IEM OPS 3.1055(b).)
     JAR-OPS 3.1060. Åêñïëîàòàöèîíåí ïîëåòåí ïëàí
     (à) Îïåðàòîðúò îñèãóðÿâà çà âñåêè ïîëåò åêñïëîàòàöèîííèÿò ïëàí è
çàïèñèòå, êîèòî ñå ïðàâÿò â íåãî ïî âðåìå íà ïîëåò, äà âêëþ÷âàò ñëåäíèòå
åëåìåíòè:
     (1) Ðåãèñòðàöèÿ íà âåðòîëåòà;
     (2) Òèï è âàðèàíò íà âåðòîëåòà;
     (3) Äàòà íà ïîëåòà;
     (4) Èäåíòèôèêàöèîíåí íîìåð íà ïîëåòà;
     (5) Èìåíà íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà;
     (6) Ðàçïðåäåëåíèå íà çàäúëæåíèÿòà íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà;
     (7) Ëåòèùå çà èçëèòàíå;
     (8) ×àñ íà èçëèòàíå;
     (9) Ëåòèùå çà êàöàíå (ïëàíèðàíî è ôàêòè÷åñêî);
     (10) ×àñ íà êàöàíå;
     (11) Âèä íà ïîëåòà (ÏÌÓ, HEMS è äð.);
     (12) Ìàðøðóò è îòñå÷êè (ñåãìåíòè) íà ìàðøðóòà ñ êîíòðîëíè òî÷êè,
ðàçñòîÿíèÿ, âðåìåíà è êóðñîâå;
     (13) Ïëàíèðàíà êðåéñåðñêà ñêîðîñò è ïîëåòíî âðåìå ìåæäó òî÷êèòå;
ðàç÷åòíî è ôàêòè÷åñêî âðåìå âúâ âúçäóõà;
     (14) Áåçîïàñíè âèñî÷èíè è ìèíèìàëíè åøåëîíè;
     (15) Ïëàíèðàíè âèñî÷èíè è åøåëîíè;
     (16) Ðàç÷åò íà ãîðèâîòî (çàïèñè îò ïðîâåðêèòå íà ãîðèâîòî ïî âðåìå íà
ïîëåò);
     (17) Ãîðèâî íà áîðäà ïðè çàïóñê íà äâèãàòåëèòå;
     (18) Ðåçåðâíè ëåòèùà íà ìåñòîíàçíà÷åíèå è, êúäåòî å ïðèëîæèìî, çà
èçëèòàíå è ïî ìàðøðóò, âêëþ÷èòåëíî èíôîðìàöèÿòà, êîÿòî ñå èçèñêâà â ïîäòî÷êè
(12), (13), (14) è (15) ïî-ãîðå;
     (19) Ïúðâîíà÷àëíî ðàçðåøåíèå ïî ïîëåòíèÿ ïëàí íà ÎÂÄ è ñëåäâàùè
ðàçðåøåíèÿ;
     (20) Èç÷èñëåíèÿ çà ïðåïëàíèðàíå ïî âðåìå íà ïîëåòà;
     (21) Íåîáõîäèìàòà ìåòåîðîëîãè÷íà èíôîðìàöèÿ.
     (b) Åëåìåíòèòå, êîèòî âå÷å ñå ñúäúðæàò â äðóãà äîêóìåíòàöèÿ, èëè ñà îò
ïðèåìëèâ èçòî÷íèê, èëè íÿìàò îòíîøåíèå êúì âèäà íà ïîëåòà, ìîæå äà áúäàò
èçïóñíàòè â åêñïëîàòàöèîííèÿ ïîëåòåí ïëàí.
     (ñ) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè îáðàçåöúò íà åêñïëîàòàöèîííèÿ ïîëåòåí
ïëàí è íà÷èíúò çà íåãîâîòî èçïîëçâàíå äà ñà îïèñàíè â Ðúêîâîäñòâîòî ïî
åêñïëîàòàöèÿ.
     (d) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñè÷êè çàïèñè â åêñïëîàòàöèîííèÿ
ïîëåòåí ïëàí äà ñå íàíàñÿò ðåäîâíî ñ òðàéíî ìàñòèëî.
     JAR-OPS 3.1065. Ñðîêîâå íà ñúõðàíåíèå íà äîêóìåíòàöèÿòà
     Îïåðàòîðúò îñèãóðÿâà âñè÷êè äîêóìåíòè è çàïèñè, ñúäúðæàùè
åêñïëîàòàöèîííà è òåõíè÷åñêà èíôîðìàöèÿ çà âñåêè îòäåëåí ïîëåò, äà ñå
ñúõðàíÿâàò çà îïðåäåëåíèòå â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1065 ñðîêîâå.
     JAR-OPS 3.1070. Îïèñàíèå íà óïðàâëåíèåòî íà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå íà
     îïåðàòîðà
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âîäè àêòóàëíî îäîáðåíî îïèñàíèå çà óïðàâëåíèåòî íà
òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå, êàêòî ñå èçèñêâà îò ×àñò - Ì - Ì.À. 704 Îïèñàíèå íà
óïðàâëåíèåòî íà ïîääúðæàíåòî íà ïîñòîÿííà ëåòàòåëíà ãîäíîñò.
[Ïîïð. 4, 1.12.06]
     JAR-OPS 3.1071. Òåõíè÷åñêè äíåâíèê íà âåðòîëåòà
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âîäè òåõíè÷åñêè äíåâíèê íà âåðòîëåòà, êàêòî å
ïðåäïèñàíî â ×àñò Ì Ì.À.306 - ñèñòåìà çà òåõíè÷åñêî äîêóìåíòèðàíå íà
îïåðàòîðà.
[Ïîïð. 4, 1.12.06]
     Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS
     3.1045. Ñúäúðæàíèå íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
     (Âæ. IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1045.)
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè Ðúêîâîäñòâîòî ïî åêñïëîàòàöèÿ äà ñúäúðæà
ñëåäíîòî:
     A. ÎÁÙÈ/ÎÑÍÎÂÍÈ ÏÎËÎÆÅÍÈß
      0. ÀÄÌÈÍÈÑÒÐÀÖÈß È ÊÎÍÒÐÎË ÍÀ ÐÚÊÎÂÎÄÑÒÂÎ ÏÎ ÅÊÑÏËÎÀÒÀÖÈß
     0.1. Âúâåäåíèå
     (à) Äåêëàðàöèÿ, ÷å Ðúêîâîäñòâîòî å ñúîáðàçåíî ñ âñè÷êè ïðèëîæèìè
ðàçïîðåäáè è óñëîâèÿòà íà ïðèëîæèìîòî Ñâèäåòåëñòâî çà âúçäóøåí îïåðàòîð.
     (b) Äåêëàðàöèÿ, ÷å Ðúêîâîäñòâîòî ïî åêñïëîàòàöèÿ ñúäúðæà åêñïëîàòàöèîííè
èíñòðóêöèè, êîèòî òðÿáâà äà ñå ñïàçâàò îò ñúîòâåòíèÿ ïåðñîíàë.
     (ñ) Ñïèñúê è êðàòêî îïèñàíèå íà ðàçëè÷íèòå ÷àñòè, òÿõíîòî ñúäúðæàíèå,
ïðèëîæèìîñò è óïîòðåáà.
     (d) Îáÿñíåíèÿ è äåôèíèöèè íà òåðìèíè è äóìè, íóæíè çà ïîëçâàíå íà
ðúêîâîäñòâîòî.
     0.2. Ñèñòåìà çà ïîïðàâêè è ðåâèçèè
     (à) Êîé å îòãîâîðåí çà èçäàâàíåòî è âúâåæäàíåòî íà ïîïðàâêèòå è
ðåâèçèèòå.
     (b) Ñïèñúê íà ïîïðàâêèòå è ðåâèçèèòå ñ äàòèòå íà âúâåæäàíå è âëèçàíå â
ñèëà.
     (ñ) Äåêëàðàöèÿ, ÷å ðúêîïèñíèòå ðåâèçèè è ïîïðàâêè íå ñà ðàçðåøåíè, îñâåí
â ñèòóàöèè, èçèñêâàùè íåçàáàâíà ïðîìÿíà èëè ðåâèçèÿ â èíòåðåñ íà
áåçîïàñíîñòòà.
     (d) Îïèñàíèå íà ñèñòåìàòà çà àíîòàöèÿ íà ñòðàíèöèòå è òåõíèòå äàòè íà
âëèçàíå â ñèëà (åôåêòèâíè äàòè).
     (å) Ñïèñúê íà åôåêòèâíèòå ñòðàíèöè
     (f) Àíîòàöèÿ íà ïðîìåíèòå (íà òåêñòîâèòå ñòðàíèöè è, àêî å ïðèëîæèìî, íà
êàðòè è äèàãðàìè)
     (g) Âðåìåííè ðåâèçèè
     (h) Îïèñàíèå íà ñèñòåìàòà çà ðàçïðåäåëåíèå íà Ðúêîâîäñòâàòà, ïîïðàâêèòå
è ðåâèçèèòå.
      1. ÎÐÃÀÍÈÇÀÖÈß È ÎÒÃÎÂÎÐÍÎÑÒÈ
     1.1. Îðãàíèçàöèîííà ñòðóêòóðà. Îïèñàíèå íà îðãàíèçàöèîííàòà ñòðóêòóðà,
âêëþ÷èòåëíî îáùà îðãàíèãðàìà (áëîêîâà ñõåìà) íà äðóæåñòâîòî è îðãàíèãðàìà íà
îòäåë "Åêñïëîàòàöèÿ" (îïåðàòèâåí îòäåë) . Ñõåìàòà íà îðãàíèçàöèÿòà òðÿáâà äà
ïîêàçâà îòíîøåíèÿòà ìåæäó îòäåë "Åêñïëîàòàöèÿ" è äðóãèòå îòäåëè â
äðóæåñòâîòî. Â ÷àñòíîñò òðÿáâà äà ñå ïîêàæàò ñóáîðäèíàöèÿòà è ðåäà íà
äîêëàäâàíå âúâ âñè÷êè ïîäðàçäåëåíèÿ, îòäåëè è äð., êîèòî ñà ñâúðçàíè ñ
áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòèòå.
     1.2. Íîìèíèðàíè äëúæíîñòíè ëèöà. Èìåòî íà âñÿêî íîìèíèðàíî ëèöå íà
äëúæíîñòèòå, îòãîâàðÿùè çà ïîëåòèòå, ñèñòåìàòà çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå,
îáó÷åíèåòî íà åêèïàæèòå, è íàçåìíèòå äåéíîñòè, êàêòî å ïðåäïèñàíî â JAR-OPS 3
ïîäðàçäåë Ñ. Íåîáõîäèìî å äà ñå âêëþ÷è îïèñàíèå íà òåõíèòå ôóíêöèè è
îòãîâîðíîñòè.
     1.3. Îòãîâîðíîñòè è çàäúëæåíèÿ íà ðúêîâîäíèÿ åêñïëîàòàöèîíåí ïåðñîíàë.
Îïèñàíèå íà çàäúëæåíèÿòà, îòãîâîðíîñòèòå è ïðàâîìîùèÿòà íà ðúêîâîäíèÿ
åêñïëîàòàöèîíåí ïåðñîíàë, îòíàñÿùè ñå äî áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòèòå è
ñïàçâàíåòî íà ïðèëîæèìèòå ïðàâèëíèöè.
     1.4. Ïðàâîìîùèÿ, çàäúëæåíèÿ è îòãîâîðíîñòè íà êîìàíäèðà. Äåêëàðàöèÿ çà
ïðàâîìîùèÿòà, çàäúëæåíèÿòà è îòãîâîðíîñòèòå íà êîìàíäèðà.
     1.5. Çàäúëæåíèÿ è îòãîâîðíîñòè íà äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà îñâåí
êîìàíäèðà.
      2. ÎÏÅÐÀÒÈÂÅÍ ÊÎÍÒÐÎË È ÍÀÄÇÎÐ
     2.1. Íàäçîð íà åêñïëîàòàöèÿòà îò îïåðàòîðà. Îïèñàíèå íà ñèñòåìàòà çà
íàäçîð íà åêñïëîàòàöèÿòà îò îïåðàòîðà (âæ.JAR-OPS 3.175(g)). Òî òðÿáâà äà
ïîêàçâà êàê ñå íàäçèðàâàò äåéñòâèÿòà ïî áåçîïàñíîñò íà ïîëåòèòå è
êâàëèôèêàöèÿòà íà ïåðñîíàëà. Â ÷àñòíîñò òðÿáâà äà ñå îïèøàò ïðîöåäóðè,
ñâúðçàíè ñúñ ñëåäíèòå åëåìåíòè:
     (à) Âàëèäíîñò íà ñâèäåòåëñòâàòà è êâàëèôèêàöèèòå;
     (b) Êîìïåòåíòíîñò íà åêñïëîàòàöèîííèÿ ïåðñîíàë; è
     (ñ) Êîíòðîë, àíàëèç è ñúõðàíÿâàíå íà çàïèñè, ïîëåòíè äîêóìåíòè,
äîïúëíèòåëíà èíôîðìàöèÿ è äàííè.
     2.2. Ñèñòåìà çà ðàçïðîñòðàíåíèå íà äîïúëíèòåëíè åêñïëîàòàöèîííè
èíñòðóêöèè è èíôîðìàöèÿ. Îïèñàíèå íà âñè÷êè ñèñòåìè çà ðàçïðîñòðàíåíèå íà
èíôîðìàöèÿ, êîèòî ìîæå äà áúäàò ñ îïåðàòèâåí õàðàêòåð, íî ñå ÿâÿâàò êàòî
äîïúëíèòåëíè ñïðÿìî òàçè â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. Òðÿáâà äà
ñå âêëþ÷è ïðèëîæèìîñòòà íà òàçè èíôîðìàöèÿ è îòãîâîðíîñòèòå çà
ðàçïðîñòðàíÿâàíåòî é.
     2.3. Ïðîãðàìà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà àâàðèè è çà áåçîïàñíîñò íà ïîëåòà.
Îïèñàíèå íà îñíîâíèòå àñïåêòè íà ïðîãðàìàòà çà áåçîïàñíîñò íà ïîëåòèòå.
     2.4. Îïåðàòèâåí êîíòðîë. Îïèñàíèå íà ïðîöåäóðèòå è îòãîâîðíîñòèòå,
íåîáõîäèìè çà óïðàæíÿâàíå íà îïåðàòèâåí êîíòðîë ïî îòíîøåíèå íà
áåçîïàñíîñòòà
íà ïîëåòèòå.
     2.5. Ïúëíîìîùèÿ íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Îïèñàíèå íà
ïúëíîìîùèÿòà íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ è èíñòðóêöèè çà ëè÷íèÿ
ñúñòàâ êàê äà ñå óëåñíÿò ïðîâåðêèòå îò ñòðàíà íà ïåðñîíàëà íà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
      3. ÑÈÑÒÅÌÀ ÇÀ ÊÀ×ÅÑÒÂÎ
     Îïèñàíèå íà ïðèåòàòà ñèñòåìà çà êà÷åñòâî, ñ âêëþ÷âàíå íàé-ìàëêî íà:
     (à) Ïîëèòèêà çà ïîñòèãàíå íà êà÷åñòâî;
     (b) Îïèñàíèå íà îðãàíèçàöèÿòà íà ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî; è
     (ñ) Ðàçïðåäåëåíèå íà çàäúëæåíèÿòà è îòãîâîðíîñòèòå.
      4. ÑÚÑÒÀÂ ÍÀ ÅÊÈÏÀÆÀ
     4.1. Ñúñòàâ íà åêèïàæà.
     Îáÿñíåíèå íà ìåòîäà çà îïðåäåëÿíå íà ñúñòàâà íà åêèïàæà, êàòî ñå îò÷èòà
ñëåäíîòî:
     (à) Òèïúò âåðòîëåò, êîéòî ñå èçïîëçâà;
     (b) Çîíàòà è âèäúò íà èçïúëíÿâàíèòå ïîëåòè;
     (ñ) Åòàïúò íà ïîëåòà;
     (d) Èçèñêâàíèÿòà çà ìèíèìàëåí åêèïàæ è ïëàíèðàíèÿ ïåðèîä íà ëåòàòåëíà
ðàáîòà;
     (å) Íàëüîò (îáù è íà òèïà), ïðåêúñâàíèÿ è êâàëèôèêàöèÿ íà ÷ëåíîâåòå íà
ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ; è
     (f) Íàçíà÷àâàíåòî íà êîìàíäèð.
     (g) Íàçíà÷àâàíå íà ñòàðøè íà êàáèííèÿ åêèïàæ.
     4.2. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     4.3. Çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò íà ÷ëåí íà åêèïàæà.
     Èíñòðóêöèè ïî ïîåìàíåòî íà êîìàíäâàíåòî â ñëó÷àé íà çàãóáà íà
ðàáîòîñïîñîáíîñò íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ.
     4.4. Ïîëåòè íà ïîâå÷å îò åäèí òèï. Äåêëàðàöèÿ, ïîêàçâàùà êîè âåðòîëåòè
ñå ñìÿòàò êàòî åäèí òèï çà öåëèòå íà:
     (à) ñúñòàâÿíå íà ãðàôèêà íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ; è
     (b) ñúñòàâÿíå íà ãðàôèêà íà êàáèííèÿ ñúñòàâ.
      5. ÊÂÀËÈÔÈÊÀÖÈÎÍÍÈ ÈÇÈÑÊÂÀÍÈß
     5.1. Îïèñàíèå íà íóæíèÿ ëèöåíç, îòìåòêè, êâàëèôèêàöèÿ/êîìïåòåíòíîñò
(íàïð. Çà ìàðøðóòè è ëåòèùà), îïèò, îáó÷åíèå, ïðîâåðêà è ïðåêúñâàíèÿ çà
åêñïëîàòàöèîííèÿ ïåðñîíàë ñ îãëåä èçïúëíåíèå íà íåãîâèòå çàäúëæåíèÿ.
     Òðÿáâà äà ñå îò÷åòå òèïúò íà âåðòîëåòà, âèäúò íà ïîëåòèòå è ñúñòàâúò íà
åêèïàæà.
     5.2. Ëåòàòåëåí åêèïàæ
     (à) Êîìàíäèð;
     (b) Ïèëîò, ïîìàãàù íà êîìàíäèðà;
     (ñ) Âòîðè ïèëîò;
     (d) Ïèëîò ïîä íàäçîð;
     (å) Áîðäåí èíæåíåð;
     (f) Ïîëåòè íà ïîâå÷å îò åäèí òèï èëè âàðèàíò âåðòîëåò.
     5.3. Êàáèíåí åêèïàæ
     (à) Ñòàðøè íà êàáèííèÿ åêèïàæ;
     (b) ×ëåí íà êàáèííèÿ åêèïàæ:
     (i) Íåîáõîäèì ÷ëåí íà êàáèííèÿ åêèïàæ
     (ii) Äîïúëíèòåëåí ÷ëåí íà êàáèííèÿ åêèïàæ è ÷ëåí íà êàáèíåí åêèïàæ ïî
âðåìå íà îïîçíàâàòåëíè ïîëåòè.
     (ñ) Ïîëåòè íà ïîâå÷å îò åäèí òèï âåðòîëåòè.
     5.4. Èíñòðóêòîðñêè, ïðîâåðÿâàù è íàäçîðåí ñúñòàâ
     (à) Çà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè.
     (b) Çà êàáèííèòå åêèïàæè.
     5.5. Äðóã åêñïëîàòàöèîíåí ïåðñîíàë.
      6. ÌÅÐÊÈ ÇÀ ÎÏÀÇÂÀÍÅ ÍÀ ÇÄÐÀÂÅÒÎ ÍÀ ÅÊÈÏÀÆÈÒÅ
     6.1. Ïðåäïàçíè ìåðêè çà çäðàâåòî íà åêèïàæèòå. Ñúîòâåòíèòå ïðàâèëà è
èíñòðóêöèè êúì ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà îòíîñíî çäðàâåòî, âêëþ÷èòåëíî:
     (à) Ïñèõîàêòèâíè âåùåñòâà, âêëþ÷èòåëíî, íî áåç äà ñå îãðàíè÷àâà ñ òîâà:
     (i) Àíòèäåïðåñàíòè;
     (ii) Àëêîõîë è äðóãè óïîéâàùè òå÷íîñòè;
     (iii) Íàðêîòèöè;
     (iv) Ëåêàðñòâà; è
     (v) Ñúíîòâîðíè òàáëåòêè.
     (Âæ. ñúùî JAR-FCL ×àñò 3 (ìåäèöèíñêà) - 3.035 è 3.040.)
     (b) Ôàðìàöåâòè÷íè ïðåïàðàòè;
     (ñ) Èìóíèçàöèè;
     (d) Ãìóðêàíèÿ, âêëþ÷èòåëíî èçïîëçâàíå íà äèõàòåëíè ïîäâîäíè àïàðàòè;
     (e) Êðúâîäàðÿâàíå/äàðÿâàíå íà êîñòåí ìîçúê
     (f) Ïðåäïàçíè ìåðêè ïî îòíîøåíèå íà õðàíàòà,
     (g) Ñúí è ïî÷èâêà; è
     (h) Õèðóðãè÷åñêè îïåðàöèè.
      7. ÎÃÐÀÍÈ×ÅÍÈß ÍÀ ÍÀËÜÎÒÀ
     7.1. Îãðàíè÷åíèÿ íà âðåìåòî íà íàëüîòà è íà äåæóðñòâî è èçèñêâàíèÿ çà
ïî÷èâêà.
     Îïèñàíèå íà îãðàíè÷åíèÿòà íà âðåìåòî íà íàëüîòà è íà äåæóðñòâîòî è
èçèñêâàíèÿòà êúì ïî÷èâêàòà, ïðåäïèñàíè â JAR-OPS ×àñò 3, ïîäðàçäåë Q, êîèòî
ñà ïðèëîæèìè êúì ïîëåòèòå.
     7.2. Ïðåâèøàâàíå íà îãðàíè÷åíèÿòà çà âðåìå íà íàëüîòà è íà äåæóðñòâî
è/èëè íàìàëÿâàíå íà ïåðèîäèòå çà ïî÷èâêà. Óñëîâèÿ, ïðè êîèòî ìîãàò äà ñå
ïðåâèøàâàò îãðàíè÷åíèÿòà çà âðåìå íà ïîëåò è äåæóðñòâî èëè íàìàëÿâàíå íà
ïåðèîäè íà ïî÷èâêà è ïðîöåäóðèòå çà äîêëàäâàíå íà òåçè ïðîìåíè.
      8. ÅÊÑÏËÎÀÒÀÖÈÎÍÍÈ ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ
     8.1. Èíñòðóêöèè çà ïîäãîòîâêà íà ïîëåòà. Ñïîðåä ïðèëîæèìîòî çà
åêñïëîàòàöèÿòà:
     8.1.1. Ìèíèìàëíè âèñî÷èíè íà ïîëåòèòå. Îïèñàíèå íà ìåòîäà çà îïðåäåëÿíå
è ïðèëàãàíå íà ìèíèìàëíèòå âèñî÷èíè íà ïîëåò, âêëþ÷èòåëíî:
     (à) Ïðîöåäóðà çà îïðåäåëÿíå íà ìèíèìàëíèòå âèñî÷èíè/åøåëîíè çà ïîëåòè ïî
VFR;
     (b) Ïðîöåäóðà çà îïðåäåëÿíå íà ìèíèìàëíèòå âèñî÷èíè/åøåëîíè çà ïîëåòè ïî
IFR.
     8.1.2. Êðèòåðèè çà îïðåäåëÿíå íà èçïîëçâàåìîñòòà íà ëåòèùàòà.
     8.1.3. Ìåòîäè çà îïðåäåëÿíå åêñïëîàòàöèîííèÿ ìèíèìóì íà ëåòèùàòà. Ìåòîä
çà îïðåäåëÿíå íà åêñïëîàòàöèîííèÿ ìèíèìóì çà ïîëåòè ïî IFR ñúãëàñíî JAR-OPS
×àñò 3 ïîäðàçäåë Å. Òðÿáâà äà ñå ïîñî÷àò ïðîöåäóðèòå çà îïðåäåëÿíå íà
âèäèìîñòòà è/èëè äàëå÷èíàòà íà âèäèìîñò íà ïîëîñàòà è íà ïðèëîæèìîñòòà íà
ôàêòè÷åñêà âèäèìîñò, îïðåäåëåíà îò ïèëîòèòå, ñúîáùàâàíàòà âèäèìîñò è
ñúîáùàâàíàòà äàëå÷èíà íà âèäèìîñò íà ïîëîñàòà.
     8.1.4. Åêñïëîàòàöèîíåí ìèíèìóì ïî ìàðøðóò çà ïîëåòè ïî VFR èëè ÷àñòè îò
ïîëåòà ïî VFR è, ïðè èçïîëçâàíå íà åäíîìîòîðíè âåðòîëåòè, èíñòðóêöèèòå çà
èçáîð íà ìàðøðóò ïî âúâ âðúçêà ñ íàëè÷èåòî íà ïëîùàäêè, ïîçâîëÿâàùè áåçîïàñíî
ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
     8.1.5. Ïðåäñòàâÿíå è ïðèëàãàíå íà åêñïëîàòàöèîííèòå ìèíèìóìè íà ëåòèùàòà
è ïî ìàðøðóò.
     8.1.6. Èíòåðïðåòàöèÿ íà ìåòåîðîëîãè÷íàòà èíôîðìàöèÿ. Îáÿñíèòåëåí
ìàòåðèàë ïî äåêîäèðàíå íà ÌÅÒ ïðîãíîçè è ÌÅÒ ñúîáùåíèÿ çà çîíàòà íà ïîëåòèòå,
âêëþ÷èòåëíî èíòåðïðåòàöèÿ íà óñëîâíèòå èçðàçè.
     8.1.7. Îïðåäåëÿíå íà êîëè÷åñòâîòî ãîðèâî, ìàñëî è âîäåí ìåòàíîë íà áîðäà.
Ìåòîäèòå, ïî êîèòî ñå îïðåäåëÿò íåîáõîäèìèòå êîëè÷åñòâà ãîðèâî, ìàñëî è âîäåí
ìåòàíîë, ñå îïðåäåëÿò è ñå íàáëþäàâàò â ïîëåò. Òîçè ðàçäåë òðÿáâà äà âêëþ÷âà
è èíñòðóêöèè ïî èçìåðâàíå è ðàçïðåäåëåíèå íà ïðåâîçâàíèòå òå÷íîñòè íà áîðäà.
Òàêèâà èíñòðóêöèè òðÿáâà äà îò÷èòàò îáñòîÿòåëñòâàòà, êîèòî áèõà ìîãëè äà
âúçíèêíàò ïî âðåìå íà ïîëåò, âêëþ÷èòåëíî âúçìîæíîñòòà íà ïðåïëàíèðàíå â ïîëåò
è îòêàç íà åäíà èëè ïîâå÷å ñèëîâè óñòàíîâêè íà âåðòîëåòà. Ñèñòåìàòà çà
ïîääðúæêà íà îò÷åòíîñòòà çà ãîðèâîòî è ìàñëàòà ñúùî òðÿáâà äà ñå îïèøå.
     8.1.8. Ìàñà è öåíòðîâêà.
Îáùè ïðèíöèïè çà ìàñà è öåíòðîâêà, âêëþ÷èòåëíî:
     (à) Îïðåäåëåíèÿ;
     (b) Ìåòîäè, ïðîöåäóðè è îòãîâîðíîñòè çà ïîäãîòîâêà è ïðèåìàíå íà
èç÷èñëåíèÿ çà ìàñàòà è öåíòðîâêàòà;
     (ñ) Ïîëèòèêàòà çà èçïîëçâàíå íà ñòàíäàðòíè è/èëè ôàêòè÷åñêè ìàñè;
     (d) Ìåòîäà çà îïðåäåëÿíå íà ïðèëîæèìàòà ìàñà íà ïúòíèöè, áàãàæ è òîâàð;
     (å) Ïðèëîæèìè ìàñè íà ïúòíèöè, áàãàæ è òîâàð çà ðàçëè÷íè âèäîâå ïîëåòè è
òèïîâå âåðòîëåòè;
     (f) Îáùè óêàçàíèÿ è èíôîðìàöèÿ, íåîáõîäèìè çà ïðîâåðêà íà ðàçëè÷íèòå
âèäîâå èçïîëçâàíè äîêóìåíòè çà ìàñà è áàëàíñ;
     (g) Ïðîöåäóðè çà ïðîìåíè â ïîñëåäíàòà ìèíóòà;
     (h) Îòíîñèòåëíî òåãëî íà ãîðèâî, ìàñëî è âîäà ñ ìåòàíîë ;
     (i) Ïîëèòèêà/ïðîöåäóðè çà íàñòàíÿâàíå íà ïúòíèöèòå;
     (j) Ñòàíäàðòíè ïëàíîâå çà òîâàðåíå.
     8.1.9. Ïîëåòåí ïëàí ÐÂÄ.
     Ïðîöåäóðè è îòãîâîðíîñòè çà ïîäãîòîâêàòà è ïðåäñòàâÿíåòî íà ïîëåòíèÿ
ïëàí íà ñëóæáèòå çà îáñëóæâàíå íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå. Ôàêòîðèòå, êîèòî
òðÿáâà ñå îò÷èòàò, âêëþ÷âàò ïðåäñòàâÿíåòî íà åäèíè÷íè è ïîâòàðÿùè ñå ïîëåòíè
ïëàíîâå.
     8.1.10. Åêñïëîàòàöèîíåí ïîëåòåí ïëàí. Ïðîöåäóðè è îòãîâîðíîñòè çà
ïîäãîòîâêàòà è ïðèåìàíåòî íà åêñïëîàòàöèîííèÿ ïëàí íà ïîëåò. Èçïîëçâàíåòî íà
åêñïëîàòàöèîíåí ïëàí íà ïîëåò òðÿáâà äà áúäå îïèñàíî âêëþ÷èòåëíî ñ ïðèìåðè îò
èçïîëçâàíèòå ôîðìàòè íà åêñïëîàòàöèîííè ïëàíîâå íà ïîëåòà.
     8.1.11. Òåõíè÷åñêè äíåâíèê íà îïåðàòîðà íà âåðòîëåòà. Îòãîâîðíîñòèòå è
èçïîëçâàíåòî íà òåõíè÷åñêèÿ äíåâíèê íà îïåðàòîðà íà âåðòîëåòà òðÿáâà äà áúäàò
îïèñàíè ñ ïðèìåðè çà èçïîëçâàíèÿ ôîðìàò.
     8.1.12. Ñïèñúê íà äîêóìåíòèòå, ôîðìóëÿðèòå è äîïúëíèòåëíàòà èíôîðìàöèÿ,
êîÿòî òðÿáâà äà ñå íîñè íà áîðäà íà âåðòîëåòà.
     8.2. Èíñòðóêöèè çà îáñëóæâàíå íà çåìÿòà
     8.2.1. Ïðîöåäóðè íà ïðåçàðåæäàíå. Îïèñàíèå íà ïðîöåäóðèòå íà çàðåæäàíå ñ
ãîðèâî âêëþ÷èòåëíî:
     (à) Ìåðêè çà áåçîïàñíîñò ïî âðåìå íà çàðåæäàíå è èçòî÷âàíå íà ãîðèâî,
âêëþ÷èòåëíî, êîãàòî âèòëàòà ñå âúðòÿò, äâèãàòåëèòå ðàáîòÿò è êîãàòî ðàáîòè
ñïîìàãàòåëíàòà äâèãàòåëíà óñòàíîâêà (APU/ÂÑÓ);
     (b) Çàðåæäàíå è èçòî÷âàíå íà ãîðèâî ïðè êà÷âàíå íà áîðäà èëè ñëèçàíå íà
ïúòíèöè; è
     (ñ) Ïðåäïàçíè ìåðêè çà èçáÿãâàíå ñìåñâàíåòî íà ãîðèâà.
     8.2.2. Ïðîöåäóðè çà áåçîïàñíîñò ïðè îáðàáîòêà íà âåðòîëåòà, ïúòíèöèòå è
òîâàðèòå. Îïèñàíèå íà ïðîöåäóðèòå çà îáðàáîòêà, êîèòî ùå ñå èçïîëçâàò ïðè
ðàçïðåäåëÿíå íà ìåñòàòà, êà÷âàíå è ñëèçàíå íà ïúòíèöèòå è ïðè òîâàðåíå è
ðàçòîâàðâàíå íà âåðòîëåòà. Òðÿáâà äà ñå ïîñî÷àò äîïúëíèòåëíè ïðîöåäóðè çà
ïîâèøàâàíå íà áåçîïàñíîñòòà, äîêàòî âåðòîëåòúò å íà ïåðîíà. Ïðîöåäóðèòå çà
îáðàáîòêà òðÿáâà äà âêëþ÷âàò:
     (à) Äåöà/áåáåòà, áîëíè ëèöà ñ íàìàëåíà ïîäâèæíîñò;
     (b) Ïðåâîç íà íåäîïóñòèìè ïúòíèöè, äåïîðòèðàíè èëè àðåñòóâàíè;
     (ñ) Ðàçðåøåí ðàçìåð è òåãëî íà ðú÷íèÿ áàãàæ;
     (d) Òîâàðåíå è óêðåïâàíå íà òîâàðèòå ïðåäìåòèòå âúâ âåðòîëåòà;
     (å) Ñïåöèàëíè òîâàðè è êëàñèôèêàöèÿ íà òîâàðíèòå îòñåöè;
     (f) Ðàçïîëàãàíå íà íàçåìíîòî îáîðóäâàíå;
     (g) Ðàáîòàòà ñ âðàòèòå íà âåðòîëåòà;
     (h) Áåçîïàñíîñò íà ïåðîíà, âêëþ÷èòåëíî ïðåäîòâðàòÿâàíå íà ïîæàð è â
çîíèòå íà ðåàêòèâíàòà ñòðóÿ è çàñìóêâàíåòî;
     (i) Ïðîöåäóðè ïðè ïóñêàíå íà äâèãàòåëèòå, ïîòåãëÿíå îò ïåðîíà è
ïðèñòèãàíå;
     (j) Îáñëóæâàíå íà âåðòîëåòèòå; è
     (k) Äîêóìåíòè è ôîðìóëÿðè çà îáðàáîòâàíå íà âåðòîëåòà;
     (l) Çàåìàíå íà ñåäàëêà âúâ âåðòîëåòà îò ïîâå÷å îò åäèí ïúòíèê.
     8.2.3. Ïðîöåäóðè íà îòêàç íà êà÷âàíå íà áîðäà. Ïðîöåäóðè çà ãàðàíòèðàíå,
÷å ëèöàòà, êîèòî èçãëåæäàò óïîåíè èëè äåìîíñòðèðàò ñ äåéñòâèÿ, èëè èìàò
ôèçè÷åñêà èíäèêàöèÿ, ÷å ñà ïîä âëèÿíèåòî íà íàðêîòèöè, äà íå áúäàò êà÷åíè íà
áîðäà, îñâåí àêî òîâà ñà ìåäèöèíñêè ïàöèåíòè ñ ïîäõîäÿù íàäçîð.
     8.2.4. Îòñòðàíÿâàíå íà ëåäà è ïðîòèâîîáëåäåíèòåëíà îáðàáîòêà íà çåìÿòà.
Îïèñàíèå íà ïîëèòèêàòà è ïðîöåäóðèòå çà îòñòðàíÿâàíå íà ëåäà è
ïðîòèâîîáëåäåíèòåëíà îáðàáîòêà íà âåðòîëåòà. Òîâà òðÿáâà äà âêëþ÷âà îïèñàíèÿ
íà âèäîâåòå è âëèÿíèåòî íà îáëåäåíÿâàíåòî è äðóãèòå çàìúðñÿâàíèÿ íà
âåðòîëåòèòå, êîãàòî ñà íàìÿñòî, ïî âðåìå íà äâèæåíèå ïî çåìÿòà è ïðè
èçëèòàíå. Îñâåí òîâà òðÿáâà äà èìà îïèñàíèå íà âèäîâåòå òå÷íîñòè,
âêëþ÷èòåëíî:
     (à) Ñîáñòâåíè èëè òúðãîâñêè íàçâàíèÿ;
     (b) Õàðàêòåðèñòèêè;
     (ñ) Âëèÿíèå âúðõó õàðàêòåðèñòèêèòå íà âåðòîëåòà;
     (d) Ñðîê íà äåéñòâèå; è
     (å) Ïðåäïàçíè ìåðêè ïðè óïîòðåáà.
     8.3. Ëåòàòåëíè ïðîöåäóðè
     8.3.1. Ïîëèòèêà ïî VFR/IFR. Îïèñàíèå íà ïîëèòèêàòà çà ðàçðåøàâàíå
ïîëåòèòå äà ñå èçâúðøâàò ïî VFR èëè èçèñêâàíå ïîëåòèòå äà ñå èçâúðøâàò ïî
IFR, èëè ïðåìèíàâàíå îò åäèíèÿ âèä ïîëåòè êúì äðóãèÿ.
     8.3.2. Íàâèãàöèîííè ïðîöåäóðè. Îïèñàíèå íà âñè÷êè íàâèãàöèîííè
ïðîöåäóðè, ñâúðçàíè ñ âèäîâåòå è çîíèòå çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòèòå. Òðÿáâà äà
ñå èìà ïðåäâèä:
     (à) Ñòàíäàðòíèòå íàâèãàöèîííè ïðîöåäóðè, âêëþ÷èòåëíî ïîëèòèêà çà èçïúëíåíèå
íà íåçàâèñèìè êðúñòîñàíè ïðîâåðêè íà âúâåæäàíèÿòà ÷ðåç êëàâèàòóðà, êîãàòî
òå çàñÿãàò ìàðøðóòà íà ïîëåòà íà âåðòîëåòà;
     (b) Íàâèãàöèÿ MNPS è POLAR (ïîëÿðíà) íàâèãàöèÿ è íàâèãàöèÿ â äðóãè
îáîçíà÷åíè ðàéîíè;
     (ñ) RNAV. Îïèñàíèå íà ñúîòâåòíèòå ïðîöåäóðè çà RNAV (çîíàëíà íàâèãàöèÿ),
îïèñàíè â ÷àñò Ñ;
     (d) Ïðåïëàíèðàíå â ïîëåò; è
     (å) Ïðîöåäóðè â ñëó÷àé íà âëîøàâàíå íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà íÿêîÿ
ñèñòåìà.
     8.3.3. Ïðîöåäóðè íà íàñòðîéâàíå íà âèñîòîìåðèòå.
     8.3.4. Óñòðîéñòâî çà ãëàñîâî ïðåäóïðåæäåíèå.
     8.3.5. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî.
     8.3.6. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî.
     8.3.7. Ïîëèòèêà è ïðîöåäóðè çà óïðàâëåíèå íà ãîðèâîòî â ïîëåò.
     8.3.8. Íåáëàãîïðèÿòíè è ïîòåíöèàëíî îïàñíè àòìîñôåðíè óñëîâèÿ. Ïðîöåäóðè
ïðè ïîëåòè âúâ è/èëè íåáëàãîïðèÿòíè è ïîòåíöèàëíî îïàñíè àòìîñôåðíè óñëîâèÿ,
âêëþ÷èòåëíî:
     (à) Ãðúìîòåâè÷íà áóðÿ;
     (b) Óñëîâèÿ íà îáëåäåíÿâàíå;
     (ñ) Òóðáóëåíöèÿ;
     (d) Ñðåç íà âÿòúðà;
     (å) Ñòðóéíî òå÷åíèå;
     (f) Îáëàöè âóëêàíè÷åí ïðàõ;
     (g) Ñèëíè âàëåæè;
     (h) Ïÿñú÷íè áóðè;
     (i) Ïëàíèíñêè âúëíè; è
     (j) Çíà÷èòåëíè òåìïåðàòóðíè èíâåðñèè.
     8.3.9. Ïîïúòíà ñòðóÿ è ïàäàùà ñòðóÿ îò íîñåùèÿ âèíò.
     Ðàçäåëÿíå íà ïîïúòíàòà ñòðóÿ è ïàäàùàòà ñòðóÿ íà âèíòà, êàòî ñå îò÷èòà
òèïúò íà âåðòîëåòà, âåòðîâèòå óñëîâèÿ è ðàçïîëîæåíèåòî íà FATO.
     8.3.10. ×ëåíîâåòå íà åêèïàæà íà ðàáîòíèòå ñè ìåñòà. Èçèñêâàíèÿòà çà
÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà äà çàåìàò ñâîèòå ìåñòà èëè ñåäàëêè ïî âðåìå íà
ðàçëè÷íèòå åòàïè íà ïîëåòà èëè êîãàòî ñå ñ÷èòà çà íóæíî â èíòåðåñ íà
áåçîïàñíîñòòà.
     8.3.11. Èçïîëçâàíå íà ïðåäïàçíè êîëàíè îò åêèïàæà è ïúòíèöèòå.
Èçèñêâàíèÿòà çà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà è ïúòíèöèòå äà èçïîëçâàò ïðåäïàçíè
êîëàíè è/èëè ñáðóÿ ïðè ðàçëè÷íèòå åòàïè íà ïîëåòà èëè êîãàòî ñå ñ÷èòà çà
íóæíî â èíòåðåñ íà áåçîïàñíîñòòà.
     8.3.12. Äîñòúï äî êàáèíàòà íà åêèïàæà. Óñëîâèÿòà çà äîñòúï â êàáèíàòà íà
åêèïàæà íà ëèöà, êîèòî íå ñà îò ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ. Ïîëèòèêàòà îòíîñíî äîñòúïà
íà èíñïåêòîðè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ òðÿáâà äà ñå âêëþ÷è.
     8.3.13. Èçïîëçâàíå íà ñâîáîäíè ñåäàëêè íà åêèïàæà. Óñëîâèÿòà è
ïðîöåäóðèòå çà ïîëçâàíå íà ñâîáîäíè ñåäàëêè íà åêèïàæà.
     8.3.14. Çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò îò ÷ëåí íà åêèïàæà. Ïðîöåäóðèòå, êîèòî
òðÿáâà äà ñå ïðèëàãàò â ñëó÷àé íà çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò îò ÷ëåíîâå íà
åêèïàæà â ïîëåò. Òðÿáâà äà ñå âêëþ÷àò ñúùî ïðèìåðè íà âèäîâåòå çàãóáà íà
ðàáîòîñïîñîáíîñò è ñðåäñòâàòà íà ðàçïîçíàâàíåòî èì.
     8.3.15. Èçèñêâàíèÿ çà áåçîïàñíîñò â êàáèíàòà. Ïðîöåäóðèòå òðÿáâà äà
îáõâàùàò:
     (à) Ïîäãîòîâêà íà êàáèíàòà çà ïîëåò, èçèñêâàíèÿ â ïîëåò è ïîäãîòîâêàòà
çà êàöàíå, âêëþ÷èòåëíî îáåçîïàñÿâàíå íà êàáèíàòà è êóõíÿòà;
     (b) Ïðîöåäóðè çà îñèãóðÿâàíå ïúòíèöèòå äà ñåäíàò òàì, êúäåòî ñå èçèñêâà
â ñëó÷àé íà àâàðèéíà ñèòóàöèÿ, òàêà ÷å äà èì ñå ïîìîãíå íàé-äîáðå è äà íå
ïðå÷àò íà åâàêóàöèÿòà îò âåðòîëåòà;
     (ñ) Ïðîöåäóðè, êîèòî äà ñå ïðèëàãàò ïðè êà÷âàíå è ñëèçàíå íà ïúòíèöèòå
îò âåðòîëåòà;
     (d) Ïðîöåäóðè ïðè çàðåæäàíå/èçòî÷âàíå íà ãîðèâî ñ êà÷âàùè ñå èëè ñëèçàùè
ïúòíèöè; è
     (å) Ïóøåíå íà áîðäà.
     8.3.16. Ïðîöåäóðè çà èíñòðóêòàæ íà ïúòíèöèòå. Ñúäúðæàíèåòî, ñðåäñòâàòà è
âðåìåòî íà èíñòðóêòàæ íà ïúòíèöèòå ñúãëàñíî JAROPS 3.285.
     8.3.17. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî.
     8.4. Ïîëåòè âúâ âñÿêàêâè ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ. Îïèñàíèå íà
åêñïëîàòàöèîííèòå ïðîöåäóðè, ñâúðçàíè ñ îïåðàöèè ïðè âñÿêàêâè ìåòåîðîëîãè÷íè
óñëîâèÿ. (Âæ. JAR-OPS ×àñò 3 ïîäðàçäåëè D è E.)
     8.5. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî.
     8.6. Èçïîëçâàíå íà Ñïèñúêà çà ìèíèìàëíîòî îáîðóäâàíå è íà Ñïèñúêà íà
äîïóñòèìèòå îòêëîíåíèÿ.
     8.7. Íåòúðãîâñêè ïîëåòè.
      Ïðîöåäóðè è îãðàíè÷åíèÿ çà:
     (à) Òðåíèðîâú÷íè ïîëåòè;
     (b) Èçïèòàòåëíè ïîëåòè;
     (ñ) Ïîëåòè çà äîñòàâêà;
     (d) Ïîëåòè çà ïðåõâúðëÿíå;
     (å) Äåìîíñòðàöèîííè ïîëåòè; è
     (f) Ïîëåòè çà ïðåáàçèðàíå, âêëþ÷èòåëíî êàêâè õîðà ìîãàò äà áúäàò
ïðåâîçâàíè ïðè òàêèâà ïîëåòè.
     8.8. Èçèñêâàíèÿ çà êèñëîðîä
     8.8.1. Îáÿñíåíèå íà óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî êèñëîðîäúò òðÿáâà äà áúäå
äîñòàâåí è èçïîëçâàí.
     8.8.2. Èçèñêâàíèÿ çà êèñëîðîä çà:
     (à) Ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ;
     (b) Êàáèííèÿ åêèïàæ; è
     (ñ) Ïúòíèöèòå.
      9. ÎÏÀÑÍÈ ÒÎÂÀÐÈ È ÎÐÚÆÈß
     9.1. Èíôîðìàöèÿ, èíñòðóêöèè è îáùè íàñîêè ïî ïðåâîçà íà îïàñíè òîâàðè,
âêëþ÷èòåëíî:
     (à) Ïîëèòèêàòà íà îïåðàòîðà ïî ïðåâîçà íà îïàñíè òîâàðè;
     (b) Íàñîêè ïî èçèñêâàíèÿòà çà ïðèåìàíå è ïîñòàâÿíå íà åòèêåòè,
îáðàáîòêà, ñêëàäèðàíå è ðàçäåëÿíå íà îïàñíèòå òîâàðè;
     (ñ) Ïðîöåäóðè çà äåéñòâèÿ ïðè àâàðèéíè ñèòóàöèè;
     (d) Çàäúëæåíèÿ íà öåëèÿ ó÷àñòâàù ïåðñîíàë ñúãëàñíî JAR-OPS 3.1215; è
     (å) Èíñòðóêöèè ïî ïðåâîç íà ñëóæèòåëè íà îïåðàòîðà.
     9.2. Óñëîâèÿ çà ïðåâîç íà áîéíî è ñïîðòíî îðúæèå è áîéíè è ñïîðòíè
áîåïðèïàñè.
      10. ÑÈÃÓÐÍÎÑÒ
     10.1. Íåñåêðåòíè èíñòðóêöèè è íàñîêè ïî ñèãóðíîñòòà, êîèòî ìîãàò äà
âêëþ÷âàò ïðàâîìîùèÿòà è îòãîâîðíîñòèòå íà åêñïëîàòàöèîííèÿ ïåðñîíàë. Ñúùî
òàêà òðÿáâà äà ñå âêëþ÷àò ïîëèòèêè è ïðîöåäóðè îáðàáîòêà è çà äîêëàäâàíå íà
ïðåñòúïëåíèÿ íà áîðäà, êàòî íåçàêîííà íàìåñà, ñàáîòàæ, áîìáåíè çàïëàõè è
îòâëè÷àíå.
     10.2. Îïèñàíèå íà ïðåâàíòèâíèòå ìåðêè çà ñèãóðíîñò è îáó÷åíèå.
     Çàáåëåæêà: ×àñòè îò èíñòðóêöèèòå ïî ñèãóðíîñòòà è íàñîêèòå ìîãàò äà
áúäàò ñåêðåòíè.
      11. ÎÁÐÀÁÎÒÊÀ, ÓÂÅÄÎÌßÂÀÍÅ È ÄÎÊËÀÄÂÀÍÅ ÍÀ ÑÚÁÈÒÈß
     Ïðîöåäóðè çà îáðàáîòêà, óâåäîìÿâàíå è äîêëàäâàíå íà ñúáèòèÿ.
     Òîçè ðàçäåë òðÿáâà äà âêëþ÷âà:
     (à) Îïðåäåëåíèå çà ñúáèòèÿòà è íà ñúîòâåòíèòå îòãîâîðíîñòè íà âñè÷êè
ó÷àñòâàùè ëèöà;
     (b) Îáðàçöè íà ôîðìóëÿðèòå çà äîêëàäâàíå íà âñè÷êè âèäîâå ñúáèòèÿ (èëè
êîïèÿ îò ñàìèòå ôîðìóëÿðè), èíñòðóêöèè çà ïîïúëâàíå, àäðåñ, íà êîéòî äà ñå
ïðàùàò, è ðàçðåøåíîòî âðåìå çà èçïúëíåíèå;
     (ñ) Â ñëó÷àé íà ïðîèçøåñòâèå - îïèñàíèå êîè îòäåëè íà àâèîêîìïàíèÿòà,
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ è äðóãè îðãàíèçàöèè òðÿáâà äà áúäàò
óâåäîìåíè, êàê äà ñå íàïðàâè òîâà è â êàêâà ïîñëåäîâàòåëíîñò;
     (d) Ïðîöåäóðè çà óñòíî îïîâåñòÿâàíå íà ñëóæèòåëèòå îò ÐÂÄ çà èíöèäåíòè ñ
ACAS RA, çàïëàõè îò ïòèöè, îïàñíè òîâàðè è îïàñíè óñëîâèÿ;
     (å) Ïðîöåäóðè ïî èçïðàùàíå íà ïèñìåíè äîêëàäè çà èíöèäåíòè âúâ
âúçäóøíîòî äâèæåíèå, ACAS RA, ñáëúñêâàíå ñ ïòèöè, èíöèäåíòè èëè àâàðèè ñ
îïàñíè òîâàðè è íåçàêîííà íàìåñà;
     (f) Ïðîöåäóðèòå çà äîêëàäâàíå äà îñèãóðÿâàò ñúîòâåòñòâèå ñ JAROPS
3.085(b) and 3.420. Òåçè ïðîöåäóðè òðÿáâà äà âêëþ÷âàò âúòðåøíè ïðîöåäóðè çà
äîêëàäâàíå íà ñëó÷àè ïî áåçîïàñíîñòòà, êîèòî äà ñå ñïàçâàò îò ÷ëåíîâåòå íà
åêèïàæà è êîèòî äà ãàðàíòèðàò íåçàáàâíîòî èíôîðìèðàíå íà êîìàíäèðà çà âñåêè
èíöèäåíò, êîéòî å çàïëàøèë èëè ìîæå äà çàïëàøè áåçîïàñíîñòòà ïî âðåìå íà
ïîëåò, è òîé äà ðàçïîëàãà ñ öÿëàòà èíôîðìàöèÿ ïî âúïðîñà.
      12. ÏÐÀÂÈËÀ ÇÀ ÏÎËÅÒÈ
     Ïðàâèëàòà çà ïîëåòè, âêëþ÷èòåëíî:
     (à) Ïðàâèëà çà âèçóàëíè ïîëåòè è çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè;
     (b) Òåðèòîðèàëíî ïðèëîæåíèå íà Ïðàâèëàòà çà ïîëåòè;
     (ñ) Êîìóíèêàöèîííè ïðîöåäóðè, âêëþ÷èòåëíî ïðîöåäóðè ïðè îòêàç íà
ñâðúçêàòà;
     (d) Èíôîðìàöèÿ è èíñòðóêöèè çà ïðåõâàùàíå íà ãðàæäàíñêè âåðòîëåòè;
     (å) Îáñòîÿòåëñòâàòà, ïðè êîèòî äà ñå ïîääúðæà ðàäèîïðîñëóøâàíå;
     (f) Ñèãíàëè;
     (g) Ñèñòåìà çà îò÷èòàíå íà âðåìåòî, èçïîëçâàíà ïðè ïîëåòè;
     (h) Ðàçðåøåíèÿ îò ÐÂÄ, ñïàçâàíå íà ïîëåòíèÿ ïëàí è äîêëàäâàíå íà
ìÿñòîòî;
     (i) Âèçóàëíè ñèãíàëè çà ïðåäóïðåæäåíèå íà âåðòîëåò íàðóøèòåë, êîéòî å
èëè ñå êàíè äà âëåçå â îãðàíè÷åíà, çàáðàíåíà èëè îïàñíà çîíà;
     (j) Ïðîöåäóðè çà ïèëîòè, íàáëþäàâàùè ïðîèçøåñòâèå èëè ïîëó÷àâàùè ñèãíàë
çà áåäñòâèå;
     (k) Íàçåìíè/âúçäóøíè âèçóàëíè êîäîâå çà ïîëçâàíå îò îöåëåëè, îïèñàíèå è
èçïîëçâàíå íà ñèãíàëíè ñðåäñòâà; è
     (l) Ñèãíàëè çà áåäñòâèå è èçâúíðåäíè ñèòóàöèè.
      13. ËÈÇÈÍÃ
     Îïèñàíèå íà åêñïëîàòàöèîííèòå óñëîâèÿ çà ëèçèíã, ñúîòâåòíèòå ïðîöåäóðè è
îòãîâîðíîñòè ïî óïðàâëåíèåòî.
     B. ÂÚÏÐÎÑÈ ÏÎ ÅÊÑÏËÎÀÒÀÖÈßÒÀ ÍÀ ÂÅÐÒÎËÅÒÀ ÑÂÚÐÇÀÍÈ Ñ ÒÈÏÀ
     Îò÷èòàíå íà ðàçëèêèòå ìåæäó òèïîâåòå è âàðèàíòèòå íà òèïîâåòå ïîä
ñëåäíèòå çàãëàâèÿ:
      0. ÎÁÙÀ ÈÍÔÎÐÌÀÖÈß È ÌÅÐÍÈ ÅÄÈÍÈÖÈ
     0.1. Îáùà èíôîðìàöèÿ
     (íàïðèìåð ðàçìåðè íà âåðòîëåòà), âêëþ÷èòåëíî îïèñàíèå íà ìåðíèòå
åäèíèöè, èçïîëçâàíè ïðè åêñïëîàòàöèÿòà íà âúïðîñíèÿ òèï âåðòîëåò è òàáëèöè çà
ïðåâðúùàíå.
      1. ÎÃÐÀÍÈ×ÅÍÈß
     1.1. Îïèñàíèå íà ñåðòèôèöèðàíèòå îãðàíè÷åíèÿ è ïðèëîæèìèòå
åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ, âêëþ÷èòåëíî:
     (à) Ñåðòèôèêàöèîíåí ñòàòóñ (íàïð. JAR-27, JAR-29, ICAO Àíåêñ 16 (JAR-34
è JAR-36 è ò.í.)
     (b) Êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè çà âñåêè òèï âåðòîëåò,
âêëþ÷èòåëíî ïðåäñòàâÿíå ñ êàðòèíêè;
     (ñ) Âèäîâå ïîëåòè, êîèòî ñà îäîáðåíè (íàïð. ïî IFR/VFR, CAT II/III, RNP,
ïîëåòè â èçâåñòíè óñëîâèÿ íà îáëåäåíÿâàíå è äð.);
     (d) Ñúñòàâ íà åêèïàæà;
     (å) Ìàñà è öåíòðîâêà;
     (f) Îãðàíè÷åíèÿ íà ñêîðîñòòà;
     (g) Äèàïàçîí íà åêñïëîàòàöèîííèòå ðåæèìè;
     (h) Îãðàíè÷åíèÿ ïî âÿòúð;
     (i) Îãðàíè÷åíèÿ íà õàðàêòåðèñòèêèòå çà ïðèëîæèìèòå êîíôèãóðàöèè;
     (j) Íàêëîí;
     (k) Çàìúðñÿâàíå íà ïëàíåðà;
     (l) Ñèñòåìíè îãðàíè÷åíèÿ.
      2. ÀÂÀÐÈÉÍÈ ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ
     2.1. Àâàðèéíè ïðîöåäóðè è çàäúëæåíèÿ, âúçëîæåíè íà åêèïàæà, ñúîòâåòíèòå
êîíòðîëíè ñïèñúöè, ñèñòåìàòà çà ïîëçâàíå íà êîíòðîëíèòå ñïèñúöè è äåêëàðàöèÿ
çà íåîáõîäèìèòå êîîðäèíàöèîííè ïðîöåäóðè ìåæäó ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ è äðóãèòå
÷ëåíîâå íà åêèïàæà, ïðè ñúçäàâàíåòî è èçïîëçâàíåòî íà êîèòî òðÿáâà äà ñå
îò÷èòàò ÷îâåøêèòå ôàêòîðè è ïðèíöèïèòå íà óïðàâëåíèåòî íà ðåñóðñèòå íà
åêèïàæà. Íåîáõîäèìî å äà ñå âêëþ÷àò ñëåäíèòå àâàðèéíè ïðîöåäóðè è çàäúëæåíèÿ:
     (à) Çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò îò åêèïàæà;
     (b) Òðåíèðîâêè çà äåéñòâèÿ ïðè ïîæàð è äèì;
     (ñ) Óäàðè îò ìúëíèè;
     (d) Êîìóíèêàöèè ïðè áåäñòâèå è àëàðìèðàíå íà îðãàíèòå íà ÐÂÄ çà
îáñòàíîâêàòà;
     (e) Îòêàç íà äâèãàòåë;
     (f) Îòêàçè íà ñèñòåìè;
     (g) Íàñî÷âàíå çà îòêëîíåíèå â ñëó÷àé íà ñåðèîçåí òåõíè÷åñêè îòêàç;
     (h) Ïðåäóïðåæäåíèå AVAD;
     (i) Ñðåç íà âÿòúðà;
     (j) Àâàðèéíî êàöàíå íà ñóøà/íà âîäà.
      3. ÍÎÐÌÀËÍÈ ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ
     3.1. Íîðìàëíèòå ïðîöåäóðè è çàäúëæåíèÿ, âúçëîæåíè íà åêèïàæà,
ñúîòâåòíèòå êîíòðîëíè ñïèñúöè, ñèñòåìà çà ïîëçâàíå íà êîíòðîëíèòå ñïèñúöè è
äåêëàðàöèÿ çà íåîáõîäèìèòå êîîðäèíàöèîííè ïðîöåäóðè ìåæäó ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ è
êàáèííèÿ åêèïàæ.
     Íåîáõîäèìî å äà ñå âêëþ÷àò ñëåäíèòå íîðìàëíè ïðîöåäóðè è çàäúëæåíèÿ:
     (à) Ïðåäè ïîëåò;
     (b) Ïðåäè çàìèíàâàíå;
     (ñ) Íàñòðîéêà è ïðîâåðêà íà âèñîòîìåðèòå;
     (à) Ðóëèðàíå, èçëèòàíå è íàáèðàíå íà âèñî÷èíà;
     (å) Íàìàëÿâàíå íà øóìà;
     (f) Êðåéñåðñêè ïîëåò è ñíèæàâàíå;
     (g) Çàõîä, ïîäãîòîâêà çà êàöàíå è èíñòðóêòàæ;
     (h) Çàõîä ïî VFR;
     (i) Çàõîä ïî IFR;
     (j) Âèçóàëåí çàõîä è ïîëåò ïî êðúãà;
     (ê) Ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã;
     (l) Íîðìàëíî êàöàíå;
     (m) Ñëåä êàöàíå.
      4. ÅÊÑÏËÎÀÒÀÖÈÎÍÍÈ ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ
     4.0. Òåõíè÷åñêèòå äàííè òðÿáâà äà ñå ïðåäîñòàâÿò âúâ ôîðìà, êîÿòî äà
ìîæå äà ñå èçïîëçâà áåç çàòðóäíåíèÿ.
     4.1. Òåõíè÷åñêè äàííè.
     Ìàòåðèàë çà õàðàêòåðèñòèêèòå, êîéòî äàâà íåîáõîäèìèòå äàííè çà ñïàçâàíå
íà èçèñêâàíèÿòà êúì âúçìîæíîñòèòå, ïðåäïèñàíè â ïîäðàçäåëè F, G, H è I.
     4.2. Àêî â îäîáðåíîòî Ðúêîâîäñòâî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà
ëèïñâàò òåõíè÷åñêèòå äàííè, êîèòî ñå èçèñêâàò çà ñúîòâåòíèÿ êëàñ
õàðàêòåðèñòèêè, òîãàâà òðÿáâà äà ñå âêëþ÷àò äðóãè äàííè, êîèòî äà ñà
ïðèåìëèâè çà âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Êàòî àëòåðíàòèâà
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè ìîæå äà ñúäúðæà êðúñòîñàíè ñïðàâêè çà
îäîáðåíèòå äàííè â ÐËÅ íà âåðòîëåòà, êîãàòî íå ñå î÷àêâà òåçè äàííè äà áúäàò
èçïîëçâàíè ÷åñòî èëè ïðè àâàðèéíà îáñòàíîâêà.
      5. ÌÀÑÀ È ÁÀËÀÍÑÈÐÎÂÊÀ
     Èíñòðóêöèè è äàííè çà èç÷èñëåíèå íà ìàñàòà è áàëàíñà, âêëþ÷èòåëíî:
     (à) Ñèñòåìà íà èç÷èñëåíèå (íàïðèìåð èíäåêñíà ñèñòåìà);
     (b) Èíôîðìàöèÿ è èíñòðóêöèè çà ïîïúëâàíå íà äîêóìåíòàöèÿòà çà ìàñà è
áàëàíñèðîâêà, âêëþ÷èòåëíî íà ðúêà è ñ êîìïþòúð;
     (ñ) Îãðàíè÷åíèÿ íà ìàñèòå è öåíòðîâå íà òåæåñòòà ïî òèïîâå, âàðèàíòè èëè
îòäåëíè âåðòîëåòè, èçïîëçâàíè îò îïåðàòîðà; è
     (d) Ñóõà åêñïëîàòàöèîííà ìàñà è ñúîòâåòåí öåíòúð íà òåæåñòòà èëè èíäåêñ.
      6. ÒÎÂÀÐÅÍÅ
     Ïðîöåäóðè è îñèãóðÿâàíå íà òîâàðåíåòî è çàêðåïâàíåòî íà òîâàðà âúâ
âåðòîëåòà.
      7. ÏËÀÍÈÐÀÍÅ ÍÀ ÏÎËÅÒÀ
     7.1. Äàííè è èíñòðóêöèè çà ïëàíèðàíå ïðåäè ïîëåò è â ïîëåò. Êîãàòî å
ïðèëîæèìî, òðÿáâà äà ñå âêëþ÷àò ïðîöåäóðè çà ïîëåò ñ íåðàáîòåù(è) äâèãàòåë(è)
è ïîëåòè äî èçîëèðàíè âåðòîëåòíè ëåòèùà.
     7.2. Ìåòîäúò çà èç÷èñëåíèå íà ãîðèâîòî, íåîáõîäèìî çà ðàçëè÷íèòå åòàïè
îò ïîëåòà ñúãëàñíî JAR-OPS 3.255.
      8. ÑÏÈÑÚÊ ÍÀ ÎÒÊËÎÍÅÍÈßÒÀ ÎÒ ÊÎÍÔÈÃÓÐÀÖÈßÒÀ
Ñïèñúöè íà îòêëîíåíèÿ îò êîíôèãóðàöèÿòà (Configuration Deviation List(s) -
CDL), àêî ñà îñèãóðåíè îò ïðîèçâîäèòåëÿ ñ îò÷èòàíå íà òèïîâåòå è âàðèàíòèòå
íà âåðòîëåòèòå â åêñïëîàòàöèÿ, âêëþ÷èòåëíî ïðîöåäóðèòå çà âåðòîëåò, êîéòî ñå
èçïðàùà â ïîëåò ñïîðåä óñëîâèÿòà íà íåãîâèÿ CDL.
      9. ÑÏÈÑÚÊ ÍÀ ÌÈÍÈÌÀËÍÎÒÎ ÎÁÎÐÓÄÂÀÍÅ
     Ñïèñúê íà ìèíèìàëíîòî îáîðóäâàíå (Minimum Equipment List MEL), ñ
îò÷èòàíå òèïîâåòå è âàðèàíòè íà âåðòîëåòà â åêñïëîàòàöèÿ è âèäîâåòå/çîíèòå íà
ïîëåòèòå. MEL òðÿáâà äà âêëþ÷âà íàâèãàöèîííîòî îáîðóäâàíå è äà îò÷èòà
íåîáõîäèìèòå íàâèãàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè çà ìàðøðóòà è çîíàòà íà ïîëåòèòå.
      10. ÀÂÀÐÈÉÍÎ-ÑÏÀÑÈÒÅËÍÈ ÑÐÅÄÑÒÂÀ, ÂÊËÞ×ÈÒÅËÍÎ ÊÈÑËÎÐÎÄ
     10.1. Ñïèñúê íà àâàðèéíîñïàñèòåëíèòå ñðåäñòâà, êîåòî òðÿáâà äà ñå íîñè
íà áîðäà çà èçïúëíÿâàíèòå ìàðøðóòè è ïðîöåäóðè íà ïðîâåðêà íà ãîäíîñòòà íà
îáîðóäâàíåòî ïðåäè èçëèòàíå. Ñúùî òðÿáâà äà ñå âêëþ÷àò èíñòðóêöèè çà ìåñòàòà,
äîñòúïà è ïîëçâàíåòî íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå è ñúîòâåòíèòå
ñïèñúöè çà èçâúðøâàíå íà ïðîâåðêà.
     10.2. Ïðîöåäóðàòà çà îïðåäåëÿíå íà êîëè÷åñòâîòî íà íåîáõîäèìèÿ è
íàëè÷íèÿ êèñëîðîä. Ïðîôèë íà ïîëåòà è áðîé íà ëèöàòà.
      11. ÀÂÀÐÈÉÍÈ ÅÂÀÊÓÀÖÈÎÍÍÈ ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ
     11.1. Èíñòðóêöèÿ çà ïîäãîòîâêà çà àâàðèéíà åâàêóàöèÿ, âêëþ÷èòåëíî
âçàèìîäåéñòâèå íà åêèïàæà è îïðåäåëÿíå íà àâàðèéíè ðàáîòíè ìåñòà.
     11.2. Àâàðèéíè åâàêóàöèîííè ïðîöåäóðè. Îïèñàíèå íà çàäúëæåíèÿòà íà
âñè÷êè ÷ëåíîâå íà åêèïàæà çà áúðçà åâàêóàöèÿ íà âåðòîëåòà è îáðàáîòêà íà
ïúòíèöèòå â ñëó÷àé íà ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà ñóøà èëè íà âîäà, èëè äðóãà
àâàðèéíà ñèòóàöèÿ.
      12. ÂÅÐÒÎËÅÒÍÈ ÑÈÑÒÅÌÈ
     Îïèñàíèå íà âåðòîëåòíèòå ñèñòåìè, ñúîòâåòíèòå ñèñòåìè çà óïðàâëåíèå è
èíäèêàöèè è èíñòðóêöèè çà åêñïëîàòàöèÿ. (Âæ. IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS
3.1045.)
     C. ÈÍÑÒÐÓÊÖÈÈ È ÈÍÔÎÐÌÀÖÈß ÇÀ ÌÀÐØÐÓÒÈ È ËÅÒÈÙÀ
      1. Èíñòðóêöèè è èíôîðìàöèÿ, ñâúðçàíè ñ êîìóíèêàöèè, íàâèãàöèÿ è
âåðòîëåòíè ëåòèùà, âêëþ÷èòåëíî åøåëîíè è âèñî÷èíè çà âñåêè èçïúëíÿâàí ìàðøðóò
è åêñïëîàòàöèîíåí ìèíèìóì çà âñÿêî âåðòîëåòíî ëåòèùå, êîåòî ñå ïëàíèðà çà
èçïîëçâàíå, âêëþ÷èòåëíî:
     (à) Ìèíèìàëåí åøåëîí /âèñî÷èíà íà ïîëåòà;
     (b) Åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè çà îòëèòàíå, êàöàíå è ðåçåðâíè ëåòèùà;
     (ñ) Êîìóíèêàöèîííî îáîðóäâàíå è íàâèãàöèîííè ñðåäñòâà;
     (d) Äàííè çà FATO/ÏÈÊ è ñúîðúæåíèÿòà íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå;
     (å) Ïðîöåäóðè çà çàõîä, ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã è îòëèòàíå, âêëþ÷èòåëíî
ïðîöåäóðè çà íàìàëÿâàíå íà øóìà;
     (f) Ïðîöåäóðè ïðè îòêàç íà ðàäèîâðúçêà;
     (g) Ñðåäñòâà çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå â ðàéîíà íà ïîëåòèòå íà âåðòîëåòà;
     (h) Îïèñàíèå íà ëåòèùíèòå ñõåìè, êîèòî òðÿáâà äà ñå íîñÿò íà áîðäà âúâ
âðúçêà ñ âèäà íà ïîëåòà è èçïúëíÿâàíèÿ ìàðøðóò, âêëþ÷èòåëíî ìåòîä çà ïðîâåðêà
íà òÿõíàòà âàëèäíîñò;
     (i) Íàëè÷èå íà àåðîíàâèãàöèîííà èíôîðìàöèÿ è ìåòåîðîëîãè÷íî îáñëóæâàíå;
     (j) Ñâúðçî÷íè è íàâèãàöèîííè ïðîöåäóðè ïî ìàðøðóò;
     (k) Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     (l) Ñïåöèàëíè îãðàíè÷åíèÿ íà âåðòîëåòíèòå ëåòèùà (åêñïëîàòàöèîííè
õàðàêòåðèñòèêè è äð.).
     D. ÎÁÓ×ÅÍÈÅ
      1. Ó÷åáíè ïðîãðàìè è ïðîãðàìè çà ïðîâåðêà çà öåëèÿ åêñïëîàòàöèîíåí
ïåðñîíàë, íàçíà÷åí äà èçïúëíÿâà åêñïëîàòàöèîííè çàäà÷è âúâ âðúçêà ñ
ïîäãîòîâêàòà è/èëè èçïúëíåíèåòî íà ïîëåòà.
      2. Ó÷åáíèòå ïðîãðàìè è ïðîãðàìèòå çà ïðîâåðêà òðÿáâà äà âêëþ÷âàò:
     2.1. Çà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè. Âñè÷êè îñíîâíè åëåìåíòè, ïðåäïèñàíè îò
JAR-OPS ×àñò 3 ïîäðàçäåëè Å è N;
     2.2. Çà êàáèííèòå åêèïàæè. Âñè÷êè îñíîâíè åëåìåíòè, ïðåäïèñàíè îò JAR-OPS
×àñò 3 ïîäðàçäåë Î;
     2.3. Çà çàñåãíàòèÿ åêñïëîàòàöèîíåí ïåðñîíàë, âêëþ÷èòåëíî ÷ëåíîâåòå íà
åêèïàæèòå:
     (à) Âñè÷êè îñíîâíè åëåìåíòè, ïðåäïèñàíè îò JAR- OPS ×àñò 3 ïîäðàçäåë R
(Ïðåâîç íà îïàñíè òîâàðè ïî âúçäóõà); è
     (b) Âñè÷êè îñíîâíè åëåìåíòè, ïðåäïèñàíè îò JAR-OPS ×àñò 3 ïîäðàçäåë S
(Ñèãóðíîñò).
     2.4. Çà çàñåãíàòèÿ åêñïëîàòàöèîíåí ïåðñîíàë, áåç ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæèòå
(íàïð. äèñïå÷åðè, îáðàáîòâàù ïåðñîíàë è äð.): Âñè÷êè îñíîâíè åëåìåíòè,
ïðåäïèñàíè îò JAR-OPS, ñâúðçàíè ñ òåõíèòå çàäúëæåíèÿ.
      3. Ïðîöåäóðè
     3.1. Ïðîöåäóðè çà îáó÷åíèå è ïðîâåðêè.
     3.2. Ïðîöåäóðè, êîèòî äà ñå ïðèëàãàò â ñëó÷àé ÷å ïåðñîíàëúò íå ïîñòèãà
èëè íå ïîääúðæà èçèñêâàíèòå ñòàíäàðòè.
     3.3. Ïðîöåäóðè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å íåíîðìàëíèòå èëè àâàðèéíè ñèòóàöèè,
èçèñêâàùè ïðèëàãàíåòî íà ÷àñò èëè íà âñè÷êè ïðîöåäóðè çà íåíîðìàëíè èëè
àâàðèéíè ñèòóàöèè è ñèìóëàöèÿ íà IÌÑ ñ èçêóñòâåíè ñïîñîáè, íÿìà äà ñå
ñèìóëèðàò ïî âðåìå íà òúðãîâñêè ïîëåòè çà âúçäóøíè ïðåâîçè.
4. Îïèñàíèå íà äîêóìåíòàöèÿòà, êîÿòî òðÿáâà äà ñå ñúõðàíÿâà è ñðîêîâå çà
ñúõðàíåíèå. (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1065.)
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1065. Ïåðèîäè íà ñúõðàíåíèå íà äîêóìåíòèòå
Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ñëåäíàòà äîêóìåíòàöèÿ äà áúäå ñúõðàíÿâàíà â
ïðèåìëèâà ôîðìà, äîñòúïíà çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ è çà ïåðèîäè,
ïîñî÷åíè â äîëíèòå òàáëèöè:
Çàáåëåæêà: Äîïúëíèòåëíà èíôîðìàöèÿ çà âîäåíåòî íà îò÷åòíîñòòà å äàäåíà â
Ïîäðàçäåë M - M.A.306(c) Ñèñòåìà íà òåõíè÷åñêèòå äíåâíèöè íà îïåðàòîðà.

     ÏÎÄÐÀÇÄÅË Q - ÎÃÐÀÍÈ×ÅÍÈÅ ÍÀ ÂÐÅÌÅÒÎ ÍÀ ÍÀËÜÎÒÀ È ÍÀ ÄÅÆÓÐÑÒÂÀÒÀ È
     ÈÇÈÑÊÂÀÍÈß ÊÚÌ ÏÎ×ÈÂÊÈÒÅ
     ÏÎÄÐÀÇÄÅË R - ÏÐÅÂÎÇ ÍÀ ÎÏÀÑÍÈ ÒÎÂÀÐÈ ÏÎ ÂÚÇÄÓÕÀ JAR-OPS 3.1150
     Òåðìèíîëîãèÿ
     (a) Òåðìèíèòå, èçïîëçâàíè â òîçè ïîäðàçäåë, èìàò ñëåäíèòå çíà÷åíèÿ:
     (1) Êîíòðîëåí ëèñò çà ïðèåìàíå. Äîêóìåíò, êîéòî ñå èçïîëçâà ïðè ïðîâåðêà
íà âúíøíèÿ âèä íà îïàêîâêèòå íà îïàñíèòå òîâàðè è ñâúðçàíèòå ñ òÿõ äîêóìåíòè,
çà äà ñå îïðåäåëè, ÷å ñà èçïúëíåíè âñè÷êè èçèñêâàíèÿ.
     (2) Òîâàðíî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî. Âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî,
êîåòî ïðåâîçâà òîâàðè èëè èìóùåñòâî, íî íå è ïúòíèöè. Â òîçè êîíòåêñò íå ñå
ñìÿòàò çà ïúòíèöè:
     (i) ×ëåí íà åêèïàæà;
     (ii) Ñëóæèòåëè íà îïåðàòîðà, íà êîèòî èì å ðàçðåøåíî êà÷âàíå è
ïðåâîçâàíå
íà áîðäà â ñúîòâåòñòâèå ñ èíñòðóêöèèòå, ñúäúðæàùè ñå â Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     (iii) Óïúëíîìîùåíè ïðåäñòàâèòåëè íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ;
     èëè
     (iv) Ëèöå ñúñ çàäúëæåíèÿ ïî îòíîøåíèå íà êîíêðåòåí òîâàð íà áîðäà.
     (3) Ïðîèçøåñòâèå ñ îïàñíè òîâàðè. Ñúáèòèå, ñâúðçàíî ñúñ èëè îòíàñÿùî ñå
çà ïðåâîçà íà îïàñíè òîâàðè, êîåòî âîäè äî ôàòàëíî èëè ñåðèîçíî íàðàíÿâàíå íà
÷îâåê èëè çíà÷èòåëíà ïîâðåäà íà èìóùåñòâî. (Âæ. IEM OPS 3.1150(a)(3) &
(a)(4).)
     (4) Èíöèäåíò ñ îïàñíè òîâàðè. Ñúáèòèå, ðàçëè÷íî îò ïðîèçøåñòâèå ñ îïàñíè
òîâàðè, ñâúðçàíî ñúñ èëè îòíàñÿùî ñå çà ïðåâîçà íà îïàñíè òîâàðè, íå
íåïðåìåííî íàñòúïâàùî íà áîðäà íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî, êîåòî âîäè äî
íàðàíÿâàíå íà ÷îâåê, ïîâðåäà íà èìóùåñòâî, ïîæàð, ÷óïåíå, ðàçïèëÿâàíå,
èçòè÷àíå íà òå÷íîñòè èëè ðàäèàöèÿ èëè äðóãè äîêàçàòåëñòâà, ÷å öåëîñòòà íà
îïàêîâàíå íå å áèëà çàïàçåíà. Âñÿêî ñúáèòèå, ñâúðçàíî ñ ïðåâîçà íà îïàñíè
òîâàðè, êîèòî ñåðèîçíî çàñòðàøàâàò ÂÑ èëè ëèöàòà íà áîðäà, ñúùî ñå ñìÿòà, ÷å
ïðåäñòàâëÿâà èíöèäåíò ñ îïàñíè òîâàðè. (Âæ. IEM OPS 3.1150(a)(3) & (a)(4).)
     (5) Äîêóìåíò çà ïðåâîç íà îïàñíè òîâàðè. Äîêóìåíò, êîéòî å ïîñî÷åí
êîíêðåòíî â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè. Òîé ñå ïîïúëâà îò ëèöåòî, êîåòî ïðåäëàãà
îïàñíèòå òîâàðè çà âúçäóøåí òðàíñïîðò è ñúäúðæà èíôîðìàöèÿ çà òåçè îïàñíè
òîâàðè. Äîêóìåíòúò ñúäúðæà ïîäïèñàíà äåêëàðàöèÿ, ïîêàçâàùà, ÷å îïàñíèòå
òîâàðè ñà íàïúëíî è òî÷íî îïèñàíè ñ òåõíèòå ïðàâèëíè ïðåâîçíè íàèìåíîâàíèÿ è
íîìåð íà ÎÎÍ/èäåíòèôèêàöèîíåí íîìåð (UN/ID) è ÷å òå ñà ïðàâèëíî
êëàñèôèöèðàíè, îïàêîâàíè, ìàðêèðàíè, îáîçíà÷åíè ñ åòèêåòè è ñà â ïîäõîäÿùî
ñúñòîÿíèå çà ïðåâîç.
     (6) Òðàíñïîðòåí êîíòåéíåð. Êîíòåéíåðúò çà ïðåâîç ïðåäñòàâëÿâà àðòèêóë îò
òðàíñïîðòíîòî îáîðóäâàíå çà ðàäèîàêòèâíè ìàòåðèàëè, ïðåäíàçíà÷åíî çà
óëåñíÿâàíå ïðåâîçà íà òàêèâà ìàòåðèàëè, ïàêåòèðàíè èëè íå, ïî åäèí èëè ïîâå÷å
íà÷èíè íà ïðåâîç.
     (7) Îáñëóæâàù àãåíò. Àãåíöèÿ, êîÿòî îñúùåñòâÿâà îò èìåòî íà îïåðàòîðà
íÿêîè èëè âñè÷êèòå íåãîâè ôóíêöèè íà ïîñëåäíèÿ, âêëþ÷èòåëíî ïîëó÷àâàíå,
òîâàðåíå, ðàçòîâàðâàíå, òðàíñôåð èëè äðóãà îáðàáîòêà íà ïúòíèöè èëè òîâàðè.
     (8) Èäåíòèôèêàöèîíåí íîìåð. Âðåìåíåí èäåíòèôèêàöèîíåí íîìåð çà åëåìåíò
îò îïàñíèòå òîâàðè, íà êîéòî íå å ïðèñâîåí íîìåð íà ÎÎÍ (UN number).
     (9) Òðàíñïîðòíà òàðà. Îïàêîâêà, èçïîëçâàíà îò åäèí òîâàðîäàòåë çà
ïîñòàâÿíå íà åäíà èëè ïîâå÷å îïàêîâêè è çà ôîðìèðàíå íà åäíà òîâàðíà åäèíèöà
çà óäîáñòâî ïðè ìàíèïóëèðàíåòî è ñúõðàíÿâàíåòî.
     (10) Ïàêåò. Çàâúðøåíèÿò ïðîäóêò îò îïàêîâàíåòî, êîéòî ñå ñúñòîè îò
îïàêîâêàòà è íåéíîòî ñúäúðæàíèå, ïðèãîòâåí çà ïðåâîç.
     (11) Îïàêîâêà. Ñúäîâå è âñÿêàêâè äðóãè êîìïîíåíòè èëè ìàòåðèàëè,
íåîáõîäèìè, çà äà ìîæå ñúäúò äà èçïúëíè ñâîÿòà ôóíêöèÿ çà ïîìåñòâàíå è äà
îñèãóðè ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà êúì îïàêîâêèòå.
     (12) Ïðèñúùî òðàíñïîðòíî íàèìåíîâàíèå. Íàèìåíîâàíèåòî, êîåòî äà ñå
èçïîëçâà çà îïèñâàíå íà êîíêðåòåí àðòèêóë èëè âåùåñòâî âúâ âñè÷êè ïðåâîçíè
äîêóìåíòè è óâåäîìëåíèÿ è, êîãàòî å âúçìîæíî, íà îïàêîâêàòà.
     (13) Ñåðèîçíî óâðåæäàíå.
     Óâðåæäàíå, êîåòî å ïðåòúðïÿëî ëèöå ïðè çëîïîëóêà è êîåòî:
     (i) íàëàãà õîñïèòàëèçàöèÿ çà ïîâå÷å îò 48 ÷àñà, çàïî÷âàùà â ðàìêèòå íà 7
äíè ñëåä äàòàòà íà ïîëó÷àâàíå íà óâðåæäàíåòî; èëè
     (ii) âîäè äî ôðàêòóðà íà êîñò (ñ èçêëþ÷åíèå íà ïðîñòè ôðàêòóðè íà ïðúñòè
íà ðúöå è êðàêà èëè íîñ); èëè
     (iii) âêëþ÷âà ðàçêúñâàíèÿ, êîèòî ïðè÷èíÿâàò òåæêè êðúâîèçëèâè, ïîâðåäè
íà íåðâè, ìóñêóëè èëè ñóõîæèëèÿ; èëè
     (iv) âêëþ÷âà óâðåæäàíå íà âúòðåøåí îðãàí; èëè
     (v) âêëþ÷âà èçãàðÿíèÿ îò âòîðà èëè òðåòà ñòåïåí, èëè èçãàðÿíèÿ, çàñÿãàùè
ïîâå÷å îò 5% îò ïîâúðõíîñòòà íà òÿëîòî; èëè
     (vi) âêëþ÷âà äîêàçàíî èçëàãàíå íà èíôåêöèîçíè âåùåñòâà èëè óâðåæäàùà
ðàäèàöèÿ.
     (14) Äúðæàâà íà ïðîèçõîä. Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, íà ÷èÿòî
òåðèòîðèÿ îïàñíèòå òîâàðè ñå òîâàðÿò çà ïúðâè ïúò íà âúçäóõîïëàâàòåëíî
ñðåäñòâî.
     (15) Òåõíè÷åñêè èíñòðóêöèè. Ïîñëåäíîòî äåéñòâàùî èçäàíèå íà Òåõíè÷åñêèòå
èíñòðóêöèè çà áåçîïàñåí ïðåâîç ïî âúçäóõà íà îïàñíè òîâàðè (Äîêóìåíò
9284AN/905), âêëþ÷èòåëíî Äîïúëíåíèåòî è âñè÷êè ïðèëîæåíèÿ, îäîáðåíè è
ïóáëèêóâàíè ñ ðåøåíèå íà Ñúâåòà íà ÈÊÀÎ.
     (16) Íîìåð íà ÎÎÍ (UN number). ×åòèðèöèôðåíî ÷èñëî, ïðèñâîåíî Êîìèòåòà
íà åêñïåðòèòå ïî ïðåâîçà íà îïàñíè òîâàðè íà ÎÎÍ çà îïðåäåëÿíå íà âåùåñòâîòî
èëè êîíêðåòíàòà ãðóïà âåùåñòâà.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.1155. Îäîáðåíèå çà ïðåâîç íà îïàñíè òîâàðè
     (Âæ. IEM OPS 3.1155.)
     Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà òðàíñïîðòèðà îïàñíè òîâàðè ïî âúçäóõà, àêî íå å
ïîëó÷èë ðàçðåøåíèå çà òîâà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     JAR-OPS 3.1160. Îáõâàò
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñïàçâà ïîëîæåíèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â Òåõíè÷åñêèòå
èíñòðóêöèè, ïðè âñè÷êè ñëó÷àè, êîãàòî ñå ïðåâîçâàò îïàñíè òîâàðè, íåçàâèñèìî
äàëè ïîëåòúò å èçöÿëî èëè ÷àñòè÷íî èçâúí òåðèòîðèÿòà íà ñòðàíàòà. (Âæ.IEM OPS
3.1160(a).)
     (b) Èçäåëèÿ è ñóáñòàíöèè, êîèòî â äðóã ñëó÷àé áèõà áèëè êëàñèôèöèðàíè
êàòî îïàñíè òîâàðè, ñå èçêëþ÷âàò îò ïîëîæåíèÿòà íà òîçè ïîäðàçäåë äî îáõâàòà,
îïðåäåëåí â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè, ïðè óñëîâèå ÷å:
     (1) Òå òðÿáâà äà ñå íàìèðàò íà áîðäà íà âåðòîëåòà â ñúîòâåòñòâèå ñúñ
ñúîòâåòíèòå JAR-îâå èëè ïî åêñïëîàòàöèîííè ïðè÷èíè (âæ. IEM OPS
3.1160(b)(1));
     (2) Òå ñå ïðåâîçâàò êàòî êåòúðèíã èëè êàòî çàïàñè çà îáñëóæâàíå íà
êàáèíàòà.
     (3) Òå ñå ïðåâîçâàò çà èçïîëçâàíå ïî âðåìå íà ïîëåòà êàòî âåòåðèíàðíà
ïîìîù èëè çà õóìàííî óáèâàíå íà æèâîòíî (âæ.IEM OPS 3.1160(b)(3));
     (4) Òå ñå ïðåâîçâàò çà èçïîëçâàíå ïî âðåìå íà ïîëåòà çà ìåäèöèíñêà ïîìîù
íà ïàöèåíò, ïðè óñëîâèå ÷å (âæ. IEM OPS 3.1160(b)(4)):
     (i) áóòèëêèòå çà ãàç ñà ïðîèçâåäåíè ñïåöèàëíî çà öåëèòå íà ñúõðàíåíèåòî
è òðàíñïîðòèðàíåòî íà òîçè êîíêðåòåí ãàç;
     (ii) ìåäèêàìåíòèòå, ëåêàðñòâàòà è äðóãèòå ìåäèöèíñêè ñðåäñòâà ñà ïîä
êîíòðîë íà ïîäõîäÿùî ïîäãîòâåí ïåðñîíàë çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî ùå ñå
èçïîëçâàò íà áîðäà;
     (iii) îáîðóäâàíåòî, ñúäúðæàùî àêóìóëàòîðè ñ òå÷åí åëåêòðîëèò, ñå äúðæè è
å çàêðåïåíî â èçïðàâåíî ïîëîæåíèå, çà äà ñå èçáåãíå èçëèâàíå íà åëåêòðîëèòà;
è
     (iv) Ñïåöèàëíè ìåðêè òðÿáâà äà ñå âçåìàò çà ïîñòàâÿíå è çàêðåïâàíå íà
öÿëîòî îáîðóäâàíå ïðè èçëèòàíå è êàöàíå è ïðåç öÿëîòî îñòàíàëî âðåìå, êîãàòî
òîâà ñå ñìÿòà îò êîìàíäèðà êàòî íåîáõîäèìî çà áåçîïàñíîñòòà; èëè
     (5) Òå ñå ïðåâîçâàò îò ïúòíèöè èëè îò ÷ëåíîâå íà åêèïàæà. (âæ. IEM OPS
3.1160(b)(5)).
     (ñ) Èçäåëèÿ è ñóáñòàíöèè, ïðåäíàçíà÷åíè çà çàìÿíà íà òåçè, ïîñî÷åíè â
(b)(1) è (b)(2) ïî-ãîðå, òðÿáâà äà ñå ïðåâîçâàò âúâ âåðòîëåòà, êàêòî å
ïîñî÷åíî â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.1165. Îãðàíè÷åíèÿ çà ïðåâîç íà îïàñíè òîâàðè
     (à) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà âçåìå âñè÷êè ðàçóìíè ìåðêè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å
èçäåëèÿ è âåùåñòâà, êîèòî ñå èäåíòèôèöèðàò ïî íàèìåíîâàíèå èëè îáùî îïèñàíèå
â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè êàòî çàáðàíåíè çà ïðåâîç ïðè êàêâèòî è äà ñà
îáñòîÿòåëñòâà, äà íå ñå ïðåâîçâàò íà áîðäà íà âåðòîëåòèòå.
     (b) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà âçåìå âñè÷êè ðàçóìíè ìåðêè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å
èçäåëèÿ è âåùåñòâà èëè äðóãè òîâàðè, êîèòî ñà îïðåäåëåíè â Òåõíè÷åñêèòå
èíñòðóêöèè êàòî çàáðàíåíè çà ïðåâîç ïðè íîðìàëíè îáñòîÿòåëñòâà, ñå ïðåâîçâàò
ñàìî êîãàòî:
     (1) Òå ñà äîïóñíàòè îò çàñåãíàòèòå äúðæàâè ñúãëàñíî ïîëîæåíèÿòà íà
Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè (âæ.IEM OPS 3.1165(b)(1)); èëè
     (2) Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè ïîêàçâàò, ÷å òå ìîãàò äà ñå ïðåâîçâàò ñ
îäîáðåíèå íà ñòðàíàòà íà ïðîèçõîä.
     JAR-OPS 3.1170. Êëàñèôèêàöèÿ
     Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà âçåìå âñè÷êè ðàçóìíè ìåðêè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å
èçäåëèÿòà è âåùåñòâàòà ñà êëàñèôèöèðàíè êàòî îïàñíè òîâàðè òàêà, êàêòî å
îïèñàíî â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè.
     JAR-OPS 3.1175. Îïàêîâêà (Âæ. AMC OPS 3.1175.)
     Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà âçåìå âñè÷êè ðàçóìíè ìåðêè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å
îïàñíèòå òîâàðè ñà îïàêîâàíè òàêà, êàêòî å îïèñàíî â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè,
èëè ïî íà÷èí, êîéòî îñèãóðÿâà åêâèâàëåíòíî íèâî íà áåçîïàñíîñò, ïðè óñëîâèå
÷å òîçè íà÷èí å îäîáðåí îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     JAR-OPS 3.1180
     Åòèêåòè è ìàðêèðîâêà
     (à) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà âçåìå âñè÷êè ðàçóìíè ìåðêè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å
îïàêîâêèòå, òðàíñïîðòíàòà òàðà è òîâàðíèòå êîíòåéíåðè èìàò åòèêåòè, êàêòî å
îïèñàíî â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè.
     (b) Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà âçåìå âñè÷êè ðàçóìíè ìåðêè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å
îïàêîâêèòå, òðàíñïîðòíàòà òàðà è òîâàðíèòå êîíòåéíåðè ñà ìàðêèðàíè, êàêòî å
îïèñàíî â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè èëè å îïðåäåëåíî îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ. (Âæ. AMC OPS 3.1180(b).)
     (ñ) Êîãàòî îïàñíèòå òîâàðè ñå òðàíñïîðòèðàò ñ ïîëåò, êîéòî ñå èçâúðøâà
èçöÿëî èëè ÷àñòè÷íî èçâúí òåðèòîðèÿòà íà ñòðàíàòà, åòèêåòèòå è ìàðêèðîâêàòà
òðÿáâà äà áúäàò íà àíãëèéñêè åçèê â äîïúëíåíèå êúì âñè÷êè äðóãè åçèêîâè
èçèñêâàíèÿ.
     JAR-OPS 3.1185. Ïðåâîçåí äîêóìåíò çà îïàñåí òîâàð
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè, îñâåí êîãàòî â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè
å îïðåäåëåíî äðóãî, îïàñíèòå òîâàðè äà ñå ñúïðîâîæäàò îò òðàíñïîðòåí äîêóìåíò
çà îïàñíè òîâàðè.
     (b) Êîãàòî îïàñíèòå òîâàðè ñå òðàíñïîðòèðàò ñ ïîëåò, êîéòî ñå èçâúðøâà
èçöÿëî èëè ÷àñòè÷íî èçâúí òåðèòîðèÿòà íà ñòðàíàòà, â òðàíñïîðòíèÿ äîêóìåíò
òðÿáâà äà ñå èçïîëçâà àíãëèéñêè åçèê â äîïúëíåíèå êúì âñè÷êè äðóãè åçèêîâè
èçèñêâàíèÿ.
     JAR-OPS 3.1190. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî

JAR-OPS 3.1195. Ïðèåìàíå íà îïàñíè òîâàðè
(à) Îïåðàòîðúò íå ìîæå äà ïðèåìå îïàñíè òîâàðè çà ïðåâîç, ïðåäè äà áúäàò
ïðîâåðåíè îïàêîâêàòà, òðàíñïîðòíàòà òàðà èëè òîâàðíèÿò êîíòåéíåð â
ñúîòâåòñòâèå ñ ïðîöåäóðèòå çà ïðèåìàíå â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè.
(b) Îïåðàòîðúò èëè íåãîâèÿò òðàíñïîðòåí àãåíò òðÿáâà äà èçïîëçâàò
êîíòðîëåí ñïèñúê çà ïðèåìàíå. Êîíòðîëíèÿò ñïèñúê çà ïðèåìàíå òðÿáâà äà
ïîçâîëÿâà äà ñå ïðîâåðÿò âñè÷êè âàæíè ïîäðîáíîñòè è äà áúäå â òàêàâà ôîðìà,
êîÿòî äà ïîçâîëÿâà çàïèñâàíå íà ðåçóëòàòèòå ðú÷íî, ìåõàíè÷íî èëè íà êîìïþòúð.
JAR-OPS 3.1200. Ïðîâåðêà çà ïîâðåäè, òå÷îâå èëè çàìúðñÿâàíå
(à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
(1) Îïàêîâêàòà, òðàíñïîðòíàòà òàðà è òîâàðíèÿò êîíòåéíåð äà ñà ïðîâåðåíè
çà íàëè÷èå íà òå÷îâå èëè ïîâðåäè, íåïîñðåäñòâåíî ïðåäè òîâàðåíåòî íà
âåðòîëåòà, êàêòî å îïèñàíî â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè;
(2) Òå÷àùè èëè ïîâðåäåíè îïàêîâêè, òðàíñïîðòíà òàðà è òîâàðíè êîíòåéíåðè
íå ñå òîâàðÿò íà âåðòîëåòà.
(3) Ïàêåò èëè îïàñíè òîâàðè, íàòîâàðåíè íà âåðòîëåòà, çà êîèòî èçãëåæäà,
÷å ñà ïîâðåäåíè èëè èìà òå÷, ñå ñâàëÿò èëè ñå îðãàíèçèðà ñâàëÿíåòî èì îò
ñúîòâåòíèÿ îðãàí èëè îðãàíèçàöèÿ. Â òàêúâ ñëó÷àé òðÿáâà äà ñå èçâúðøè
ïðîâåðêà íà îñòàíàëàòà ÷àñò îò ïðàòêàòà, çà äà ñå ãàðàíòèðà ïîäõîäÿùîòî èì
ñúñòîÿíèå çà ïðåâîç è äà ñå ïðîâåðè äàëè íÿìà ïîâðåæäàíå èëè çàìúðñÿâàíå íà
âåðòîëåòà èëè íà íåãîâèÿ òîâàð; è
(4) Îïàêîâêèòå, òðàíñïîðòíàòà òàðà è òîâàðíèòå êîíòåéíåðè ñå èíñïåêòèðàò
çà ñëåäè îò ïîâðåäà èëè òå÷ ïðåäè ðàçòîâàðâàíå îò âåðòîëåòà èëè îò óñòðîéñòâî
çà òîâàðåíå íà ñåêöèè è àêî å íàëèöå äîêàçàòåëñòâî çà ïîâðåäà èëè òå÷,
ðàéîíúò, êúäåòî ñà áèëè íàòîâàðåíè îïàñíèòå ñòîêè, ñå èíñïåêòèðà çà ïîâðåäè
èëè çàìúðñÿâàíå.
JAR-OPS 3.1205. Îòñòðàíÿâàíå íà çàìúðñÿâàíå
(à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
(1) Âñÿêî îòêðèòî çàìúðñÿâàíå â ðåçóëòàò íà òå÷ îò èëè ïîâðåäà íà îïàñíè
òîâàðè äà ñå îòñòðàíÿâà íåçàáàâíî; è
(2) Âåðòîëåò, çàìúðñåí ñ ðàäèîàêòèâåí ìàòåðèàë, íåçàáàâíî äà áúäå ñïðÿí
îò åêñïëîàòàöèÿ è äà íå ñå äîïóñêà äî ïîëåò, äîêàòî íèâîòî íà ðàäèàöèÿ íà
êîÿòî è äà å ïîâúðõíîñò è íåñâúðçàíèòå çàìúðñÿâàíèÿ íå áúäàò íàìàëåíè äî
ñòîéíîñòèòå, îïðåäåëåíè â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè.
JAR-OPS 3.1210. Îãðàíè÷åíèÿ ïðè òîâàðåíå (Âæ. AMC OPS 3.1210(a).)
(à) Ïúòíè÷åñêà è ïèëîòñêà êàáèíà è òîâàðíè îòñåöè. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
îñèãóðè îïàñíèòå òîâàðè äà ñå òîâàðÿò, èçîëèðàò, ñêëàäèðàò, çàêðåïâàò è
âíàñÿò âúâ âåðòîëåòà òàêà, êàêòî å îïèñàíî â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè;
(b) Îïàñíè òîâàðè, ïðåäíàçíà÷åíè çà ïðåâîç ñàìî íà áîðäà íà òîâàðíè
âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïàêåòèòå ñ îïàñíè
òîâàðè ñ åòèêåò "Ñàìî çà òîâàðíè ÂÑ" äà ñå ïðåâîçâàò ñ òîâàðíè âåðòîëåòè è ñå
òîâàðÿò â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè.
JAR-OPS 3.1215. Ïðåäîñòàâÿíå íà èíôîðìàöèÿ
(à) Èíôîðìàöèÿ çà íàçåìíèÿ ïåðñîíàë. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
(1) äà ñå ïðåäîñòàâè íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ íà íàçåìíèÿ ïåðñîíàë çà
èçïúëíåíèå íà íåãîâèòå çàäúëæåíèÿ âúâ âðúçêà ñ ïðåâîçà íà îïàñíè òîâàðè,
âêëþ÷èòåëíî äåéñòâèÿòà, êîèòî å íåîáõîäèìî äà ñå ïðåäïðèåìàò â ñëó÷àé íà
ïðîèçøåñòâèå èëè èíöèäåíò ñ îïàñíè òîâàðè; è
(2) Êúäåòî å ïðèëîæèìî, èíôîðìàöèÿòà, ïîñî÷åíà â ïîäòî÷êà (a)(1) ïî-ãîðå, ñå
ïðåäîñòàâÿ è íà îáñëóæâàùèÿ àãåíò.
(b) Èíôîðìàöèÿ çà ïúòíèöèòå è çà äðóãè ëèöà (âæ. AMC OPS 3.1215(b)).
(1) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ðàçïðîñòðàíÿâàíåòî íà èíôîðìàöèÿ, êàêòî
ñå èçèñêâà îò Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè, òàêà ÷å ïúòíèöèòå äà ñà ïðåäóïðåäåíè
çà âèäîâåòå òîâàðè, çàáðàíåíè çà ïðåâîç íà áîðäà íà âåðòîëåòà; è
(2) Îïåðàòîðúò è, êîãàòî å ïðèëîæèìî, íåãîâèÿò îáñëóæâàù àãåíò, òðÿáâà
äà îñèãóðÿò òàçè èíôîðìàöèÿ äà å èçëîæåíà â îáÿâè íà ìåñòàòà çà ðåãèñòðàöèÿ
íà òîâàðè, äàâàùè èíôîðìàöèÿ çà òðàíñïîðòèðàíåòî íà îïàñíè òîâàðè.
(c) Èíôîðìàöèÿ çà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè
èíôîðìàöèÿòà, ïðåäâèäåíà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, äà äàâà
âúçìîæíîñò íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà äà èçïúëíÿâàò ñâîèòå îòãîâîðíîñòè âúâ
âðúçêà ñ ïðåâîçà íà îïàñíè òîâàðè, âêëþ÷èòåëíî è äåéñòâèÿòà, êîèòî òðÿáâà äà
ñå ïðåäïðèåìàò â ñëó÷àé íà àâàðèéíà îáñòàíîâêà, ñâúðçàíà ñ îïàñíèòå òîâàðè;
(d) Èíôîðìàöèÿ çà êîìàíäèðà.Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè êîìàíäèðúò äà
ïîëó÷è ïèñìåíà èíôîðìàöèÿ, êàêòî å ïîñî÷åíî â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè (Âæ.
Òàáëèöà 1 îò Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1065 çà ñðîêà íà ñúõðàíåíèå íà
äîêóìåíòèòå).
(å) Èíôîðìàöèÿ â ñëó÷àé íà èíöèäåíò èëè çëîïîëóêà ñ âåðòîëåò. (Âæ. AMC
OPS 3.1215(e).)
(1) Îïåðàòîðúò íà âåðòîëåò, êîéòî å ïðåòúðïÿë èíöèäåíò, òðÿáâà ïðè
ïîèñêâàíå äà ïðåäîñòàâè âñÿêàêâà èíôîðìàöèÿ, íåîáõîäèìà çà ñâåæäàíå äî
ìèíèìóì îïàñíîñòèòå, ñúçäàäåíè îò ïðåâîçâàíèòå îïàñíè òîâàðè;
(2) Îïåðàòîðúò íà âåðòîëåò, êîéòî å ïðåòúðïÿë âåðòîëåòíà àâàðèÿ, òðÿáâà
êîëêîòî ìîæå ïî-ñêîðî äà èíôîðìèðà ñúîòâåòíàòà Âúçäóõîïëàâàòåëíà
àäìèíèñòðàöèÿ íà äúðæàâàòà, â êîÿòî å íàñòúïèëà àâàðèÿòà ñ âåðòîëåòà,
ïðåâîçâàù îïàñíè òîâàðè.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
JAR-OPS 3.1220. Ó÷åáíè ïðîãðàìè (Âæ.AMC OPS 3.1220.)
(Âæ. IEM OPS 3.1220.)
(à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñúçäàäå è ïîääúðæà ïðîãðàìè çà ïîäãîòîâêà íà
ïåðñîíàëà, êàêòî ñå èçèñêâà îò Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè, êîèòî äà áúäàò
îäîáðåíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
(b) Îïåðàòîðè, êîèòî íÿìàò ïîñòîÿííî ðàçðåøåíèå çà ïðåâîç íà îïàñíè
òîâàðè. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
(1) Ïåðñîíàëúò, êîéòî å àíãàæèðàí ñ îáðàáîòêàòà íà îáùè òîâàðè è áàãàæè,
äà ïîëó÷è ïîäãîòîâêà çà èçïúëíåíèå íà ñâîèòå çàäúëæåíèÿ ïî îòíîøåíèå íà
îïàñíèòå òîâàðè. Êàòî ìèíèìóì òàçè ïîäãîòîâêà òðÿáâà äà îáõâàùà âúïðîñèòå,
ïîñî÷åíè â Êîëîíà 1 íà Òàáëèöà 1, è äà áúäå äîñòàòú÷íî çàäúëáî÷åíà, çà äà
ìîæå äà îñèãóðè ïîëó÷àâàíåòî íà ðàçáèðàíå çà îïàñíîñòèòå, ñâúðçàíè ñ îïàñíèòå
òîâàðè, êàê äà ñå ïîçíàâàò è êàêâè èçèñêâàíèÿ ñå ïðèëàãàò êúì íîñåíåòî íà
òàêèâà òîâàðè îò ïúòíèöèòå; è
(2) Ñëåäíèÿ ïåðñîíàë:
(i) ×ëåíîâå íà åêèïàæà;
(ii) Ïåðñîíàëúò, îáðàáîòâàù ïúòíèöèòå;
(iii) Ïåðñîíàëúò ïî ñèãóðíîñòòà, íàåò îò îïåðàòîðà, êîéòî ñå çàíèìàâà ñ
ïðîâåðêà íà ïúòíèöèòå è òåõíèÿ áàãàæ, äà ñà ïîëó÷èëè ïîäãîòîâêà, êîÿòî êàòî
ìèíèìóì òðÿáâà äà îáõâàùà âúïðîñèòå, ïîñî÷åíè â Êîëîíà 2 íà Òàáëèöà 1, è äà
áúäå äîñòàòú÷íî çàäúëáî÷åíà, çà äà ìîæå äà îñèãóðè ïîëó÷àâàíåòî íà ðàçáèðàíå
çà îïàñíîñòèòå, ñâúðçàíè ñ îïàñíèòå òîâàðè, êàê äà ñå ïîçíàâàò è êàêâè
èçèñêâàíèÿ ñå ïðèëàãàò êúì íîñåíåòî íà òàêèâà òîâàðè îò ïúòíèöèòå.

(ñ) Îïåðàòîðè, êîèòî èìàò ïîñòîÿííî ðàçðåøåíèå çà ïðåâîç íà îïàñíè
òîâàðè. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
(1) Ïåðñîíàëúò, êîéòî å àíãàæèðàí ñ ïðèåìàíåòî íà îïàñíè òîâàðè, äà
ïîëó÷è ïîäãîòîâêà çà èçïúëíåíèå íà ñâîèòå çàäúëæåíèÿ. Êàòî ìèíèìóì òàçè
ïîäãîòîâêà òðÿáâà äà îáõâàùà âúïðîñèòå, ïîñî÷åíè â Êîëîíà 1 íà Òàáëèöà 2, è
äà áúäå äîñòàòú÷íî çàäúëáî÷åíà, çà äà ìîæå äà îñèãóðè ïåðñîíàëúò äà ìîæå äà
âçåìà ðåøåíèÿ çà ïðèåìàíå èëè îòêàçâàíå íà îïàñíè òîâàðè, ïðåäëîæåíè çà
ïðåâîç ïî âúçäóõà;
(2) Ïåðñîíàëúò, àíãàæèðàí ñ íàçåìíàòà îáðàáîòêà, ñúõðàíåíèåòî è
òîâàðåíåòî íà îïàñíè òîâàðè, äà ïîëó÷è ïîäãîòîâêà çà èçïúëíåíèå íà ñâîèòå
çàäúëæåíèÿ ïî îòíîøåíèå íà îïàñíèòå òîâàðè. Êàòî ìèíèìóì òàçè ïîäãîòîâêà
òðÿáâà äà îáõâàùà âúïðîñèòå, ïîñî÷åíè â Êîëîíà 2 íà Òàáëèöà 2, è äà áúäå
äîñòàòú÷íî çàäúëáî÷åíà, çà äà ìîæå äà îñèãóðè ïîëó÷àâàíåòî íà ðàçáèðàíå çà
îïàñíîñòèòå, ñâúðçàíè ñ îïàñíèòå òîâàðè, êàê äà ñå ðàçïîçíàâàò òåçè òîâàðè è
êàê äà ñå îáðàáîòâàò è òîâàðÿò;
(3) Ïåðñîíàëúò, êîéòî å àíãàæèðàí ñ îáðàáîòêàòà íà îáùè òîâàðè è áàãàæè,
äà ïîëó÷è ïîäãîòîâêà çà èçïúëíåíèå íà ñâîèòå çàäúëæåíèÿ ïî îòíîøåíèå íà
îïàñíèòå òîâàðè. Êàòî ìèíèìóì òàçè ïîäãîòîâêà òðÿáâà äà îáõâàùà âúïðîñèòå,
ïîñî÷åíè â Êîëîíà 3 íà Òàáëèöà 2, è äà áúäå äîñòàòú÷íî çàäúëáî÷åíà, çà äà
ìîæå äà îñèãóðè ïîëó÷àâàíåòî íà ðàçáèðàíå çà îïàñíîñòèòå, ñâúðçàíè ñ îïàñíèòå
òîâàðè, êàê äà ñå ïîçíàâàò, êàê äà ñå îáðàáîòâàò è òîâàðÿò è êàêâè èçèñêâàíèÿ
ñå ïðèëàãàò êúì íîñåíåòî íà òàêèâà òîâàðè îò ïúòíèöèòå;
(4) ×ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè äà ïîëó÷àò ïîäãîòîâêà, êîÿòî êàòî
ìèíèìóì òðÿáâà äà îáõâàùà âúïðîñèòå, ïîñî÷åíè â Êîëîíà 4 íà Òàáëèöà 2.
Ïîäãîòîâêàòà òðÿáâà äà áúäå äîñòàòú÷íî çàäúëáî÷åíà, çà äà ìîæå äà îñèãóðè
ïîëó÷àâàíåòî íà ðàçáèðàíå çà îïàñíîñòèòå, ñâúðçàíè ñ îïàñíèòå òîâàðè è êàê
òðÿáâà äà ñå ïðåâîçâàò ñ âåðòîëåòè; è
(5) Ñëåäíèÿò ïåðñîíàë:
(i) Ïåðñîíàëúò, îáðàáîòâàù ïúòíèöèòå;
(ii) Ïåðñîíàëúò ïî ñèãóðíîñòòà, íàåò îò îïåðàòîðà, êîéòî ñå çàíèìàâà ñ
ïðîâåðêà ïúòíèöèòå è òåõíèÿ áàãàæ;
(iii) ×ëåíîâåòå íà åêèïàæà èçâúí ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà ñà ïîëó÷èëè
ïîäãîòîâêà, êîÿòî êàòî ìèíèìóì òðÿáâà äà îáõâàùà âúïðîñèòå, ïîñî÷åíè â Êîëîíà
5 íà Òàáëèöà 2. Òÿ òðÿáâà äà áúäå äîñòàòú÷íî çàäúëáî÷åíà, çà äà ìîæå äà
îñèãóðè ïîëó÷àâàíåòî íà ðàçáèðàíå çà îïàñíîñòèòå, ñâúðçàíè ñ îïàñíèòå òîâàðè,
è êàêâè èçèñêâàíèÿ ñå ïðèëàãàò êúì íîñåíåòî íà òàêèâà òîâàðè îò ïúòíèöèòå è
ïî-îáùî, êàê ñå ïðåâîçâàò ñ âåðòîëåòè.

     (d) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè öåëèÿò ëè÷åí ñúñòàâ, êîéòî å ïðåìèíàë
îáó÷åíèå, äà ïîëîæè èçïèò çà ïîòâúðæäàâàíå íà ðàçáèðàíåòî çà ñâîèòå
îòãîâîðíîñòè.
     (å) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè öåëèÿò ëè÷åí ñúñòàâ, çà êîéòî ñå
èçèñêâà îáó÷åíèå ïî îïàñíè òîâàðè, äà ïðåìèíàâà ïðåç ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå ïðåç
íå ïîâå÷å îò 2 ãîäèíè.
     (f) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïîääúðæàíåòî íà äîêóìåíòàöèÿòà çà
ïîäãîòîâêàòà ïî ðàáîòà ñ îïàñíè òîâàðè íà öåëèÿ ëè÷åí ñúñòàâ â ñúîòâåòñòâèå ñ
ïîäòî÷êà (d) ïî-ãîðå.
     (g) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ëè÷íèÿò ñúñòàâ íà íåãîâèÿ òðàíñïîðòåí
àãåíò äà áúäå ïîäãîòâåí â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðèëîæèìàòà êîëîíà íà Òàáëèöà 1 èëè
Òàáëèöà 2.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.1225. Äîêëàäè çà àâàðèè è èíöèäåíòè ñ îïàñíè òîâàðè
     (Âæ. AMC OPS 3.1225.)
     (à) Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà äîêëàäâà èíöèäåíòè è àâàðèè íà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Ïúðâîíà÷àëíèÿò äîêëàä òðÿáâà äà áúäå
èçïðàòåí â ñðîê 72 ÷àñà îò ñúáèòèåòî, îñâåí àêî èçêëþ÷èòåëíè îáñòîÿòåëñòâà
âúçïðåïÿòñòâàò òîâà.
     (b) Îñâåí òîâà îïåðàòîðúò òðÿáâà äà äîêëàäâà íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ çà íåäåêëàðèðàíè èëè íåïðàâèëíî äåêëàðèðàíè îïàñíè òîâàðè,
îòêðèòè â òîâàðèòå èëè â ïúòíè÷åñêè áàãàæ. Ïúðâîíà÷àëíèÿò äîêëàä òðÿáâà äà
áúäå èçïðàòåí â ñðîê 72 ÷àñà îò îòêðèâàíåòî, îñâåí àêî èçêëþ÷èòåëíè
îáñòîÿòåëñòâà âúçïðåïÿòñòâàò òîâà.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     JAR-OPS 3.1230. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     ÏÎÄÐÀÇÄÅË S - ÑÈÃÓÐÍÎÑÒ
     JAR-OPS 3.1235. Èçèñêâàíèÿ êúì ñèãóðíîñòòà
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè öåëèÿò ïåðñîíàë äà ïîçíàâà è äà èçïúëíÿâà
ñúîòâåòíèòå èçèñêâàíèÿ íà íàöèîíàëíèòå ïðîãðàìè çà ñèãóðíîñò â ñòðàíàòà íà
îïåðàòîðà.
     JAR-OPS 3.1240
     Ó÷åáíè ïðîãðàìè
     Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà âúâåäå, ïîääúðæà è èçïúëíÿâà îäîáðåíèòå ïðîãðàìè
çà ïîäãîòîâêà, êîèòî äà ïîçâîëÿâàò íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæèòå íà îïåðàòîðà äà
ïðåäïðèåìàò ñúîòâåòíèòå äåéñòâèÿ çà ïðåäïàçâàíå îò àêò íà íåçàêîííà íàìåñà
êàòî ñàáîòàæ èëè íåçàêîííî çàâëàäÿâàíå íà ñàìîëåòè è äà ñâåäå äî ìèíèìóì
ïîñëåäñòâèÿòà îò òàêèâà ñúáèòèÿ, â ñëó÷àé ÷å òàêèâà âúçíèêíàò.
     JAR-OPS 3.1245. Äîêëàäâàíå íà àêòîâå íà íåçàêîííà íàìåñà
     Ñëåä àêò íà íåçàêîííà íàìåñà íà áîðäà íà ñàìîëåòà êîìàíäèðúò, à ïðè
íåãîâî îòñúñòâèå - îïåðàòîðúò, òðÿáâà íåçàáàâíî äà ïðåäñòàâè äîêëàä çà òîçè
àêò äî ñúîòâåòíèÿ ìåñòåí ïúëíîìîùåí îðãàí è äî Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ â ñòðàíàòà íà îïåðàòîðà.
     JAR-OPS 3.1250. Ïðîöåäóðåí êîíòðîëåí ñïèñúê çà ïðåòúðñâàíå íà ñàìîëåòà
     Îïåðàòîðúò å äëúæåí äà îñèãóðè íà âñåêè ñàìîëåò äà èìà ïðîöåäóðåí
êîíòðîëåí ñïèñúê çà ïðåòúðñâàíå, êîéòî òðÿáâà äà ñå ñëåäâà ïðè òúðñåíå íà
ñêðèòè îðúæèÿ, âçðèâíè óñòðîéñòâà èëè äðóãè îïàñíè óñòðîéñòâà. Ñïèñúêúò çà
ïðîâåðêà òðÿáâà äà áúäå ïðèäðóæåí îò óïúòâàíå çà ïîäõîäÿùàòà íàñîêà çà
äåéñòâèå, àêî ñå îòêðèå áîìáà èëè ïîäîçðèòåëåí ïðåäìåò.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     JAR-OPS 3.1255. Ñèãóðíîñò íà ïèëîòñêàòà êàáèíà
     Âðàòàòà íà ïèëîòñêàòà êàáèíà, àêî èìà òàêàâà, íà âñè÷êè âåðòîëåòè, êîèòî
ñå åêñïëîàòèðàò ñ öåë ïðåâîç íà ïúòíèöè, òðÿáâà äà ìîæå äà ñå çàêëþ÷âà
îòâúòðå ñ öåë ïðåäîòâðàòÿâàíå íà íåïîçâîëåí äîñòúï.
      ×ÀÑÒ II

   ÐÀÇÄÅË 2 - ÏÐÈÅÌËÈÂÈ ÑÏÎÑÎÁÈ ÇÀ ÑÚÎÒÂÅÒÑÒÂÈÅ È
ÒÚËÊÓÂÀÒÅËÅÍ/ÎÁßÑÍÈÒÅËÅÍ ÌÀÒÅÐÈÀË (AMC&IEM)
        1. ÎÁÙÈ ÏÎËÎÆÅÍÈß
     1.1. Òîçè ðàçäåë ñúäúðæà ïðèåìëèâèòå ñïîñîáè çà äîêàçâàíå íà
ñúîòâåòñòâèå è òúëêóâàòåëåí/îáÿñíèòåëåí ìàòåðèàë, êîéòî å ñúãëàñóâàí çà
âêëþ÷âàíå â JAR-OPS 3.
     1.2. Êîãàòî çà êîíêðåòåí ïàðàãðàô íà JAR íÿìà ïðèåìëèâ ñïîñîá çà
äîêàçâàíå íà ñúîòâåòñòâèå èëè íÿêàêúâ òúëêóâàòåëåí/îáÿñíèòåëåí ìàòåðèàë, ùå
ñå ñìÿòà, ÷å çà íåãî íå å íåîáõîäèì äîïúëíèòåëåí ìàòåðèàë.
      2. ÏÐÅÄÑÒÀÂßÍÅ
     2.1. Ïðèåìëèâèòå ñïîñîáè çà äîêàçâàíå íà ñúîòâåòñòâèå è
òúëêóâàòåëíèòå/îáÿñíèòåëíèòå ìàòåðèàëè ñà ïðåäñòàâåíè íà öÿëà ñòðàíèöà íà
íåñúøèòè ñòðàíèöè, êàòî âñÿêà ñòðàíèöà ñå èäåíòèôèöèðà ñ äàòà íà èçäàâàíå èëè
íîìåð íà ïðîìÿíàòà, ïîä êîéòî ñå ïîïðàâÿ èëè ïðåèçäàâà.
     2.2. Èçïîëçâà ñå ñèñòåìà çà íîìåðèðàíå, ïðè êîÿòî ïðèåìëèâèòå ñïîñîáè çà
äîêàçâàíå íà ñúîòâåòñòâèå è òúëêóâàòåëíèÿ/îáÿñíèòåëíèÿ ìàòåðèàë íîñÿò ñúùèòå
íîìåðà, êàêòî ïàðàãðàôà îò JAR, çà êîéòî ñå îòíàñÿò.
Íîìåðúò ñå âúâåæäà ñ áóêâèòå AMC èëè IEM, çà äà ñå ðàçëè÷àâà îò
ìàòåðèàëà â ñàìèÿ JAR.
     2.3. Îñâåí òîâà ñúêðàùåíèÿòà AMC è IEM ïîêàçâàò âèäà íà ìàòåðèàëà è çà
òàçè öåë äâàòà âèäà ìàòåðèàëè ñå îïðåäåëÿò êàêòî ñëåäâà:
     Ïðèåìëèâèòå ñïîñîáè çà äîêàçâàíå íà ñúîòâåòñòâèå (ÀÌÑ) èëþñòðèðàò ñïîñîá
èëè íÿêîëêî àëòåðíàòèâíè ñïîñîáà, íî íå çàäúëæèòåëíî ñàìî âúçìîæíèòå ìåòîäè,
ñ êîèòî ìîæå äà ñå äîêàæå ñúîòâåòñòâèåòî. Òðÿáâà îáà÷å äà ñå îòáåëåæè, ÷å
êúäåòî ñå ðàçðàáîòâà íîâ ÀÌÑ, âñåêè òàêúâ ÀÌÑ (êîéòî ìîæå äà áúäå
äîïúëíèòåëåí êúì ñúùåñòâóâàù ÀÌÑ) ùå áúäå ïîïðàâåí â äîêóìåíòà ñëåä
êîíñóëòàöèÿ ñúãëàñíî ïðîöåäóðàòà íà NPA.
     Òúëêóâàòåëíèÿò/îáÿñíèòåëíèÿò ìàòåðèàë (IÅÌ) ïîìàãà çà èëþñòðèðàíå íà
ñìèñúëà íà èçèñêâàíåòî.
     2.4. Åäèí íîâ ìàòåðèàë ÀÌÑ èëè IÅÌ ìîæå äà ñå ïðåäîñòàâè áúðçî íà ïúðâî
ìÿñòî ÷ðåç ïóáëèêóâàíå êàòî Âðåìåííî íàñòàâëåíèå (Temporary Guidance
Leaflet - TGL). Îïåðàòèâíèòå TGL ìîãàò äà ñå íàìåðÿò â Àäìèíèñòðàòèâíè è
ðúêîâîäíè ìàòåðèàëè íà JAA, ðàçäåë 4 - Îïåðàöèè. ×àñò òðè: Âðåìåííè
íàñòàâëåíèÿ. Ïðîöåäóðèòå, ñâúðçàíè ñ Âðåìåííèòå ðúêîâîäñòâà, ñà âêëþ÷åíè â
Operations Joint Implementation Procedures.
Ðàçäåë 4 - Îïåðàöèè, ÷àñò 2, ãëàâà 10.
Çàáåëåæêà: Âñÿêî ëèöå, êîåòî ñìåòíå, ÷å ìîæå äà èìà àëòåðíàòèâíè ÀÌÑ èëè
IÅÌ íà ïóáëèêóâàíèòå, òðÿáâà äà ïðåäñòàâè ïîäðîáíîñòèòå íà äèðåêòîðà ïî
îïåðàöèèòå ñ êîïèå äî äèðåêòîðà ïî ðåãëàìåíòèòå çà àëòåðíàòèâèòå, êîèòî äà
áúäàò îáñúäåíè ïî ñúùåñòâî îò JAA. Åâåíòóàëíèòå àëòåðíàòèâíè ÀÌÑ èëè IÅÌ íå
ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò, ïðåäè äà áúäàò ïóáëèêóâàíè îò JAA êàòî AMC, IEM èëè
TGLs.
     2.5. Ïîÿñíèòåëíèòå áåëåæêè, êîèòî íå ñúñòàâëÿâàò ÷àñò îò ÀÌÑ èëè IÅÌ, ñà
äàäåíè ñ ïî-äðåáåí øðèôò.
     2.6. Íîâèòå, èçìåíåíèòå èëè ïîïðàâåíè òåêñòîâå ñà çàãðàäåíè ñ ãîëåìè
ñêîáè.
     AMC/IEM B - ÎÁÙÈ ÏÎËÎÆÅÍÈß
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d)
     Ôèëîñîôèÿ íà JAA HEMS
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d)
      1. Âúâåäåíèå
     Òîçè ACJ îïèñâà ôèëîñîôèÿòà íà JAA HEMS. Çàïî÷âàéêè ñ îïèñàíèå
     íà ïðèåìëèâèÿ ðèñê è âúâåæäàéêè ñèñòåìàòèêàòà, êîÿòî ñå èçïîëçâà â äðóãè
îòðàñëè, òîé îïèñâà êàê ñå ðàçãëåæäà ðèñêà â ïðèëîæåíèåòî çà HEMS çà
ñúçäàâàíå íà ñèñòåìà çà áåçîïàñíîñò êúì ñúîòâåòíèÿ ñòàíäàðò. Òîé ðàçãëåæäà
ðàçëèêàòà ìåæäó HEMS, ñàíèòàðíàòà àâèàöèÿ è òúðñåíåòî è ñïàñÿâàíåòî (SAR) â
íîðìàòèâåí ñìèñúë. Îñâåí òîâà ñå ðàçãëåæäà ïðèëîæåíèåòî íà îïåðàöèèòå, êîèòî
ñà ïóáëè÷åí èíòåðåñ, â êîíòåêñòà íà HEMS.
      2. Ïðèåìëèâ ðèñê
     Ãîëÿìàòà öåë íà âñÿêî àâèàöèîííî çàêîíîäàòåëñòâî å äà ïîçâîëè âúçìîæíî
íàé-øèðîêèÿ ñïåêòúð íà îïåðàöèè ïðè ìèíèìàëåí ðèñê. Ôàêòè÷åñêè ìîæå áè ñè
ñòðóâà äà ñå îáñúäè êîé/êàêâî å â îïàñíîñò è êîãî/êàêâî ñå çàùèòàâà. Îò
ãëåäíà òî÷êà íà Ïîäêîìèòåòà ïî âåðòîëåòíà àâèàöèÿ íà JAA ñå çàùèòàâàò òðè
ãðóïè:
     Òðåòè ñòðàíè (âêëþ÷èòåëíî èìóùåñòâî) - íàé-âèñîêà ñòåïåí íà çàùèòà.
     Ïúòíèöè (âêëþ÷èòåëíî ïàöèåíòè).
     ×ëåíîâå íà åêèïàæè (âêëþ÷èòåëíî ñïåöèàëèñòè ïî îòäåëíèòå çàäà÷è) -
íàé-íèñêà çàùèòà.
     Òîâà å çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, çà äà ñå óëåñíè ìåòîäà çà
îöåíêà íà ðèñêà - èëè, êàêòî òîâà å ïî-èçâåñòíî, óïðàâëåíèåòî íà
áåçîïàñíîñòòà.
      3. Óïðàâëåíèå íà ðèñêà
     Ðúêîâîäñòâîòî ïî óïðàâëåíèå íà ðèñêà îïèñâà ÷åòèðè ðàçëè÷íè ïîäõîäà êúì
óïðàâëåíèåòî íà ðèñêà. Âñè÷êè ñ èçêëþ÷åíèå íà ïúðâèÿ ñà èçïîëçâàíè ïðè
ñúçäàâàíåòî íà ïðèëîæåíèåòî çà HEMS è àêî ïðèåìåì, ÷å îò÷èòàíåòî íà îòêàçèòå
íà äâèãàòåëè ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 å ðàâíà íà ðèñê íóëà, òîãàâà ñà
èçïîëçâàíè âñè÷êèòå ÷åòèðè (òîâà, ðàçáèðà ñå, íå å íàïúëíî âÿðíî, òúé êàòî
èìà ðåäèöà âåðòîëåòíè ÷àñòè - êàòî îïàøíèÿ âèíò, êîÿòî ïîðàäè ëèïñà íà
ðåçåðâåí íå ìîæå äà óäîâëåòâîðè êðèòåðèÿ).
     Ïðèëàãàíåòî íà ñèñòåìàòèêàòà êúì HEMS äàâà:
     Íóëåâ ðèñê; íÿìà ðèñê îò àâàðèÿ ñ ïàãóáíè ïîñëåäñòâèÿ - õàðàêòåðèñòèêè
Êëàñ 1 (â ðàìêèòå íà êâàëèôèêàöèÿòà, äàäåíà ïî-ãîðå) - îïåðàòèâíà áàçà çà
HEMS;
     De minimis (íåçíà÷èòåëåí); ìèíèìàëèçèðàí êúì åäíà ïðèåìëèâà öåë íà
áåçîïàñíîñòòà - íàïðèìåð âðåìå íà èçëàãàíå íà ðèñê, êîãàòî öåëòà å ïîä 5 õ
10E-8 (â ñëó÷àÿ ñ êàöàíå íà ïîâäèãíàòè ïëîùàäêè ïðè áîëíèöè â ãúñòî íàñåëåíà
íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà, êúäåòî ðèñêúò ñå ñúäúðæà â ñëó÷àé íà óäàð â ðúáà íà
ïëîùàäêàòà - ñëåäîâàòåëíî åôåêòúò å ìèíèìàëèçèðàí äî âðåìå íà ðèñêà â
ñåêóíäè).
     Ñðàâíèòåëåí ðèñê; ñðàâíåíèå ñ äðóãè ðèñêîâå - ïðåíàñÿíå íà ïàöèåíò ñ
ãðúáíà÷íî íàðàíÿâàíå ñ ëèíåéêà, êîÿòî å ïîäëîæåíà íà âëèÿíèåòî íà çåìÿòà, â
ñðàâíåíèå ñ ðèñêà îò ïîëåò çà HEMS (ïîñëåäîâàòåëåí è ñðàâíèòåëåí ðèñê).
     Òîëêîâà íèñúê ðèñê, êîëêîòî å îáîñíîâàíî ïîñòèæèì; êîãàòî äîïúëíèòåëíèòå
ìåðêè çà êîíòðîë íå ñà èêîíîìè÷åñêè èëè ïðè÷èííî îáîñíîâàíè - ïîëåòè íà
îïåðàòèâíàòà ïëîùàäêà çà HEMS (ìÿñòîòî íà àâàðèÿòà).
     Â JAR-OPS 3.005(d) ñå êàçâà, ÷å "... ïîëåòèòå çà HEMS ñå èçïúëíÿâàò â
ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíåòî, ñúäúðæàùî ñå â JAR-OPS 3, ñ èçêëþ÷åíèå íà
èçìåíåíèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(d), çà êîèòî ñå
èçèñêâà ñïåöèàëíî ðàçðåøåíèå".
     Êàçàíî ïî-ïðîñòî, èìà òðè îáëàñòè ïðè ïîëåòè çà HEMS, ïðè êîèòî ðèñêúò
èçâúí òîçè, êîéòî ñå äîïóñêà îò îñíîâíèÿ òåêñò íà JAR-OPS 3, å îïðåäåëåí è
ïðèåò:
     - íà åòàïà íà ïîëåòà ïî ìàðøðóò; êîãàòî ñå ïðàâè îáëåê÷åíèå íà ïðàâèëàòà
çà âèñî÷èíà è âèäèìîñò;
     - íà ìÿñòîòî íà àâàðèÿòà; êîãàòî ñå äàâà îáëåê÷åíèå
íà èçèñêâàíåòî çà õàðàêòåðèñòèêèòå è ðàçìåðèòå; è
     - ïðè ïîâäèãíàòà áîëíè÷íà ïëîùàäêà â ãúñòîíàñåëåí ðàéîí; êîãàòî ñå
äàâà îáëåê÷åíèå çà óäàð â ðúáà íà ïëîùàäêàòà - ïðè óñëîâèå ÷å ñà
óäîâëåòâîðåíè åëåìåíòèòå íà Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.517(a)
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d) (ïðîäúëæåíèå)
     Ïðè ñìåê÷àâàíåòî íà òåçè äîïúëíèòåëíè è îáìèñëåíè ðèñêîâå ñå çàäàâàò
íèâà íà îïèò, èçèñêâà ñå îáó÷åíèå îò ñïåöèàëèñò (íàïðèìåð îáó÷åíèå çà ïîëåò
ïî ïðèáîðè çà êîìïåíñèðàíå íà óâåëè÷åíèÿ ðèñê îò íåïðåäíàìåðåíî âëèçàíå â
îáëàöè) è ïîëåòè ñ åêèïàæ îò äâàìà äóøè (äâàìà ïèëîòè èëè åäèí ïèëîò è åäèí
÷ëåí íà åêèïàæà çà HEMS). (Îò åêèïàæèòå çà HEMS - âêëþ÷èòåëíî ìåäèöèíñêèòå
ïúòíèöè - ñå î÷àêâà äà ðàáîòÿò â ñúîòâåòñòâèå ñ äîáðèòå ïðèíöèïè íà
óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà - CRM).
      4. Ñàíèòàðåí ïîëåò
     Â íîðìàòèâåí ñìèñúë ñàíèòàðíèÿò ïîëåò ñå ðàçãëåæäà êàòî íîðìàëíà
òðàíñïîðòíà çàäà÷à, ïðè êîÿòî ðèñêúò íå å ïî-ãîëÿì, îòêîëêîòî ïðè ïîëåòèòå,
íàïúëíî ñúîòâåòñòâàùè íà JAR-OPS 3. Òîâà íÿìà çà öåë äà ïðîòèâîðå÷è èëè äà
äîïúëâà ìåäèöèíñêàòà òåðìèíîëîãèÿ, íî ïðîñòî å èçëîæåíèå íà ïîëèòèêà, íèòî
åäèí îò ðèñêîâåòå íà HEMS íå òðÿáâà äà ñúùåñòâóâà è ñëåäîâàòåëíî íèêîå îò
äîïúëíèòåëíèòå èçèñêâàíèÿ êúì HEMS íå å íåîáõîäèìî äà ñå ïðèëàãà. Àêî ìîæåì
äà íàïðàâèì àíàëîãèÿ ñ òðàíñïîðòèðàíåòî ñ ëèíåéêà ïî øîñå:
     Àêî áúäå ïîâèêàíà ïî ñïåøíîñò, ëèíåéêàòà ùå ñå äâèæè ñ ãîëÿìà ñêîðîñò,
ñúñ ñèðåíè è íÿìà äà ñïàçâà ñâåòëèíèòå íà ñâåòîôàðèòå - ïî òîçè íà÷èí ñå
èçðàâíÿâà ðèñêúò îò äåéñòâèåòî ñ ðèñêà çà âúçìîæíà ñìúðò (= íà ïîëåò çà
HEMS).
     Çà ïðåõâúðëÿíå íà ïàöèåíò (èëè îáîðóäâàíå) òàì, êúäåòî ñòàâà âúïðîñ íà
æèâîò è ñìúðò (èëè íàðàíÿâàíå êàòî ïîñëåäñòâèå îò íàçåìíèÿ òðàíñïîðò),
ïúòóâàíåòî ñå èçâúðøâà áåç ñèðåíè è â ðàìêèòå íà íîðìàëíèòå ïðàâèëà íà
ïúòóâàíåòî - îòíîâî ñðàâíÿâàìå ðèñêà ñúñ çàäà÷àòà (= íà ñàíèòàðíè çàäà÷è).
     Îñíîâíèÿò ïðèíöèï å: àâèàöèîííèÿò ðèñê òðÿáâà äà áúäå ïðîïîðöèîíàëåí íà
çàäà÷àòà.
     Ðàáîòà íà ìåäèöèíñêèÿ ñïåöèàëèñò å äà èçáåðå ìåæäó HEMS è ñàíèòàðåí
ïîëåò - íå íà ïèëîòà! Ïî òàçè ïðè÷èíà ìåäèöèíñêèÿò ïåðñîíàë, êîéòî ñå çàåìà
äà èçïúëíÿâà ìåäèöèíñêè ïîëåòè, òðÿáâà äà áúäå íàïúëíî íàÿñíî ñ
äîïúëíèòåëíèòå ðèñêîâå, êîèòî (ïîòåíöèàëíî) ñúùåñòâóâàò ïðè ïîëåòèòå çà HEMS
(è ñà ïðåäâàðèòåëíè óñëîâèÿ çà îïåðàòîðà äà ïðèòåæàâà ðàçðåøåíèå çà HEMS).
(Íàïðèìåð â íÿêîè ñòðàíè áîëíèöèòå èìàò îñíîâíè è ðåçåðâíè ïëîùàäêè.
Ïàöèåíòúò ìîæå äà áúäå äîñòàâåí íà áåçîïàñíà ðåçåðâíà ïëîùàäêà (îáèêíîâåíî â
äâîðà íà áîëíèöàòà), êàòî ïî òîçè íà÷èí ñå îòñòðàíÿâà ðèñêúò - ñðåùó ìàëêîòî
íåóäîáñòâî çà êðàòêî ïðåâîçâàíå ñ ëèíåéêà îò ïëîùàäêàòà äî áîëíèöàòà.)
     Ñëåä êàòî å íàïðàâåí èçáîðúò ìåæäó HEMS è ñàíèòàðåí ïîëåò îò ìåäèöèíñêèÿ
ñïåöèàëèñò, êîìàíäèðúò ïðàâè ïðîôåñèîíàëíà ïðåöåíêà çà ïðîâåæäàíåòî íà
ïîëåòà.
     Îïðîñòåíî, ãîðíèÿò âèä ñàíèòàðíè ïîëåòè áõà ìîãëè äà ñå èçïúëíÿâàò îò
îïåðàòîð, êîéòî èìà ÑÀÎ (HEMS îïåðàòîðúò ïðèòåæàâà ÑÀÎ) - è îáèêíîâåíî ñå
èçïúëíÿâàò çà ïðåâîç íà ìåäèöèíñêè ìàòåðèàëè (îáîðóäâàíå, êðúâ, îðãàíè,
ëåêàðñòâà è ò.í.), êîãàòî íÿìà ñïåøíîñò.
      5. Òúðñåíå è ñïàñÿâàíå (Search and rescue - SAR)
     Ïîëåòèòå çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå, ïîíåæå ñå èçïúëíÿâàò ñúñ çíà÷èòåëíî
ñìåê÷àâàíå íà åêñïëîàòàöèîííèòå è õàðàêòåðèñòè÷íèòå ñòàíäàðòè, ñå êîíòðîëèðàò
ñòðèêòíî; åêèïàæèòå ñà îáó÷åíè ïî ñúîòâåòíèÿ ñòàíäàðò è ñå äúðæàò â ñúñòîÿíèå
íà âèñîêà ñòåïåí íà ãîòîâíîñò. Êîíòðîëúò è ïîñòàâÿíåòî íà çàäà÷èòå îáèêíîâåíî
ñå îñúùåñòâÿâàò îò ïîëèöèÿòà (èëè âîåííèòå, èëè áðåãîâàòà îõðàíà â ìîðñêèòå
äúðæàâè) è ñå èçâúðøâàò ñúãëàñíî äúðæàâíèòå íîðìàòèâè.
     Êîãàòî ñå âúâåæäàøå JAR-OPS 3, íå ñå ïðåäâèæäàøå ïîëåòèòå çà HEMS äà ñå
îñúùåñòâÿâàò îò îïåðàòîðè, êîèòî íå ïðèòåæàâàò ÑÀÎ èëè ðàáîòåùè ïî äðóãè
ñòàíäàðòè îñâåí òåçè íà HEMS. Îñâåí òîâà íå ñå î÷àêâàøå, ÷å åòèêåòúò SAR ùå
ñå èçïîëçâà çà çàîáèêàëÿíå íà ñìèñúëà íà JAR-OPS 3 èëè çà ðàçðåøàâàíå íà
ïîëåòè çà HEMS ñúãëàñíî ïî-íèñúê ñòàíäàðò.
      6. Èçïúëíåíèå íà ïîëåòè ñ îäîáðåíèå çà HEMS
     Ïðèëîæåíèåòî çà HEMS ïúðâîíà÷àëíî ñúäúðæàøå îïðåäåëåíèÿ çà ñàíèòàðíè
ïîëåòè è çà SAR - âúâåäåíè çà èçÿñíÿâàíå íà ðàçëèêàòà ìåæäó òåçè òðè
äåéíîñòè. Ñ îãëåä íà òîâà, ÷å â íÿêîè äúðæàâè ìîæå äà âúçíèêíå îáúðêâàíå,
âñè÷êè ïîçîâàâàíèÿ çà äåéíîñòè èçâúí HEMS ñåãà ñà ìàõíàòè îò ïðèëîæåíèåòî è
âêëþ÷åíè â ìàòåðèàëà çà ACJ.
     Èìà ñàìî äâå âúçìîæíîñòè: ïðåâîçâàíå êàòî ïúòíèöè èëè òîâàðè ñúãëàñíî
ïúëíèòå èçèñêâàíèÿ íà JAR-OPS 3 (òàì íå ñå äîïóñêàò íèêàêâè îáëåê÷åíèÿ îò
ïðèëîæåíèåòî çà HEMS - õàðàêòåðèñòèêèòå çà êàöàíå è èçëèòàíå òðÿáâà äà
ñúîòâåòñòâàò íà ïîäðàçäåëèòå íà JAR-OPS 3) èëè ïîëåòè ñ îäîáðåíèå çà HEMS.
      7. Îïåðàòèâíè ïëîùàäêè çà HEMS
     Ôèëîñîôèÿòà íà HEMS ñå îòíàñÿ çà ïðèåìëèâèòå íèâà íà ðèñê çà âñÿêà
îïåðàòèâíà ïëîùàäêà; òÿ å áàçèðàíà íà ïðàêòè÷åñêèÿ îïèò è ñå âçåìà ïîä
âíèìàíèå âåðîÿòíîñòòà îò èçïîëçâàíåòî Ð. Î÷àêâà ñå ðèñêúò äà áúäå
îáðàòíîïðîïîðöèîíàëåí íà ÷åñòîòàòà íà èçïîëçâàíåòî íà ñúîòâåòíàòà ïëîùàäêà.
Ïëîùàäêèòå ñå äåëÿò íà ñëåäíèòå âèäîâå:
     Îïåðàòèâíà áàçà çà HEMS. Îò íåÿ çàïî÷âàò è ñâúðøâàò âñè÷êè îïåðàöèè.
Ñúùåñòâóâà ãîëÿìà âåðîÿòíîñò çà ãîëÿì áðîé èçëèòàíèÿ è êàöàíèÿ íà òàçè
âåðòîëåòíà ïëîùàäêà è ïî òàçè ïðè÷èíà íå ñà ïðåäâèäåíè îáëåê÷åíèÿ íà
îïåðàòèâíèòå ïðîöåäóðè è ïðàâèëàòà çà ïîëåòè, êîèòî ñà âêëþ÷åíè â
ïðèëîæåíèÿòà çà HEMS.
     Îïåðàòèâíà ïëîùàäêà çà HEMS. Òúé êàòî òàçè ïëîùàäêà îáèêíîâåíî å
ñâúðçàíà ñ ìÿñòî íà èíöèäåíò èëè êàòàñòðîôà è íåéíîòî èçïîëçâàíå íå ìîæå äà
áúäå ïðåäâàðèòåëíî ïëàíèðàíî, ïðè íåÿ ñå ïðèëàãàò èçêëþ÷åíèÿ îò îïåðàòèâíèòå
ïðîöåäóðè è ïðàâèëàòà çà ïîëåòè å âúçìîæíî - êîãàòî å óìåñòíî.
     Áîëíè÷íà ïëîùàäêà. Îáèêíîâåíî å â äâîðà íà áîëíèöà èëè àêî å íàäçåìíà
ïëîùàäêà - âúðõó ñãðàäàòà íà áîëíèöàòà. Òàêàâà ïëîùàäêà ìîæå è äà íå å
èçãðàäåíà â ñúîòâåòñòâèå ñ êðèòåðèèòå çà âåðòîëåòíà ïëîùàäêà. Âúçìîæíîñòèòå
çà èçïîëçâàíå íà òàêàâà ïëîùàäêà çàâèñÿò îò íåéíîòî ìåñòîíàõîæäåíèå è îò
ïëîùòà è ñúîðúæåíèÿòà Ð; îáèêíîâåíî òÿ å ïî-ãîëÿìà îò îïåðàòèâíàòà ïëîùàäêà
çà HEMS, íî ïî-ìàëêà îò îïåðàòèâíàòà áàçà çà HEMS. Çà òàêèâà ïëîùàäêè ñå
îòíàñÿò íÿêîè îò èçêëþ÷åíèÿòà íà ïðàâèëàòà çà HEMS.
      8. Ïðîáëåìè, ñâúðçàíè ñ áîëíè÷íèòå ïëîùàäêè
     Ïî âðåìå íà âúâåæäàíåòî íà JAR-OPS 3 áåøå çàáåëÿçàíî, ÷å ðåäèöà äúðæàâè
ñðåùàò ïðîáëåìè ñ âëèÿíèåòî íà ïðàâèëàòà çà ïîëåòè íà âåðòîëåòèòå, êîèòî
èçïúëíÿâàò HEMS. Âúïðåêè ÷å äúðæàâèòå âúçïðèåìàò òåçàòà, ÷å òðÿáâà äà èìà
íàïðåäúê â îñèãóðÿâàíåòî íà ïîëåòèòå, ïðè êîèòî ðèñêîâåòå, ñâúðçàíè ñ îòêàç
íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà ñà îòñòðàíåíè èëè ñà îãðàíè÷åíè ïî âðåìå,
ñúùåñòâóâàò ðåäèöà ïëîùàäêè çà êàöàíå, êîèòî íå îòãîâàðÿò (èëè íèêîãà íÿìà äà
ìîãàò äà îòãîâîðÿò) íà èçèñêâàíèÿòà çà ïîëåòè ñ âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíè
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 è 2.
     Òåçè ïëîùàäêè îáèêíîâåíî ñà ðàçïîëîæåíè â ãúñòîíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà
ñðåäà.
     Â äâîðîâåòå íà áîëíèöè; èëè Âúðõó áîëíè÷íè ñãðàäè.
     Ïðîáëåìúò ñ áîëíè÷íèòå ïëîùàäêè å ïðåäèìíî èñòîðè÷åñêè, äîêàòî
     Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ íàñòîÿâà òàêèâà ïëîùàäêè äà íå ñå
èçïîëçâàò èëè äà ñå èçïîëçâàò ñàìî ñ òîëêîâà ìàëêî òåãëî, ÷å äà ñå ãàðàíòèðàò
õàðàêòåðèñòèêèòå ïðè îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà, êîåòî ñåðèîçíî ùå
íàìàëè áðîÿò íà èçâúðøâàíèòå ïîëåòè.
     Âúïðåêè ÷å ïðàâèëàòà çà èçïîëçâàíå íà òàêèâà ïëîùàäêè â äâîðîâåòå íà
áîëíèöèòå çà ïîëåòè HEMS (Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005 (d), ïîäòî÷êè (c) (2)
(i) (A) ñå ïîëçâàõà îò îáëåê÷åíèÿ äî 2005 ã., òå ñà ñàìî ÷àñòè÷íè è âñå îùå
îêàçâàò âëèÿíèå íà îïåðàöèèòå â ìîìåíòà.
     Òúé êàòî òåçè îïåðàöèè ñå èçâúðøâàò â èìåòî íà îáùåñòâåíèÿ èíòåðåñ,
ñúùåñòâóâà ðàçáèðàíåòî, ÷å Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ áè ñëåäâàëî äà
ïîçâîëè îãðàíè÷åíîòî ïîëçâàíå íà òàêèâà ïëîùàäêè, ïðè óñëîâèå ÷å ìîæå äà áúäå
îñèãóðåíî íåîáõîäèìîòî íèâî íà áåçîïàñíîñò - íåçàâèñèìî îò ôàêòà, ÷å
ïëîùàäêàòà íå ïîçâîëÿâà ïîëåòè íà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1
è 2. Âúïðåêè òîâà â èíòåðåñ íà ïîâèøàâàíå íèâîòî íà áåçîïàñíîñò íà ïîëåòèòå
îáëåê÷åíèÿòà çà òåçè ïîëåòè òðÿáâà äà ñå îãðàíè÷àò äî âå÷å ñúùåñòâóâàùèòå
ïëîùàäêè è çà îãðàíè÷åí ïåðèîä îò âðåìå.
     Èçïîëçâàíåòî íà ïëîùàäêèòå ñ îáùåñòâåíî çíà÷åíèå áè ñëåäâàëî äà
ñå êîíòðîëèðàò. Òîâà èçèñêâà äà ñå èçäàäå îôèöèàëåí ñïðàâî÷íèê íà òåçè
ïëîùàäêè è ðàçðåøåíèå çà èçïîëçâàíåòî èì äà ñå äàâà ñàìî íà îïåðàòîð,
êîéòî ãè å âêëþ÷èë â ðàçäåëà "Ìàðøðóòåí ñïðàâî÷íèê" íà
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     Ñïðàâî÷íèêúò (è âêëþ÷åíîòî â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà
ïîëåòè) òðÿáâà äà ñúäúðæà çà âñÿêà ðàçðåøåíà ïëîùàäêà: ðàçìåðèòå;
íåñúîòâåòñòâèÿòà ñ Àíåêñ 14; îñíîâíèòå ðèñêîâå è ïëàí çà äåéñòâèå â
ñëó÷àé íà èíöèäåíò. Âñÿêî îïèñàíèå òðÿáâà ñúùî äà ñúäúðæà ñõåìà
(èëè àíîòèðàíà ñíèìêà), ïîêàçâàùà ãëàâíèòå àñïåêòè íà ïëîùàäêàòà.
      9. Îáîáùåíèå
     Êàòî îáîáùåíèå áè ñëåäâàëî äà ñå èìàò ïðåäâèä ñëåäíèòå òî÷êè îòíîñíî
ôèëîñîôèÿòà íà JAA è ïðàâèëàòà çà HEMS:
     Àáñîëþòíîòî íèâî íà áåçîïàñíîñò íà ïîëåòèòå å óñëîâèåòî íà îáùåñòâîòî.
     Ïîòåíöèàëíèÿò ðèñê òðÿáâà äà áúäå íà íèâî, îòãîâàðÿùî íà åñòåñòâîòî íà
çàäà÷àòà.
     Çàùèòàòà íà ëèöàòà âúâ âåðòîëåòà äà áúäå íà íèâî, ïðèåìëèâî çà òÿõ.
     Â ïðèëîæåíèÿòà çà HEMS ñà ðàçãëåäàíè ðåäèöà ðèñêîâè çîíè, à îáëåê÷åíèÿòà ñà
âêëþ÷åíè â òÿõ. Òîâà ïðèëîæåíèå ñå îòíàñÿ ñàìî çà ïîëåòè çà HEMS.
     Ñúùåñòâóâàò òðè îñíîâíè êàòåãîðèè ïëîùàäêè HEMS è òå ñà ñúîòâåòíî îïèñàíè.
     Âúçìîæíè ñà îáëåê÷åíèÿ îò äúðæàâàòà êúì èçèñêâàíèÿòà çà áîëíè÷íà
ïëîùàäêà, íî òåçè îáëåê÷åíèÿ òðÿáâà äà áúäàò ñòðèêòíî êîíòðîëèðàíè
÷ðåç ðåãèñòðàöèîííà ñèñòåìà.
     Îáëåê÷åíèÿòà îò äúðæàâàòà ñà íàðå÷åíè SAR (State controlled activity -
äåéíîñòè, êîíòðîëèðàíè îò äúðæàâàòà) è òîâà íàèìåíîâàíèå íå òðÿáâà äà ñå
èçïîëçâà îò îïåðàòîðèòå êàòî íà÷èí çà çàîáèêàëÿíå íà ïðàâèëàòà çà HEMS.
      10. Ñïðàâî÷íè ìàòåðèàëè
     a. Managing the Risks of Organizational Accidents - Professor James
Reason.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (a)(4)
     Çàäà÷à çà HEMS Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005 (d), ïàðàãðàô (a)(4)
      1. Ïîëåò çà HEMS îáèêíîâåíî çàïî÷âà è çàâúðøâà â îïåðàòèâíà áàçà
çà HEMS è ñå âúçëàãà îò Äèñïå÷åðñêèÿ öåíòúð çà HEMS. Ïîñòàâÿíåòî íà òàêàâà
çàäà÷à ìîæå äà âúçíèêíå è ñëåä èçëèòàíå èëè íà ìÿñòî èçâúí îïåðàòèâíàòà áàçà
çà HEMS.
      2. Ïðèåìà ñå, ÷å ñëåäíèòå åëåìåíòè òðÿáâà äà áúäàò íåðàçäåëíà ÷àñò
îò èçïúëíåíèåòî íà çàäà÷à çà HEMS:
     Ïîëåòè äî è îò îïåðàòèâíà ïëîùàäêà çà HEMS, êîãàòî ñà âúçëîæåíè
îò Äèñïå÷åðñêèÿ öåíòúð çà HEMS;
     Ïîëåòè îò è äî âåðòîëåòíî ëåòèùå çà äîñòàâêà èëè âçåìàíå íà ìåäèöèíñêè
ìàòåðèàëè è/èëè õîðà, íåîáõîäèìè çà èçïúëíåíèå íà ïîñòàâåíàòà çàäà÷à çà HEMS;
     Ïîëåòè äî èëè îò âåðòîëåòíî ëåòèùå çà çàðåæäàíå ñ ãîðèâî çà èçïúëíåíèåòî
íà çàäà÷à çà HEMS.
     Âñè÷êèòå òåçè ïîëåòè òðÿáâà äà ñå èçâúðøàò â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðèëîæèìèòå
ïðàâèëà è îáëåê÷åíèÿ îò ïðèëîæåíèåòî çà HEMS.
[Ïîïð. 5, 1.06.07]
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (b)
     HEMS - Ñúäúðæàíèå íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (b)
      1. Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè òðÿáâà äà ñúäúðæà óêàçàíèÿ çà
èçïúëíåíèåòî íà ïîëåòè, ñúîáðàçåíè ñúñ çîíàòà çà äåéñòâèå îïåðàöèè è äà
âêëþ÷âà íàé-ìàëêî ñëåäíîòî:
     a. Åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè;
     b. Ïðåïîðú÷èòåëíè ìàðøðóòè çà ðåäîâíè ïîëåòè äî ïîçíàòè ïëîùàäêè (ñ
óêàçàíà ìèíèìàëíà áåçîïàñíà âèñî÷èíà íà ïîëåòà);
     ñ. Óêàçàíèÿ çà èçáèðàíå íà îïåðàòèâíà ïëîùàäêà çà HEMS â ñëó÷àèòå
íà ïîëåòè äî íåïîçíàòè ïëîùàäêè;
     d. Áåçîïàñíàòà âèñî÷èíà çà ïðåëèòàíå íàä ðàçëè÷íèòå çîíè; è
     å. Ïðîöåäóðè ïðè íåïðåäíàìåðåíî íàâëèçàíå â îáëàöè.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(2)(i)(B)
     Èçïúëíåíèå íà ïîëåòè äî îïåðàòèâíà ïëîùàäêà çà HEMS, ðàçïîëîæåíà â
íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà. Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô
(c)(2)(i)(B)
     Îáëåê÷åíèåòî çà îòãîâîðíîñò ïðè îòêàç íà äâèãàòåë ïðè îïåðàòèâíà
ïëîùàäêà çà HEMS ñå îòíàñÿ è äî HEMS/HHO, êîãàòî: ÷ëåí íà åêèïàæ çà
HEMS èëè ìåäèöèíñêè ïúòíèê; èëè áîëåí èëè ðàíåí ÷îâåê, êàêòî è äðóãè
õîðà, ïðÿêî ó÷àñòâàùè â ïîëåòà çà HEMS, ñå èçèñêâà äà áúäàò âçåòè
íà áîðäà íà âåðòîëåòà è òîâà å ÷àñò îò ïîëåòà çà HEMS.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(2)(i)(C)
     Îïåðàòèâíà ïëîùàäêà çà HEMS
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(2)(i)(C)
     Êîãàòî ñå èçáèðà îïåðàòèâíà ïëîùàäêà çà HEMS, òÿ òðÿáâà äà èìà ìèíèìàëíè
ðàçìåðè îò íàé-ìàëêî 2D. Ïðè ïîëåòè íîùåì èëè äî íåïîçíàòè îïåðàòèâíè
ïëîùàäêè çà HEMS òå òðÿáâà äà èìàò ðàçìåðè íàé-ìàëêî 4D íà äúëæèíà è 2D íà
øèðèíà.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(3)(ii)(B)
     Ïðèëîæèì îïèò
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(3)(ii)(B)
     Ïðèëîæèìèÿò îïèò òðÿáâà äà îò÷èòà ãåîãðàôñêèòå õàðàêòåðèñòèêè
     (ìîðå, ïëàíèíè, ãîëåìè ãðàäîâå ñ íàòîâàðåíî äâèæåíèå è ò.í.).
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(3)(iii)
     Ïîääúðæàíå íà ïîäãîòîâêàòà
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(3)(iii)
     Çà öåëòà íà òîâà èçèñêâàíå ïîäãîòîâêàòà ìîæå äà ñå ïîääúðæà íà
âåðòîëåò, èçïúëíÿâàù âèçóàëåí ïîëåò, ñ ïîìîùòà íà óñòðîéñòâà,
îãðàíè÷àâàùè âèäèìîñòòà - î÷èëà, ïåðäåòà, èëè íà òðåíàæîð.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(3)(iv)
     ×ëåí íà åêèïàæ çà HEMS
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(3)(iv)
      1. Êîãàòî åêèïàæúò ñå ñúñòîè îò åäèí ïèëîò è åäèí ÷ëåí íà åêèïàæà
çà HEMS, ïî âðåìå íà ïîëåòà ïîñëåäíèÿò òðÿáâà äà ñåäè íà ïðåäíàòà
ñåäàëêà (ìÿñòîòî íà âòîðèÿ ïèëîò), òàêà ÷å äà ìîæå äà èçïúëíÿâà çàäà÷èòå,
êîèòî ìîæå äà ìó ïîñòàâè êîìàíäèðúò ïðè íåîáõîäèìîñò:
     a. ïîìîù ïðè íàâèãàöèÿòà;
     b. ïîìîù ïðè ðàäèîâðúçêàòà/èçáîð íà ðàäèîíàâèãàöèîííèòå ñðåäñòâà;
     c. ÷åòåíå íà êîíòðîëíèòå êàðòè;
     d. íàáëþäåíèå íà ïàðàìåòðèòå;
     e. èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíå;
     f. ïîìîù ïðè èçáèðàíå íà ïëîùàäêà çà êàöàíå;
     g. ïîìîù ïðè îòêðèâàíåòî íà ïðåïÿòñòâèÿ ïî âðåìå íà çàõîäà çà êàöàíå èëè
ïðè èçëèòàíåòî.
      2. Êîìàíäèðúò ìîæå äà ïîñòàâè çàäà÷è è íà çåìÿòà íà ÷ëåíà íà åêèïàæà çà
HEMS:
     a. Ïîìîù ïðè ïîäãîòîâêàòà íà âåðòîëåòà è îïðåäåëåíîòî îò ìåäèöèíñêèÿ
ñïåöèàëèñò îáîðóäâàíå çà ñëåäâàùî èçëèòàíå ïî çàäà÷à çà HEMS;
     b. Ïîìîù ïðè ïðèëàãàíå íà ìåðêèòå çà áåçîïàñíîñò ïðè äåéñòâèÿ íà
çåìÿòà ñ âúðòÿùè ñå âèòëà (âêëþ÷èòåëíî êîíòðîë íà õîðàòà îêîëî âåðòîëåòà,
êà÷âàíå è ñëèçàíå íà ïúòíèöèòå, çàðåæäàíå ñ ãîðèâî è ò.í.).
      3. Êîãàòî èìà ÷ëåí íà åêèïàæà çà HEMS, íåãîâàòà îñíîâíà çàäà÷à å
äà ïîìàãà íà êîìàíäèðà. Âúïðåêè òîâà îáà÷å èìà ñëó÷àè, êîãàòî òîâà íå
å âúçìîæíî.
     a. Íà îïåðàòèâíàòà ïëîùàäêà çà HEMS îò êîìàíäèðà ìîæå äà áúäå
ïîèñêàíî äà ïðåêàðà äîïúëíèòåëíè ìåäèöèíñêè ñðåäñòâà, a ÷ëåíúò íà
åêèïàæà ìîæå äà áúäå îñòàâåí äà ïîìàãà íà áîëåí èëè ðàíåí ÷îâåê, äîêàòî
êîìàíäèðúò èçïúëíÿâà ïîëåòà. (Òîâà òðÿáâà äà ñå ðàçãëåæäà êàòî
èçêëþ÷åíèå è äà áúäå èçïúëíÿâàíî ñàìî ïî óñìîòðåíèå íà êîìàíäèðà,
êàòî ñå âçåìàò ïðåäâèä ðàçìåðèòå è îáñòàíîâêàòà íà îïåðàòèâíàòà ïëîùàäêà
çà HEMS.)
     b. Ñëåä ïðèñòèãàíåòî íà îïåðàòèâíàòà ïëîùàäêà çà HEMS ïîñòàâÿíåòî íà
íîñèëêà ìîæå äà ïîïðå÷è íà ÷ëåíà íà åêèïàæà äà çàåìå ïðåäíàòà ñåäàëêà.
     c. Àêî ìåäèöèíñêèÿò ïúòíèê èìà íóæäà îò ïîìîù îò ÷ëåíà íà åêèïàæà ïî
âðåìå íà ïîëåòà.
     d. Àêî ñå ïðèëàãàò îáëåê÷åíèÿòà, îïèñàíè â 3.a. 3.b èëè 3.c.
íàìàëÿâàíåòî íà åêñïëîàòàöèîííèòå ìèíèìóìè, îïèñàíè â Ïðèëîæåíèå 1 íà
JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(4), íå òðÿáâà äà ñå èçïîëçâàò.
     e. Ñ èçêëþ÷åíèå íà òî÷êà 3.a. ïî-ãîðå êîìàíäèðúò íå òðÿáâà äà êàöà
íà îïåðàòèâíà ïëîùàäêà çà HEMS, áåç ÷ëåíúò íà åêèïàæà çà HEMS äà ìó
ïîìàãà îò ïðåäíàòà ñåäàëêà (ìÿñòîòî íà âòîðèÿ ïèëîò).
      4. Êîãàòî åêèïàæúò ñå ñúñòîè îò äâàìà ïèëîòè, íÿìà èçèñêâàíå çà
÷ëåí íà åêèïàæà çà HEMS. Â òîçè ñëó÷àé íåïèëîòèðàùèÿò ïèëîò èçïúëíÿâà
çàäúëæåíèÿòà íà ÷ëåí íà åêèïàæà çà HEMS.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(3)(iv)(B)(B2)
     Âåðòîëåò çà ñïåøíà ìåäèöèíñêà ïîìîù
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (c)(3)(iv)(B)(B2)
     Ñèñòåìàòà çà ñëåäåíå íà ïîëåòà å ñèñòåìà, êîÿòî îñèãóðÿâà âðúçêàòà ñ
âåðòîëåòà â íåãîâàòà îïåðàòèâíà çîíà.
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (e)(1)(ii)(B)
     Ëèíåéíè ïðîâåðêè
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (e)(1)(ii)(B)
     Êúäåòî ïîðàäè ðàçìåðà, êîíôèãóðàöèÿòà èëè ëåòàòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè íà
âåðòîëåòà ëèíåéíàòà ïðîâåðêà íå ìîæå äà áúäå èçïúëíåíà ïî âðåìå íà
îïåðàòèâåí ïîëåò, òÿ ìîæå äà áúäå èçïúëíåíà ïðè ñïåöèàëíî ïëàíèðàí òèïè÷åí
ïîëåò.  Òîçè ïîëåò ìîæå äà áúäå íåïîñðåäñòâåíî ñëåä èëè ïðåäè, íî íå è
åäíîâðåìåííî ñ íÿêîÿ îò ïðîôåñèîíàëíèòå ïðîâåðêè, êîèòî ñå ïðîâåæäàò äâà ïúòè
ãîäèøíî.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     I EM êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (e)(4)
     Íàçåìåí ïåðñîíàë çà äåéñòâèÿ â àâàðèéíè ñèòóàöèè
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïàðàãðàô (e)(4)
     Èçêëþ÷èòåëíî òðóäíî å äà ñå ïðîâåæäà îáó÷åíèå íà ãîëÿì áðîé õîðà
çà äåéñòâèÿ ïðè àâàðèéíè ñèòóàöèè. Âúïðåêè òîâà, êîãàòî å âúçìîæíî,
îïåðàòîðèòå íà âåðòîëåòè òðÿáâà äà ïîëçâàò óñëóãèòå íà ñïåöèàëèñòèòå,
îòãîâàðÿùè çà îáó÷åíèåòî íà ïåðñîíàëà çà ïîäïîìàãàíå íà HEMS çà äåéñòâèÿ â
àâàðèéíè ñëó÷àè.
     IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005 (e)
     Ïîëåòè ñ âåðòîëåòè â çîíè ñ íåáëàãîïðèÿòíà ñëåäà, ðàçïîëîæåíè
     èçâúí ãúñòîíàñåëåíè ìåñòà
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(e)
      1. Ñúäúðæàíèåòî íà òîâà ïðèëîæåíèå å ñúçäàäåíî ñ öåë äà ñå îñèãóðè
ïðîäúëæàâàíåòî íà ðåäèöà âå÷å ñúùåñòâóâàùè îïåðàöèè. Î÷àêâà ñå òåçè
îáëåê÷åíèÿ îò èçèñêâàíèÿòà äà áúäàò èçïîëçâàíè ñàìî ïðè ñëåäíèòå
îáñòîÿòåëñòâà:
     1.1. Îïåðàöèè â ïëàíèíñêè ðàéîíè; êúäåòî ñúâðåìåííèòå ìíîãîìîòîðíè
âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà íå ìîãàò äà èçïúëíÿò èçèñêâàíèÿòà çà
ëåòàòåëíè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ1 èëè 2 ïî âèñî÷èíà.
     1.2. Îïåðàöèè â îòäàëå÷åíè ðàéîíè; êúäåòî ñúùåñòâóâàùèòå îïåðàöèè ñå
èçïúëíÿâàò ñúîáðàçíî íîðìèòå çà áåçîïàñíîñò è êúäåòî àëòåðíàòèâíèÿò íàçåìåí
òðàíñïîðò íå ìîæå äà îñèãóðè ñúùîòî íèâî íà áåçîïàñíîñò êàòî åäíîìîòîðåí
âåðòîëåò è êúäåòî ïîðàäè ìàëêà íàñåëåíîñò è èêîíîìè÷åñêè óñëîâèÿ íå áè ìîãëî
äà ñå îñèãóðè çàìÿíàòà íà åäíîìîòîðåí ñ ìíîãîìîòîðåí âåðòîëåò (êàêúâòî å
ñëó÷àÿò ñ îòäàëå÷åíèòå àðêòè÷åñêè ñåëèùà).
      2. Äúðæàâàòà, êîÿòî èçäàâà ÑÀÎ, è äúðæàâàòà, êúäåòî ùå ñå èçâúðøâàò
òàêèâà îïåðàöèè, òðÿáâà ïðåäâàðèòåëíî äà äàäàò ðàçðåøåíèå çà òÿõ.
      3. Àêî äâåòå ðàçðåøåíèÿ ñå èçäàâàò îò åäíà äúðæàâà, íå áè òðÿáâàëî
äà ñå îòêàçâà ðàçðåøåíèå áåç îñíîâàòåëíà ïðè÷èíà íà âúçäóõîïëàâàòåëíî
ñðåäñòâî îò äðóãà äúðæàâà.
      4. Òàêîâà ðàçðåøåíèå ìîæå äà áúäå äàäåíî ñàìî ñëåä êàòî äâåòå äúðæàâè
âçåìàò ïðåäâèä òåõíè÷åñêàòà è èêîíîìè÷åñêàòà îáîñíîâêà íà òàêàâà îïåðàöèÿ.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005 (f) ïàðàãðàô (b)(3) è Ïðèëîæåíèå 1
     íà JAR-OPS 3.005(g), ïàðàãðàô (a)(3). Ìåñòíè îïåðàöèè
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(f), ïàðàãðàô (b)(3) è Ïðèëîæåíèå 1 íà
     JAR-OPS 3.005(g), ïàðàãðàô (a)(3)
      1. ×àñò îò Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(f), (è öåëèÿò òåêñò íà
Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(g) ñúäúðæàò íÿêîè îáëåê÷åíèÿ çà "ìåñòíè
ïîëåòè". Çà òåçè ïîëåòè ñå ïðåäïîëàãà, ÷å â ðàçðåøåíèåòî òðÿáâà äà ñå
ñúäúðæà îïðåäåëåíèå çà "ìåñòíè", êîåòî äà áúäå íà ðàçñòîÿíèå 20-25 ìîðñêè
ìèëè. Âúïðåêè òîâà îïðåäåëÿíåòî íà äèñòàíöèÿòà âèíàãè ïðåäñòàâëÿâà òðóäíîñò
ïîðàäè ðàçëè÷íè ôàêòîðè, êîèòî âëèÿÿò íà òàêîâà ðåøåíèå. Ïîðàäè òîâà ñå
î÷àêâà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ äà íå ðàçðåøàâà ìåñòíè ïîëåòè íà
ðàçñòîÿíèå ïîâå÷å îò 25 ìîðñêè ìèëè áåç îñíîâàòåëíà îïåðàòèâíà ïðè÷èíà.
      2. Ïðè äåôèíèðàíåòî íà "ìåñòíè ïîëåòè" (êàêòî å îïèñàíî â 1. ïîãîðå)
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ áè ñëåäâàëî îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî
ïîëåòèòå ñà ñ öåë åêñêóðçèÿ è êîíêðåòíî âêëþ÷âàò ïðåñè÷àíå íà ãðàíèöè
(íàïðèìåð åêñêóðçèîííèòå ïîëåòè â ðàéîíèòå íà Ìîíáëàí è Ìàòåðõîðí), äà
îãðàíè÷è îïåðàöèèòå â ãðàíèöèòå íà ñúîòâåòíàòà äúðæàâà.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(f), ïàðàãðàô (d)(19)
     Ïðèëîæèì îïèò (îïðåäåëåíè ãðóïè)
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(f), ïàðàãðàô (d)(19)
      1. Ñëåäíèòå âåðòîëåòè è îïðåäåëåíè ãðóïè (êîèòî ñå ñúñòîÿò îò âåðòîëåòè
ñúñ ñõîäíè õàðàêòåðèñòèêè) ìîãàò äà áúäàò èçïîëçâàíè ñ öåë ïîääúðæàíå íà
ïîäãîòîâêàòà ñúãëàñíî Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005 (f) ïàðàãðàô (d)(19):
     (à) Ãðóïà 1 - Bell 206/206L, Bell 407.
     (b) Ãðóïà 2 - Hughes 369, MD 500 N, MD 520 N, MD 600.
     (c) Ãðóïà 3 - SA 341/342, EC 120, EC 130.
     (d) Ãðóïà 4 - SA 313/318, SA 315/316/319, AS 350.
     (e) Ãðóïà 5 - (Âñè÷êè òèïîâå, âêëþ÷åíè â Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-FCL
2.245(b)(3)), R22, R44.
      2. Êúì îïðåäåëåíèòå ãðóïè ìîãàò äà ñå ñúçäàäàò äîïúëíèòåëíè ãðóïè
èëè äà ñå äîáàâÿò äðóãè òèïîâå, àêî òîâà å ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(f) Îïåðàöèè ñ ìàëêè
     âåðòîëåòè (Âèçóàëíè óñëîâèÿ è ñàìî äåíåì) Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà
     JAR-OPS 3.005(f)
      1. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(f) ñúäúðæà çàáðàíè è îáëåê÷åíèÿ ïðè
ïîëåòè ñ ìàëêè âåðòîëåòè ïðè âèçóàëíè óñëîâèÿ çà ïîëåò è ñàìî ïðåç äåíÿ.
     1.1. Êîãàòî íÿêîå ïðàâèëî â JAR-OPS 3 ñúäúðæà ïàðàãðàô, êîéòî ðàçðåøàâà
èçïîëçâàíåòî íà àëòåðíàòèâíè ìåòîäè çà èçïúëíåíèå íà èçèñêâàíèÿòà çà
ðàçðåøåíèå, òî íå ñå îáñúæäà (â òîçè IEM èëè Ïðèëîæåíèå).
     1.2. Êîãàòî ïðàâèëîòî å ÷àñòè÷íî ïðèëîæèìî (íÿêîè ïàðàãðàôè çà IFR,
äðóãè ïàðàãðàôè çà VFR) è ïðàâèëîòî íå å öèòèðàíî (â òîçè IEM èëè
Ïðèëîæåíèå), ñëåäâà äà ñå ïðèëàãà íîðìàëíî òúëêóâàíå.
      2. Çà ìàëêèòå âåðòîëåòè, ðàáîòåùè ïî Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005 (f),
å ïðèåòî äà íå ñå îòíàñÿò ñëåäíèòå ïðàâèëà:
     JAR-OPS 3.075 - Ìåòîä çà ïðåâîç íà ïúòíèöè
     JAR-OPS 3.105 - Íåðàçðåøåí ïðåâîç
     JAR-OPS 3.225 - Åêñïëîàòàöèîííèòå ìèíèìóìè íà âåðòîëåòíèòå ëåòèùà
     JAR-OPS 3.230 - Ïðîöåäóðè çà îòëèòàíå è çàõîä
     JAR-OPS 3.295 - Èçáîð íà âåðòîëåòíè ëåòèùà
     JAR-OPS 3.395 - Îòêðèâàíå íà áëèçîñò äî çåìÿòà
     JAR-OPS 3.405 - Çàïî÷âàíå è ïðîäúëæàâàíå íà çàõîä çà êàöàíå
     Ïîäðàçäåë E ñ èçêëþ÷åíèå íà JAR-OPS 3.465 è Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS
3.465
     JAR-OPS 3.652 - Ïîëåòè ïî IFR èëè íîùeì - ïèëîòàæíî-íàâèãàöèîííè ïðèáîðè
è ñâúðçàíî ñ òÿõ îáîðóäâàíå
     JAR-OPS 3.655 - Äîïúëíèòåëíî îáîðóäâàíå çà ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò ïî IFR
     JAR-OPS 3.670 - Áîðäíî ìåòåîðîëîãè÷íî ðàäèîëîêàöèîííî îáîðóäâàíå
     JAR-OPS 3.695 - Âèñîêîãîâîðåùà ñèñòåìà
     JAR-OPS 3.700 - Óñòðîéñòâà çà çàïèñâàíå íà ðàçãîâîðèòå â êàáèíàòà 1
     JAR-OPS 3.705 - Óñòðîéñòâà çà çàïèñâàíå íà ðàçãîâîðèòå â êàáèíàòà 2
     JAR-OPS 3.715 - Óñòðîéñòâà çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíèòå ïàðàìåòðè 1
     JAR-OPS 3.720 - Óñòðîéñòâà çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíèòå ïàðàìåòðè 2
     JAR-OPS 3.810 - Ìåãàôîíè
     JAR-OPS 3.815 - Àâàðèéíî îñâåòëåíèå
     JAR-OPS 3.855 - Ñåëåêòîðåí ïóëò çà àóäèî
     JAR-OPS 3.865 - Êîìóíèêàöèîííî è íàâèãàöèîííî îáîðóäâàíå çà ïîëåòè ïî
IFR èëè VFR ïî ìàðøðóòè áåç âèçóàëíà íàâèãàöèÿ ïî çåìíè îðèåíòèðè.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(h), ïàðàãðàô (d)(2)(iv)
     Êðèòåðèè çà ïîëåòè ñ âèñåíå ñ äâàìà ïèëîòè
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(h), ïàðàãðàô (d)(2)(iv)
  Åêèïàæ îò äâàìà ïèëîòè ìîæå äà ñå èçèñêâà, êîãàòî:
      1. Ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ ñà ïîä ìèíèìóìà çà VFR íà êîðàáà èëè
ñúîðúæåíèåòî â ìîðåòî.
      2. Èìà íåáëàãîïðèÿòíè ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ íà ìÿñòîòî, êúäåòî ùå ñå
èçïúëíÿâà âèñåíå (â ò.÷. òóðáóëåíòíîñò, ïðåìåñòâàíå íà êîðàáà, âèäèìîñò).
      3. Òèïúò âåðòîëåò èçèñêâà íàëè÷èåòî íà âòîðè ïèëîò ïîðàäè îáçîðà îò
êàáèíàòà èëè õàðàêòåðèñòèêèòå íà óïðàâëÿåìîñò èëè ëèïñàòà íà ñèñòåìà çà
àâòîìàòè÷íî óïðàâëåíèå íà ïîëåòà.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(i) Ïîëåòè ñ âåðòîëåòè äî
     è îò ìåñòà ñ îáùåñòâåíî çíà÷åíèå. Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS
     3.005(i)
      1. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005 (i) ñúäúðæà îáëåê÷åíèÿ çà ïîëåòèòå äî
ìåñòà ñ îáùåñòâåíî çíà÷åíèå è áåøå âúâåäåíî ïðåç ÿíóàðè 2002 ã., çà äà ðåøè
ïðîáëåìèòå, ñ êîèòî ñå áÿõà ñáëúñêàëè ñòðàíèòå ÷ëåíêè ïðè åêñïëîàòàöèÿòà íà
áîëíè÷íèòå ïëîùàäêè (è êðàé ìîðñêèòå ôàðîâå), ïîðàäè ñúùåñòâóâàùèòå
èçèñêâàíèÿ êúì ëåòàòåëíè õàðàêòåðèñòèêè íà ïîäðàçäåëè G è H.  Òåçè ïðîáëåìè
ñà èçáðîåíè â ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005 (d), ïàðàãðàô 8, ÷àñò îò
êîèòî ñà èçëîæåíè ïî-äîëó.
     ... 8. Ïðîáëåìè íà áîëíè÷íèòå ïëîùàäêè
     Ïî âðåìå íà âúâåæäàíåòî íà JAR-OPS 3 áåøå óñòàíîâåíî, ÷å ðåäèöà
äúðæàâè ñðåùàò ïðîáëåìè ñ âëèÿíèåòî íà ïðàâèëàòà çà õàðàêòåðèñòèêèòå, êîãàòî
âåðòîëåòèòå ëåòÿò çà HEMS.  Âúïðåêè ÷å äúðæàâèòå âúçïðèåìàò, ÷å òðÿáâà äà èìà
íàïðåäúê â îñèãóðÿâàíåòî íà ïîëåòèòå, ïðè êîèòî ðèñêîâåòå, ñâúðçàíè ñ îòêàç
íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà ñà îòñòðàíåíè èëè ñà îãðàíè÷åíè ïî âðåìå,
ñúùåñòâóâàò ðåäèöà ïëîùàäêè çà êàöàíå, êîèòî íå îòãîâàðÿò (èëè íèêîãà íÿìà äà
ìîãàò äà îòãîâîðÿò) íà èçèñêâàíèÿòà çà ïîëåòè ñ âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíè
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 è 2.
     Òåçè ïëîùàäêè îáèêíîâåíî ñà ðàçïîëîæåíè â ãúñòîíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà
ñðåäà:
     Â äâîðîâåòå íà áîëíèöè; èëè
     Âúðõó áîëíè÷íè ñãðàäè.
     Ïðîáëåìúò ñ áîëíè÷íèòå ïëîùàäêè å ïðåäèìíî èñòîðè÷åñêè, äîêàòî
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ íàñòîÿâà òàêèâà ïëîùàäêè äà íå
ñå èçïîëçâàò èëè äà ñå èçïîëçâàò ñàìî ñ òîëêîâà ìàëêî òåãëî, ÷å äà ñå
ãàðàíòèðàò õàðàêòåðèñòèêèòå ïðè îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà,
êîåòî ñåðèîçíî ùå íàìàëè áðîÿ íà èçâúðøâàíèòå ïîëåòè.
     Âúïðåêè ÷å ïðàâèëàòà çà èçïîëçâàíå íà òàêèâà ïëîùàäêè â äâîðîâåòå íà
áîëíèöèòå çà ïîëåòè HEMS (Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(d), ïîäòî÷êè
(c)(2)(i)(A) ñå ïîëçâàõà îò îáëåê÷åíèÿ äî 2005 ã., òå ñà ñàìî ÷àñòè÷íè è âñå
îùå îêàçâàò âëèÿíèå íà îïåðàöèèòå â ìîìåíòà.
     Òúé êàòî òåçè îïåðàöèè ñå èçâúðøâàò â èìåòî íà îáùåñòâåíèÿ èíòåðåñ,
ñúùåñòâóâà ðàçáèðàíåòî, ÷å Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ áè ñëåäâàëî äà
ïîçâîëè îãðàíè÷åíîòî ïîëçâàíå íà òàêèâà ïëîùàäêè, ïðè óñëîâèå ÷å ìîæå äà áúäå
îñèãóðåíî íåîáõîäèìîòî íèâî íà áåçîïàñíîñò - íåçàâèñèìî îò ôàêòà, ÷å
ïëîùàäêàòà íå ïîçâîëÿâà ïîëåòè íà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1
è 2.  Âúïðåêè òîâà â èíòåðåñ íà ïîâèøàâàíå íèâîòî íà áåçîïàñíîñò íà ïîëåòèòå
îáëåê÷åíèÿòà çà òåçè ïîëåòè òðÿáâà äà ñå îãðàíè÷àò äî âå÷å ñúùåñòâóâàùèòå
ïëîùàäêè è çà îãðàíè÷åí ïåðèîä îò âðåìå...
     Êàêòî å óêàçàíî â òîâà ACJ è å âêëþ÷åíî â òåêñòà íà ïðèëîæåíèåòî,
òîâà ðåøåíèå áåøå êðàòêîâðåìåííî (äî 31 äåêåìâðè 2004 ã.). Ïî âðåìå íà
ïåðèîäà çà îáñúæäàíå íà NPA 18 áåøå îòïðàâåíî èñêàíå äî JAA òîâà îáëåê÷åíèå
äà áúäå óäúëæåíî äî 2009 ã.  Êîìèòåòúò ïî ðàçãëåæäàíåòî íå ïðèå òîâà èñêàíå,
èìàéêè ïðåäâèä, ÷å òîâà áåøå ñàìî êðàòêîñðî÷íî ðåøåíèå çà ñïðàâÿíå ñ òåêóù
ïðîáëåì è òðÿáâà äà áúäå òúðñåíî òðàéíî ðåøåíèå íà òîçè âúïðîñ.
      2. Ìåñòà îò îáùåñòâåí èíòåðåñ ñëåä 1 ÿíóàðè 2005 ã.
     Ìàêàð ÷å ïðåìàõâàíåòî íà òåçè ïëîùàäêè áè ðåøèëî ïðîáëåìà, áå
ïðèçíàòî, ÷å ïðåìàõâàíåòî èëè ðåêîíñòðóêöèÿòà íà ñúùåñòâóâàùèòå áîëíè÷íè è
ôàðîâè âåðòîëåòíè ïëîùàäêè å äúëãîñðî÷íà öåë, êîÿòî ìîæå äà áúäå ôèíàíñîâî
íååôåêòèâíà èëè äîðè íåâúçìîæíà çà íÿêîè ñòðàíè.
     Âúïðåêè òîâà òðÿáâà äà ñå îòáåëåæè, ÷å ñúùåñòâóâàùèÿò ïàðàãðàô (c)
îò ïðèëîæåíèåòî ñìåê÷è ïðîáëåìà ÷ðåç îãðàíè÷àâàíå íà ðàçðåøåíèÿòà ñàìî äî
ìåñòà îò îáùåñòâåí èíòåðåñ, èçãðàäåíè ïðåäè 1 þëè 2002 ã.  (èçãðàäåíè â òîçè
êîíòåêñò îçíà÷àâà êàêòî ïîñòðîåíèòå ïðåäè òàçè äàòà, òàêà è âúâåäåíèòå â
åêñïëîàòàöèÿ ïðåäè òàçè äàòà - òîâà òî÷íî îïðåäåëåíèå áåøå èçïîëçâàíî, çà äà
ñå èçáåãíàò ïðîáëåìèòå, ñâúðçàíè ñ ïëîùàäêèòå, èçãðàäåíè íà íèâîòî íà çåìÿòà,
çà êîèòî íå ñå èçèñêâà ñòðîèòåëñòâî).  Òàêà ïðîáëåìúò ñ òåçè ïëîùàäêè áåøå
îãðàíè÷åí è äîíÿêúäå ñìåê÷åí.  Òàçè äàòà áåøå óñòàíîâåíà ïðèáëèçèòåëíî 6
ìåñåöà ñëåä ïëàíèðàíîòî âúâåæäàíå â ñèëà íà ïúðâîíà÷àëíîòî ïðèëîæåíèå.
     Îò 1 ÿíóàðè 2005 ã. ðàçðåøåíèÿòà çà ïëîùàäêè îò îáùåñòâåíî çíà÷åíèå ùå
áúäàò îãðàíè÷åíè äî òåçè ìåñòà, êúäåòî ñàìî ïðîöåäóðèòå CAT A íå ìîãàò äà
ðåøàò ïðîáëåìà.  Ðåøåíèåòî äàëè äàäåí âåðòîëåò ìîæå èëè íå äà îïåðèðà â
ñúîòâåòñòâèå ñ Ïîäðàçäåë G (ëåòàòåëíè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1) òðÿáâà äà áúäå
âçåòî çà âåðòîëåò, êîéòî èìà ðåàëíàòà âúçìîæíîñò äà âçåìå íåîáõîäèìèÿ ïîëåçåí
òîâàð è ãîðèâî, çà äà èçïúëíè çàäà÷àòà.  Âúïðåêè òîâà, çà äà ñå íàìàëè ðèñêúò
íà òåçè ïëîùàäêè, ïðèëîæåíèåòî íà èçèñêâàíèÿòà â ïàðàãðàô (d)(2) íà
ïðèëîæåíèåòî å çàäúëæèòåëíî.
     Äîïúëíèòåëíî è ñ öåë äà ñå íàñúð÷è ðàçáèðàíåòî íà ïðîáëåìà òåêñòúò,
ñúäúðæàù ñå â ïàðàãðàô e îò ïðèëîæåíèåòî, áåøå ïðîìåíåí òàêà, ÷å äà îòãîâàðÿ
íà Ïîäðàçäåë G îò JAR-OPS 3, à íå íà Àíåêñ 14, êàêòî å â îðèãèíàëíîòî
ïðèëîæåíèå.  Ïî òàêúâ íà÷èí ×àñò C îò Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
òðÿáâà äà îòðàçÿâà íåñúîòâåòñòâèåòî ñ òîçè ïîäðàçäåë.
     Â ñëåäâàùèÿ ïàðàãðàô ñå äèñêóòèðàò ïðîáëåìúò è íåãîâèòå ðåøåíèÿ.
      3. Ïðîáëåìúò, ñâúðçàí ñ ïëîùàäêèòå îò îáùåñòâåíî çíà÷åíèå
     Ñúùåñòâóâàò ðåäèöà ïðîáëåìè: íÿêîè îò òÿõ ìîãàò äà áúäàò ðåøåíè ÷ðåç
èçïîëçâàíåòî íà ïîäõîäÿùè âåðòîëåòè è ïðîöåäóðè è äðóãè, êîèòî ïîðàäè ðàçìåðà
íà âåðòîëåòíàòà ïëîùàäêà èëè ïðåïÿòñòâèÿòà îêîëî íåÿ íå ìîãàò äà áúäàò
ðåøåíè.  Òå ñå ñúñòîÿò â ñëåäíîòî:
     a. Âåðòîëåòè, êîèòî íå îòãîâàðÿò íà èçèñêâàíèÿòà çà ëåòàòåëíè
õàðàêòåðèñòèêè íà Ïîäðàçäåë G;
     b. Ðàçìåðúò íà FATO (çîíà çà ôèíàëíèÿ çàõîä è èçëèòàíå) å ïî-ìàëúê
     îò èçèñêâàíèÿòà íà ïðîöåäóðèòå, óñòàíîâåíè îò ïðîèçâîäèòåëÿ);
     c. Íàëè÷èåòî íà ïðåïÿòñòâèÿ, êîèòî íå ïîçâîëÿâàò ñïàçâàíåòî íà
ïðîöåäóðèòå, óñòàíîâåíè îò ïðîèçâîäèòåëÿ (ïðåïÿòñòâèÿ â çîíàòà çà
ïîäñèãóðÿâàíå);
     d. Íàëè÷èåòî íà ïðåïÿòñòâèÿ, êîèòî íå ïîçâîëÿâàò âúçñòàíîâÿâàíåòî
íà ïîëåòà ñëåä îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà ïî âðåìå íà êðèòè÷íàòà ôàçà îò
èçëèòàíåòî (ïîðåäèöà îò ñãðàäè, çà èçáÿãâàíåòî íà êîèòî ñå èçèñêâà îïðåäåëåí
ãðàäèíåíò íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà), êîãàòî âåðòîëåòúò å íàòîâàðåí è èìà
ãîðèâî, äîñòàòú÷íî çà èçïúëíåíèåòî íà çàäà÷àòà.
     å. Âåðòîëåòíà ïëîùàäêà, ðàçïîëîæåíà íà íèâîòî íà çåìÿòà (èçëàãàíåòî íà
ðèñêîâå íå å ðàçðåøåíî).
     3.1. Ïðîáëåìè, ñâúðçàíè ñ òî÷êà à; Ïî âðåìå íà ïðèåìàíåòî íà
îðèãèíàëíîòî ïðèëîæåíèå áåøå óñòàíîâåíî, ÷å íÿêîè âåðòîëåòè íå îòãîâàðÿò
íà êðèòåðèèòå çà ëåòàòåëíè õàðàêòåðèñòèêè, óêàçàíè â ò. à ïî-ãîðå, êàòî
ðåäóöèðàíåòî íà ñúùåñòâóâàùèòå ÂÑ, èçïîëçâàíè çà HEMS è ïîëåòè äî ôàðîâè
ïëîùàäêè è òÿõíàòà çàìÿíà, íå áè ìîãëî äà ñòàíå äî 2005 ã.  (Âñå îùå
ñúùåñòâóâà âåðîÿòíîñò îãðàíè÷åíèòå âúçìîæíîñòè çà ïðîèçâîäñòâî äà íå ïîçâîëÿò
çàìÿíàòà íà òåçè îãðàíè÷åíè ïî ìîùíîñò âåðòîëåòè ïðåäè 2004 ã.; åòî çàùî áåøå
ïðåäëîæåíî, ÷å âúçäóõîïëàâàòåëíèòå àäìèíèñòðàöèè áèõà ìîãëè, îò÷èòàéêè, ÷å
îïåðàòîðúò âå÷å å ïîðú÷àë íîâà òåõíèêà, äà ïîçâîëÿò åêñïëîàòàöèÿòà íà òåçè
âåðòîëåòè çà îãðàíè÷åí ïåðèîä îò âðåìå, áåç äîïúëíèòåëíî ñìåê÷àâàíå íà
èçèñêâàíèÿòà íà ïàðàãðàô (d)(2) îò ïðèëîæåíèåòî.)
     3.2. Ïðîáëåìè, îòíàñÿùè ñå äî òî÷êà b: íåâúçìîæíîñòòà çà íàáèðàíå
íà âèñî÷èíà è èçïúëíåíèåòî íà àâàðèéíî êàöàíå îáðàòíî íà âåðòîëåòíàòà
ïëîùàäêà ïðè îòêàç íà åäèí äâèãàòåë ïðåäè òî÷êàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå (DP).
     3.3. Ïðîáëåìè, îòíàñÿùè ñå äî ò. ñ; ñúùîòî êàêòî â ò. b.
     3.4. Ïðîáëåìè, îòíàñÿùè ñå äî òî÷êà d: íàáîð íà âèñî÷èíà ñðåùó
ïðåïÿòñòâèå ñëåä îòêàç íà åäèí äâèãàòåë ñëåä òî÷êàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå.
     3.5. Ïðîáëåìè, îòíàñÿùè ñå äî òî÷êà å: òå ìîæå äà ñå îòíàñÿò äî
     Ðàçìåðà íà FATO, êîéòî å ïî-ìàëúê îò èçèñêâàíèÿòà íà ïðîöåäóðèòå,
óñòàíîâåíè îò ïðîèçâîäèòåëÿ;
     Íÿìà äîñòàòú÷íî ìÿñòî çà ïîäñèãóðÿâàíå;
     Íàëè÷èå íà ïðåïÿòñòâèå ïî òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíåòî; èëè
     Ñúâêóïíîñò îò ãîðåèçáðîåíèòå.
     Ñ èçêëþ÷åíèå íà ñëó÷àÿ â ò. a ïðîáëåìèòå íå ìîãàò äà ñå ðåøàò â
áëèçêî áúäåùå, íî ìîãàò äà áúäàò ñìåê÷åíè ÷ðåç èçïîëçâàíåòî íà ïîñëåäíîòî
ïîêîëåíèå âåðòîëåòè (ñ òåãëî ïðè èçëèòàíå, ïîçâîëÿâàùî äîñòàòú÷åí òîâàð è
çàïàñ îò ãîðèâî), êîåòî ùå ìèíèìàëèçèðà èçëàãàíåòî íà ðèñêîâå.
      4. Äúëãîñðî÷íî ðåøåíèå
     Âúïðåêè ÷å íå ìîæå äà ñå ïðåäëîæè öÿëîñòíî ðåøåíèå, ñúùåñòâóâà
ðàçáèðàíåòî, ÷å ñúùåñòâåíî ïîäîáðåíèå íà áåçîïàñíîñòòà ìîæå äà ñå ïîñòèãíå
÷ðåç ïðèëàãàíåòî íà äîïúëíèòåëåí çàïàñ îò âúçìîæíîñòè çà òàêèâà ïîëåòè.  Òîâà
ðåøåíèå ñúùî áè ìîãëî äà ñå ðàçãëåæäà êàòî îáëåê÷åíèå, ïðîïîðöèîíàëíî íà
ïðîáëåìà, è áè ïîçâîëèëî äà ñå ïðåìàõíå âðåìåâîòî îãðàíè÷åíèå îò 2004 ã.
     Èçèñêâàíåòî çà ãðàäèíåíò ïðè íàáîð íà âèñî÷èíà îò 8% â ïúðâàòà
÷àñò îò ïîëåòà å îòðàçåíî â ÈÊÀÎ, Àíåêñ 14, Òîì II â Òàáëèöà 4-3 - Ðàçìåðè è
íàêëîíè íà ïîâúðõíîñòèòå çà îãðàíè÷àâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà çà ëåòàòåëíè
àïàðàòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2.
     Íàðàñòâàíåòî íà ëåòàòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè ñå ïîñòèãà áåç òúðñåíå
íà äîïúëíèòåëíè äàííè îò ïðîèçâîäèòåëèòå, à ÷ðåç èçïîëçâàíå íà
ñúùåñòâóâàùèòå ãðàôèêè çà ïîëó÷àâàíåòî íà íåîáõîäèìàòà ìàñà ïðè
èçëèòàíå RTOM (Required Take-Off Mass).
     Àêî èçñëåäâàìå ðåøåíèåòî âúâ âðúçêà ñ ïúðâîíà÷àëíèÿ ïðîáëåì, ìîæå äà ñå
âèäÿò ñëåäíèòå åôåêòè
     4.1. Ðåøåíèå âúâ âðúçêà ñ ò. b: âúïðåêè ÷å ïðîáëåìúò âñå îùå ñúùåñòâóâà,
íàé-áåçîïàñíàòà ïðîöåäóðà å äèíàìè÷íî èçëèòàíå ñ íàìàëÿâàíå íà
âðåìåòî çà ïîñòèãàíå íà Vstayup è ïî òîçè íà÷èí ùå ñå ïîñòèãíå
âúçñòàíîâÿâàíåòî íà VFR - àêî îòêàçúò âúçíèêíå íà èëè íàä Vy è âèñî÷èíà
200 ôóòà, âúçìîæíî å âúçñòàíîâÿâàíå íà IFR.
     4.2. Ðåøåíèå âúâ âðúçêà ñ ò. ñ: êàêòî å ïîñî÷åíî â ò. b ïî-ãîðå.
     4.3. Ðåøåíèå âúâ âðúçêà ñ ò. d; îùå âåäíúæ ñå ïîä÷åðòàâà, ÷å òîâà íå
å öÿëîñòíî ðåøåíèå, íî íàðàñòâàíåòî íà ëåòàòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè ùå ñúêðàòè
âðåìåòî, ïðè êîåòî íàáîðúò íà âèñî÷èíà íàä ïðåïÿòñòâèåòî íå ìîæå äà ñå
ïîñòèãíå.
     4.4. Ðåøåíèå âúâ âðúçêà ñ ò. êúì ò. e; êàêòî îò ò. 4.1. äî ò. 4.3.
ïî-ãîðå.
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005 (i) ïàðàãðàô (a)(1)
     Ïðîãðàìà çà ïîäîáðÿâàíå íà ïëîùàäêèòå íà ìåñòàòà ñ îáùåñòâåí èíòåðåñ
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(i), ïàðàãðàô (a)(1)
      1. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     Âúïðåêè ÷å ñúùåñòâóâàíåòî íà íÿêîè ïëîùàäêè ñ îáùåñòâåí èíòåðåñ
å ïðèåìëèâî çà îïðåäåëåí ïåðèîä îò âðåìå, òî â èíòåðåñ íà áåçîïàñíîñòòà
íà ïîëåòèòå òåõíèÿò áðîé òðÿáâà äà ñå íàìàëÿâà è åâåíòóàëíî êàòî öåë âñè÷êè
ïëîùàäêè äà ñå ïðåìàõíàò. Íàìàëÿâàíåòî íà áðîÿ íà òåçè ïëîùàäêè ìîæå äà ñå
ïîñòèãíå ïî äâà íà÷èíà:
     a. ×ðåç ïîäîáðÿâàíå íà ëåòàòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè íà âåðòîëåòèòå,
òàêà ÷å äà ìîæå äà ñå èçïîëçâà åôåêòúò íà âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà ïðè
åäèí îòêàçàë äâèãàòåë äà ñà âúçìîæíè ïðè ïîëåòíî òåãëî, äîñòàòú÷íî çà
èçïúëíåíèå íà çàäà÷àòà.
     b. ×ðåç èçïîëçâàíå íà ïðîãðàìà çà ïîäîáðÿâàíå íà ïëîùàäêèòå: ÷ðåç
èçâàæäàíåòî îò åêñïëîàòàöèÿ íà òåçè ïëîùàäêè, êúäåòî îïàñíîñòòà å
íàé-ãîëÿìà; èëè ÷ðåç ïîäîáðÿâàíå íà ïëîùàäêèòå òàêà, ÷å èçèñêâàíèÿòà
êúì õàðàêòåðèñòèêèòå äà áúäàò èçïúëíåíè.
      2. Ïîäîáðÿâàíå íà ëåòàòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè
     Êîíñòðóèðàíåòî íà ïî-ìîùíè ñúâðåìåííè äâóìîòîðíè âåðòîëåòè äàâà âúçìîæíîñò
äà ñå ïîñòèãíàò öåëèòå, ïîñòàâåíè â ò. 1.a. ïî-ãîðå.  Ãîëÿì áðîé îò òåçè
âåðòîëåòè îùå ïðåç 2003 ã.  ïðèòåæàâàõà âúçìîæíîñòè äà èçïîëçâàò åôåêòà íà
âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà è ïîëåò ñ îòêàçàë äâèãàòåë ñ äîñòàòú÷åí òîâàð çà
èçïúëíåíèåòî íà çàäà÷àòà.  Íåçàâèñèìî îò ôàêòà, ÷å å òåõíè÷åñêè ïîñòèæèìî,
íåçàáàâíàòà è ïúëíà ïîäìÿíà íà ëåòàòåëíèòå ñðåäñòâà çà HEMS å èêîíîìè÷åñêè
íåîïðàâäàíà.
      3. Ïîäîáðÿâàíå íà ïëîùàäêèòå
     Êúäåòî å âúçìîæíî ïîäîáðÿâàíåòî íà ïëîùàäêèòå ÷ðåç ðåêîíñòðóêöèÿ, êàòî
íàïðèìåð óâåëè÷àâàíå íà ðàçìåðèòå íà FATO, òîâà òðÿáâà äà áúäå íàïðàâåíî;
êúäåòî ïðîáëåìúò íà ïëîùàäêàòà ñå äúëæè íà ñúùåñòâóâàùèòå ïðåïÿòñòâèÿ, òî
ïðèîðèòåòíà ïðîãðàìà áè ñëåäâàëî äà áúäå ïðåìåñòâàíåòî íà ïëîùàäêàòà èëè äà
áúäàò ïðåìàõíàòè ïðåïÿòñòâèÿòà.
      4. Îáîáùåíèå
     Êàêòî áåøå ñïîìåíàòî â ïàðàãðàô 1. ïî-ãîðå, â èíòåðåñ íà ñòðàíèòå
å äà áúäå íàìàëåí ðèñêúò îò êàòàñòðîôè ïîðàäè îòêàç íà äâèãàòåë ïðè èçëèòàíå
èëè êàöàíå. Òîâà ìîæå äà áúäå ïîñòèãíàòî ÷ðåç êîìáèíàöèÿ îò ìåðêè: ÷ðåç
èçïîëçâàíåòî íà ïîäõîäÿùè âåðòîëåòè èëè ïîäîáðåíèÿ ÷ðåç ðåêîíñòðóèðàíå íà
ïëîùàäêèòå èëè ïðåìåñòâàíå íà ïëîùàäêàòà íà äðóãî ìÿñòî.
     Íÿêîè ñòðàíè âå÷å ñà âçåëè ìåðêè çà ïðåìàõâàíåòî èëè ïîäîáðÿâàíåòî íà
ïëîùàäêèòå îò îáùåñòâåíî çíà÷åíèå, èçïîëçâàéêè åäèí èëè ïîâå÷å îò
ãîðåèçáðîåíèòå ìåòîäè. Çà òåçè ñòðàíè, â êîèòî ïðîãðàìèòå çà ïîäîáðÿâàíå íà
ïëîùàäêèòå âå÷å ñà â äåéñòâèå, ïðîöåñèòå íà íàìàëÿâàíå, ïðåìàõâàíå èëè
ðåêîíñòðóèðàíå íå áèâà äà áúäàò çàìðàçÿâàíè äî èäâàíåòî íà íîâî ïîêîëåíèå
âåðòîëåòè.  Ïîëèòèêàòà çà ïîäîáðÿâàíå íà ïëîùàäêèòå áè ñëåäâàëî äà áúäå
èçïúëíåíà â îáîçðèìî áúäåùå è òîâà äà áúäå åëåìåíò îò èçïúëíåíèåòî íà
ïðîãðàìèòå çà ñúîòâåòñòâèå.
     Óñëîâèåòî äà áúäå ðàçðåøåíî îïåðèðàíåòî äî ïëîùàäêè îò îáùåñòâåíî
çíà÷åíèå å ïðîãðàìèòå çà ïîäîáðÿâàíå äà áúäàò âúâåäåíè â äåéñòâèå.
Äîêàòî òàêàâà ïîëèòèêà íå áúäå âúçïðèåòà, òî íå áè ñúùåñòâóâàë ñòèìóë
ïðîáëåìèòå ñ ïëîùàäêèòå îò îáùåñòâåíî çíà÷åíèå äà áúäàò ðåøåíè â áëèçêî
áúäåùå.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     ACJ êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(i), ïàðàãðàô (d)(2) Îãðàíè÷åíèÿ ïî
     òåãëî íà âåðòîëåòèòå, îïåðèðàùè äî ïëîùàäêè îò îáùåñòâåíî çíà÷åíèå
     (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.005(i), ïàðàãðàô (d)(2)
     Îãðàíè÷åíèÿòà ïî ìàñà çà èçëèòàíå è êàöàíå, óêàçàíè â Ïðèëîæåíèå 1 íà
JAR-OPS 3.005(i), ïàðàãðàô (d)(2), òðÿáâà äà áúäàò îïðåäåëåíè ÷ðåç èçïîëçâàíå
íà ëåòàòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè ïðè íàáîð íà âèñî÷èíà îò 35 ôóòà äî 200 ôóòà
ïðè Vtoss (ïúðâè åòàï îò èçëèòàíåòî), ñúäúðæàùè ñå â ïðèëîæåíèå Êàòåãîðèÿ A
êúì Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà (èëè åêâèâàëåíòíèòå
äàííè îò ïðîèçâîäèòåëÿ, ïðèåìëèâè çà JAA â ñúîòâåòñòâèå ñ IEM OPS 3.480(a)(1)
è (a)(2).
     Äàííèòå çà íàáîðà íà âèñî÷èíà ïî âðåìå íà ïúðâèÿ åòàï íà ïîëåòà
òðÿáâà äà áúäàò ñúîáðàçåíè ñ âúçìîæíîñòèòå çà íàáîð ñ áåçîïàñíà ñêîðîñò
Vtoss, ñúñ ñïóñíàò êîëåñíèê (êîãàòî êîëåñíèêúò å ïðèáèðàåì), ïðè
îòêàç íà êðèòè÷íà äâèãàòåëíà óñòàíîâêà, à îñòàâàùèòå ñèëîâè óñòàíîâêè äà
îñèãóðÿâàò äîñòàòú÷íî ìîùíîñò (2 ìèí è 30 ñåê èëè 2 ìèí ñ åäèí îòêàçàë
äâèãàòåë â çàâèñèìîñò îò òèïîâèÿ ñåðòèôèêàò íà âåðòîëåòà).
     Ïîäõîäÿùàòà Vtoss å ñòîéíîñò, óêàçàíà â ðàçäåëà çà ëåòàòåëíè
õàðàêòåðèñòèêè Êàòåãîðèÿ A â Ðúêîâîäñòâîòî çà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà ïðè
ïðîöåäóðèòå çà âåðòèêàëíî èçëèòàíå è êàöàíå (VTOL, èëè âåðòîëåòíà ïëîùàäêà,
èëè åêâèâàëåíòíà).
     Àòìîñôåðíèòå óñëîâèÿ íà ëåòèùíàòà ïëîùàäêà (íàäìîðñêà âèñî÷èíà
è òåìïåðàòóðà) ñúùî òðÿáâà äà ñå îò÷èòàò.
     Äàííèòå îáèêíîâåíî ñå ïðåäñòàâÿò êàòî äèàãðàìè ïî åäèí îò ñëåäíèòå
íà÷èíè:
     Íàáðàíàòà âèñî÷èíàòà âúâ ôóòîâå íà õîðèçîíòàëíà äèñòàíöèÿ îò 100 ôóòà
çà ïúðâèÿ åòàï îò ïîëåòà (îò 35 ôóòà äî 200 ôóòà, Vtoss, 2 ìèí è
30 ñåê/2 ìèí íîìèíàëíà ìîùíîñò ïðè îòêàçàë äâèãàòåë).  Â òàçè ãðàôèêà òðÿáâà
äà ñå âëåçå ñ âåðòèêàëíà ñêîðîñò 8 ôóòà íà 100 ôóòà õîðèçîíòàëíî ïðèäâèæâàíå,
êîåòî ùå äàäå ìàñàòà çà âñÿêà âúçìîæíà êîìáèíàöèÿ îò âèñî÷èíà/òåìïåðàòóðà.
     Õîðèçîíòàëíàòà äèñòàíöèÿ çà íàáîð îò 35 ôóòà äî 200 ôóòà â ïúðâèÿ
åòàï îò ïîëåòà (Vtoss, 2 ìèí è 30 ñåê/2 ìèí íîìèíàëíà ìîùíîñò ïðè îòêàçàë
äâèãàòåë).  Â òàçè ãðàôèêà òðÿáâà äà ñå âëåçå ïðè õîðèçîíòàëíà äèñòàíöèÿ îò
628 ì (2062 ôóòà), êîåòî ùå äàäå ìàñàòà çà âñÿêà âúçìîæíà êîìáèíàöèÿ îò
âèñî÷èíà/òåìïåðàòóðà.
     Âåðòèêàëíàòà ñêîðîñò â ïúðâèÿ åòàï îò ïîëåòà (35 ôóòà äî 200 ôóòà,
Vtoss, 2 ìèí è 30 ñåê /2 ìèí ìîùíîñò ïðè îòêàçàë äâèãàòåë).  Â òàçè ãðàôèêà
òðÿáâà äà ñå âëåçå ñ âåðòèêàëíà ñêîðîñò, åêâèâàëåíòíà íà ñêîðîñòòà (Vtoss)
ñòîéíîñò âúâ âúçëè (ïðåâúðíàòà â èñòèíñêà âúçäóøíà ñêîðîñò), óìíîæåíà ïî 8-1,
êîåòî ùå äàäå ìàñàòà çà âñÿêà âúçìîæíà êîìáèíàöèÿ îò âèñî÷èíà /òåìïåðàòóðà.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     AMC OPS 3.035
     Ñèñòåìà çà êà÷åñòâî
     Âæ. JAR-OPS 3.035
      1. Âúâåäåíèå
     1.1. Ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.035 îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
èçãðàäè ñîáñòâåíà ñèñòåìà çà êà÷åñòâî â ñúîòâåòñòâèå ñ èíñòðóêöèèòå è
èíôîðìàöèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â ñëåäíèòå ïóíêòîâå:
      2. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     2.1. Òåðìèíîëîãèÿ
     a. Òåðìèíèòå, èçïîëçâàíè âúâ âðúçêà ñ èçèñêâàíåòî çà Ñèñòåìà çà êà÷åñòâî
íà îïåðàòîðà, èìàò ñëåäíîòî çíà÷åíèå:
     i. Îòãîâîðåí ðúêîâîäèòåë. Ëèöå, ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
     àäìèíèñòðàöèÿ, êîåòî èìà êîðïîðàòèâíè ïúëíîìîùèÿ äà
     îñèãóðè ôèíàíñèðàíå íà âñè÷êè äåéíîñòè ïî åêñïëîàòàöèÿòà è
     òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå, êîèòî äà áúäàò èçïúëíÿâàíè ñïîðåä
     ñòàíäàðòà, èçèñêâàí îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ,
     êàêòî è âñÿêàêâè äðóãè äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ, îïðåäåëåíè
     îò îïåðàòîðà.
     ii. Ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî. Âñè÷êè ïëàíèðàíè è ñèñòåìàòè÷íè
     äåéñòâèÿ, íåîáõîäèìè çà îñèãóðÿâàíå íà äîñòàòú÷íà óâåðåíîñò,
     ÷å ïðàêòèêàòà ïî åêñïëîàòàöèÿòà è òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå
     óäîâëåòâîðÿâàò äàäåíèòå èçèñêâàíèÿ.
     iii. Ðúêîâîäèòåë ïî êà÷åñòâîòî. Ðúêîâîäèòåë, ïðèåìëèâ çà
     Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, êîéòî å îòãîâîðåí çà óïðàâëåíèåòî íà
     ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî, èìà íàáëþäàòåëíà ôóíêöèÿ è
     èçèñêâà êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ.
     2.2. Ïîëèòèêà ïî êà÷åñòâîòî
     2.2.1. Îïåðàòîðúò èçäàâà îôèöèàëíà ïèñìåíà äåêëàðàöèÿ çà ïîëèòèêàòà ïî
êà÷åñòâîòî, êîÿòî ïðåäñòàâëÿâà àíãàæèìåíòà íà îòãîâîðíèÿ ðúêîâîäèòåë
çà òîâà êàêâî òðÿáâà äà ïîñòèãíå Ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî. Ïîëèòèêàòà ïî
êà÷åñòâîòî òðÿáâà äà îòðàçÿâà ïîñòèãàíåòî è ñïàçâàíåòî íà
     JAR-OPS 3 çàåäíî ñ âñè÷êè äîïúëíèòåëíè ñòàíäàðòè, ïîñî÷åíè îò
     îïåðàòîðà.
     2.2.2. Îòãîâîðíèÿò ðúêîâîäèòåë å ñúùåñòâåíà ÷àñò îò îðãàíèçàöèÿòà
íà óïðàâëåíèåòî íà ïðèòåæàòåëÿ íà ÑAO.  Âúâ âðúçêà ñ òåêñòà â JAROPS 3.175
(h) è ãîðåñïîìåíàòàòà òåðìèíîëîãèÿ òåðìèíúò "Îòãîâîðåí ðúêîâîäèòåë" ìîæå äà
îçíà÷àâà èçïúëíèòåëíèÿ äèðåêòîð/ïðåçèäåíòà/ óïðàâëÿâàùèÿ äèðåêòîð/ãëàâíèÿ
äèðåêòîð/ãëàâíèÿ ðúêîâîäèòåë è ò.í.  íà îðãàíèçàöèÿòà íà îïåðàòîðà, êîéòî ïî
ñèëàòà íà äëúæíîñòòà ñè íîñè ïúëíàòà îòãîâîðíîñò (âêëþ÷èòåëíî ôèíàíñîâà) çà
óïðàâëåíèåòî íà îðãàíèçàöèÿòà.
     2.2.3. Äëúæíîñòòà íà îòãîâîðíèÿ ðúêîâîäèòåë â îðãàíèçàöèÿòà áè
ñëåäâàëî äà áúäå òàêàâà, ÷å ïîíå íàçíà÷åíèòå äëúæíîñòíè ëèöà çà
ðúêîâîäèòåëè íà îïåðàòèâíèÿ îòäåë, òåõíè÷åñêèÿ îòäåë è ðúêîâîäèòåëÿ ïî
êà÷åñòâîòî äà èìàò äèðåêòåí äîñòúï äî íåãî.
     2.2.4. Îòãîâîðíèÿò ðúêîâîäèòåë íîñè öÿëàòà îòãîâîðíîñò çà ñèñòåìàòà
çà êà÷åñòâî íà ïðèòåæàòåëÿ íà AOC, âêëþ÷èòåëíî çà ÷åñòîòàòà, ôîðìàòà è
ñòðóêòóðàòà íà äåéíîñòèòå íà âúòðåøíîòî óïðàâëåíèå ïî îöåíÿâàíåòî, êàêòî å
ïðåäïèñàíî â àëèíåÿ 4.9. ïî-äîëó.
     2.3. Öåë íà ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî
     2.3.1. Ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî äàâà âúçìîæíîñò íà îïåðàòîðà äà íàáëþäàâà
ñïàçâàíåòî íà JAR-OPS 3, ðúêîâîäñòâîòî ïî åêñïëîàòàöèÿ, ïîëèòèêàòà íà
îïåðàòîðà çà óïðàâëåíèå íà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå è âñÿêàêâè äðóãè
ñòàíäàðòè, ïîñî÷åíè îò îïåðàòîðà èëè îò îðãàíà ñ öåë äà îñèãóðè áåçîïàñíàòà
åêñïëîàòàöèÿ è ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî.
     2.4. Ðúêîâîäèòåë ïî êà÷åñòâîòî
     2.4.1. Ôóíêöèÿòà "Ðúêîâîäèòåë ïî êà÷åñòâîòî", êîéòî äà íàáëþäàâà
     ñúîòâåòñòâèåòî è àäåêâàòíîñòòà íà èçèñêâàíèòå ïðîöåäóðè çà îñèãóðÿâàíå
íà áåçîïàñíà åêñïëîàòàöèÿ è ëåòàòåëíî ãîäíè âåðòîëåòè, êàêòî ñå èçèñêâà â
JAR-OPS 3.035 (a), ìîæå äà ñå èçïúëíÿâà îò ïîâå÷å îò åäíî ëèöå ïîñðåäñòâîì
ðàçëè÷íè, íî äîïúëâàùè ñå ïðîãðàìè çà ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî.
     2.4.2. Îñíîâíàòà ðîëÿ íà ðúêîâîäèòåëÿ ïî êà÷åñòâîòî å äà ïîòâúðäè
÷ðåç íàáëþäåíèå íà äåéíîñòèòå â ñôåðèòå íà ëåòàòåëíàòà åêñïëîàòàöèÿ,
òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå, îáó÷åíèåòî íà åêèïàæèòå è íàçåìíàòà åêñïëîàòàöèÿ è
äà êîíñòàòèðà äàëè èçèñêâàíèòå îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ
ñòàíäàðòè, êàêòî è âñÿêàêâè äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ, îïðåäåëåíè îò îïåðàòîðà,
ñå èçïúëíÿâàò ïîä íàäçîðà íà ñúîòâåòíîòî íàçíà÷åíî äëúæíîñòíî ëèöå.
     2.4.3. Ðúêîâîäèòåëÿò ïî êà÷åñòâîòî å îòãîâîðåí çà ïðàâèëíîòî ñúçäàâàíå,
âúâåæäàíå è ïîääúðæàíå íà Ïðîãðàìàòà çà ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî.
     2.4.4. Ðúêîâîäèòåëÿò ïî êà÷åñòâîòî òðÿáâà:
     à. Äà èìà ïðÿê äîñòúï äî îòãîâîðíèÿ ðúêîâîäèòåë;
     á. Íå òðÿáâà äà å îò íàçíà÷åíèòå äëúæíîñòíè ëèöà; è
     â. Äà èìà äîñòúï äî âñè÷êè çâåíà îò îðãàíèçàöèÿòà íà îïåðàòîðà.
     2.4.5. Ïðè ìàëêèòå/ìíîãî ìàëêèòå îïåðàòîðè (âæ. ïàðàãðàô 7.3. ïîäîëó)
äëúæíîñòèòå íà îòãîâîðíèÿ ðúêîâîäèòåë è ðúêîâîäèòåëÿ ïî êà÷åñòâîòî ìîãàò äà
áúäàò êîìáèíèðàíè. Â òîçè ñëó÷àé îáà÷å îäèòèòå çà êà÷åñòâî òðÿáâà äà ñå
ïðîâåæäàò îò íåçàâèñèì ñëóæèòåë.  Ñúãëàñíî ãîðåñïîìåíàòèÿ ïàðàãðàô 2.4.4
îòãîâîðíèÿò ðúêîâîäèòåë íå ìîæå äà áúäå ñðåä íàçíà÷åíèòå äëúæíîñòíè ëèöà.
      3. Ñèñòåìà çà êà÷åñòâî
     3.1. Âúâåäåíèå
     3.1.1. Ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî íà îïåðàòîðà òðÿáâà äà îñèãóðÿâà ñïàçâàíåòî
è àäåêâàòíîñòòà íà èçèñêâàíèÿòà, ñòàíäàðòèòå è åêñïëîàòàöèîííèòå ïðîöåäóðè,
ñâúðçàíè ñ äåéíîñòèòå ïî åêñïëîàòàöèÿòà è òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå.
     3.1.2. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óòî÷íè îñíîâíàòà ñòðóêòóðà íà Ñèñòåìàòà çà
êà÷åñòâî, ïðèëîæèìà çà åêñïëîàòàöèÿòà.
     3.1.3. Ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî òðÿáâà äà áúäå ñòðóêòóðèðàíà ñúãëàñíî
ðàçìåðà è ñëîæíîñòòà íà åêñïëîàòàöèÿòà, êîÿòî ñå ïðîâåæäà ("ìàëêèòå
îïåðàòîðè" äà îáúðíàò âíèìàíèå ñúùî è íà àëèíåÿ 7 ïî-äîëó).
     3.2. Îáõâàò
     3.2.1. Êàòî ìèíèìóì ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî ñëåäè çà ïðèëàãàíå íà:
     a. Ïîëîæåíèÿòà íà JAR-OPS;
     b. Äîïúëíèòåëíèòå ñòàíäàðòè è åêñïëîàòàöèîííèòå ïðîöåäóðè íà
îïåðàòîðà;
     c. Ïîëèòèêàòà íà îïåðàòîðà ïî êà÷åñòâîòî;
     d. Îðãàíèçàöèîííàòà ñòðóêòóðà íà îïåðàòîðà;
     e. Îòãîâîðíîñòòà çà ðàçðàáîòâàíåòî, ñúçäàâàíåòî è óïðàâëåíèåòî íà
ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî;
     f. Äîêóìåíòàöèÿòà, âêëþ÷èòåëíî ðúêîâîäñòâà, äîêëàäè è àðõèâè;
     g. Ïðîöåäóðèòå ïî êà÷åñòâîòî;
     h. Ïðîãðàìàòà çà ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî.
     i. Íåîáõîäèìèòå ôèíàíñîâè, ìàòåðèàëíè è ÷îâåøêè ðåñóðñè; è
     j. Èçèñêâàíèÿòà êúì îáó÷åíèåòî.
     3.2.2. Ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî òðÿáâà äà âêëþ÷âà ñèñòåìà çà îáðàòíà
âðúçêà êúì îòãîâîðíèÿ ðúêîâîäèòåë çà ãàðàíòèðàíå, ÷å êîðèãèðàùèòå
äåéñòâèÿ ñà îïðåäåëåíè è ñâîåâðåìåííî çàäåéñòâàíè. Ñèñòåìàòà çà îáðàòíà
âðúçêà òðÿáâà äà îïðåäåëÿ ñúùî êîé äà îòñòðàíè ïðîòèâîðå÷èÿòà
è íåñúîòâåòñòâèÿòà âúâ âñåêè êîíêðåòåí ñëó÷àé è ïðîöåäóðèòå, êîèòî
òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿâàò, àêî êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ íå ñà èçïúëíåíè â
îïðåäåëåíèÿ ñðîê.
     3.3. Íåîáõîäèìà äîêóìåíòàöèÿ
     3.3.1. Íåîáõîäèìàòà äîêóìåíòàöèÿ âêëþ÷âà ñúîòâåòíèòå ÷àñòè îò
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè è Îïèñàíèåòî íà îðãàíèçàöèÿòà çà
òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå, êîèòî ìîãàò äà áúäàò âêëþ÷åíè â îòäåëíî
ðúêîâîäñòâî ïî êà÷åñòâîòî.
     3.3.2. Îñâåí òîâà íåîáõîäèìàòà äîêóìåíòàöèÿ òðÿáâà äà âêëþ÷âà ñúùî è
ñëåäíîòî:
     à. Ïîëèòèêà ïî êà÷åñòâîòî;
     b. Òåðìèíîëîãèÿ;
     c. Îïðåäåëåíè åêñïëîàòàöèîííè ñòàíäàðòè;
     d. Îïèñàíèå íà îðãàíèçàöèÿòà;
     e. Ðàçïðåäåëåíèå íà çàäúëæåíèÿòà è îòãîâîðíîñòèòå;
     f. Ïðîöåäóðè çà îñèãóðÿâàíå ñúîòâåòñòâèå ñ íîðìàòèâèòå;
     g. Ïðîãðàìà çà ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî, îòðàçÿâàùà:
     i. Ãðàôèê çà ïðîöåñà íà íàäçîð;
     ii. Ïðîöåäóðè çà îäèò;
     iii. Ïðîöåäóðè çà äîêëàäâàíå;
     iv. Ïðîöåäóðè çà ñëåäâàùè è êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ;
     v. Ñèñòåìà çà îò÷åòíîñò
     h. Ó÷åáíà ïðîãðàìà; è
     i. Äîêóìåíòàëåí êîíòðîë.
      4. Ïðîãðàìà çà ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî (Âæ. JAR-OPS 3.035(b).
     4.1. Âúâåäåíèå
     4.1.1. Ïðîãðàìàòà çà ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî òðÿáâà äà âêëþ÷âà
âñè÷êè ïëàíèðàíè è ñèñòåìíè äåéñòâèÿ, íåîáõîäèìè çà îñèãóðÿâàíå íà
äîñòàòú÷íà óâåðåíîñò, ÷å åêñïëîàòàöèÿòà è òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå ñå
èçâúðøâàò â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðèëîæèìèòå èçèñêâàíèÿ, ñòàíäàðòè è ïðîöåäóðè.
     4.1.2. Ïðè ñúçäàâàíåòî íà ïðîãðàìàòà çà ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî
òðÿáâà äà ñå îáúðíå âíèìàíèå ïîíå íà ïàðàãðàôè îò 4.2. äî 4.9. ïî-äîëó.
     4.2. Èíñïåêöèè ïî êà÷åñòâîòî
     4.2.1. Îñíîâíàòà öåë íà èíñïåêöèÿòà ïî êà÷åñòâîòî å äà ñå íàáëþäàâà
êîíêðåòíî ñúáèòèå/äåéíîñò/äîêóìåíò è äð. ñ öåë äà ñå óäîñòîâåðè äàëè
óñòàíîâåíèòå ïðîöåäóðè è èçèñêâàíèÿ ñå ñïàçâàò ïî âðåìå íà èçïúëíåíèåòî
íà äàäåíîòî ñúáèòèå è äàëè ñå ïîñòèãà íåîáõîäèìèÿò ñòàíäàðò.
     4.2.2. Òèïè÷íè îáëàñòè íà èíñïåêöèèòå ïî êà÷åñòâîòî ñà:
     à. Ôàêòè÷åñêà ëåòàòåëíà äåéíîñò;
     b. Äåéíîñòè ïî ïî÷èñòâàíå íà ëåäà/ïðîòèâîîáëåäåíèòåëíà îáðàáîòêà,
àêî å óìåñòíî;
     c. Ïîääðúæêà íà ïîëåòèòå;
     d. Êîíòðîë íà íàòîâàðâàíåòî;
     e. Òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå;
     f. Òåõíè÷åñêè ñòàíäàðòè; è
     g. Ñòàíäàðòè íà îáó÷åíèå.
     4.3. Îäèò
     4.3.1. Îäèòúò ïðåäñòàâëÿâà ñèñòåìíî è íåçàâèñèìî ñðàâíåíèå íà íà÷èíà, ïî
êîéòî ñå èçâúðøâà äàäåíà îïåðàöèÿ, ñ íà÷èíà, ïî êîéòî òðÿáâà äà ñå èçâúðøâà
ñúùàòà ñïîðåä ïóáëèêóâàíèòå ïðîöåäóðè.
     4.3.2. Îäèòèòå òðÿáâà äà âêëþ÷âàò íàé-ìàëêî ñëåäíèòå ïðîöåäóðè è
ïðîöåñè:
     a. Äåêëàðàöèÿ çà îáõâàòà íà îäèòà;
     b. Ïëàíèðàíå è ïîäãîòîâêà;
     c. Ñúáèðàíå è äîêóìåíòèðàíå íà äîêàçàòåëñòâàòà; è
     d. Àíàëèç íà äîêàçàòåëñòâàòà.
     4.3.3. Ñïîñîáèòå, êîèòî äîïðèíàñÿò çà åôåêòèâíèÿ îäèò, ñà:
     a. Áåñåäè èëè îáñúæäàíèÿ ñ ïåðñîíàëà;
     b. Ïðåãëåä íà ïóáëèêóâàíèòå äîêóìåíòè
     c. Ïðîó÷âàíå íà ïîäõîäÿùè ïðèìåðè îò äîêóìåíòàöèÿòà;
     d. Íàáëþäåíèå íà äåéíîñòèòå ïðè èçâúðøâàíå íà îïåðàöèÿòà; è
     e. Ñúõðàíÿâàíå íà äîêóìåíòèòå è íà çàïèñèòå îò íàáëþäåíèÿòà.
     4.4. Îäèòîðè
     4.4.1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ðåøè â çàâèñèìîñò îò ñëîæíîñòòà íà
îïåðàöèÿòà äàëè äà èçïîëçâà ñïåöèàëèçèðàí åêèï îò îäèòîðè, èëè ñàìî åäèí
îäèòîð.  Âúâ âñåêè ñëó÷àé îäèòîðúò èëè åêèïúò îò îäèòîðè òðÿáâà äà èìàò îïèò
â îïåðàöèèòå è òåõíè÷åñêàòà ïîääðúæêà.
     4.4.2. Îòãîâîðíîñòèòå íà îäèòîðèòå òðÿáâà äà áúäàò ÿñíî îïðåäåëåíè
â ñúîòâåòíàòà äîêóìåíòàöèÿ.
     4.5. Íåçàâèñèìîñò íà îäèòîðèòå
     4.5.1. Îäèòîðèòå íå òðÿáâà äà èìàò âñåêèäíåâíà àíãàæèðàíîñò â îáëàñòòà
íà ëåòàòåëíèòå îïåðàöèè è/èëè òåõíè÷åñêàòà ïîääðúæêà, êîèòî ùå ðåâèçèðàò.
Îïåðàòîðúò ìîæå â äîïúëíåíèå êúì èçïîëçâàíåòî íà óñëóãèòå íà ñïåöèàëåí ùàòåí
ïåðñîíàë íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå, âêëþ÷åí â îòäåëåí îòäåë ïî êà÷åñòâîòî, äà
èçâúðøè ìîíèòîðèíã íà îïðåäåëåíè îáëàñòè èëè äåéíîñòè ñ îäèòîðè íà íåïúëíî
ðàáîòíî âðåìå.  Îïåðàòîð, ÷èÿòî ñòðóêòóðà è ðàçìåðè íå îïðàâäàâàò
íàçíà÷àâàíåòî íà îäèòîðè íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå, ìîæå äà èçâúðøâà îäèòîðñêè
äåéíîñòè ñ èçïîëçâàíå íà ïåðñîíàë íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå îò ñîáñòâåíàòà ñè
îðãàíèçàöèÿ èëè îò âúíøåí èçòî÷íèê ñúãëàñíî óñëîâèÿòà íà ñïîðàçóìåíèå,
ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.  Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà ðàçðàáîòè ïîäõîäÿùè ïðîöåäóðè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å ëèöàòà, êîèòî ñà
ïðÿêî îòãîâîðíè çà èíñïåêòèðàíàòà äåéíîñò, íÿìà äà áúäàò âêëþ÷åíè â
îäèòîðñêàòà ãðóïà.  Êîãàòî ñå èçïîëçâàò âúíøíè îäèòîðè, å âàæíî âñè÷êè âúíøíè
ñïåöèàëèñòè äà ñà çàïîçíàòè ñ âèäà íà ïîëåòèòå è/èëè òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå,
ïðîâåæäàíè îò îïåðàòîðà.
     4.5.2. Ïðîãðàìàòà çà ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî íà îïåðàòîðà òðÿáâà
äà îòêðèå â êîìïàíèÿòà ëèöàòà, êîèòî èìàò îïèò, îòãîâîðíîñò è àâòîðèòåò çà:
     a. Èçïúëíåíèå íà èíñïåêöèè è îäèòè ïî êà÷åñòâîòî êàòî ÷àñò îò
ñúùåñòâóâàùàòà ãàðàíöèÿ çà êà÷åñòâîòî;
     b. Îòêðèâàíå è äîêóìåíòèðàíå íà âñè÷êè ïðîáëåìè èëè ñâåäåíèÿ,
êàêòî è íà äîêàçàòåëñòâàòà, íåîáõîäèìè çà âúçíèêâàíåòî íà òåçè ïðîáëåìè
èëè ñâåäåíèÿ;
     c. Çàïî÷âàíå èëè ïðåïîðú÷âàíå íà ðåøåíèÿ çà ïðîáëåìèòå èëè ñâåäåíèÿòà
÷ðåç óñòàíîâåíèòå êàíàëè çà äîêëàäâàíå;
     d. Ïðîâåðÿâàíå íà èçïúëíåíèåòî íà ðåøåíèÿòà â îïðåäåëåíèòå ñðîêîâå;
     e. Äîêëàäâàíå íàïðàâî íà ðúêîâîäèòåëÿ ïî êà÷åñòâîòî.
     4.6. Îáõâàò íà îäèòà
     4.6.1. Îò îïåðàòîðèòå ñå èçèñêâà äà íàáëþäàâàò ñúîòâåòñòâèåòî ñ
ïðîöåäóðèòå, êîèòî òå ñà ñúçäàëè çà ãàðàíòèðàíå íà áåçîïàñíà åêñïëîàòàöèÿ,
ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò íà âåðòîëåòèòå è èçïðàâíîñòòà êàêòî íà
åêñïëîàòàöèîííîòî, òàêà è íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå. Â èçïúëíåíèåòî
íà òîâà òå òðÿáâà äà íàáëþäàâàò ñëåäíîòî, àêî å óìåñòíî:
     a. Îðãàíèçàöèÿòà;
     b. Ïëàíîâåòå è öåëèòå íà êîìïàíèÿòà;
     c. Åêñïëîàòàöèîííèòå ïðîöåäóðè;
     d. Áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòèòå;
     e. Ñåðòèôèêàöèÿòà íà îïåðàòîðà (ÑÀÎ/Åêñïëîàòàöèîííà ñïåöèôèêàöèÿ);
     f. Íàäçîðà;
     g. Õàðàêòåðèñòèêèòå íà âåðòîëåòèòå;
     h. Ïîëåòèòå â ñëîæíè ìåòåîðîëîãè÷åñêè óñëîâèÿ;
     i. Ñâúðçî÷íîòî è íàâèãàöèîííîòî îáîðóäâàíå è ïðàêòèêè;
     j. Ìàñàòà, öåíòðîâêàòà è òîâàðåíåòî íà âåðòîëåòèòå;
     k. Óðåäèòå è àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå;
     l. Íàðú÷íèöèòå, äíåâíèöèòå, çàïèñèòå;
     m. Îãðàíè÷åíèÿòà íà âðåìåòî â ïîëåò è â äåæóðñòâî, èçèñêâàíèÿòà
êúì ïî÷èâêàòà, ãðàôèöèòå;
     n. Êîîðäèíàöèÿòà ìåæäó òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå è åêñïëîàòàöèÿòà
íà âåðòîëåòèòå;
     o. Èçïîëçâàíåòî íà MEL;
     p. Ïðîãðàìàòà çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå è ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíàòà
ãîäíîñò;
     q. Óïðàâëåíèåòî íà äèðåêòèâèòå çà ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò;
     r. Èçïúëíåíèåòî íà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå;
     s. Îòëàãàíåòî íà îòñòðàíÿâàíåòî íà äåôåêòè;
     t. Ëåòàòåëíèòå åêèïàæè;
     u. Êàáèííèòå åêèïàæè, àêî å óìåñòíî;
     v. Îïàñíèòå òîâàðè;
     w. Ñèãóðíîñòòà; è
     x. Îáó÷åíèåòî.
     4.7. Ïëàíèðàíå íà îäèòèòå
     4.7.1. Ïðîãðàìàòà çà ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî òðÿáâà äà ñúäúðæà
îïðåäåëåí ãðàôèê çà èçâúðøâàíå íà îäèòè è ïåðèîäè÷åí öèêúë íà ïðåãëåäè
òåìà ïî òåìà.  Ãðàôèêúò òðÿáâà äà áúäå ãúâêàâ è äà ïîçâîëÿâà íåïëàíèðàíè
îäèòè, êîãàòî áúäàò îòêðèòè íÿêàêâè òåíäåíöèè.  Ñëåäâàùèòå îäèòè òðÿáâà äà ñå
ïëàíèðàò, êîãàòî å íåîáõîäèìî äà ñå ïðîâåðè äàëè êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ ñà
èçïúëíåíè è äàëè ñà áèëè åôåêòèâíè.
     4.7.2. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè ãðàôèê íà îäèòèòå, êîèòî äà ñå
èçâúðøâàò ïðåç îïðåäåëåí êàëåíäàðåí ïåðèîä.  Âñè÷êè àñïåêòè íà åêñïëîàòàöèÿòà
òðÿáâà äà ñå ïðîâåðÿâàò â ðàìêèòå íà ïåðèîä îò 12 ìåñåöà â ñúîòâåòñòâèå ñ
ïðîãðàìàòà, îñâåí àêî åäíî óäúëæåíèå íà ïåðèîäèòå íà îäèò å ïðèåìëèâ, êàêòî å
îáÿñíåíî ïî-äîëó.  Îïåðàòîðúò ìîæå äà óâåëè÷è ÷åñòîòàòà íà îäèòèòå ïî ñâîå
óñìîòðåíèå, íî íÿìà ïðàâî äà ÿ íàìàëÿâà áåç ñúãëàñèåòî íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.  ×åñòîòà íà îäèòà íàä 24 ìåñåöà ñå ðàçãëåæäà êàòî ìàëêî
âåðîÿòíî äà áúäå ïðèåìëèâà ïî êîéòî è äà áèëî âúïðîñ.
     4.7.3. Êîãàòî îïåðàòîðúò îïðåäåëè ãðàôèêà çà îäèòèòå, òðÿáâà äà ñå
èìàò ïðåäâèä ñúùåñòâåíè ïðîìåíè â óïðàâëåíèåòî, îðãàíèçàöèÿòà, åêñïëîàòàöèÿòà
èëè òåõíîëîãèèòå, êàêòî è ïðîìåíè â ðåãóëàòîðíèòå èçèñêâàíèÿ.
     4.8. Ìîíèòîðèíã è êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ
     4.8.1 Öåëòà íà ìîíèòîðèíãà â ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî å ãëàâíî äà èçñëåäâà
è äà ïðåöåíÿâà íåéíàòà åôåêòèâíîñò è ïî òîçè íà÷èí äà ãàðàíòèðà, ÷å
îïðåäåëåíàòà ïîëèòèêà, åêñïëîàòàöèîííèòå è ñòàíäàðòèòå ïî òåõíè÷åñêîòî
îáñëóæâàíå ñå ñïàçâàò.  Äåéíîñòòà ïî ìîíèòîðèíãà ñå áàçèðà íà èíñïåêöèèòå ïî
êà÷åñòâîòî, îäèòèòå, êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ è êîíòðîëà íà èçïúëíåíèåòî.
Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñúçäàäå è äà ïóáëèêóâà ïðîöåäóðà çà ìîíèòîðèíã íà
ñúîòâåòñòâèåòî ñ ðåãóëàöèèòå íà ïîñòîÿííà îñíîâà.
     Òàçè ìîíèòîðèíãîâà äåéíîñò òðÿáâà äà áúäå íàñî÷åíà êúì îòñòðàíÿâàíå
íà ïðè÷èíèòå çà íåçàäîâîëèòåëíèòå ðåçóëòàòè.
     4.8.2. Âñÿêî íåñúîòâåòñòâèå, îòêðèòî â ðåçóëòàò íà ìîíèòîðèíãà,
òðÿáâà äà áúäå ñúîáùåíî íà ìåíèäæúðà, êîéòî îòãîâàðÿ çà âçåìàíåòî íà
êîðèãèðàùè ìåðêè, è àêî å óìåñòíî, íà îòãîâîðíèÿ ðúêîâîäèòåë.  Òîâà
íåñúîòâåòñòâèå òðÿáâà äà ñå äîêóìåíòèðà çà öåëèòå íà ïî-íàòàòúøíîòî
ðàçñëåäâàíå ñ öåë äà ñå îïðåäåëè ïðè÷èíàòà è äà ñå îïðåäåëÿò ïðåïîðúêè çà
ïîäõîäÿùè êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ.
     4.8.3. Ïðîãðàìàòà çà ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî òðÿáâà äà âêëþ÷âà
ïðîöåäóðè çà ãàðàíòèðàíå íà ïðåäïðèåìàíåòî íà äåéñòâèÿ â îòãîâîð íà
êîíñòàòàöèèòå.  Ñ òåçè ïðîöåäóðè òðÿáâà äà ñå íàáëþäàâàò äåéñòâèÿòà çà
ïðîâåðêà íà òÿõíàòà åôåêòèâíîñò è èçïúëíåíèåòî èì.  Îðãàíèçàöèîííàòà
îòãîâîðíîñò è îò÷åòíîñòòà çà ïðèëàãàíåòî íà êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ å íà
îòäåëà, ïîñî÷åí â äîêëàäà ñ íàïðàâåíàòà êîíñòàòàöèÿ.  Îòãîâîðíèÿò ðúêîâîäèòåë
ùå èìà îêîí÷àòåëíàòà îòãîâîðíîñò çà ðåñóðñíî îñèãóðÿâàíå íà êîðèãèðàùèòå
äåéñòâèÿ è îñèãóðÿâàíå ÷ðåç ðúêîâîäèòåëÿ ïî êà÷åñòâîòî, ÷å ÷ðåç êîðèãèðàùèòå
äåéñòâèÿ å âúçñòàíîâåíî ñúîòâåòñòâèåòî ñúñ ñòàíäàðòà, èçèñêâàí îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, è ñ
     4.8.4. Êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ
     à. Ñëåä èíñïåêöèÿ ïî êà÷åñòâîòî/îäèò îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè:
     i. Ñåðèîçíîñòòà íà êîíñòàòàöèèòå è íåîáõîäèìîñòòà îò íåçàáàâíè
êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ;
     ii. Ïðè÷èíè çà êîíñòàòàöèèòå;
     iii. Êàêâè êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ ñà íåîáõîäèìè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å
íåñúîòâåòñòâèåòî íÿìà äà ñå ïîâòîðè;
     iv. Ãðàôèê çà êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ;
     v. Îïðåäåëÿíå íà ëèöàòà èëè îòäåëèòå, îòãîâàðÿùè çà ïðèëàãàíå
íà êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ; è
     vi. Ðàçïðåäåëåíèå íà ðåñóðñèòå îò îòãîâîðíèÿ ðúêîâîäèòåë, àêî å
óìåñòíî.
     4.8.5. Ðúêîâîäèòåëÿò ïî êà÷åñòâîòî òðÿáâà:
     a. Äà ïðîâåðè äàëè êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ ñà ïðåäïðèåòè îò ðúêîâîäèòåëÿ,
êîéòî îòãîâàðÿ çà ðåàêöèÿòà íà êîíñòàòàöèèòå çà íåñúîòâåòñòâèå;
     b. Äà ïðîâåðè äàëè êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ âêëþ÷âàò åëåìåíòèòå, îïèñàíè
â ïàðàãðàô 4.8.4. ïî-ãîðå;
     c. Äà íàáëþäàâà ïðèëàãàíåòî è èçïúëíåíèåòî íà êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ;
     d. Äà ðúêîâîäè íåçàâèñèìàòà îöåíêà íà êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ, òÿõíîòî
ïðèëîæåíèå è èçïúëíåíèå;
     e. Äà îöåíè åôåêòèâíîñòòà íà êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ ÷ðåç ïðîöåñà
íà êîíòðîëà íà èçïúëíåíèåòî.
     4.9. Îöåíêà íà óïðàâëåíèåòî
     4.9.1. Îöåíêàòà íà óïðàâëåíèåòî ïðåäñòàâëÿâà âñåñòðàíåí, ñèñòåìåí,
äîêóìåíòèðàí ïðåãëåä íà åêñïëîàòàöèîííàòà ïîëèòèêà, ïðîöåäóðè è ñèñòåìè
è òðÿáâà äà îò÷èòà:
     à. Ðåçóëòàòèòå îò èíñïåêöèèòå, îäèòèòå è âñè÷êè äðóãè èíäèêàòîðè; è
     b. Öÿëîñòíàòà åôåêòèâíîñò íà îðãàíèçàöèÿòà íà óïðàâëåíèåòî çà ïîñòèãàíå
íà äåêëàðèðàíèòå öåëè.
     4.9.2. Îöåíêàòà íà óïðàâëåíèåòî òðÿáâà äà îïðåäåëè è äà êîðèãèðà
òåíäåíöèèòå è äà ïðåäîòâðàòè, êîãàòî å âúçìîæíî, áúäåùè íåñúîòâåòñòâèÿ.
 Èçâîäèòå è ïðåïîðúêèòå, íàïðàâåíè â ðåçóëòàò íà îöåíêàòà, òðÿáâà
äà áúäàò ïðåäëîæåíè â ïèñìåí âèä íà îòãîâîðíèÿ ðúêîâîäèòåë çà âçåìàíå íà
ìåðêè.  Îòãîâîðíèÿò ðúêîâîäèòåë òðÿáâà äà áúäå ëèöåòî, êîåòî èìà ïðàâîìîùèÿòà
äà ðåøè âúïðîñèòå è äà ïðåäïðèåìå äåéñòâèÿ.
     4.9.3. Îòãîâîðíèÿò ðúêîâîäèòåë òðÿáâà äà âçåìå ðåøåíèå îòíîñíî
÷åñòîòàòà, ôîðìàòà è ñòðóêòóðàòà íà äåéíîñòèòå ïî âúòðåøíàòà îöåíêà
íà óïðàâëåíèåòî.
     4.10. Äîêóìåíòèðàíå
     4.10.1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïîääúðæà òî÷íî, ïúëíî è ëåñíîäîñòúïíî
äîêóìåíòèðàíå íà ðåçóëòàòèòå îò èçïúëíåíèåòî íà Ïðîãðàìàòà çà ãàðàíòèðàíå íà
êà÷åñòâîòî.  Çàïèñèòå ñà âàæíè çà ñúçäàâàíå íà âúçìîæíîñò çà îïåðàòîðà äà
àíàëèçèðà è äà îïðåäåëè êîðåííèòå ïðè÷èíè çà íåñúîòâåòñòâèÿòà, çà äà ìîæå äà
ñå îïðåäåëÿò è ïîñî÷àò îáëàñòèòå íà íåñúîòâåòñòâèå.
     4.10.2. Íåîáõîäèìî å ñëåäíèòå äîêóìåíòè äà ñå ïàçÿò 5 ãîäèíè:
     a. Ãðàôèöè çà îäèòè;
     b. Äîêëàäè îò èíñïåêöèè è îäèòè;
     c. Ðåàêöèÿ íà êîíñòàòàöèèòå;
     d. Äîêëàäè çà êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ;
     e. Äîêëàäè çà ñëåäâàù êîíòðîë è çàêëþ÷èòåëíè äîêëàäè; è
     f. Äîêëàäè çà îöåíêà íà óïðàâëåíèåòî.
     5.1. Ïîäèçïúëíèòåëè
     5.1.1. Îïåðàòîðèòå ìîãàò äà ïðåäîñòàâÿò íÿêîè äåéíîñòè íà
ïîäèçïúëíèòåëè - âúíøíè îðãàíèçàöèè çà äîñòàâêà íà óñëóãè, ñâúðçàíè ñ òàêèâà
îáëàñòè, êàòî:
     a. Íàçåìíî ïî÷èñòâàíå íà ëåä è ïðîòèâîîáëåäåíèòåëíà îáðàáîòêà;
     b. Òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå;
     c. Íàçåìíî îáñëóæâàíå;
     d. Ïîääðúæêà íà ïîëåòèòå (âêëþ÷èòåëíî èç÷èñëåíèÿ íà õàðàêòåðèñòèêè,
ïëàíèðàíå íà ïîëåòè, íàâèãàöèîííà áàçà äàííè è äèñïå÷åðèðàíå);
     e. Îáó÷åíèå; è
     f. Ðú÷íà ïîäãîòîâêà.
     5.1.2. Îêîí÷àòåëíàòà îòãîâîðíîñò çà êà÷åñòâîòî íà ïðîäóêòà èëè óñëóãàòà
âèíàãè îñòàâà çà îïåðàòîðà. Íåîáõîäèìî å äà ñúùåñòâóâà ïèñìåíî ñïîðàçóìåíèå
ìåæäó îïåðàòîðà è ïîäèçïúëíèòåëÿ, â êîåòî ÿñíî äà ñà î÷åðòàíè äîñòàâÿíèòå
óñëóãè è êà÷åñòâîòî èì.  Äåéñòâèÿòà íà ïîäèçïúëíèòåëÿ ñúãëàñíî ñïîðàçóìåíèåòî
òðÿáâà äà áúäàò âêëþ÷åíè â Ïðîãðàìàòà çà ãàðàíòèðàíå íà êà÷åñòâîòî íà
îïåðàòîðà.
     5.1.3. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïîäèçïúëíèòåëÿò äà èìà íåîáõîäèìèòå
ðàçðåøåíèÿ/îäîáðåíèÿ, êîãàòî ñà íåîáõîäèìè, è äà èìà ðåñóðñèòå è
êîìïåòåíòíîñòòà çà èçïúëíåíèå íà çàäà÷àòà.  Àêî îïåðàòîðúò ïîèñêà
ïîäèçïúëíèòåëÿò äà èçâúðøâà äåéíîñò, êîÿòî ïðåâèøàâà íåãîâèòå
ðàçðåøåíèÿ/îäîáðåíèÿ, îïåðàòîðúò îòãîâàðÿ çà òîâà ãàðàíöèÿòà íà êà÷åñòâîòî íà
ïîäèçïúëíèòåëÿ äà îò÷èòà òàêèâà äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ.
      6. Îáó÷åíèå â ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî
     6.1. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     6.1.1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà óñòàíîâè åôåêòèâíî, äîáðå ïëàíèðàíî è
ðåñóðñíî îñèãóðåíî îáó÷åíèå íà öåëèÿ ïåðñîíàë.
     6.1.2. Òåçè, êîèòî îòãîâàðÿò çà óïðàâëåíèåòî íà ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî,
òðÿáâà äà áúäàò ïîäãîòâåíè ïî ñëåäíèòå âúïðîñè:
     a. Âúâåäåíèå â êîíöåïöèÿòà íà ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî;
     b. Óïðàâëåíèå íà êà÷åñòâîòî;
     c. Êîíöåïöèÿ íà ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî;
     d. Íàðú÷íèöè ïî êà÷åñòâîòî;
     e. Îäèòîðñêè òåõíèêè;
     f. Äîêëàäâàíå è äîêóìåíòèðàíå; è
     g. Íà÷èíà, ïî êîéòî ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî ùå ôóíêöèîíèðà â êîìïàíèÿòà.
     6.1.3. Íåîáõîäèìî å äà ñå îñèãóðè âðåìå çà ïîäãîòîâêà íà âñÿêî ëèöå,
ó÷àñòâàùî â óïðàâëåíèåòî íà êà÷åñòâîòî, è çà èíñòðóêòàæ íà îñòàíàëèòå
ñëóæèòåëè.  Ðàçïðåäåëåíèåòî íà âðåìåòî è íà ðåñóðñèòå òðÿáâà äà ñå ðúêîâîäè
îò ðàçìåðà è ñëîæíîñòòà íà ñúîòâåòíàòà îïåðàöèÿ.
     6.2. Ó÷åáíè êóðñîâå
     6.2.1. Êóðñîâåòå çà óïðàâëåíèå íà êà÷åñòâîòî ñå ïðåäëàãàò îò
íàöèîíàëíèòå è ìåæäóíàðîäíèòå ñòàíäàðòèçàöèîííè èíñòèòóòè è îïåðàòîðúò òðÿáâà
äà îáìèñëè äàëè äà ðåøè äà ïðåäëîæè òàêèâà êóðñîâå íà õîðàòà, êîèòî ùå áúäàò
âêëþ÷åíè â óïðàâëåíèåòî íà ñèñòåìèòå çà êà÷åñòâî.  Îïåðàòîðèòå ñ äîñòàòú÷íî
äîáðå êâàëèôèöèðàí ïåðñîíàë òðÿáâà äà ðåøàò äàëè äà èçâúðøâàò
âúòðåøíîôèðìåíî îáó÷åíèå.
      7. Îðãàíèçàöèè ñ 20 èëè ïî-ìàëêî ñëóæèòåëè íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå
     7.1. Âúâåäåíèå
     Èçèñêâàíåòî çà ñúçäàâàíå è äîêóìåíòèðàíå íà ñèñòåìà çà êà÷åñòâî è
çà íàçíà÷àâàíå íà ðúêîâîäèòåë ïî êà÷åñòâîòî ñå îòíàñÿ çà âñè÷êè îïåðàòîðè.
Öèòèðàíåòî íà ãîëåìè è ìàëêè îïåðàòîðè íàâñÿêúäå â èçèñêâàíèÿòà ñå îïðåäåëÿ
îò êàïàöèòåòà íà âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà (ò.å.  íàä èëè ïîä 10 ìåñòà) è
îò ìàñàòà (íàä èëè äî 3175 êã ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå -
MCTOM).  Òàçè òåðìèíîëîãèÿ íå å â ñèëà, êîãàòî ñå îáñúæäàò ìàùàáúò íà
îïåðàöèèòå è íåîáõîäèìàòà ñèñòåìà çà êà÷åñòâî.  Â êîíòåêñòà íà ñèñòåìàòà çà
êà÷åñòâî ñëåäîâàòåëíî îïåðàòîðèòå òðÿáâà äà ñå êàòåãîðèçèðàò ñïîðåä áðîÿ íà
ùàòíèòå ñëóæèòåëè íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå.
     7.2. Ìàùàá íà îïåðàöèèòå
     7.2.1. Îïåðàòîðè, êîèòî èìàò 5-èìà èëè ïî-ìàëêî ñëóæèòåëè íà ïúëíî
ðàáîòíî âðåìå, ñå ñìÿòàò êàòî "ìíîãî ìàëêè", äîêàòî òåçè, êîèòî èìàò ìåæäó 6
è 20 ñëóæèòåëè íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå ñå ðàçãëåæäàò êàòî "ìàëêè" îïåðàòîðè,
êîãàòî ñòàâà äóìà çà ñèñòåìèòå çà êà÷åñòâî.  Ïúëíî ðàáîòíî âðåìå â òîçè
êîíòåêñò îçíà÷àâà íàåìàíå çà íå ïî-ìàëêî îò 35 ÷àñà ñåäìè÷íî, áåç äà ñå
ñìÿòàò îòïóñêèòå.
     7.2.2. Êîìïëåêñíèòå ñèñòåìè çà êà÷åñòâî áèõà áèëè íåïîäõîäÿùè çà
ìàëêèòå èëè ìíîãî ìàëêèòå îïåðàòîðè è êàíöåëàðñêèòå óñèëèÿ çà ñúñòàâÿíå
íà ðúêîâîäñòâà è ïðîöåäóðè çà åäíà êîìïëåêñíà ñèñòåìà ìîãàò äà ïðåòîâàðÿò
òåõíèòå ðåñóðñè.  Åòî çàùî å ïðèåòî òàêèâà îïåðàòîðè äà ðàçðàáîòâàò ñâîèòå
ñèñòåìè çà êà÷åñòâî ñïîðåä ðàçìåðà è ñëîæíîñòòà íà òÿõíàòà äåéíîñò è äà
ðàçïðåäåëÿò ðåñóðñèòå ñúîòâåòíî.
     7.3. Ñèñòåìà çà êà÷åñòâî íà ìàëêèòå è ìíîãî ìàëêèòå îïåðàòîðè
     7.3.1. Çà "ìíîãî ìàëêèòå" îïåðàòîðè ìîæå äà ñå îêàæå ïîäõîäÿùî
äà ðàçðàáîòÿò ïðîãðàìà çà óïðàâëåíèå íà êà÷åñòâîòî, ïðè êîÿòî ñå èçïîëçâà
êîíòðîëåí ñïèñúê (÷åê ëèñò).  Êîíòðîëíèÿò ñïèñúê òðÿáâà äà èìà ïîòâúðæäàâàù
ãðàôèê, êîéòî äà èçèñêâà èçïúëíåíèå íà âñè÷êè òî÷êè îò ñïèñúêà â îïðåäåëåíè
ñðîêîâå, çàåäíî ñ äåêëàðàöèÿ, ïîòâúðæäàâàùà èçïúëíåíèåòî íà ïåðèîäè÷íèÿ
ïðåãëåä îò ðúêîâîäñòâîòî.  Íåîáõîäèìî å äà ñå èçâúðøâàò ñëó÷àéíè íåçàâèñèìè
ïðåãëåäè íà ñúäúðæàíèåòî íà êîíòðîëíèÿ ñïèñúê è èçïúëíåíèåòî íà ãàðàíöèèòå çà
êà÷åñòâî.
     7.3.2. "Ìàëêèòå îïåðàòîðè" ìîæå äà ðåøàò äà íàåìàò âúòðåøíà èëè
âúíøíà ñèñòåìà èëè êîìáèíàöèÿ îò äâåòå.  Ïðè òåçè îáñòîÿòåëñòâà áè áèëî
ïðèåìëèâî âúíøíè ñïåöèàëèñòè èëè êâàëèôèöèðàíè îðãàíèçàöèè äà óïðàâëÿâàò
ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî îò èìåòî íà ðúêîâîäèòåëÿ ïî êà÷åñòâîòî.
     7.3.3. Àêî ôóíêöèÿòà çà íåçàâèñèì ìîíèòîðèíã íà êà÷åñòâîòî ñå èçïúëíÿâà
îò îðãàíèçàöèÿ, êîÿòî íå èçïúëíÿâà îïåðàöèè, íåîáõîäèìî å ãðàôèêúò íà îäèòà
äà áúäå ïîêàçàí â ñúîòâåòíàòà äîêóìåíòàöèÿ.
     7.3.4. Êàêâàòî è îðãàíèçàöèÿ äà áúäå ñúçäàäåíà, îïåðàòîðúò îñòàâà â
êðàéíà ñìåòêà îòãîâîðíèÿò çà äåéíîñòèòå ïî êà÷åñòâîòî è êîðèãèðàùèòå
äåéíîñòè.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     IEM OPS 3.035 Ñèñòåìà çà êà÷åñòâî - ïðèìåðè íà îðãàíèçàöèÿ.
     Âæ. JAR-OPS 3.035
     Ñëåäíèòå ñõåìè èëþñòðèðàò äâà òèïè÷íè ïðèìåðà íà îðãàíèçàöèÿ íà
êà÷åñòâîòî.
      1. Ñèñòåìà çà êà÷åñòâî âúòðå â îðãàíèçàöèÿòà íà ïðèòåæàòåëÿ íà ÑÀÎ,
êîãàòî ïðèòåæàòåëÿò íà ÑÀÎ èìà ñúùî è ðàçðåøåíèå ïî JAR-145.

      2. Ñèñòåìà çà êà÷åñòâî, ñâúðçàíà ñ îðãàíèçàöèÿ íà ïðèòåæàòåë íà
ÑÀÎ, ÷èåòî òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå å äîãîâîðåíî ñ âúíøíà îðãàíèçàöèÿ, îäîáðåíà
ïî JAR-145, êîÿòî íå å èíòåãðèðàíà ñ ïðèòåæàòåëÿ íà ÑÀÎ.
Çàáåëåæêà: Ñèñòåìàòà çà êà÷åñòâî è Ïðîãðàìàòà çà îäèò íà êà÷åñòâîòî íà
ïðèòåæàòåëÿ íà ÑÀÎ òðÿáâà äà îñèãóðÿò òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå îò îäîáðåíà
ïî JAR-145 îðãàíèçàöèÿ äà ñúîòâåòñòâà íà èçèñêâàíèÿòà, îïðåäåëåíè îò
ïðèòåæàòåëÿ íà ÑÀÎ.

     IEM OPS 3.037
     Ïðîãðàìà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà àâàðèè è áåçîïàñíîñò íà ïîëåòèòå
     Âæ. JAR-OPS 3.037
      1. Èíñòðóêòèâåí ìàòåðèàë çà ñúñòàâÿíå íà ïðîãðàìà çà áåçîïàñíîñò
ìîæå äà ñå íàìåðè â:
     a. Äîêóìåíò 9422 íà ÈÊÀÎ (Íàðú÷íèê ïî ïðåäîòâðàòÿâàíå íà àâàðèè); è
     b. Äîêóìåíò 9376 íà ÈÊÀÎ (Èçãîòâÿíå íà Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå
íà ïîëåòè).
      2. Ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò è àíàëèçè íà çàïèñè îò óñòðîéñòâàòà çà
ðåãèñòðèðàíå íà ïîëåòíàòà èíôîðìàöèÿ, àêî èìà òàêèâà (Âæ. ñúùî JAROPS
3.160(c).)
[Ãë. 1, 1.02.99]
     ACJ OPS 3.037(a)(2)
     Ñõåìà çà äîêëàäâàíå íà ñúáèòèÿ
     Âæ. JAR-OPS 3.037(a)(2)
      1. Îáùàòà öåë íà ñõåìàòà, îïèñàíà â JAR-OPS 3.037(a)(2), å äà ñå
èçïîëçâà ñúîáùåíàòà èíôîðìàöèÿ çà ïîâèøàâàíå íà íèâîòî íà áåçîïàñíîñò
íà ïîëåòèòå, à íå çà òúðñåíå íà âèíà.
      2. Îòäåëíèòå öåëè íà ñõåìàòà ñà:
     à. Äà ñå äàäå âúçìîæíîñò çà ïðàâåíå íà èçâîäè çà âñÿêà ïðåäïîñòàâêà
è àâàðèÿ, âêëþ÷èòåëíî íà ïðåäèøíè ïîäîáíè ñúáèòèÿ, òàêà ÷å äà ìîãàò äà ñå
ïðåäïðèåìàò íåîáõîäèìèòå äåéñòâèÿ; è
     b. Äà ñå ãàðàíòèðà, ÷å çíàíèÿòà çà ïîäîáíèòå ïðåäïîñòàâêè è àâàðèè
ñå ðàçïðîñòðàíÿâàò, òàêà ÷å äðóãèòå ëèöà è îðãàíèçàöèè äà ìîãàò äà ñå
ïîó÷àò îò òÿõ.
      3. Ñõåìàòà ïðåäñòàâëÿâà ñúùåñòâåíà ÷àñò îò îáùàòà ôóíêöèÿ ïî
íàáëþäåíèåòî; òÿ ñå ÿâÿâà äîïúëíèòåëíà êúì íîðìàëíèòå âñåêèäíåâíè
ïðîöåäóðè è "êîíòðîëíèòå" ñèñòåìè è íå å ïðåäíàçíà÷åíà äà äóáëèðà
èëè äà çàìåñòâà íÿêîÿ îò òÿõ. Ñõåìàòà ïðåäñòàâëÿâà èíñòðóìåíò çà
èäåíòèôèöèðàíå íà îíåçè ñëó÷àè, ïðè êîèòî ðóòèííèòå ïðîöåäóðè íå ñà óñïåøíè.
(Ñúáèòèÿòà, êîèòî òðÿáâà äà ñå äîêëàäâàò, è îòãîâîðíîñòèòå çà
ïðåäñòàâÿíå íà äîêëàäèòå ñà îïèñàíè â JAR-OPS 3.420.)
      4. Ñúáèòèÿòà òðÿáâà äà ñå ñúõðàíÿâàò â áàçàòà äàííè, êîãàòî áúäàò
ïðåöåíåíè êàòî ïîäëåæàùè íà äîêëàäâàíå îò ëèöåòî, ïðåäñòàâèëî äîêëàäà, òúé
êàòî çíà÷åíèåòî íà òåçè äîêëàäè ìîæå äà ñòàíå î÷åâèäíî íà ïî-êúñåí åòàï.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     IEM OPS 3.065
     Ïðåâîç íà áîéíî îðúæèå è áîåïðèïàñè
     Âæ. JAR-OPS 3.065
      1. Íÿìà ìåæäóíàðîäíî ñúãëàñóâàíî îïðåäåëåíèå çà áîéíè îðúæèÿ è
áîåïðèïàñè. Íÿêîè äúðæàâè ìîãàò äà ãè îïðåäåëÿò çà ñâîèòå êîíêðåòíè
öåëè ñïîðåä íàöèîíàëíàòà íåîáõîäèìîñò.
      2. Îòãîâîðíîñò íà îïåðàòîðà å äà ïðîâåðè â ñúîòâåòíàòà äúðæàâà äàëè
åäíî îðúæèå èëè áîåïðèïàñ ñå ðàçãëåæäàò èëè íå êàòî áîéíî îðúæèå è áîåïðèïàñ.
Â òîçè êîíòåêñò äúðæàâèòå ìîæå äà ñà çàèíòåðåñóâàíè îò èçäàâàíåòî íà
ðàçðåøåíèÿ çà ïðåâîç íà áîéíè îðúæèÿ è áîåïðèïàñè, â êîèòî äà ñå ïîñî÷âàò
ïðîèçõîäúò, òðàíçèòúò, ïðåëèòàíåòî èëè äåñòèíàöèÿòà íà ïàðòèäàòà è äúðæàâàòà
íà îïåðàòîðà.
      3. Êîãàòî áîéíèòå îðúæèÿ è áîåïðèïàñè îñâåí òîâà ïðåäñòàâëÿâàò è
îïàñíè òîâàðè ïî îïðåäåëåíèå (íàïð. òîðïåäà, áîìáè è äð.), ñå ïðèëàãà è
ïîäðàçäåë R.
     (Âæ. ñúùî IEM OPS 3.070)
[Ãë. 1, 1.02.99]
     IEM OPS 3.070
     Ïðåâîç íà ñïîðòíî îðúæèå
     Âæ. JAR-OPS 3.070
      1. Íÿìà ìåæäóíàðîäíî ñúãëàñóâàíî îïðåäåëåíèå çà ñïîðòíè îðúæèÿ.
Îáùî êàçàíî, òîâà ìîæå äà áúäå âñÿêî îðúæèå, êîåòî íå ïðåäñòàâëÿâà
áîéíî îðúæèå èëè áîåí áîåïðèïàñ (âæ. IEM OPS 3.065).  Ñïîðòíîòî îðúæèå
âêëþ÷âà ëîâäæèéñêè íîæîâå, ëúêîâå è äðóãè ïîäîáíè ïðåäìåòè.  Àíòè÷íî îðúæèå,
êîåòî íÿêîãà ìîæå äà å áèëî áîéíî îðúæèå èëè áîåïðèïàñ, íàïðèìåð ìóñêåò, ìîæå
ñåãà äà ñå ðàçãëåæäà êàòî ñïîðòíî îðúæèå.
      2. Îãíåñòðåëíî îðúæèå ñà ðåâîëâåð, ïóøêà èëè ïèñòîëåò, êîèòî èçñòðåëâàò
êóðøóìè.
      3. Ïðè ëèïñà íà êîíêðåòíî îïðåäåëåíèå çà öåëèòå íà JAR-OPS è ñ öåë
äà ñå äàäå íÿêàêâà íàñîêà íà îïåðàòîðà êàòî ñïîðòíè îðúæèÿ îáèêíîâåíî
ñå ðàçãëåæäàò ñëåäíèòå îãíåñòðåëíè îðúæèÿ:
     à. Îðúæèÿ, ïðåäíàçíà÷åíè çà ñòðåëáà ïî äèâå÷, ïòèöè è äðóãè æèâîòíè;
     b. Îðúæèÿ, êîèòî ñå èçïîëçâàò çà ñòðåëáà ïî ìèøåíè, ïàíè÷êè è
ñúñòåçàòåëíà ñòðåëáà, ïðè óñëîâèå ÷å òî íå å îðúæèå çà ñòàíäàðòíî èçïîëçâàíå
âúâ âúîðúæåíèòå ñèëè;
     ñ. Âúçäóøíè ïóøêè, ñòàðòîâè ïèñòîëåòè è äð.
      4. Îãíåñòðåëíî îðúæèå, êîåòî íå ïðåäñòàâëÿâà áîéíî îðúæèå èëè áîåïðèïàñ,
ñëåäâà äà ñå ðàçãëåæäà êàòî ñïîðòíî îðúæèå çà öåëèòå íà ïðåâîçâàíåòî ìó ñ
âåðòîëåò.
      5. Ìîæå äà ñå íàëîæè äà ñå îáñúæäàò è äðóãè ïðîöåäóðè çà ïðåâîç
íà ñïîðòíè îðúæèÿ, àêî âåðòîëåòúò íÿìà îòäåëíî ïîìåùåíèå, â êîåòî äà
ìîæå äà ñå íàòîâàðè îðúæèåòî. Òåçè ïðîöåäóðè òðÿáâà äà îò÷èòàò ñúùî
õàðàêòåðà íà ïîëåòà, ïóíêòîâåòå çà èçëèòàíå è êàöàíå è âúçìîæíîñòòà çà
íåçàêîííà íàìåñà.  Äîêîëêîòî å âúçìîæíî, îðúæèåòî òðÿáâà äà ñå íàòîâàðè òàêà,
÷å ïúòíèöèòå äà íÿìàò ïðÿê äîñòúï äî íåãî (íàïð.  çàêëþ÷åíè ñàíäúöè, â
÷åêèðàíèÿ áàãàæ, êîéòî å íàòîâàðåí ïîä äðóã áàãàæ èëè ïîä íåïîäâèæíà ìðåæà).
Àêî ñå ïðèëàãàò ïðîöåäóðè, ðàçëè÷íè îò òåçè â JAROPS 3.070 (b)(1), êîìàíäèðúò
òðÿáâà äà áúäå ñúîòâåòíî óâåäîìåí.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     ACJ OPS 3.125
     Äîêóìåíòè, êîèòî òðÿáâà äà ñå íîñÿò íà áîðäà
     Âæ. JAR-OPS 3.125
     Â ñëó÷àé íà çàãóáà èëè êðàæáà íà äîêóìåíòèòå, ïîñî÷åíè â JAR-OPS 3.125,
ðàçðåøàâà ñå ïîëåòúò äà ïðîäúëæè äî äîñòèãàíå íà áàçàòà èëè ìÿñòî, êúäåòî
ìîæå äà ñå îñèãóðè âúçñòàíîâÿâàíå íà äîêóìåíòèòå.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     IEM OPS3.160(a) Ñúõðàíåíèå íà çàïèñèòå Âæ. JAR-OPS 3.160(a)
Ôðàçàòà "ñ âúçìîæíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò" îçíà÷àâà ñëåäíîòî:
      1. Ìîæå äà èìà òåõíè÷åñêè ïðè÷èíè, ïîðàäè êîèòî âñè÷êè äàííè íå
ìîãàò äà ñå ñúõðàíÿò, èëè
      2. Âåðòîëåòúò ìîæå äà å èçëåòÿë ñ íåèçïðàâíî çàïèñâàùî îáîðóäâàíå,
êîåòî ñå ðàçðåøàâà îò JAR-OPS 3.700(f), 3.705(f), 3.715(h), èëè 3.720(h).
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC/IEM C - ÑÅÐÒÈÔÈÊÀÖÈß È ÍÀÄÇÎÐ ÍÀ ÎÏÅÐÀÒÎÐÀ
     [ACJ OPS3.175(i) Ðúêîâîäåí ïåðñîíàë - Êîìïåòåíòíîñò
     Âæ. JAR-OPS 3.175(i)
      1. Îáùè ïîëîæåíèÿ.
     1.1. Íîìèíèðàíèÿò çà ðúêîâîäíà äëúæíîñò òðÿáâà äà áúäå â ñúñòîÿíèå
äà äåìîíñòðèðà îïèò è ñïîñîáíîñòè äà èçïúëíÿâà åôåêòèâíî ôóíêöèèòå,
ñâúðçàíè ñ äëúæíîñòòà è ñ îáåìà íà åêñïëîàòàöèÿòà; è
     1.2. Íîìèíèðàíèòå çà ðúêîâîäíè äëúæíîñòè òðÿáâà äà èìàò:
     1.2.1. Ïðàêòè÷åñêè îïèò è çíàíèÿ â ïðèëîæåíèåòî íà ñòàíäàðòèòå ïî
áåçîïàñíîñòòà è áåçîïàñíèòå åêñïëîàòàöèîííè ïðîöåäóðè;
     1.2.2. Âñåñòðàííî ïîçíàâàíå íà:
     a. JAR-OPS è âñè÷êè ñâúðçàíè ñ òÿõ èçèñêâàíèÿ è ïðîöåäóðè;
     b. Îïåðàòèâíèòå ñïåöèôèêàöèè íà ïðèòåæàòåëÿ íà ÑÀÎ;
     c. Íåîáõîäèìîñòòà îò è ñúäúðæàíèåòî íà ñúîòâåòíèòå ÷àñòè íà
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè íà ïðèòåæàòåëÿ íà ÑÀÎ;
     1.2.3. Ïîçíàâàíå íà ñèñòåìèòå çà êà÷åñòâî;
     1.2.4. Ñúîòâåòåí óïðàâëåíñêè îïèò.
      2. Ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ. Íîìèíèðàíèÿò çà ðúêîâîäíà äëúæíîñò
èëè íåãîâèÿò çàìåñòíèê òðÿáâà äà ïðèòåæàâà èëè äà å ïðèòåæàâàë ëèöåíç çà
÷ëåí íà åêèïàæà, ñâúðçàí ñ âèäà íà åêñïëîàòàöèÿòà, èçïúëíÿâàíà
ñúãëàñíî ÑÀÎ â ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñëåäíîòî:
     2.1. Àêî ÑÀÎ âêëþ÷âà âåðòîëåòè, ñåðòèôèöèðàíè çà ìèíèìàëåí åêèïàæ îò
2-ìà ïèëîòè - ëèöåíç çà ëèíååí òðàíñïîðòåí ïèëîò, èçäàäåí èëè âàëèäèðàí îò
ñòðàíà - ÷ëåíêà íà JAA;
     2.2. Àêî ÑÀÎ å îãðàíè÷åí äî âåðòîëåòè, ñåðòèôèöèðàíè çà ìèíèìàëåí åêèïàæ
îò 1 ïèëîò - ëèöåíç çà òúðãîâñêè ïèëîò, èçäàäåí èëè âàëèäèðàí îò ñòðàíà -
÷ëåíêà íà JAA.
      3. Çà ïî-ãîëåìèòå êîìïàíèè èëè êîìïàíèè ñúñ ñëîæíà ñòðóêòóðà îò
ðúêîâîäèòåëèòå ñå î÷àêâà äà çàäîâîëÿâàò èçèñêâàíèÿòà íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ çà ïîäõîäÿù îïèò è ëèöåíçè, êîèòî ñà èçáðîåíè â ïàðàãðàôè îò 4.
äî 6. ïî-äîëó.
      4. Ñèñòåìà çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå. Íîìèíèðàíèòå äëúæíîñòíè ëèöà
òðÿáâà äà ïðèòåæàâàò ñëåäíîòî:
     4.1. Ïîäõîäÿùî èíæåíåðíî îáðàçîâàíèå èëè òåõíèê ïî ïîääðúæêàòà
ñ äîïúëíèòåëíî îáðàçîâàíèå, ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
"Ïîäõîäÿùî èíæåíåðíî îáðàçîâàíèå" îçíà÷àâà èíæåíåðíà îáðàçîâàòåëíà ñòåïåí ïî
âúçäóõîïëàâàíå, ìåõàíèêà, åëåêòðîòåõíèêà, åëåêòðîíèêà, àâèàöèîííî îáîðóäâàíå
èëè äðóãà ñïåöèàëíîñò, ñâúðçàíà ñ òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå íà
âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà/êîìïîíåíòè íà âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà.
     4.2. Ïîäðîáíî ïîçíàâàíå íà Îïèñàíèåòî íà óïðàâëåíèåòî íà òåõíè÷åñêîòî
îáñëóæâàíå íà îðãàíèçàöèÿòà.
     4.3. Ïîçíàâàíå íà ñúîòâåòíèòå òèïîâå âåðòîëåòè.
     4.4. Ïîçíàâàíå íà ìåòîäèòå çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå.
      5. Îáó÷åíèå íà åêèïàæèòå. Íîìèíèðàíèÿò ðúêîâîäèòåë èëè íåãîâèÿò
çàìåñòíèê òðÿáâà äà áúäàò äåéñòâàùè èíñòðóêòîðè ñ êâàëèôèêàöèîííà
îòìåòêà çà òèïà, êîéòî ñå åêñïëîàòèðà ñúãëàñíî ÑÀÎ.
     5.1. Íîìèíèðàíèÿò ðúêîâîäèòåë òðÿáâà äà èìà çàäúëáî÷åíè çíàíèÿ
ïî êîíöåïöèÿòà çà îáó÷åíèå íà åêèïàæèòå íà ïðèòåæàòåëÿ íà ÑÀÎ è íà êàáèííèòå
åêèïàæè, êîãàòî å óìåñòíî.
      6. Íàçåìíà åêñïëîàòàöèÿ. Íîìèíèðàíèÿò ðúêîâîäèòåë òðÿáâà äà èìà
çàäúëáî÷åíè çíàíèÿ ïî êîíöåïöèÿòà çà íàçåìíèòå îïåðàöèè íà ïðèòåæàòåëÿ
íà ÑÀÎ.]
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     [ACJ OPS 3.175(j)
     Êîìáèíàöèÿ îò îòãîâîðíîñòèòå íà íîìèíèðàíèòå íà îòãîâîðíè äëúæíîñòè
     Âæ. JAR-OPS 3.175(j)
      1. Ïðèåìëèâîñòòà çà çàåìàíå íà íÿêîëêî äëúæíîñòè îò åäíî ëèöå,
åâåíòóàëíî â êîìáèíàöèÿ ñ äëúæíîñòòà íà îòãîâîðåí ðúêîâîäèòåë, ùå çàâèñè îò
õàðàêòåðà è ìàùàáà íà åêñïëîàòàöèÿòà.  Äâåòå îñíîâíè îáëàñòè íà áåçïîêîéñòâî
ñà êîìïåòåíòíîñòòà è âúçìîæíîñòèòå íà ëè÷íîñòòà äà ïîåìà ñâîèòå îòãîâîðíîñòè.
      2. Êîëêîòî äî îòãîâîðíîñòèòå â ðàçëè÷íèòå îáëàñòè, íå áè òðÿáâàëî
äà èìà íÿêàêâà ðàçëèêà îò èçèñêâàíèÿòà, ïðèëîæèìè êúì çàåìàíåòî íà åäíà
äëúæíîñò.
      3. Âúçìîæíîñòòà íà ëè÷íîñòòà äà ïîåìå ñâîèòå îòãîâîðíîñòè îñíîâíî
ùå çàâèñè îò ìàùàáà íà åêñïëîàòàöèÿòà.  Îáà÷å ñëîæíîñòòà íà îðãàíèçàöèÿòà èëè
åêñïëîàòàöèÿòà ìîæå äà íå ïîçâîëè èëè äà îãðàíè÷è ñú÷åòàâàíåòî íà äëúæíîñòè,
êîåòî ìîæå äà å ïðèåìëèâî ïðè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà.
      4. Ïðè ïîâå÷åòî ñëó÷àè îòãîâîðíîñòèòå íà íîìèíèðàíèÿ ðúêîâîäèòåë
ñå îïèðàò íà îòäåëíàòà ëè÷íîñò.  Îáà÷å â îáëàñòòà íà íàçåìíèòå îïåðàöèè ìîæå
äà áúäå ïðèåìëèâî òåçè îòãîâîðíîñòè äà ñå ðàçäåëÿò, ïðè óñëîâèå ÷å
îòãîâîðíîñòèòå íà âñÿêî ëèöå ñà ÿñíî îïðåäåëåíè.
      5. Íàìåðåíèåòî íà JAR-OPS 3.175 íå å äà ïðåäïèñâà íÿêàêâà êîíêðåòíà
îðãàíèçàöèîííà éåðàðõèÿ â îðãàíèçàöèÿòà íà îïåðàòîðà íà øèðîêàòà áàçà íà JAA,
íèòî äà íå îãðàíè÷àâà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ äà èçèñêâà íÿêàêâà
éåðàðõèÿ, àêî òÿ íàìåðè, ÷å îðãàíèçàöèÿòà íà óïðàâëåíèåòî íå å ïîäõîäÿùà.]
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     [ACJ OPS 3.175(j)&(k)
     Íàåìàíå íà ïåðñîíàë
     Âæ. JAR-OPS 3.175(j)&(k)
     Â êîíòåêñòà íà JAR-OPS 3.175(j)&(k), èçðàçúò "Ïúëíî ðàáîòíî âðåìå"
îçíà÷àâà ïåðñîíàë, íàåò çà íå ïî-ìàëêî (ñðåäíî) îò 35 ÷àñà ñåäìè÷íî, áåç
äà ñå ñìÿòàò îòïóñêèòå. Ñ öåë óñòàíîâÿâàíå íà îáåìà íà åêñïëîàòàöèÿòà
àäìèíèñòðàòèâíèÿò ïåðñîíàë, êîéòî íå ó÷àñòâà ïðÿêî â åêñïëîàòàöèÿòà èëè
ïîääðúæêàòà, òðÿáâà äà ñå èçêëþ÷è.]
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     IEM OPS 3.175
     Îðãàíèçàöèÿ íà óïðàâëåíèåòî íà ïðèòåæàòåë íà ÑÀÎ
     Âæ. JAR-OPS 3.175(g) - (o)
      1. Ôóíêöèÿ è öåë
     1.1. Áåçîïàñíîòî ïðîâåæäàíå íà ëåòàòåëíàòà åêñïëîàòàöèÿ ñå ïîñòèãà îò
îïåðàòîðà è Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ÷ðåç ñúâìåñòíà ðàáîòà çà
ïîñòèãàíå íà îáùàòà öåë.  Ôóíêöèèòå íà äâåòå îðãàíèçàöèè ñà ðàçëè÷íè, äîáðå
îïðåäåëåíè, íî äîïúëâàùè ñå.  Ïî ñúùåñòâî îïåðàòîðúò ñïàçâà ñòàíäàðòèòå ÷ðåç
âúâåæäàíå íà çäðàâà è êîìïåòåíòíà óïðàâëåíñêà ñòðóêòóðà.  Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ ðàáîòè â ðàìêàòà íà çàêîíîâèòå ïðàâèëà, îïðåäåëÿ è íàáëþäàâà
ñòàíäàðòèòå, êîèòî ñå î÷àêâàò îò îïåðàòîðèòå.
      2. Îòãîâîðíîñòè íà óïðàâëåíèåòî
     2.1. Îòãîâîðíîñòèòå íà óïðàâëåíèåòî, ñâúðçàíè ñ JAR-OPS 3, òðÿáâà
äà âêëþ÷âàò íàé-ìàëêî ñëåäíèòå ïåò îñíîâíè ôóíêöèè:
     à. Îïðåäåëÿíå íà ïîëèòèêàòà íà îïåðàòîðà ïî áåçîïàñíîñòòà;
     b. Ðàçïðåäåëåíèå íà îòãîâîðíîñòèòå è çàäúëæåíèÿòà è äàâàíå íà óêàçàíèÿ
íà ëèöàòà, äîñòàòú÷íè çà ïðèëàãàíå íà ïîëèòèêàòà íà êîìïàíèÿòà è ïîääúðæàíå
íà ñòàíäàðòèòå ïî áåçîïàñíîñòòà;
     ñ. Íàáëþäåíèå íà ñòàíäàðòèòå ïî áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòèòå;
     d. Ðåãèñòðèðàíå è àíàëèç íà îòêëîíåíèÿòà îò ñòàíäàðòèòå íà êîìïàíèÿòà è
îñèãóðÿâàíå íà êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ;
     å. Îöåíêà íà ñòàòèñòèêàòà ïî áåçîïàñíîñòòà íà êîìïàíèÿòà ñ îãëåä
èçáÿãâàíåòî íà ðàçâèòèåòî íà íåæåëàíè òåíäåíöèè.
     IEM OPS 3.175(c)(2) Îñíîâíî ìÿñòî íà ðàáîòà Âæ. JAR-OPS
     3.175(c)(2)
      1. JAR-OPS 3.175(c)(2) èçèñêâà îïåðàòîðúò äà èìà îñíîâíî ìÿñòî íà
ðàáîòà, ðàçïîëîæåíî â äúðæàâàòà, îòãîâîðíà çà èçäàâàíåòî íà ÑÀÎ.
      2. Ñ îãëåä îñèãóðÿâàíåòî íà ïîäõîäÿùàòà þðèñäèêöèÿ îò ñòðàíàòà
íàä îïåðàòîðà òåðìèíúò "îñíîâíî ìÿñòî íà ðàáîòà" ñå èíòåðïðåòèðà êàòî
ñòðàíàòà, â êîÿòî ñà áàçèðàíè àäìèíèñòðàòèâíèòå îðãàíè è óïðàâëåíèåòî
íà ëåòàòåëíàòà åêñïëîàòàöèÿ è íà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå.
     IEM OPS3.185(b)
     Ïîäðîáíîñòè çà îïèñàíèåòî íà óïðàâëåíèåòî íà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.185(b)
      1. Îïèñàíèåòî íà óïðàâëåíèåòî íà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå íà îïåðàòîðà
òðÿáâà äà îòðàçÿâà ïîäðîáíîñòèòå çà âñè÷êè ïîäèçïúëíèòåëè.
      2. Ïðîìÿíàòà íà òèïà íà âåðòîëåòà èëè íà îäîáðåíàòà îðãàíèçàöèÿ çà
òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå ñúãëàñíî JAR-145 ìîæå äà èçèñêâà ïðåäñòàâÿíå
íà ïðèåìëèâè ïîïðàâêè â îïèñàíèåòî íà óïðàâëåíèåòî íà îïåðàòîðà.
     AMC/IEM D - ÎÏÅÐÀÒÈÂÍÈ ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ
     ACJ OPS 3.195 Îïåðàòèâåí êîíòðîë (Âæ. JAR-OPS 3.195)
      1. Îïåðàòèâåí êîíòðîë îçíà÷àâà óïðàæíÿâàíåòî îò îïåðàòîðà â èíòåðåñ íà
áåçîïàñíîñòòà íà îòãîâîðíîñòòà çà çàïî÷âàíåòî, ïðîäúëæàâàíåòî,
ïðèêëþ÷âàíåòî èëè îòêëîíåíèåòî íà åäèí ïîëåò.  Òîâà íå ïðåäïîëàãà èçèñêâàíå
çà ëèöåíçèðàíè ïîëåòíè äèñïå÷åðè èëè ñèñòåìà çà ïúëíî íàáëþäåíèå íà ïîëåòà.
2. Îðãàíèçàöèÿòà è ìåòîäèòå, óñòàíîâåíè çà óïðàæíÿâàíå íà îïåðàòèâåí
êîíòðîë, òðÿáâà äà áúäàò âêëþ÷åíè â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè è
òðÿáâà äà ñúäúðæàò íàé-ìàëêî îïèñàíèå íà îòãîâîðíîñòèòå îòíîñíî çàïî÷âàíåòî,
ïðîäúëæàâàíåòî, ïðèêëþ÷âàíåòî èëè îòêëîíåíèåòî íà âñåêè ïîëåò.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
AMC OPS 3.210(a)
Îïðåäåëÿíå íà ïðîöåäóðèòå Âæ. JAR-OPS 3.210(a)
Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè ñúäúðæàíèåòî íà áðèôèíãèòå ïî
áåçîïàñíîñòòà çà âñè÷êè ÷ëåíîâå íà êàáèííèòå åêèïàæè ïðåäè íà÷àëîòî íà ïîëåòà
èëè ñåðèÿòà ïîëåòè.
IEM OPS 3.210(b) Îïðåäåëÿíå íà ïðîöåäóðèòå Âæ. JAR-OPS 3.210
Êîãàòî îïåðàòîðúò îïðåäåëÿ ïðîöåäóðèòå è ñèñòåìàòà îò êîíòðîëíè
ñïèñúöè (÷åê ëèñòîâå) çà èçïîëçâàíå îò êàáèííèÿ åêèïàæ ïî îòíîøåíèå
íà âåðòîëåòíàòà êàáèíà, íåîáõîäèìî å äà ñå èìàò ïðåäâèä íàé-ìàëêî
ñëåäíèòå åëåìåíòè:
[Ãë. 1, 1.02.99]

     ACJ OPS 3.210(d)
     Öåëòà íà òîçè ïàðàãðàô å äà îñèãóðè ïèëîòúò äà ñå íàìèðà ïðåä îðãàíèòå
çà óïðàâëåíèå, êîãàòî âèòëàòà ñå âúðòÿò, è ñúùåâðåìåííî äà íå ñå çàáðàíÿâàò
çàïóñê è ïðîáà îò êâàëèôèöèðàí ïåðñîíàë îñâåí îò ïèëîòèòå. Îïåðàòîðúò òðÿáâà
äà îñèãóðè êâàëèôèêàöèÿòà íà ïåðñîíàëà îñâåí ïèëîòèòå, êîèòî ñà óïúëíîìîùåíè
äà ïðàâÿò ïðîáè íà çåìÿòà, äà áúäå îïèñàíà â ñúîòâåòíîòî ðúêîâîäñòâî.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     AMC ¹ 1 êúì OPS 3.220 Îäîáðÿâàíå íà âåðòîëåòíè ëåòèùà îò îïåðàòîðà
     Âæ. JAR-OPS 3.220
      1. Êîãàòî ñå îïðåäåëÿò ïëîùàäêè çà èçïîëçâàíå êàòî âåðòîëåòíè ëåòèùà
(âêëþ÷èòåëíî ðÿäêî èçïîëçâàíè èëè âðåìåííè ïëîùàäêè) çà òèïîâåòå âåðòîëåòè è
ñúîòâåòíèòå ïîëåòè, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà èìà ïðåäâèä ñëåäíîòî:
      2. Àäåêâàòíà ïëîùàäêà å òàçè, êîÿòî îïåðàòîðúò ñìÿòà çà çàäîâîëèòåëíà,
êàòî îò÷èòà ïðèëîæèìèòå èçèñêâàíèÿ êúì õàðàêòåðèñòèêèòå è õàðàêòåðèñòèêèòå íà
ïëîùàäêàòà (íàñîêèòå ïî ñòàíäàðòèòå è êðèòåðèèòå ñå ñúäúðæàò â Àíåêñ 14 íà
ÈÊÀÎ, òîì 2, è "Íàðú÷íèê çà âåðòîëåòíè ëåòèùà" íà ÈÊÀÎ (Äîêóìåíò
9261-AN/903).
      3. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ðàçïîëàãà ñ ãîòîâà ïðîöåäóðà çà ïðîó÷âàíå
íà ïëîùàäêèòå îò êîìïåòåíòíî ëèöå.  Òàçè ïðîöåäóðà òðÿáâà äà îò÷èòà
âúçìîæíèòå ïðîìåíè íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà ïëîùàäêàòà, êîèòî ìîæå äà ñà
íàñòúïèëè ñëåä ïîñëåäíîòî ïðîó÷âàíå.
      4. Ïëîùàäêè, êîèòî ñà ïðîó÷åíè ïðåäâàðèòåëíî, òðÿáâà äà áúäàò óçàêîíåíè
â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè íà îïåðàòîðà. Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè òðÿáâà äà ñúäúðæà ñõåìè è/èëè âúçäóøíè ñíèìêè, êàêòî è
ðèñóíêà è îïèñàíèå íà:
     a. Îáùè ðàçìåðè íà ïëîùàäêàòà;
     b. Ìåñòîïîëîæåíèå è âèñî÷èíà íà âàæíèòå ïðåïÿòñòâèÿ çà ïðîôèëèòå
íà êàöàíå è èçëèòàíå è çîíàòà çà ìàíåâðèðàíå;
     c. Òðàåêòîðèè íà ïîëåòà ïðè çàõîä è èçëèòàíå;
     d. Ñúñòîÿíèå íà ïîâúðõíîñòòà (âäèãàíå íà ïðàõ/ñíÿã/ïÿñúê);
     e. Òèïîâå âåðòîëåòè, êîèòî ñå äîïóñêàò ïî îòíîøåíèå íà èçèñêâàíèòå
õàðàêòåðèñòèêè;
     f. Îñèãóðÿâàíå íà êîíòðîë îò òðåòè ñòðàíè íà çåìÿòà (àêî å ïðèëîæèìî);
     g. Ïðîöåäóðà çà àêòèâèðàíå íà ïëîùàäêàòà ñúñ ñîáñòâåíèêà íà çåìÿòà
èëè êîíòðîëèðàùèòå îðãàíè;
     h. Äðóãà ïîëåçíà èíôîðìàöèÿ, íàïðèìåð ïîäõîäÿù îðãàí çà ÓÂÄ è ÷åñòîòà;
     j. Îñâåòëåíèå (àêî å ïðèëîæèìî).
      5. Çà ïëîùàäêè, êîèòî íå ñà ïðîó÷åíè ïðåäâàðèòåëíî, îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà ðàçïîëàãà ñ ãîòîâà ïðîöåäóðà, êîÿòî äà äàâà íà ïèëîòà
âúçìîæíîñò äà íàïðàâè ïðåöåíêà îò âúçäóõà çà ïðèãîäíîñòòà íà ïëîùàäêàòà.
     Íåîáõîäèìî å äà ñå èìàò ïðåäâèä òî÷êè îò (a) äî (f) âêëþ÷èòåëíî â (4)
ïî-ãîðå.
      6. Ïîëåòè íîùåì äî ïëîùàäêè, êîèòî íå ñà ïðîó÷åíè ïðåäâàðèòåëíî
(îñâåí êîãàòî òîâà å ñúãëàñíî Ïðèëîæåíèå 1 êúì 3.005(d) - (c)(2)(i)(C),
íå òðÿáâà äà ñå ðàçðåøàâàò.
     AMC ¹ 2 êúì OPS 3.220 Îäîáðÿâàíå íà âåðòîëåòíè
     ïëîùàäêè îò îïåðàòîðà - Âåðòîëåòíè ïàëóáè
     Âæ. JAR-OPS 3.220 Âæ. JAR-OPS 3.1045
      1. Ñúäúðæàíèåòî íà ×àñò Ñ íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
îòíîñíî êîíêðåòíîòî îäîáðåíèå íà âåðòîëåòíè ïàëóáè òðÿáâà äà ñúäúðæà ñïèñúê
íà îãðàíè÷åíèÿòà íà âåðòîëåòíèòå ïàëóáè (Helideck Limitations List - HLL) è
ãðàôè÷íî èçîáðàæåíèå (øàáëîí) íà âñÿêà âåðòîëåòíà ïàëóáà, ïîêàçâàùè öÿëàòà
íåîáõîäèìà èíôîðìàöèÿ ñ ïîñòîÿíåí õàðàêòåð.  Ñïèñúêúò HLL ùå ïîêàçâà è ùå ñå
îáíîâÿâà ïðè íåîáõîäèìîñò, çà äà äàâà íàé-ïîñëåäíîòî ñúñòîÿíèå íà âñÿêà
âåðòîëåòíà ïàëóáà îòíîñíî íåñúîòâåòñòâèåòî ñ Àíåêñ 14, òîì 2, îãðàíè÷åíèÿòà,
ïðåäóïðåæäåíèÿòà, ïðåäïàçíèòå ìåðêè èëè äðóãè êîìåíòàðè ñ åêñïëîàòàöèîííî
çíà÷åíèå.  Ïðèìåð íà òèïè÷åí øàáëîí å ïîêàçàí íà ôèãóðà 1.
      2. Ñ öåë ãàðàíòèðàíå, ÷å áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòèòå íÿìà äà ñå âëîøàâà,
îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïîëó÷è ñúîòâåòíàòà èíôîðìàöèÿ, ïîäðîáíîñòèòå çà
ñúñòàâÿíå íà HLL è êàðòèííîòî èçîáðàçÿâàíå îò ñîáñòâåíèêà/îïåðàòîðà íà
âåðòîëåòíàòà ïàëóáà.
      3. Ïðè èçáðîÿâàíåòî íà âåðòîëåòíèòå ïàëóáè, àêî ñúùåñòâóâà ïîâå÷å
îò åäíî íàèìåíîâàíèå íà äàäåíà ïàëóáà, òðÿáâà äà ñå èçïîëçâà íàé-îáè÷àéíîòî,
íî äðóãèòå íàèìåíîâàíèÿ ñúùî òðÿáâà äà áúäàò âêëþ÷åíè.  Ïðè ïðåèìåíóâàíå íà
âåðòîëåòíàòà ïàëóáà ñòàðîòî èìå òðÿáâà îñòàíå â HLL ïðåç ñëåäâàùèòå 6 ìåñåöà.
      4. Âñè÷êè îãðàíè÷åíèÿ íà âåðòîëåòíèòå ïàëóáè òðÿáâà äà áúäàò âêëþ÷åíè â
HLL. Âåðòîëåòíèòå ïàëóáè áåç îãðàíè÷åíèÿ ñúùî òðÿáâà äà áúäàò âêëþ÷åíè. Ïðè
ñëîæíè èíñòàëàöèè è êîìáèíàöèè îò èíñòàëàöèè (íàïð. ïðè îáùî ìåñòîïîëîæåíèå)
â HLL òðÿáâà äà ñå èçáðîÿò ïîîòäåëíî è êîãàòî å íåîáõîäèìî, äà áúäàò
ñúïðîâîäåíè ñúñ ñõåìè.
      5. Âñÿêà âåðòîëåòíà ïàëóáà òðÿáâà äà áúäå îöåíåíà (âúç îñíîâà íà
îãðàíè÷åíèÿòà, ïðåäóïðåæäåíèÿòà, ïðåäïàçíèòå ìåðêè èëè êîìåíòàðèòå) çà
îïðåäåëÿíå íà íåéíàòà ïðèåìëèâîñò ïî îòíîøåíèå íà ñëåäíîòî, êîåòî êàòî
ìèíèìóì òðÿáâà äà îáõâàùà ôàêòîðèòå, èçáðîåíè ïî-äîëó:
     a. Ôèçè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà.
     b. Ñïàçâàíåòî íà ïîâúðõíîñòèòå çà îãðàíè÷àâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà å
íàé-âàæíàòà ïðåäïàçíà ìÿðêà çà âñè÷êè ïîëåòè.
     Òåçè ïîâúðõíîñòè ñà:
     (i) Ìèíèìóì 210° ïîâúðõíîñò, ñâîáîäíà îò ïðåïÿòñòâèÿ (obstacle
free surface - OFS);
     (ii) 150° ïîâúðõíîñò ñ îãðàíè÷åíè ïðåïÿòñòâèÿ (limited obstacle
surface - LOS); è
     (iii) Ìèíèìóì 180° íàêëîí 5:1 ïî îòíîøåíèå íà çíà÷èòåëíèòå
ïðåïÿòñòâèÿ. Àêî òîâà å íàðóøåíî èëè àêî ñúñåäíà èíñòàëàöèÿ èëè êîðàá
íàðóøàâà ïîâúðõíîñòèòå áåç ïðåïÿòñòâèÿ èëè êðèòåðèèòå, ñâúðçàíè ñ
âåðòîëåòíàòà ïàëóáà, íåîáõîäèìî å äà ñå íàïðàâè îöåíêà çà îïðåäåëÿíå íà
âúçìîæíîòî îòðèöàòåëíî âëèÿíèå, êîåòî ìîæå äà äîâåäå äî åêñïëîàòàöèîííè
îãðàíè÷åíèÿ.
     ñ. Ìàðêèðîâêà è îñâåòëåíèå:
     (i) Ïîäõîäÿùî îñâåòëåíèå íà ïåðèìåòúðà;
     (ii) Ïîäõîäÿùî çàëèâàùî îñâåòëåíèå;
     (iii) Ëàìïè çà ñòàòóñà (NB çà íîùíè è äíåâíè ïîëåòè, íàïð. ëàìïè
"Àëäèñ");
     (iv) Ñõåìè íà îöâåòÿâàíå è îñâåòëåíèå íà âèñîêèòå ïðåïÿòñòâèÿ;
     (v) Ìàðêèðîâêè íà âåðòîëåòíèòå ïàëóáè; è
     (vi) Îáùè èíñòàëàöèîííè íèâà íà îñâåòëåíèåòî. Âñÿêî îãðàíè÷åíî
ðàçðåøåíèå â òîâà îòíîøåíèå òðÿáâà äà áúäå îòáåëÿçàíî â HLL ñúñ "ñàìî çà
äíåâíè ïîëåòè".
     d. Ïîâúðõíîñò íà ïàëóáàòà:
     (i) Ñöåïëåíèå íà ïîâúðõíîñòòà;
     (ii) Ìðåæà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà;
     (iii) Äðåíàæíà ñèñòåìà;
     (iv) Îãðàæäàíå íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà ñ ìðåæà;
     (v) Ñèñòåìà çà ïðèâúðçâàíå;
     (vi) Ïî÷èñòâàíå îò âñè÷êè âèäîâå çàìúðñÿâàíå.
     å. Îêîëíà ñðåäà:
     (i) Ïîâðåäè îò ñòðàíè÷íè ïðåäìåòè;
     (ii) Èçòî÷íèöè íà ôèçè÷åñêà òóðáóëåíòíîñò;
     (iii) Îõðàíà îò ïòèöè;
     (iv) Âëîøàâàíå íà êà÷åñòâîòî íà âúçäóõà â ðåçóëòàò íà èçãîðåëè
ãàçîâå, âåíòèëàòîðè íà ãîðåùè ãàçîâå; è
     (v) Ìîæå äà å íåîáõîäèìî ïðèëåæàùèòå âåðòîëåòíè ïàëóáè äà áúäàò âêëþ÷åíè
â îöåíêàòà íà êà÷åñòâîòî íà âúçäóõà.
     f. Ñïàñÿâàíå è áîðáà ñ ïîæàðè:
     (i) Âèäîâå îñíîâíè è ñïîìàãàòåëíè ñðåäñòâà, êîëè÷åñòâà, êàïàöèòåò è
ñèñòåìè íà ëè÷íèòå ïðåäïàçíè ñðåäñòâà è îáëåêëî, äèõàòåëíè àïàðàòè; è
     (ii) Ñïàñèòåëíè êàáèíè.
     g. Êîìóíèêàöèè è íàâèãàöèÿ:
     (i) Àâèàöèîííè ðàäèîñòàíöèè;
     (ii) Ðàäèîïîçèâíè, îòãîâàðÿùè íà íàèìåíîâàíèåòî íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà,
è ñòðàíè÷íà èäåíòèôèêàöèÿ, êîÿòî òðÿáâà äà áúäå ïðîñòà è óíèêàëíà;
     (iii) NDB èëè åêâèâàëåíòíî ñðåäñòâî (àêî å ïîäõîäÿùî);
     (iv) Ðàäèîäíåâíèê; è
     (v) Ñâåòëèíåí ñèãíàë (íàïðèìåð ëàìïè "Àëäèñ").
     h. Ñðåäñòâà çà çàðåæäàíå ñ ãîðèâî:
     (i) Ñúãëàñíî ñúîòâåòíèòå íàöèîíàëíè ðúêîâîäñòâà è ïðàâèëíèöè.
     i. Äîïúëíèòåëíî îáîðóäâàíå:
     (i) Âåòðîïîêàçàòåë - ðúêàâ;
     (ii) Çàïèñâàùî óñòðîéñòâî çà âÿòúðà;
     (iii) Óñòðîéñòâî çà çàïèñâàíå íà äâèæåíèÿòà íà ïàëóáàòà è çà
ïðåäóïðåæäåíèå, êúäåòî å ïðèëîæèìî;
     (iv) Ñèñòåìà çà èíñòðóêòèðàíå íà ïúòíèöèòå;
     (v) Ñòîë÷åòà (çà êîëåëàòà);
     (vi) Ñðåäñòâà çà âðúçâàíå;
     (vii) Êàíòàð.
     j. Ïåðñîíàë:
     (i) Îáó÷åí ïåðñîíàë çà ðàáîòà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà (íàïð. ðúêîâîäèòåë
íà êàöàíåòî, ïîìîùíèê íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà è ïîæàðíèêàðè).
     k. Äðóãè:
     (i) Ñïîðåä ñëó÷àÿ.
      6. Çà âåðòîëåòíè ïàëóáè, çà êîèòî èìà íåïúëíà èíôîðìàöèÿ, ìîæå äà
ñå èçäàäå "îãðàíè÷åíî" ðàçðåøåíèå îò îïåðàòîðà âúç îñíîâà íà íàëè÷íàòà
èíôîðìàöèÿ ïðåäè ïúðâîòî ïîñåùåíèå íà âåðòîëåò. Ïî âðåìå íà ñëåäâàùèòå ïîëåòè
è ïðåäè äà ñå äàäå ïúëíî ðàçðåøåíèå, å íåîáõîäèìî äà ñå ñúáåðå èíôîðìàöèÿ è
äà ñå ïðèëàãàò ñëåäíèòå ïðîöåäóðè:
     à. Êàðòèííî (ñòàòè÷íî) ïðåäñòàâÿíå:
     (i) Íåîáõîäèìî å äà èìà ïðàçíè øàáëîíè (âæ. ôèãóðà 1), êîèòî äà ñå
ïîïúëâàò ïî âðåìå íà ïîäãîòîâêàòà çà ïîëåòà âúç îñíîâà íà èíôîðìàöèÿòà,
äàäåíà îò ñîáñòâåíèêà/îïåðàòîðà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà, è íàáëþäåíèÿòà íà
ëåòàòåëíèòå åêèïàæè;
     (ii) Êîãàòî å âúçìîæíî, ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò ïîäõîäÿùî àíîòèðàíè
ôîòîãðàôèè, äîêàòî áúäàò èçãîòâåíè HLL è øàáëîíúò;
     (iii) Äî çàâúðøâàíåòî íà HLL è øàáëîíà ìîãàò äà ñå ïðèëàãàò
åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ (íàïð. õàðàêòåðèñòèêè, ìàðøðóòè);
     (iv) Îò îïåðàòîðà ìîãàò äà ñå ïîëó÷àò äîêëàäè îò ïðåäèøíè èíñïåêöèè;
     (v) Íåîáõîäèìî å äà ñå èçâúðøè èíñïåêöèÿ íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà çà
ïðîâåðêà íà ñúäúðæàíèåòî íà ïîïúëíåíèÿ HLL è øàáëîíà, ñëåä ïîëåòèòå äî
âåðòîëåòíàòà ïàëóáà ìîæå äà áúäàò ðàçðåøåíè áåç îãðàíè÷åíèÿ.
     b. Âúâ âðúçêà ñ ãîðíîòî HLL òðÿáâà äà ñúäúðæà íàé-ìàëêî ñëåäíîòî:
     (i) Äàòà è íîìåð íà ïîïðàâêàòà HLL;
     (ii) Ñïèñúê íà ïàðàìåòðèòå íà îãðàíè÷åíèÿòà íà ïðåìåñòâàíèÿòà íà
âåðòîëåòíàòà ïàëóáà;
     (iii) Íàèìåíîâàíèå íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà;
     (iv) Ñòîéíîñò D íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà; è
     (v) Îãðàíè÷åíèÿ, ïðåäóïðåæäåíèÿ, ìåðêè çà áåçîïàñíîñò è êîìåíòàðè.
     ñ. Øàáëîíúò òðÿáâà äà ñúäúðæà íàé-ìàëêîòî ñëåäíîòî (âæ. Ïðèìåðà
ïî-äîëó):
     (i) Íàèìåíîâàíèå íà èíñòàëàöèÿòà/êîðàáà;
     (ii) Ðàäèîïîçèâíà;
     (iii) Èäåíòèôèêàöèîííà ìàðêèðîâêà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà;
     (iv) Èäåíòèôèêàöèîííà ìàðêèðîâêà íà ñòðàíè÷íèÿ ïàíåë;
     (v) Âèñî÷èíà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà;
     (vi) Ìàêñèìàëíà âèñî÷èíà íà èíñòàëàöèÿòà/êîðàáà;
     (vii) Ñòîéíîñò D;
     (viii) Âèä íà èíñòàëàöèÿòà/êîðàáà:
     - íåïîäâèæíà, ñ õîðà;
     - íåïîäâèæíà, áåç õîðà;
     - òèï íà êîðàáà (íàïð. çà îñèãóðÿâàíå íà âîäîëàçè);
     - ïîëóïîòîïÿåì;
     - ñàìîïîäåìíî ñúîðúæåíèå.
     (ix) Èìå íà ñîáñòâåíèêà/îïåðàòîðà;
     (x) Ãåîãðàôñêî ïîëîæåíèå;
     (xi) Êîìóíèêàöèîííè/íàâèãàöèîííè ÷åñòîòè è èäåíòèôèêàöèÿ;
     (xii) ×åðòåæ íà îáùèÿ âèä, çà ïðåäïî÷èòàíå ñ èçãëåä íà âåðòîëåòíàòà
ïàëóáà ñ àíîòàöèÿ, ïîêàçâàùà ìÿñòîòî íà ñîíäàæíàòà êóëà, ìà÷òèòå, êðàíîâåòå,
ôàêåëíàòà ñòîéêà, êîìèíèòå íà òóðáèíèòå è çà ãàç, ñòðàíè÷íèòå
èäåíòèôèêàöèîííè ïàíåëè, âåòðîïîêàçàòåëèòå ðúêàâè è äð.;
     (xiii) ×åðòåæ â õîðèçîíòàëíà ïðîåêöèÿ, ñõåìà çà îðèåíòèðàíå îò îáùèÿ
÷åðòåæ, êîéòî äà ïîêàçâà ãîðíîòî. Òîçè ÷åðòåæ ñúùî òðÿáâà äà ïîêàçâà â
èñòèíñêè ãðàäóñè îðèåíòàöèÿòà íà 210ãðàäóñîâàòà áèñåêòðèñà;
     (xiv) Òèï íà çàðåæäàíåòî:
     - ïîä íàëÿãàíå èëè ãðàâèòà÷íî;
     - ñàìî ïîä íàëÿãàíå;
     - ñàìî ãðàâèòà÷íî;
     - íÿìà.
     (xv) Âèä è õàðàêòåð íà ïîæàðîãàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå;
     (xvi) Íàëè÷èå íà GPU;
     (xvii) Êóðñ íà ïàëóáàòà;
     (xviii) Ìàêñèìàëíî äîïóñòèìà ìàñà;
     (xix) Ñòàòóñíî îñâåòëåíèå (Äà/Íå); è
     (xx) Äàòà íà ïóáëèêóâàíå íà ïîïðàâêàòà.

     Ôèãóðà 1 - Øàáëîí íà âåðòîëåòíà ïàëóáà
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ OPS 3.398 (ïðîäúëæåíèå)
     IEM OPS 3.240(a)(6)
     Âæ. JAR-OPS 3.240(a)(6)
     Áðåãîâè òðàíçèò
      1. Âúâåäåíèå
     1.1. Âåðòîëåòèòå, îïåðèðàùè íàä âîäíè ïðîñòðàíñòâà ñ õàðàêòåðèñòèêè
Êëàñ 3, òðÿáâà äà èìàò îïðåäåëåíî îáîðóäâàíå. Òîâà îáîðóäâàíå å ðàçëè÷íî â
çàâèñèìîñò îò ðàçñòîÿíèåòî îò áðåãà, íà êîåòî ñå î÷àêâà äà ëåòè âåðòîëåòúò.
Öåëòà íà òîçè IÅÌ å äà ñå äèñêóòèðà òîâà ðàçñòîÿíèå, êàòî ñå ôîêóñèðà âúðõó
íåîáõîäèìîòî îáîðóäâàíå è äà ñå èçÿñíè îòãîâîðíîñòòà íà îïåðàòîðà, êîãàòî ñå
âçåìà ðåøåíèå çà èçïúëíåíèå íà ïîëåòè ñ ïðåñè÷àíå íà áðåãîâàòà èâèöà.
     1.2. Â ñëó÷àé íà èçïúëíåíèå íà ïîëåòè ñåâåðíî îò 45° N èëè þæíî îò 45° S
ìîæå äà èìà, íî ìîæå è äà íÿìà óñòàíîâåí áðåãîâè êîðèäîð â êîíêðåòíàòà
äúðæàâà, òúé êàòî òîâà å ñâúðçàíî ñ îïðåäåëåíèåòî íà äúðæàâàòà çà îòêðèò
ìîðñêè ðàéîí, êàêòî å îïèñàí â îïðåäåëåíèåòî çà íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà è IEM
3.480(a)(12).
     1.3. Êîãàòî ñå èçïîëçâà òåðìèíúò "áðåãîâè òðàíçèò", òîâà îçíà÷àâà
èçâúðøâàíå íà ïîëåòè íàä âîäíî ïðîñòðàíñòâî â ðàìêèòå íà áðåãîâè êîðèäîð ïðè
óñëîâèå äà èìà îáîñíîâàíî î÷àêâàíå, ÷å: ïîëåòúò ìîæå äà ñå èçïúëíè áåçîïàñíî
ïðè ïðåîáëàäàâàùèòå óñëîâèÿ; ÷å â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåë ìîæå äà ñå
èçâúðøè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå è óñïåøíà åâàêóàöèÿ; è ÷å îöåëÿâàíåòî
íà åêèïàæà è ïúòíèöèòå ìîæå äà ñå ãàðàíòèðà äî èçâúðøâàíå íà ñïàñÿâàíåòî.
     1.4. Áðåãîâèÿò êîðèäîð ïðåäñòàâëÿâà ïðîìåíëèâî ðàçñòîÿíèå îò áðåãîâàòà
ëèíèÿ äî ìàêñèìàëíîòî ðàçñòîÿíèå, îòãîâàðÿùî íà 3 ìèíóòè ïîëåò ñ íîðìàëíà
êðåéñåðñêà ñêîðîñò.
      2. Îïðåäåëÿíå íà øèðèíàòà íà áðåãîâèÿ êîðèäîð.
     2.1. Ðàçñòîÿíèåòî îò ñóøàòà ïðè áðåãîâè òðàíçèò ñå îïðåäåëÿ îò ãðàíèöàòà
íà êîðèäîðà, êîÿòî ñå ïðîñòèðà îò ñóøàòà äî ìàêñèìàëíî ðàçñòîÿíèå îò 3 ìèíóòè
ïîëåò ñ íîðìàëíà êðåéñåðñêà ñêîðîñò (ïðèáëèçèòåëíî 5-6 ìîðñêè ìèëè). Ñóøàòà
â òîçè êîíòåêñò âêëþ÷âà íåïðåêúñíàò ëåä (âæ. ò. îò à. äî ñ. ïî-äîëó) è
êîãàòî áðåãîâèÿò ðàéîí âêëþ÷âà îñòðîâè, âîäèòå îêîëî òÿõ ìîãàò äà áúäàò
âêëþ÷åíè â êîðèäîðà è äà áúäàò îáåäèíåíè ñ áðåãà è ïîìåæäó èì. Áðåãîâè
òðàíçèò íå å íåîáõîäèìî äà ñå ïðèëàãà ïðè âúòðåøíè âîäíè ïúòèùà, ïðåñè÷àíå
íà óñòèÿ íà ðåêè èëè ïðåñè÷àíå íà ðåêè.
     à. Â íÿêîè ðàéîíè îáðàçóâàíåòî íà ëåä å òàêîâà, ÷å äà å âúçìîæíî äà ñå
èçïúëíè êàöàíå èëè ïðèíóäèòåëíî êàöàíå áåç ðèñê çà âåðòîëåòà èëè õîðàòà íà
áîðäà. Îñâåí àêî Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ñìåòíå, ÷å ïîëåòèòå äî èëè
íàä òàêèâà ëåäåíè ïîëåòà ñà íåïðèåìëèâè, îïåðàòîðúò ìîæå äà ñìÿòà, ÷å
ïîíÿòèåòî "çåìÿ" ñå ïðîñòèðà è âúðõó òåçè ðàéîíè.
     Èíòåðïðåòàöèÿòà íà ñëåäíèòå ïðàâèëà ìîæå äà ñå ñìÿòà óñëîâíà ïî îòíîøåíèå
íà òî÷êà à. ïî-ãîðå:
     JAR-OPS 3.240(a)(6)
     JAR-OPS 3.825
     JAR-OPS 3.827
     JAR-OPS 3.830
     JAR-OPS 3.843
     ñ. Ïîðàäè ôàêòà, ÷å òåçè áåçîðèåíòèðíè è ïëîñêè áåëè ïîâúðõíîñòè
     áèõà ìîãëè äà ïðåäñòàâëÿâàò îïàñíîñò è äà äîâåäàò äî çàãóáà íà
ïðîñòðàíñòâåíà îðèåíòèðîâêà, îïðåäåëåíèåòî çà çåìÿ íå ñå ðàçðåøàâà äî ïîëåòè
íàä ëåäåíè ïîëåòà ïðè ñëåäíèòå ïðàâèëà:
     JAR-OPS 3.650(i) JAR-OPS 3.660
     2.2. Øèðèíàòà íà êîðèäîðà ñå ïðîìåíÿ îò íåáåçîïàñíà çà èçâúðøâàíå íà
ïîëåòè ïðè ïðåîáëàäàâàùèòå óñëîâèÿ äî øèðèíà ìàêñèìóì 3 ìèíóòè. Äàëè òîé ìîæå
äà ñå èçïîëçâà â äàäåíèÿ äåí, çàâèñè îò ðåäèöà ôàêòîðè è êîëêî øèðîê ìîæå äà
áúäå òîé. Òåçè ôàêòîðè ìîãàò äà âêëþ÷âàò, íî íå ñå îãðàíè÷àâàò äî ñëåäíèòå:
     à. Ïðåîáëàäàâàùèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ â êîðèäîðà;
     b. Óðåäèòå, ìîíòèðàíè íà âåðòîëåòà;
     ñ. Ñåðòèôèêàöèÿòà íà âåðòîëåòà - â ÷àñòíîñò îòíîñíî ïîïëàâúöèòå;
     d. Ñúñòîÿíèåòî íà ìîðåòî;
     å. Òåìïåðàòóðàòà íà âîäàòà;
     f. Âðåìåòî çà ñïàñÿâàíå; è
     g. Íîñåíîòî àâàðèéíî ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå.
     Ôàêòîðèòå ìîãàò íàé-îáùî äà áúäàò ðàçäåëåíè íà òðè ôóíêöèîíàëíè ãðóïè:
     Òàêèâà, êîèòî îòãîâàðÿò íà èçèñêâàíèÿòà çà áåçîïàñåí ïîëåò - à. è b.
     Òàêèâà, êîèòî îòãîâàðÿò íà èçèñêâàíèÿòà çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî
     êàöàíå è åâàêóàöèÿ - a., b., c. è d. Òàêèâà, êîèòî îòãîâàðÿò íà
èçèñêâàíèÿòà çà îöåëÿâàíå ñëåä ïðèíóäèòåëíî êàöàíå è óñïåøíà åâàêóàöèÿ - a.,
d., e., f. è g.
      3. Èçèñêâàíèÿ çà áåçîïàñåí ïîëåò
     3.1. Îáùîïðèçíàòî å, ÷å êîãàòî ïîëåòúò ñå èçïúëíÿâà èçâúí âèäèìîñòòà íà
ñóøàòà ïðè íÿêîè ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ, êàêòî ñå ñëó÷âà íàïðèìåð â óñëîâèÿ
íà âèñîêî áàðîìåòðè÷íî íàëÿãàíå (íÿìà õîðèçîíò, ñëàáè âåòðîâå è ëîøà
âèäèìîñò), ëèïñàòà íà îñíîâåí ïóëò (è íà ïîäãîòîâêà) ìîæå äà äîâåäå äî
äåçîðèåíòàöèÿ. Îñâåí òîâà ëèïñàòà íà óñåùàíå çà äúëáî÷èíà ïðè òåçè óñëîâèÿ
èçèñêâà äà ñå èçïîëçâà ðàäèîâèñîòîìåð ñ ãëàñîâî ïðåäóïðåæäåíèå êàòî
äîïúëíèòåëíî ñðåäñòâî çà áåçîïàñíîñò - îñîáåíî êîãàòî ìîæå äà ñå íàëîæè
àâòîðîòàöèÿ äî âîäíàòà ïîâúðõíîñò.
     3.2. Ïðè òåçè óñëîâèÿ âåðòîëåò áåç íåîáõîäèìèòå óðåäè è ðàäèîâèñîòîìåð
òðÿáâà äà áúäå îãðàíè÷åí â êîðèäîð, â êîéòî ïèëîòúò äà ìîæå äà ïîääúðæà
âèçóàëíà ïðåäñòàâà çà ïîëîæåíèåòî ñ èçïîëçâàíå íà âèçóàëíè îðèåíòèðè íà
ñóøàòà.
      4. Èçèñêâàíå çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå è åâàêóàöèÿ
     4.1. Ðåçóëòàòúò îò àâòîðîòàöèÿòà ñëåä îòêàç íà äâèãàòåëÿ çàâèñè îò
ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ è ñúñòîÿíèåòî íà ìîðåòî. Ïðèçíàâà ñå, ÷å èçìåðâàíåòî
íà ñúñòîÿíèåòî (âúëíåíèåòî) íà ìîðåòî å ïðîáëåìàòè÷íî è êîãàòî ñå îöåíÿâàò
òåçè óñëîâèÿ, íåîáõîäèìî å äà ñå èçâúðøâà äîáðà ïðåöåíêà îò ñòðàíà íà
îïåðàòîðà è íà êîìàíäèðà.
     4.2. Êîãàòî èìà ñåðòèôèöèðàíè ïîïëàâúöè ñàìî çà àâàðèéíî èçïîëçâàíå (íî
íå è çà êàöàíå íà âîäà), ïîëåòèòå òðÿáâà äà ñå îãðàíè÷àâàò äî òàêîâà âúëíåíèå
íà ìîðåòî, êîåòî îòãîâàðÿ íà òàêîâà èçïîëçâàíå - êîãàòî å âúçìîæíà áåçîïàñíà
åâàêóàöèÿ.
     (Ñåðòèôèêàöèÿòà çà êàöàíå íà âîäà èçèñêâà ñúîòâåòñòâèå íà ðåäèöà
èçèñêâàíèÿ, ñâúðçàíè ñ îïèðàíå íà âåðòîëåòà âúâ âîäàòà, ïëàâàíå è òðèìóâàíå,
íàïóñêàíå íà õîðàòà è òÿõíîòî îöåëÿâàíå. Àâàðèéíèòå ñèñòåìè çà ïëàâó÷åñò,
êîèòî ñå ìîíòèðàò îáèêíîâåíî íà ïî-ìàëêèòå âåðòîëåòè ïî ÷àñò 27, ñà îäîáðåíè
çà øèðîêîòî èçèñêâàíå, ÷å îáîðóäâàíåòî òðÿáâà äà èçïúëíÿâà ñâîÿòà ôóíêöèÿ è
äà íå ñúçäàâà çàïëàõà çà âåðòîëåòà è õîðàòà íà áîðäà. Íà ïðàêòèêà
íàé-ñúùåñòâåíàòà ðàçëèêà ìåæäó êàöàíåòî íà âîäà è àâàðèéíèòå ñèñòåìè
ïîïëàâúöè îáîñíîâàâàíåòî íà ìîìåíòà íà îïèðàíå âúâ âîäàòà. Èçèñêâàíèÿòà çà
êàöàíå ïðåäâèæäàò îïðåäåëÿíå íà ñïîñîáè è ïðîöåäóðè çà îïèðàíå âúâ âîäàòà,
êîèòî äà áúäàò âêëþ÷åíè è ðàçïðîñòðàíåíè ñ Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà
åêñïëîàòàöèÿ. Ñëåä òîâà òðÿáâà äà ñå ïîêàæå, ÷å êîðïóñúò/ïîïëàâúöèòå ìîãàò äà
èçäúðæàò íà íàòîâàðâàíèÿòà ïðè îïðåäåëåíè óñëîâèÿ íà âëèçàíå âúâ âîäàòà,
êîèòî ñà ñâúðçàíè ñ òåçè ïðîöåäóðè. Çà àâàðèéíîòî ïëàâàòåëíî îáîðóäâàíå íÿìà
èçèñêâàíå çà îïðåäåëÿíå íà ñïîñîáà çà îïèðàíå âúâ âîäàòà è íå ñà îïðåäåëåíè
êîíêðåòíè óñëîâèÿ, îïðåäåëåíè îò êîíñòðóêöèÿòà.)
      5. Èçèñêâàíèÿ çà îöåëÿâàíå
     5.1. Îöåëÿâàíåòî íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà è ïúòíèöèòå ñëåä óñïåøíà
àâòîðîòàöèÿ è åâàêóàöèÿ çàâèñè îò îáëåêëîòî, íàëè÷íîòî îáîðóäâàíå è
èçïîëçâàíåòî ìó, òåìïåðàòóðàòà íà âîäàòà è âúëíåíèåòî íà ìîðåòî (âæ. IEM OPS
3.827). Âðåìåòî çà ðåàêöèÿ/âúçìîæíîñòèòå çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå, îòãîâàðÿùî
íà î÷àêâàíîòî âðåìå íà âúçäåéñòâèå, òðÿáâà äà áúäå èçâåñòíî, ïðåäè óñëîâèÿòà
â êîðèäîðà äà áúäàò îïðåäåëåíè êàòî íåáëàãîïðèÿòíè.
     5.2. Áðåãîâèÿò òðàíçèò ìîæå äà ñå èçïúëíÿâà (âêëþ÷èòåëíî ñåâåðíî îò 45°
N èëè þæíî îò 45° S - êîãàòî îïðåäåëåíèåòî çà îòêðèòî ìîðå ðàçðåøàâà), ïðè
óñëîâèå ÷å ñà èçïúëíåíè èçèñêâàíèÿòà íà ïàðàãðàôè 3 è 4 è ÷å óñëîâèÿòà çà
áëàãîïðèÿòåí áðåãîâè êîðèäîð ñà óäîâëåòâîðåíè.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     IEM OPS 3.243
     Ïîëåòè â ðàéîíè ñ êîíêðåòíè èçèñêâàíèÿ êúì íàâèãàöèîííèòå õàðàêòåðèñòèêè
     Âæ. JAR-OPS 3.243
      1. Èçèñêâàíèÿòà è ïðîöåäóðèòå, ñâúðçàíè ñ ðàéîíèòå, â êîèòî ñå
ïðåäïèñâàò ìèíèìàëíè íàâèãàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè âúç îñíîâà íà Ðåãèîíàëíèòå
ñïîðàçóìåíèÿ çà âúçäóøíà íàâèãàöèÿ, ñà äàäåíè (êàêòî å ïîêàçàíî çà âèäà íà
íàâèãàöèîííàòà ñïåöèôèêàöèÿ) â ñëåäíèòå äîêóìåíòè:
     a. RNP èíôîðìàöèÿ è ñâúðçàíèòå ñ íåÿ ïðîöåäóðè - Äîêóìåíò 9613 íà ÈÊÀÎ;
è
     b. Ñòàíäàðòè íà ÅÂÐÎÊÎÍÒÐÎË çà çîíàëíàòà íàâèãàöèÿ, êîèòî äà îòãîâàðÿò
íà RNP/RNAV;
     c. JAA TGL No 2 - êîíñóëòàòèâåí ìàòåðèàë çà îäîáðåíèå íà ëåòàòåëíàòà
ãîäíîñò íà íàâèãàöèîííèòå ñèñòåìè â åâðîïåéñêîòî âúçäóøíî ïðîñòðàíñòâî,
ïðåäíàçíà÷åí çà îñíîâíè RNAV îïåðàöèè.
      2. Ðàçðàáîòåí å ñëåäíèÿò îáÿñíèòåëåí ìàòåðèàë çà îáÿñíåíèå íà ïðåäìåòà
íà èçèñêâàíèòå íàâèãàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè (Required Navigation Performance -
RNP) ïî-ïúëíî:
     à. Öåë íà RNP - êîíöåïöèÿòà çà RNP ùå çàìåñòè êîíâåíöèîíàëíèÿ ìåòîä íà
îñèãóðÿâàíå íà íåîáõîäèìèòå íàâèãàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè ÷ðåç èçèñêâàíå äà ñå
íîñè îïðåäåëåíî íàâèãàöèîííî îáîðóäâàíå â öåëèÿ ñâÿò, åäíàêâè ñòàíäàðòè çà
íàâèãàöèîííèòå õàðàêòåðèñòèêè çà îïðåäåëåíî âúçäóøíî ïðîñòðàíñòâî è/èëè
ëåòàòåëíèòå ïðîöåäóðè. Åòî çàùî çàâèñè îò îïåðàòîðà äà ðåøè êîè ñèñòåìè ùå
èçïîëçâà, çà äà îòãîâîðè íà èçèñêâàíèÿòà. Îáà÷å îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
ãàðàíòèðà, ÷å èçïîëçâàíèòå ñèñòåìè ñà ñåðòèôèöèðàíè çà ïîëåòè â ñúîòâåòíîòî
âúçäóøíî ïðîñòðàíñòâî;
     b. Òî÷íîñò íà íàâèãàöèÿòà - RNP å îïðåäåëåíî êàòî äåêëàðàöèÿ çà
íåîáõîäèìàòà òî÷íîñò íà íàâèãàöèÿòà â îïðåäåëåíà çîíà îò âúçäóøíîòî
ïðîñòðàíñòâî. Òî÷íîñòòà íà íàâèãàöèÿòà ñå îñíîâàâà íà êîìáèíàöèÿ îò ãðåøêàòà
íà íàâèãàöèîííèÿ äàò÷èê, ãðåøêàòà íà áîðäíèÿ äàò÷èê, ãðåøêàòà íà óñòðîéñòâîòî
çà èçîáðàçÿâàíå è òåõíè÷åñêàòà ãðåøêà íà ïîëåòà â õîðèçîíòàëíà ðàâíèíà.
Íèâîòî íà òî÷íîñò ñå èçðàçÿâà êàòî åäèíè÷åí ïàðàìåòúð, êîéòî îïðåäåëÿ
ðàçñòîÿíèåòî îò æåëàíîòî ïîëîæåíèå íà âåðòîëåòà, íà êîåòî âåðòîëåòúò òðÿáâà
äà ñå íàìèðà íàé-ìàëêî 95% îò îáùîòî âðåìå íà ïîëåòà. Íàïðèìåð RNP 4
îçíà÷àâà, ÷å âñè÷êè âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà ùå áúäàò íà íå ïîâå÷å îò 4
ìîðñêè ìèëè îò æåëàíîòî ìÿñòî çà íàé-ìàëêî 95% îò öÿëîòî âðåìå íà ïîëåòà.
     ñ. Âèäîâå RNP çà ïîëåòè ïî ìàðøðóò - ñ öåë äà ñå îáñúäÿò èçèñêâàíèÿòà çà
íàâèãàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè çà ðàçëè÷íèòå ðàéîíè íà âúçäóøíîòî ïðîñòðàíñòâî
è/èëè ïî ìàðøðóò âèäîâåòå RNP ñå îïðåäåëÿò çà åäíàêâî ïðèëîæåíèå â öåëèÿ ñâÿò
ïðè ïîëåòè ïî ìàðøðóò, êàêòî ñëåäâà:
     i. RNP 1 èçèñêâà âèñîêà òî÷íîñò íà èíôîðìàöèÿòà çà ìåñòîïîëîæåíèåòî è ñå
ñâúðçâà ñ êîíòèíåíòàëíèÿ òðàôèê ñ âèñîêà ïëúòíîñò. Ïúëíîòî èçïîëçâàíå íà
ïðåäèìñòâàòà íà RNP 1 (âúâ âðúçêà ñ çîíàëíàòà íàâèãàöèÿ RNAV) èçèñêâà ãîëÿì
ïðîöåíò îò âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà äà ïîñòèãàò òîâà ðàâíèùå íà
íàâèãàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè.
     ii. RNP 4 îáèêíîâåíî ñå ïðèëàãà â êîíòèíåíòàëíèòå ðàéîíè, ïðè êîèòî
ñòðóêòóðàòà íà òðàñåòàòà ïîíàñòîÿùåì ñå áàçèðà íà VOR/DME.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     IEM OPS 3.250
     Îïðåäåëÿíå íà ìèíèìàëíèòå âèñî÷èíè íà ïîëåòà
     Âæ. JAR-OPS 3.250
      1. Ñëåäâàò ïðèìåðè çà íÿêîè îò ìåòîäèòå, êîèòî ñå èçïîëçâàò çà
îïðåäåëÿíå íà ìèíèìàëíèòå âèñî÷èíè íà ïîëåòà.
      2. Ôîðìóëà KSS
     2.1. Ìèíèìàëíà âèñî÷èíà íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà (minimum obstacle
clearance altitude - MOCA). ÌÎÑÀ ïðåäñòàâëÿâà ñóìà îò:
     i. Ìàêñèìàëíàòà âèñî÷èíà íà òåðåíà èëè ïðåïÿòñòâèåòî, êîÿòî îò äâåòå å
ïî-ãîëÿìà, ïëþñ
     ii. 1000 ôóòà çà âèñî÷èíè äî è âêëþ÷èòåëíî 6000 ôóòà; èëè
     iii. 2000 ôóòà çà âèñî÷èíè íàä 6000 ôóòà, çàêðúãëåíè äî ñëåäâàùèòå
100 ôóòà.
     2.1.1. Íàé-ìàëêàòà ÌÎÑÀ, êîÿòî ñå ïîñî÷âà, å 2000 ôóòà.
     2.1.2. Îò ñòàíöèÿ VOR øèðèíàòà íà êîðèäîðà ñå îïðåäåëÿ êàòî
îãðàíè÷èòåëíà ëèíèÿ, çàïî÷âàùà îò äâåòå ñòðàíè íà VOR, êàòî ñå îòêëîíÿâà íà
4° îò îñîâàòà ëèíèÿ äî øèðèíà 20 ìîðñêè ìèëè íà ðàçñòîÿíèå 70 ìîðñêè ìèëè,
ñëåä òîâà óñïîðåäíî íà îñîâàòà ëèíèÿ äî ðàçñòîÿíèå 140 ìîðñêè ìèëè, ñëåä òîâà
ñå îòêëîíÿâà îòíîâî íà 4° äî äîñòèãàíå íà ìàêñèìàëíà øèðèíà 40 ìîðñêè ìèëè íà
ðàçñòîÿíèå 280 ìèëè. Ñëåä òîâà øèðèíàòà îñòàâà ïîñòîÿííà.

                                 Ôèãóðà 1
     2.1.3. Îò NDB ïî ïîäîáåí íà÷èí øèðèíàòà íà êîðèäîðà ñå îïðåäåëÿ êàòî
îãðàíè÷èòåëíà ëèíèÿ, çàïî÷âàùà íà 5 ìîðñêè ìèëè îò äâåòå ñòðàíè íà NDB, êàòî
ñå îòêëîíÿâà íà 7° îò îñîâàòà ëèíèÿ äî øèðèíà 20 ìîðñêè ìèëè íà ðàçñòîÿíèå 40
ìîðñêè ìèëè, ñëåä òîâà óñïîðåäíî íà îñîâàòà ëèíèÿ äî ðàçñòîÿíèå 80 ìîðñêè
ìèëè, ñëåä òîâà ñå îòêëîíÿâà îòíîâî íà 7° äî äîñòèãàíå íà ìàêñèìàëíà øèðèíà
60 ìîðñêè ìèëè íà ðàçñòîÿíèå 245 ìèëè. Ñëåä òîâà øèðèíàòà îñòàâà ïîñòîÿííà.
     2.1.4. ÌÎÑÀ íå ïîêðèâà íèêàêâî çàñòúïâàíå íà êîðèäîðà.

                                 Ôèãóðà 2
     2.2. Ìèíèìàëíà âèñî÷èíà èçâúí ìàðøðóòà (minimum off-route altitude -
MORA). MORA ñå èç÷èñëÿâà çà ïëîù, ñâúðçàíà ñ âñåêè èëè âñåêè âòîðè êâàäðàò
ÄÚËÆÈÍÀ/ØÈÐÈÍÀ âúðõó ìàðøðóòíàòà (Route Facility Chart - RFC)/òåðìèíàëíàòà
êàðòà (Terminal Approach Chart - TAC), è ñå áàçèðà íà ïðåëèòàíå íàä òåðåíà,
êàêòî ñëåäâà:
     i. Òåðåí ñ âèñî÷èíà äî 6000 ôóòà (2 000 ì) - 1 000 ôóòà íàä íàé-âèñîêèÿ
òåðåí èëè ïðåïÿòñòâèå;
     ii. Òåðåí ñ âèñî÷èíà íàä 6000 ôóòà (2000 ì) - 2000 ôóòà íàä íàé-âèñîêèÿ
òåðåí èëè ïðåïÿòñòâèå.
      3. Ôîðìóëà íà Äæåïñúí
     3.1. MORA ïðåäñòàâëÿâà ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà íà ïîëåòà, èç÷èñëåíà ïî
Äæåïñúí îò âàëèäíèòå êàðòè ONC èëè WAC. Èçîáðàçÿâàò ñå äâà âèäà MORA, êîèòî
ñà:
     i. Ìàðøðóòíè MORA, íàïð. 9800à; è
     ii. Ìðåæîâè MORA, íàïð. 98.
     3.2. Ñòîéíîñòèòå íà ìàðøðóòíàòà MORA ñå èç÷èñëÿâàò âúç îñíîâà íà ðàéîí,
êîéòî ñå ïðîñòèðà íà 10 ìîðñêè ìèëè îò äâåòå ñòðàíè íà îñîâàòà ëèíèÿ íà
ìàðøðóòà, è âêëþ÷âàò ðàäèóñ îò 10 ìîðñêè ìèëè çàä ðàäèîíàâèãàöèîííèÿ
ïóíêò/íàâèãàöèîííèÿ ïóíêò çà äîêëàäâàíå èëè çàâîéíèÿ ïóíêò, îïðåäåëÿù ñåãìåíò
îò ìàðøðóòà.
     3.3. Ñòîéíîñòèòå íà MORA ïðåâèøàâàò öåëèÿ òåðåí è èçêóñòâåíèòå
ïðåïÿòñòâèÿ ñ 1000 ôóòà â ðàéîíèòå, êúäåòî íàé-ãîëåìèòå âèñî÷èíè íà òåðåíà ñà
äî 5000 ôóòà. Ïðåâèøåíèå îò 2000 ôóòà ñå ïðåäâèæäà íàä öåëèÿ òåðåí èëè
ïðåïÿòñòâèÿ, êîèòî ñà 5001 ôóòà è íàãîðå.
     3.4. Ìðåæîâàòà MORA ïðåäñòàâëÿâà âèñî÷èíà, èç÷èñëåíà ïî Äæåïñúí, à
ñòîéíîñòèòå ñà ïîêàçàíè âúâ âñåêè êâàäðàò, îáðàçóâàí îò íàíåñåíèòå ëèíèè íà
øèðèíàòà è äúëæèíàòà. ×èñëàòà ñà ïîêàçàíè â õèëÿäè è ñòîòèöè ôóòîâå (êàòî ñå
èçïóñêàò ïîñëåäíèòå äâå öèôðè, çà äà ñå èçáåãíå ïðåòðóïâàíåòî íà êàðòàòà).
Çà ñòîéíîñòèòå, ñëåäâàíè îò ±, ñå ïðåäïîëàãà, ÷å íå ïðåâèøàâàò ïîñî÷åíàòà
âèñî÷èíà. Ïðèëàãà ñå ñúùèÿò êðèòåðèé çà ïðåâèøåíèå, êàêòî å îáÿñíåí â
ïàðàãðàô 3.3. ïî-ãîðå.

                                  Ôèãóðà 3
4. Ôîðìóëà ATLAS
4.1. Ìèíèìàëíà âèñî÷èíà ïî ìàðøðóò (Minimum safe En-route Altitude -
MEA). Èç÷èñëåíèåòî íà ÌÅÀ ñå áàçèðà íà âèñî÷èíàòà íà íàé-âèñîêàòà òî÷êà ïî
ñúîòâåòíèÿ ñåãìåíò îò ìàðøðóòà (ïðîêàðàí îò íàâèãàöèîííà òî÷êà äî
íàâèãàöèîííà òî÷êà) íà ðàçñòîÿíèå îò äâåòå ñòðàíè íà òðàñåòî, êàêòî å
ïîêàçàíî ïî-äîëó:

 4.2. ÌÅÀ ñå èç÷èñëÿâà ÷ðåç äîáàâÿíå íà åäíî óâåëè÷åíèå êúì âèñî÷èíàòà,
ïîñî÷åíà ïî-ãîðå, êàêòî ñëåäâà:

 Ïîëó÷åíàòà ñòîéíîñò ñå çàêðúãëÿ êúì ïî-áëèçêèòå 100 ôóòà.
4.3. Ìèíèìàëíà áåçîïàñíà âèñî÷èíà ïî êàðòíàòà ìðåæà (Minimum safe Grid
Altitude - MGA). Èç÷èñëåíèåòî íà MGA ñå áàçèðà íà âèñî÷èíàòà íà íàé-âèñîêàòà
òî÷êà â ñúîòâåòíèÿ ðàéîí íà ìðåæàòà.
MGA ñå èç÷èñëÿâà ÷ðåç äîáàâÿíå íà åäíî óâåëè÷åíèå êúì ïîñî÷åíàòà
âèñî÷èíà, êàêòî ñëåäâà:

     AMC OPS 3.255
     Ïîëèòèêà çà ãîðèâîòî
     Âæ. JAR-OPS 3.255
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà áàçèðà ïîëèòèêàòà ïî ãîðèâîòî íà êîìïàíèÿòà,
âêëþ÷èòåëíî èç÷èñëåíèåòî íà êîëè÷åñòâîòî ãîðèâî, êîåòî òðÿáâà äà ñå íîñè, íà
ñëåäíèòå êðèòåðèè çà ïëàíèðàíå:
      1. Êîëè÷åñòâîòî íà:
     1.1. Ãîðèâîòî çà ðóëèðàíå, êîåòî òðÿáâà äà áúäå íå ïî-ìàëêî îò
êîëè÷åñòâîòî, êîåòî ñå î÷àêâà äà ñå èçðàçõîäâà ïðåäè èçëèòàíåòî. Ìåñòíèòå
óñëîâèÿ íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå çà èçëèòàíå è ðàçõîäà íà ñïîìàãàòåëíàòà
äâèãàòåëíà óñòàíîâêà (APU) ñúùî òðÿáâà äà áúäàò îò÷åòåíè.
     1.2. Ãîðèâî çà ïîëåòà, êîåòî òðÿáâà äà âêëþ÷âà:
     à. Ãîðèâî çà èçëèòàíå è íàáèðàíå íà âèñî÷èíà îò íàäìîðñêàòà âèñî÷èíà íà
âåðòîëåòíîòî ëåòèùå äî êðåéñåðñêèÿ åøåëîí/âèñî÷èíà ñ îò÷èòàíå íà î÷àêâàíèÿ
ìàðøðóò íà îòëèòàíå;
     b. Ãîðèâîòî îò êðàÿ íà èçêà÷âàíåòî äî íà÷àëîòî íà ñíèæåíèåòî,
âêëþ÷èòåëíî åâåíòóàëíî ñòúïàëîâèäíî èçêà÷âàíå/ñíèæåíèå;
     ñ. Ãîðèâîòî îò íà÷àëîòî íà ñíèæåíèå äî òî÷êàòà, êúäåòî çàïî÷âà
ïðîöåäóðàòà íà çàõîäà çà êàöàíå, êàòî ñå îò÷èòà î÷àêâàíàòà ïðîöåäóðà çà
äîëèòàíå; è
     d. Ãîðèâîòî çà ïîäõîä è êàöàíå íà âåðòîëåòíîòî ëåòèùå çà êàöàíå.
     1.3. Ðåçåðâíî ãîðèâî, êîåòî òðÿáâà äà áúäå:
     à. Çà ïîëåòè ïî ïðàâèëàòà ïî ïðèáîðè èëè çà ïîëåòè ïî ïðàâèëàòà
çà âèçóàëíè ïîëåòè â íåáëàãîïðèÿòíà îáñòàíîâêà, 10% îò ïëàíèðàíîòî
ãîðèâî ïî ìàðøðóòà; èëè
     b. Çà ïîëåòè ïî ïðàâèëàòà çà âèçóàëíè ïîëåòè â áëàãîïðèÿòíà îáñòàíîâêà,
5% îò ïëàíèðàíîòî ãîðèâî ïî ìàðøðóòà.
     1.4. Ãîðèâî çà ïîëåò äî ðåçåðâíî ëåòèùå, êîåòî òðÿáâà äà áúäå:
     à. Ãîðèâî çà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã îò ïðèëîæèìàòà MDA/DH íà ïëàíèðàíîòî
ëåòèùå çà êàöàíå äî âèñî÷èíàòà çà âòîðè êðúã, êàòî ñå îò÷èòà ïúëíàòà
ïðîöåäóðà çà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã;
     b. Ãîðèâî çà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà îò âèñî÷èíàòà íà ìèíàâàíå íà âòîðè
êðúã äî êðåéñåðñêèÿ åøåëîí/âèñî÷èíà;
     ñ. Ãîðèâî çà êðåéñåðñêè ïîëåò äî íà÷àëîòî íà ñíèæåíèå;
     d. Ãîðèâî îò íà÷àëîòî íà ñíèæåíèå äî òî÷êàòà, êúäåòî çàïî÷âà ïðîöåäóðàòà
íà çàõîäà çà êàöàíå, êàòî ñå îò÷èòà î÷àêâàíàòà ïðîöåäóðà çà äîëèòàíå; è
     å. Ãîðèâî çà èçïúëíåíèå íà çàõîä è êàöàíå íà ðåçåðâíîòî âåðòîëåòíî
ëåòèùå çà êàöàíå, èçáðàíî ñúãëàñíî JAR-OPS 3.295;
     f. Çà âåðòîëåòè, ëåòÿùè äî èëè îò âåðòîëåòíè ïàëóáè, ðàçïîëîæåíè â
íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà, 10% íàä ïîñî÷åíîòî â òî÷êè îò à. äî å. ïî-ãîðå.
     1.5. Îêîí÷àòåëåí ðåçåðâ, êîéòî òðÿáâà äà áúäå:
     à. Çà ïîëåòè ïî ïðàâèëàòà çà âèçóàëíè ïîëåòè, èçïúëíÿâàíè äåíåì ïî çåìíè
îðèåíòèðè, 20 ìèíóòè ãîðèâî çà ïîëåò ñúñ ñêîðîñò çà íàé-ãîëÿìà äàëå÷èíà;
     b. Çà ïîëåòè ïî ïðàâèëàòà çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè èëè êîãàòî ñå ëåòè ïî
ïðàâèëàòà çà âèçóàëíè ïîëåòè, íî íå ïî çåìíè îðèåíòèðè èëè íîùåì, ãîðèâî çà
30 ìèíóòè ïîëåò ñúñ ñêîðîñòòà íà èç÷àêâàíå íà âèñî÷èíà 1500 ôóòà (450 ì) íàä
âåðòîëåòíîòî ëåòèùå çà êàöàíå ïðè ñòàíäàðòíè óñëîâèÿ, èç÷èñëåíî çà ðàç÷åòíàòà
ìàñà ïðè ïðèñòèãàíå íàä ðåçåðâíîòî ëåòèùå, èëè ëåòèùåòî çà êàöàíå, êîãàòî íå
ñå èçèñêâà ðåçåðâíî ëåòèùå.
     1.6. Äîïúëíèòåëíî ãîðèâî, êîåòî ìîæå äà áúäå âçåòî ïî óñìîòðåíèå íà
êîìàíäèðà.
      2. Ïðîöåäóðà çà ïîëåòè ïî ïðàâèëàòà çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè äî èçîëèðàíè
âåðòîëåòíè ëåòèùà. Àêî ïîëèòèêàòà çà ãîðèâîòî íà îïåðàòîðà âêëþ÷âà ïëàíèðàíå
äî èçîëèðàíî ëåòèùå ïî ïðàâèëàòà çà ïîëåòè ïî ïðèáîðè èëè êîãàòî ñå ëåòè ïî
ïðàâèëàòà çà âèçóàëíè ïîëåòè, íî íå ïî çåìíè îðèåíòèðè, çà êîåòî íÿìà
ðåçåðâíî ëåòèùå çà êàöàíå, êîëè÷åñòâîòî íà ãîðèâîòî ïðè òðúãâàíå òðÿáâà äà
âêëþ÷âà:
     à. Ãîðèâî çà ðóëèðàíå;
     b. Ãîðèâî ïî ïîëåòà;
     c. Ðåçåðâíî ãîðèâî, èç÷èñëåíî ñúãëàñíî ïîäòî÷êà 1.3. ïî-ãîðå;
     d. Äîïúëíèòåëíî ãîðèâî çà 2 ÷àñà ïîëåò ñúñ ñêîðîñò çà èç÷àêâàíå,
âêëþ÷èòåëíî ôèíàëåí ðåçåðâ; è
     å. Äîïúëíèòåëíî ãîðèâî ïî óñìîòðåíèå íà êîìàíäèðà.
      3. Âèíàãè òðÿáâà äà ñå íîñè äîñòàòú÷íî ãîðèâî çà ãàðàíòèðàíå, ÷å â
ñëó÷àé íà îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà â íàé-êðèòè÷íàòà òî÷êà ïî ìàðøðóòà
âåðòîëåòúò ùå ìîæå:
     à. Äà ñå ñíèæè ïðè íåîáõîäèìîñò è äà ïðîäúëæè äî ïîäõîäÿùî âåðòîëåòíî
ëåòèùå;
     b. Äà ìîæå äà èç÷àêà 15 ìèíóòè íà 1500 ôóòà (400 ì) íàä âèñî÷èíàòà íà
âåðòîëåòíîòî ëåòèùå ïðè ñòàíäàðòíè óñëîâèÿ; è
     ñ. Äà èçïúëíè çàõîä è êàöàíå. (Âæ. IEM OPS 3.500(a)(5) è IEM OPS
3.530(a)(5).)
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     IEM OPS 3.255(c)(3)(i)
     Ðåçåðâíî ãîðèâî
     Âæ. JAR-OPS 3.255(c)(3)(i)
      1. Íà åòàïà íà ïëàíèðàíå íå âñè÷êè ôàêòîðè, êîèòî îêàçâàò âëèÿíèå âúðõó
ðàçõîäà íà ãîðèâî äî ëåòèùåòî çà êàöàíå, ìîãàò äà áúäàò îò÷åòåíè. Åòî çàùî ñå
íîñè è ðåçåðâíî ãîðèâî çà êîìïåíñèðàíå íà òàêèâà åëåìåíòè, êàòî:
     i. Îòêëîíåíèÿ íà îòäåëíèÿ âåðòîëåò îò äàííèòå çà î÷àêâàíèÿ ðàçõîä;
     ii. Îòêëîíåíèå îò ïðîãíîçíèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ;
     iii. Îòêëîíåíèÿ îò ïëàíèðàíèÿ ìàðøðóò è/èëè êðåéñåðñêè åøåëîíè/âèñî÷èíè.
     IEM OPS 3.260
     Ïðåâîçâàíå íà ëèöà ñ íàìàëåíà ïîäâèæíîñò
     Âæ. JAR-OPS 3.260
      1. Ïîä ëèöå ñ íàìàëåíà ïîäâèæíîñò (person with reduced mobility - PRM)
ñå ðàçáèðà ëèöå, ÷èÿòî ïîäâèæíîñò å íàìàëåíà ïîðàäè ôèçè÷åñêà íåñïîñîáíîñò
(ñåíçîðíà èëè äâèãàòåëíà), èíòåëåêòóàëíà íåäîñòàòú÷íîñò, âúçðàñò, çàáîëÿâàíå
èëè äðóãà ïðè÷èíà çà èíâàëèäíîñò, êîãàòî èçïîëçâà òðàíñïîðò è êîãàòî
îáñòàíîâêàòà èçèñêâà ñïåöèàëíî âíèìàíèå è àäàïòèðàíå íà íóæäèòå íà ëèöåòî êúì
óñëóãèòå, êîèòî ñå ïðåäîñòàâÿò íà âñè÷êè ïúòíèöè.
      2. Ïðè íîðìàëíè îáñòîÿòåëñòâà ëèöå ñ îãðàíè÷åíà ïîäâèæíîñò (PRM) íå
òðÿáâà äà ñå ðàçïîëàãà äî àâàðèåí èçõîä.
      3. Â ñëó÷àé ÷å áðîÿò íà PRM ñúñòàâëÿâà çíà÷èòåëíà ÷àñò îò îáùèÿ áðîé íà
ïúòíèöèòå, ïðåâîçâàíè íà áîðäà:
     à. Áðîÿò íà PRM íå òðÿáâà äà ïðåâèøàâà áðîÿ íà òðóäîñïîñîáíèòå ëèöà,
êîèòî áèõà ìîãëè äà ïîìîãíàò ïðè àâàðèéíà åâàêóàöèÿ; è
     b. Íàñîêèòå â ïàðàãðàô 2 ïî-ãîðå òðÿáâà äà ñå ñïàçâàò âúçìîæíî íàéïúëíî.
     AMC OPS 3.270
     Ïðåâîçâàíå íà òîâàðè â ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà
     Âæ. AR-OPS 3.270
      1. Ïðè îïðåäåëÿíå íà ïðîöåäóðèòå çà ïðåâîç íà òîâàðè â ïúòíè÷åñêàòà
êàáèíà íà âåðòîëåòà îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñïàçâà ñëåäíîòî:
     à. Òåãëîòî íà òîâàðà íå òðÿáâà äà ïðåâèøàâà ãðàíèöèòå íà êîíñòðóêòèâíîòî
íàòîâàðâàíå íà ïîäà íà êàáèíàòà èëè ñåäàëêèòå;
     b. Áðîÿò è òèïúò íà îãðàíè÷èòåëíèòå óñòðîéñòâà è òåõíèòå òî÷êè íà
çàêðåïâàíå òðÿáâà äà ìîãàò äà îãðàíè÷àâàò ïðåìåñòâàíåòî íà òîâàðà â
ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-29.787 èëè åêâèâàëåíòíî èçèñêâàíå;
     ñ. Ìÿñòîòî íà òîâàðà òðÿáâà äà ñå èçáåðå òàêà, ÷å â ñëó÷àé íà àâàðèéíà
åâàêóàöèÿ òîé äà íå ïðå÷è íà íàïóñêàíåòî è äà íå ïðå÷è íà îáçîðà íà êàáèííèÿ
åêèïàæ.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     [ACJ No. 1 to JAR-OPS 3.280
     Íàñòàíÿâàíå íà ïúòíèöèòå
     Âæ. JAR-OPS 3.280
     Âæ. ACJ ¹2 êúì JAR-OPS 3.280
      1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âçåìå ìåðêè çà ñëåäíîòî:
     à. Îíåçè ïúòíèöè, êîèòî ñà ïîñòàâåíè íà ñåäàëêèòå ñ ïðÿê äîñòúï äî
àâàðèéíèòå èçõîäè, òðÿáâà äà èçãëåæäàò çäðàâè, ñèëíè è ñïîñîáíè äà ïîìîãíàò
çà áúðçà åâàêóàöèÿ íà âåðòîëåòà ïðè àâàðèÿ ñëåä íåîáõîäèìèÿ èíñòðóêòàæ îò
åêèïàæà;
     b. Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè ïúòíèöèòå, êîèòî ïîðàäè ñâîåòî ñúñòîÿíèå áèõà ìîãëè
äà ïîïðå÷àò íà äðóãèòå ïúòíèöè ïðè åâàêóàöèÿ èëè íà åêèïàæà äà èçïúëíÿâà
çàäúëæåíèÿòà ñè, íå òðÿáâà äà ñå ïîñòàâÿò íà ñåäàëêè ñ ïðÿê äîñòúï äî
àâàðèéíèòå èçõîäè. Àêî îïåðàòîðúò íå ìîæå äà îïðåäåëè ïðîöåäóðè, êîèòî äà
ìîãàò äà ñå ïðèëàãàò â ìîìåíòà íà ðåãèñòðàöèÿ íà ïúòíèöèòå, òîé òðÿáâà äà
óñòàíîâè àëòåðíàòèâíà ïðîöåäóðà, ïðèåìëèâà çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, çà ñâîåâðåìåííî è ïðàâèëíî ðàçïðåäåëÿíå íà ñåäàëêèòå.
      2. Ãîðíèÿò òåêñò íå ñå ïðèëàãà ïðè âåðòîëåòè, ïðè êîèòî íîðìàëíèòå
èçõîäè ñëóæàò è çà àâàðèéíè. Îáà÷å â òîçè ñëó÷àé îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïðèëàãà
ëè÷íàòà ñè ïðåöåíêà, êîãàòî èçáèðà ïúòíèöèòå, êîèòî äà ñåäÿò íåïîñðåäñòâåíî
äî íîðìàëíèÿ èçõîä çà ãàðàíòèðàíå, ÷å åâàêóàöèÿòà íÿìà äà áúäå
âúçïðåïÿòñòâàíà â ñëó÷àé íà àâàðèÿ.]
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     [ACJ ¹2 êúì JAR-OPS 3.280
     Íàñòàíÿâàíå íà ïúòíèöèòå
     Âæ. JAR-OPS 3.280
     Âæ. ACJ ¹1 êúì JAR-OPS 3.280
      1. Ñëåäíèòå êàòåãîðèè ïúòíèöè íå òðÿáâà äà ñå íàñòàíÿâàò èëè äà ñå
íàñî÷âàò êúì ñåäàëêè, êîèòî ïîçâîëÿâàò ïðÿê äîñòúï êúì àâàðèéíèòå èçõîäè:
     à. Ïúòíèöè, ñòðàäàùè îò âèäèìè ôèçè÷åñêè èëè óìñòâåíè íåäîñòàòúöè äî
ñòåïåí, ÷å äà íå ìîãàò äà ñå äâèæàò áúðçî, àêî ñå íàëîæè;
     b. Ïúòíèöè, êîèòî ñà ñ ëîøî çðåíèå èëè ñëàáî ÷óâàùè äî ñòåïåí, ÷å äà íå
ìîãàò áúðçî äà âúçïðèåìàò ïå÷àòíè èëè óñòíè óêàçàíèÿ, êîèòî èì ñå äàâàò;
     ñ. Ïúòíèöè, êîèòî ïîðàäè âúçðàñò èëè çàáîëÿâàíå ñà òîëêîâà ñëàáè, ÷å íå
ìîãàò äà ñå äâèæàò áúðçî;
     d. Ïúòíèöè, êîèòî ñà òîëêîâà ïúëíè, ÷å íå ìîãàò äà ñå äâèæàò áúðçî èëè
äà ñòèãíàò äî è äà ìèíàò ïðåç ñúñåäíèÿ àâàðèåí èçõîä;
     å. Äåöà (íåçàâèñèìî äàëè ñà ïðèäðóæàâàíè èëè íå îò âúçðàñòíè) è áåáåòà;
     f. Äåïîðòèðàíè èëè ëèöà ïîä ñòðàæà; è
     g. Ïúòíèöè ñ æèâîòíè.
     Çàáåëåæêà: "Ïðÿê äîñòúï" îçíà÷àâà ñåäàëêà, îò êîÿòî ïúòíèêúò ìîæå äà
òðúãíå íàïðàâî êúì èçõîäà, áåç äà âëèçà â ïúòåêà ìåæäó ñåäàëêèòå èëè äà
çàîáèêàëÿ ïðåïÿòñòâèå.]
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     AMC OPS 3.295(c)(1)
     Èçáîð íà âåðòîëåòíè ëåòèùà
     Âæ. JAR-OPS 3.295(c)(1)
      1. Ñìåê÷àâàíå íà èçèñêâàíåòî çà èçáîð íà àëòåðíàòèâíî âåðòîëåòíî ëåòèùå
çà ïîëåò êúì áðåãîâî ëåòèùå ïî ïðàâèëàòà çà ïîëåò ïî ïðèáîðè (IFR) ñå ïðèëàãà
ñàìî çà âåðòîëåòè, ëåòÿùè îòêúì ìîðåòî, è òðÿáâà äà ñå áàçèðà íà èíäèâèäóàëíà
ïðåöåíêà íà áåçîïàñíîñòòà çà ñëó÷àÿ.
      2. Íåîáõîäèìî å äà ñå èìà ïðåäâèä ñëåäíîòî.
     2.1. Ñúîòâåòñòâèå íà ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ âúç îñíîâà íà ïðîãíîçàòà
íà ëåòèùåòî çà êàöàíå;
     2.2. Ãîðèâîòî, íåîáõîäèìî çà ïîêðèâàíå íà èçèñêâàíèÿòà çà ïîëåò ïî IFR
ïî JAR-OPS 3.255, ìèíóñ ãîðèâîòî äî ðåçåðâíîòî ëåòèùå.
     2.3. Êîãàòî ëåòèùåòî çà êàöàíå íå å íà ñàìèÿ áðÿã, òî òðÿáâà äà áúäå:
     à. Íà òàêîâà ðàçñòîÿíèå, ÷å ñ ãîðèâîòî, ïîñî÷åíî â ò. 2.2. ïî-ãîðå,
âåðòîëåòúò äà ìîæå ïî âñÿêî âðåìå ñëåä ïðåñè÷àíå íà áðåãîâàòà ëèíèÿ äà ñå
âúðíå íà áðåãà, äà ñå ñíèæè áåçîïàñíî è äà èçâúðøè âèçóàëåí çàõîä è êàöàíå,
áåç äà èçðàçõîäâà ðåçåðâíîòî ãîðèâî çà ïîëåò ïðè âèçóàëíè óñëîâèÿ (VFR), è
     b. Ãåîãðàôñêè ðàçïîëîæåíî òàêà, ÷å âåðòîëåòúò äà ìîæå â ðàìêèòå íà
ïðàâèëàòà çà ïîëåòè è ïðè ïðîãíîçàòà çà êàöàíåòî:
     i. äà ïðîäúëæè íàâúòðå êúì ñóøàòà íà 500 ôóòà íàä òåðåíà è äà èçïúëíè
âèçóàëåí çàõîä è êàöàíå; èëè
     ii. äà ïðîäúëæè íàâúòðå êúì ñóøàòà ïî ñúãëàñóâàí ìàðøðóò è äà èçïúëíè
âèçóàëåí çàõîä è êàöàíå.
     2.4. Ïðîöåäóðèòå çà áðåãîâèòå âåðòîëåòíè ëåòèùà òðÿáâà äà ñå áàçèðàò íà
ïðîãíîçà çà âðåìåòî ïðè êàöàíå, íå ïî-ëîøà îò:
     à. Äåíåì. Äîëíà ãðàíèöà íà îáëàöèòå DH/MDH + 400 ôóòà è âèäèìîñò 4 êì
èëè, àêî ñå ïðåäâèæäà ñíèæåíèå íàä ìîðåòî, äîëíà ãðàíèöà 600 ôóòà è âèäèìîñò
4 êì.
     b. Íîùåì. Äîëíà ãðàíèöà 1000 ôóòà è âèäèìîñò 5 êì.
     2.5. Ñíèæåíèåòî çà óñòàíîâÿâàíå íà âèçóàëåí êîíòàêò ñ ïîâúðõíîñòòà
òðÿáâà äà ñòàâà íàä ìîðåòî èëè êàòî ÷àñò îò çàõîä çà êàöàíå ïî ïðèáîðè.
     2.6. Èçáîðúò íà ìàðøðóòè è ïðîöåäóðèòå çà áðåãîâèòå âåðòîëåòíè ëåòèùà,
èçáðàíè êàòî òàêèâà, òðÿáâà äà ñå âêëþ÷è â ÷àñò Ñ - ìàðøðóòè è èíñòðóêöèè è
èíôîðìàöèÿ çà âåðòîëåòíèòå ëåòèùà íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     2.7. Ñïèñúêúò MEL òðÿáâà äà îòðàçÿâà èçèñêâàíåòî çà íàëè÷èå íà áîðäíà
ðàäèîëîêàöèîííà ñòàíöèÿ è ðàäèîâèñîòîìåð çà òîçè âèä ïîëåòè.
     2.8. Åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ çà âñÿêî áðåãîâî âåðòîëåòíî ëåòèùå
òðÿáâà äà áúäàò ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     IEM OPS 3.295(c)(1)
     Èçáîð íà âåðòîëåòíè ëåòèùà
     Âæ. JAR-OPS 3.395(c)(1)
      1. Ïðîöåäóðèòå, ñúäúðæàùè ñå â AMC OPS 3.295(c)(1), ñà êðèòè÷íè ïî
îòíîøåíèå íà ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ. Åòî çàùî ïðîãíîçàòà çà âðåìåòî ïðè
êàöàíå, îòãîâàðÿùà íà ñòàíäàðòèòå, ñúäúðæàùè ñå â Ðåãèîíàëíèÿ ïëàí çà
àåðîíàâèãàöèÿ è Àíåêñ 3 íà ÈÊÀÎ, òðÿáâà äà ñå óòî÷íè.
      2. Ïðîãíîçàòà çà êàöàíå (Landing forecast) ñå ñúñòîè îò êðàòêî îïèñàíèå
íà ñðåäíèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ, î÷àêâàíè íà ëåòèùåòî èëè âåðòîëåòíîòî
ëåòèùå çà ïåðèîä îò äâà ÷àñà îò âðåìåòî íà èçäàâàíå. Òÿ ñúäúðæà ïðèçåìíèÿ
âÿòúð, âèäèìîñòòà, ñúùåñòâåíèòå åëåìåíòè íà âðåìåòî è îáëàöèòå è ìîæå äà
ñúäúðæà äðóãà âàæíà èíôîðìàöèÿ, êàòî áàðîìåòðè÷íî íàëÿãàíå è òåìïåðàòóðà,
êàêòî å ñúãëàñóâàíî ìåæäó ìåòåîðîëîãè÷íèòå ñëóæáè è çàèíòåðåñóâàíèòå
îïåðàòîðè.
      3. Ïîäðîáíîòî îïèñàíèå íà ïðîãíîçàòà çà êàöàíå ñå ðàçïðîñòðàíÿâà
â Ðåãèîíàëíèÿ ïëàí çà àåðîíàâèãàöèÿ è îñâåí òîâà â Ïðèëîæåíèå 3 íà ÈÊÀÎ
çàåäíî ñ æåëàíàòà îïåðàòèâíà òî÷íîñò íà ïðîãíîçèðàíèòå åëåìåíòè. Â ÷àñòíîñò
ñòîéíîñòòà íà íàáëþäàâàíàòà âèñî÷èíà íà îáëàöèòå è åëåìåíòèòå íà âèäèìîñòòà
òðÿáâà äà îñòàíàò â ðàìêèòå íà ± 30% îò ïðîãíîçíèòå ñòîéíîñòè â 90% îò
ñëó÷àèòå.
      4. Ïðîãíîçàòà çà êàöàíå íàé-÷åñòî ïðèåìà ôîðìàòà íà ðóòèíåí èëè
ñïåöèàëíî èçáðàí ìåòåîðîëîãè÷åí äîêëàä ñ êîä METAR, êúì êîéòî ñå äîáàâÿ
TREND. Èçïîëçâàò ñå êîäîâèòå äóìè NOSIG, ò.å. íå ñå î÷àêâà çíà÷èòåëíà
ïðîìÿíà, BECMG (becoming), ò.å. ñòàâàùî, èëè TEMPO (temporarily), ò.å.
âðåìåííî. Äâó÷àñîâèÿò ïåðèîä íà âàëèäíîñò íà ïðîãíîçàòà çàïî÷âà îò ÷àñà íà
ìåòåîðîëîãè÷íèÿ äîêëàä.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC OPS 3.295(e)
     Èçáîð íà âåðòîëåòíè ëåòèùà
     Âæ. JAR-OPS 3.295(e)
      1. Îáñòàíîâêà çà êàöàíå íà àëòåðíàòèâíà âåðòîëåòíà ïàëóáà â ìîðåòî
Îáñòàíîâêàòà çà êàöàíå íà âåðòîëåòíà ïàëóáà, êîÿòî å ïðåäëîæåíà çà èçïîëçâàíå
êàòî ðåçåðâíà ïëîùàäêà â ìîðåòî, òðÿáâà äà áúäå îãëåäàíà ïðåäâàðèòåëíî è
íàðåä ñ ôèçè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè âëèÿíèåòî íà
ïîñîêàòà è ñèëàòà íà âÿòúðà è òóðáóëåíòíîñòòà. Òàçè èíôîðìàöèÿ, ñ êîÿòî
òðÿáâà äà ðàçïîëàãà êîìàíäèðúò íà åòàïà íà ïëàíèðàíå è ïî âðåìå íà ïîëåòà,
òðÿáâà äà áúäå ïóáëèêóâàíà â ñúîòâåòíàòà ôîðìà â ÷àñò Ñ íà Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, âêëþ÷èòåëíî îðèåíòàöèÿòà íà ïàëóáàòà, òàêà ÷å
ñúîòâåòñòâèåòî íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà êàòî ðåçåðâíà ïëîùàäêà â ìîðåòî äà ìîæå
äà ñå îöåíè. Àëòåðíàòèâíàòà âåðòîëåòíà ïàëóáà òðÿáâà äà îòãîâàðÿ íà
êðèòåðèèòå çà ðàçìåðè è îòñúñòâèå íà ïðåïÿòñòâèÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ
èçèñêâàíèÿòà êúì õàðàêòåðèñòèêèòå íà ñúîòâåòíèÿ òèï âåðòîëåò.
      2. Ñúîáðàæåíèÿ ïî õàðàêòåðèñòèêèòå
     Èçïîëçâàíåòî íà ðåçåðâíè ïëîùàäêè â ìîðåòî ñå îãðàíè÷àâà äî âåðòîëåòè,
êîèòî ìîãàò äà ïîñòèãíàò âèñåíå ñ åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë (ÎÅI) ñ èçïîëçâàíå
íà åôåêòà íà âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà (IGE) ïðè ïîäõîäÿù ðåæèì íà ìîùíîñò íà
ðåçåðâíàòà ïëîùàäêà â ìîðåòî. Êîãàòî ïîâúðõíîñòòà íà ðåçåðâíàòà ïëîùàäêà â
ìîðåòî èëè ïðåîáëàäàâàùèòå óñëîâèÿ (îñîáåíî ñêîðîñòòà íà âÿòúðà) èçêëþ÷âàò
âúçìîæíîñòòà çà âèñåíå ñ åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë (ÎÅI) ñ èçïîëçâàíå íà åôåêòà
íà âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà (IGE), òðÿáâà äà ñå èçïîëçâà õàðàêòåðèñòèêàòà çà
âèñåíå ñ åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë (OEI) èçâúí åôåêòà íà âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà
(ÎGE), çà äà ñå èç÷èñëè ìàñàòà ïðè êàöàíå. Ìàñàòà çà êàöàíå òðÿáâà äà ñå
èç÷èñëè îò ãðàôèêèòå, äàäåíè â ñúîòâåòíàòà ÷àñò Â íà Ðúêîâîäñòâîòî çà
ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ. (Êîãàòî ñå ïðèñòèãà ñ òàçè ìàñà çà êàöàíå, òðÿáâà äà
ñå îáúðíå âíèìàíèå íà êîíôèãóðàöèÿòà íà âåðòîëåòà, óñëîâèÿòà íà îêîëíàòà
ñðåäà è ðàáîòàòà íà ñèñòåìèòå, êîèòî ìîãàò äà îêàæàò íåáëàãîïðèÿòíî
âúçäåéñòâèå âúðõó õàðàêòåðèñòèêèòå.) Ïëàíèðàíàòà ìàñà íà âåðòîëåòà ïðè
êàöàíå, âêëþ÷èòåëíî åêèïàæ, ïúòíèöè, áàãàæ, òîâàð ïëþñ 30-ìèíóòåí
îêîí÷àòåëåí ðåçåðâ ãîðèâî, íå òðÿáâà äà ïðåâèøàâà ìàñàòà çà êàöàíå
ïðè OEI êúì ìîìåíòà íà çàõîäà íà ðåçåðâíàòà ïëîùàäêà â ìîðåòî.
3. Ñúîáðàæåíèÿ ïî ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ
3.1. Ìåòåîðîëîãè÷íè íàáëþäåíèÿ
Êîãàòî ñå ïëàíèðà èçïîëçâàíåòî íà ðåçåðâíà ïëîùàäêà â ìîðåòî,
ìåòåîðîëîãè÷íèòå íàáëþäåíèÿ íà ïëîùàäêàòà çà êàöàíå è íà ðåçåðâíàòà ïëîùàäêà
òðÿáâà äà ñå ïðàâÿò îò íàáëþäàòåë, êîéòî å ïðèåìëèâ çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, êîéòî äà îòãîâàðÿ çà èçâúðøâàíå íà ìåòåîðîëîãè÷íîòî
îñèãóðÿâàíå. (Ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò àâòîìàòè÷íè ñòàíöèè çà ìåòåîðîëîãè÷íè
íàáëþäåíèÿ, àêî òîâà å ïðèåìëèâî.)
3.2. Ìåòåîðîëîãè÷íè ìèíèìóìè
Êîãàòî ñå ïëàíèðà èçïîëçâàíåòî íà ðåçåðâíà ïëîùàäêà â ìîðåòî, îïåðàòîðúò
íå òðÿáâà äà èçáèðà âåðòîëåòíà ïàëóáà êàòî äåñòèíàöèÿ èëè êàòî ðåçåðâíà
ïëîùàäêà â ìîðåòî, îñâåí àêî ëåòèùíèòå ïðîãíîçè ïîêàçâàò, ÷å ïðåç ïåðèîäà,
çàïî÷âàù åäèí ÷àñ ïðåäè è çàâúðøâàù åäèí ÷àñ ñëåä î÷àêâàíîòî âðåìå íà
ïðèñòèãàíå íà äåñòèíàöèÿòà èëè íà ðåçåðâíàòà ìîðñêà ïëîùàäêà, óñëîâèÿòà íà
âðåìåòî ùå áúäàò íà èëè íàä ïëàíèðàíèÿ ìèíèìóì, ïîêàçàí â òàáëèöà 1 ïî-äîëó.

 3.3. Óñëîâèÿ íà ìúãëà
Êîãàòî ñå ïðîãíîçèðà ìúãëà èëè å áèëà íàáëþäàâàíà ïðåç ïîñëåäíèòå äâà
÷àñà íà ïî-ìàëêî îò 60 ìîðñêè ìèëè îò äåñòèíàöèÿòà èëè ðåçåðâíàòà ïëîùàäêà,
ðåçåðâíà ïëîùàäêà â ìîðåòî íå ìîæå äà ñå èçïîëçâà.	
      4. Äåéñòâèÿ â òî÷êàòà, îò êîÿòî çàâðúùàíåòî å íåâúçìîæíî
     Ïðåäè ïðåìèíàâàíå íà òî÷êàòà, ñëåä êîÿòî çàâðúùàíåòî å íåâúçìîæíî -
êîÿòî íå òðÿáâà äà áúäå íà ïîâå÷å îò 30 ìèíóòè îò äåñòèíàöèÿòà, - å
íåîáõîäèìî äà ñå èçâúðøàò ñëåäíèòå äåéñòâèÿ:
     4.1. Ïîòâúðæäåíèå, ÷å ïîëåòúò äî äåñòèíàöèÿòà è ðåçåðâíàòà ïëîùàäêà â
ìîðåòî ìîæå äà ñå ãàðàíòèðà.
     4.2. Óñòàíîâåíà å ðàäèîâðúçêà ñ äåñòèíàöèÿòà è ðåçåðâíàòà ïëîùàäêà â
ìîðåòî (èëè ãëàâíàòà ñòàíöèÿ).
     4.3. Ïðîãíîçàòà çà âðåìåòî ïðè êàöàíå íà äåñòèíàöèÿòà è ðåçåðâíàòà
ïëîùàäêà â ìîðåòî å ïîëó÷åíà è ïîòâúðäåíà, ÷å å íà èëè íàä èçèñêâàíèòå
ìèíèìóìè.
     4.4. Èçèñêâàíèÿòà çà êàöàíå ñ åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë (âæ. Ïàðàãðàô 2
ïî-ãîðå) ñà ïðîâåðåíè (â ñâåòëèíàòà íà ïîñëåäíèòå ïîëó÷åíè ìåòåîðîëîãè÷íè
óñëîâèÿ) çà ãàðàíòèðàíå, ÷å òå ìîãàò äà áúäàò èçïúëíåíè.
     4.5. Âúâ âúçìîæíî íàé-ãîëÿìà ñòåïåí âúâ âðúçêà ñ èíôîðìàöèÿòà çà
òåêóùîòî è ïðîãíîçíîòî èçïîëçâàíå íà ðåçåðâíàòà ïëîùàäêà â ìîðåòî è íà
ïðåîáëàäàâàùèòå óñëîâèÿ íàëè÷èåòî íà ðåçåðâíà ïëîùàäêà â ìîðåòî òðÿáâà äà ñå
ãàðàíòèðà îò ïîòðåáèòåëÿ (îïåðàòîðà íà íåôòåíàòà ïëàòôîðìà â ñëó÷àé íà
íåïîäâèæíè èíñòàëàöèè è ñîáñòâåíèêà â ñëó÷àé íà ïîäâèæíè), äîêàòî áúäå
èçïúëíåíî êàöàíåòî íà äåñòèíàöèÿòà èëè íà ðåçåðâíàòà ïëîùàäêà â ìîðåòî (èëè
äîêàòî íå çàâúðøè ñîâàëêîâèÿò ïîëåò â ìîðåòî).
      5. Ñîâàëêîâè ïîëåòè â ìîðåòî
     Ïðè óñëîâèå ÷å äåéñòâèÿòà ïî ïàðàãðàô 4 ïî-ãîðå ñà çàâúðøèëè, ìîæå äà ñå
èçïúëíÿâàò ñîâàëêîâè ïîëåòè ñ èçïîëçâàíå íà ðåçåðâíà ïëîùàäêà â ìîðåòî.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1.01.02]
     IEM OPS 3.295(e)
     Ðåçåðâíè ïëîùàäêè â ìîðåòî
     Âæ. JAR-OPS 3.295(e)
     Êîãàòî ñå èçïúëíÿâàò ïîëåòè íàä ìîðå, âñè÷êè âúçìîæíîñòè çà äîïúëíèòåëåí
ïîëåçåí òîâàð òðÿáâà äà ñå èçïîëçâàò çà íîñåíå íà äîïúëíèòåëíî ãîðèâî, òúé
êàòî òîâà áè óëåñíèëî èçïîëçâàíåòî íà ðåçåðâíè ïëîùàäêè â ìîðåòî.
     IEM OPS 3.295(e)(4)
     Èçáîð íà âåðòîëåòíè ëåòèùà - ïðîãíîçà çà êàöàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.295(e)(4)
      1. Ïðîöåäóðèòå, ñúäúðæàùè ñå â AMC OPS 3.295(e), ñà êðèòè÷íè ïî
îòíîøåíèå íà ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ. Ñúîòâåòíî ñà îïðåäåëåíè
ìåòåîðîëîãè÷íèòå äàííè, îòãîâàðÿùè íà ñòàíäàðòèòå, ñúäúðæàùè ñå â Ðåãèîíàëíèÿ
ïëàí çà àåðîíàâèãàöèÿ è Àíåêñ 3 íà ÈÊÀÎ. Òúé êàòî ìåòåîðîëîãè÷íèòå äàííè
ïî-äîëó ñà ñïåöèôè÷íè çà äàäåíà òî÷êà, íåîáõîäèìî å äà ñå ïðîÿâÿâà
ïðåäïàçëèâîñò, êîãàòî òå ñå ñâúðçâàò ñ áëèçêèòå âåðòîëåòíè ëåòèùà (èëè
âåðòîëåòíè ïàëóáè).
      2. Ìåòåîðîëîãè÷íè äîêëàäè (METAR)
     2.1. Ðóòèííèòå è ñïåöèàëíèòå ìåòåîðîëîãè÷íè íàáëþäåíèÿ ïðè èíñòàëàöèèòå
â ìîðåòî òðÿáâà äà ñå ïðàâÿò ïðåç ïåðèîäè è ñ ÷åñòîòà, ñúãëàñóâàíè ñ
ìåòåîðîëîãè÷íèòå îðãàíè è ñúîòâåòíèÿ îïåðàòîð. Òå òðÿáâà äà îòãîâàðÿò íà
èçèñêâàíèÿòà, ñúäúðæàùè ñå â ìåòåîðîëîãè÷íèÿ ðàçäåë íà Ðåãèîíàëíèÿ ïëàí çà
àåðîíàâèãàöèÿ íà ÈÊÀÎ, è òðÿáâà äà îòãîâàðÿò íà ñòàíäàðòèòå è ïðåïîðú÷àíèòå
ïðàêòèêè, âêëþ÷èòåëíî æåëàíàòà òî÷íîñò íà íàáëþäåíèÿòà, ïóáëèêóâàíè â Àíåêñ 3
íà ÈÊÀÎ.
     2.2. Ðóòèííèòå è ñïåöèàëíèòå äîêëàäè ñå îáìåíÿò ìåæäó ìåòåîðîëîãè÷íèòå
ñëóæáè â êîäîâè ôîðìàòè METAR èëè SPECI, ïðåäïèñàíè îò Ñâåòîâíàòà
ìåòåîðîëîãè÷íà îðãàíèçàöèÿ.
      3. Ëåòèùíè ïðîãíîçè
     3.1. Ëåòèùíèòå ïðîãíîçè ñå ñúñòîÿò îò ñáèòî îïèñàíèå íà ñðåäíèòå
ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ, î÷àêâàíè íà ëåòèùåòî èëè âåðòîëåòíàòà ïëîùàäêà çà
îïðåäåëåí ïåðèîä íà âàëèäíîñò, êîéòî îáèêíîâåíî å íå ïî-ìàëêî îò 9 ÷àñà è íàä
24 ÷àñà êàòî ïðîäúëæèòåëíîñò. Ïðîãíîçàòà âêëþ÷âà ïðèçåìíèÿ âÿòúð, âèäèìîñòòà,
âðåìåòî, îáëà÷íîñòòà è î÷àêâàíèòå ïðîìåíè íà åäèí èëè ïîâå÷å îò òåçè åëåìåíòè
ïðåç ïåðèîäà. Ìîãàò äà âêëþ÷âàò äîïúëíèòåëíè åëåìåíòè ïî äîãîâîðåíîñò ìåæäó
ìåòåîðîëîãè÷íèòå îðãàíè è çàèíòåðåñóâàíèòå îïåðàòîðè.
     Êîãàòî òåçè ïðîãíîçè ñà ñâúðçàíè ñ èíñòàëàöèè â ìîðåòî, òðÿáâà
áàðîìåòðè÷íîòî íàëÿãàíå è òåìïåðàòóðàòà äà áúäàò âêëþ÷åíè â òÿõ, çà äà
ñå óëåñíè ïëàíèðàíåòî íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà âåðòîëåòà ïðè êàöàíå è èçëèòàíå.
     3.2. Ëåòèùíèòå ïðîãíîçè ñå îáìåíÿò íàé-÷åñòî â êîäîâ ôîðìàò TAF, à
ïîäðîáíîòî îïèñàíèå íà ëåòèùíàòà ïðîãíîçà ñå ïóáëèêóâà â Ðåãèîíàëíèÿ ïëàí çà
àåðîíàâèãàöèÿ íà ÈÊÀÎ è ñúùî â Àíåêñ 3 íà ÈÊÀÎ çàåäíî ñ æåëàíàòà îïåðàòèâíà
òî÷íîñò íà åëåìåíòèòå. Â ÷àñòíîñò, âèñî÷èíàòà íà îáëàöèòå òðÿáâà äà îñòàíå â
ðàìêèòå íà ± 30% îò ïðîãíîçíàòà ñòîéíîñò â 70% îò ñëó÷àèòå, à âèäèìîñòòà
òðÿáâà äà îñòàíå â ðàìêèòå íà ± 30% îò ïðîãíîçíàòà ñòîéíîñò â 80% îò
ñëó÷àèòå.
      4. Ïðîãíîçà çà êàöàíå (TRENDS)
     4.1. Ïðîãíîçàòà çà êàöàíå ñå ñúñòîè îò îñðåäíåíèòå ìåòåîðîëîãè÷íè
óñëîâèÿ, î÷àêâàíè íà åäíî ëåòèùå èëè âåðòîëåòíî ëåòèùå, ïðåä äâó÷àñîâèÿ
ïåðèîä, çàïî÷âàù îò ìîìåíòà íà èçäàâàíåòî Ð. Òÿ ñúäúðæà ïðèçåìíèÿ âÿòúð,
âèäèìîñòòà, âàæíèòå ìåòåîðîëîãè÷íè åëåìåíòè, îáëàöèòå è äðóãà âàæíà
èíôîðìàöèÿ, êàòî áàðîìåòðè÷íî íàëÿãàíå è òåìïåðàòóðà, êîåòî ìîæå äà áúäå
äîãîâîðåíî ìåæäó ìåòåîðîëîãè÷íàòà ñëóæáà è çàèíòåðåñóâàíèÿ îïåðàòîð.
     4.2. Ïîäðîáíîòî îïèñàíèå íà ïðîãíîçàòà çà êàöàíå ñå ïóáëèêóâà â
Ðåãèîíàëíèÿ ïëàí çà àåðîíàâèãàöèÿ íà ÈÊÀÎ è ñúùî â Àíåêñ 3 íà ÈÊÀÎ çàåäíî ñ
æåëàíàòà îïåðàòèâíà òî÷íîñò íà åëåìåíòèòå. Â ÷àñòíîñò, âèñî÷èíàòà íà îáëàöèòå
è âèäèìîñòòà òðÿáâà äà îñòàíàò â ðàìêèòå íà ± 30% îò ïðîãíîçíàòà ñòîéíîñò â
90% îò ñëó÷àèòå.
     4.3. Ïðîãíîçèòå çà êàöàíå íàé-÷åñòî ïðèåìàò ôîðìàòà íà ðóòèííè èëè
ñïåöèàëíè ìåòåîðîëîãè÷íè äîêëàäè â êîä METAR, êúì êîéòî ñå äîáàâÿò êîäîâèòå
äóìè NOSIG, ò.å. íå ñå î÷àêâàò ñúùåñòâåíè ïîìåíè, BECMG (ñòàâà) èëè TEMPO
(âðåìåííî), ñëåä êîèòî ñå äîáàâÿ î÷àêâàíàòà ïðîìÿíà. Äâó÷àñîâèÿò ïåðèîä íà
âàëèäíîñò çàïî÷âà îò ìîìåíòà íà èçäàâàíå íà ìåòåîðîëîãè÷íèÿ äîêëàä.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC OPS 3.300
     Ïðåäñòàâÿíå íà ATS ïîëåòåí ïëàí
     Âæ. JAR-OPS 3.300
      1. Ïîëåòè áåç ATS ïîëåòåí ïëàí. Êîãàòî íå å â ñúñòîÿíèå äà ïðåäñòàâè ATS
ïîëåòåí ïëàí ïîðàäè ëèïñà íà ñðåäñòâà çà ATS èëè äðóã ñïîñîá íà êîìóíèêàöèÿ ñ
ATS, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè ïðîöåäóðè, èíñòðóêöèè è ñïèñúê íà
óïúëíîìîùåíèòå ëèöà, êîèòî äà îòãîâàðÿò çà çàäåéñòâàíåòî íà ñëóæáèòå çà
òúðñåíå è ñïàñÿâàíå.
      2. Çà ãàðàíòèðàíå, ÷å ñå çíàå ìÿñòîòî íà âñåêè ïîëåò ïî âñÿêî âðåìå,
òåçè èíñòðóêöèè òðÿáâà:
     à. Äà îñèãóðÿâàò íà óïúëíîìîùåíîòî ëèöå íàé-ìàëêî èíôîðìàöèÿòà, êîÿòî ñå
èçèñêâà äà áúäå âêëþ÷åíà â ïëàíà çà âèçóàëåí ïîëåò (VFR) è ìÿñòîòî, äàòàòà è
ðàç÷åòíîòî âðåìå çà âúçñòàíîâÿâàíå íà êîìóíèêàöèÿòà;
     b. Àêî åäíî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî çàêúñíåå èëè ëèïñâà, äà
ïðåäâèæäàò îïîâåñòÿâàíåòî íà ñúîòâåòíàòà ATS è ñëóæáà çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå;
è
     ñ. Ïðè óñëîâèå ÷å èíôîðìàöèÿòà ùå ñå ñúõðàíÿâà íà îïðåäåëåíî ìÿñòî äî
çàâúðøâàíå íà ïîëåòà.
     IEM OPS 3.305
     Çàðåæäàíå/èçòî÷âàíå íà ãîðèâî, êîãàòî ïúòíèöèòå ñå êà÷âàò, íàìèðàò ñå íà
     áîðäà èëè ñëèçàò Âæ. JAR-OPS 3.305
     Êîãàòî ñå èçâúðøâà çàðåæäàíå/èçòî÷âàíå íà ãîðèâî ñ ïúòíèöè íà áîðäà,
íàçåìíèòå äåéíîñòè ïî îáñëóæâàíåòî è ðàáîòàòà âúòðå âúâ âåðòîëåòà, êàòî
êåòúðèíã è ïî÷èñòâàíå, òðÿáâà äà ñå èçâúðøâàò ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà íå
ñúçäàâàò îïàñíîñò è ïúòåêèòå ìåæäó ñåäàëêèòå è àâàðèéíèòå èçõîäè äà íå ñå
çàïðå÷âàò.
     IEM OPS 3.307
     Çàðåæäàíå/èçòî÷âàíå íà ãîðèâî - øèðîêà ôðàêöèÿ
     Âæ. JAR-OPS 3.307
     1. "Ãîðèâî øèðîêà ôðàêöèÿ" (îáîçíà÷àâà ñå êàòî JET B, JP-4 èëè AVTAG)
ïðåäñòàâëÿâà àâèàöèîííî ãîðèâî çà ãàçîòóðáèííè äâèãàòåëè, êîåòî ïîïàäà ìåæäó
áåíçèíà è êåðîñèíà (JET A èëè JET A1) êàòî äåñòèëàöèîííà ôðàêöèÿ è ñúîòâåòíî
ïðè ñðàâíåíèå ñ êåðîñèíà èìà ïî-ãîëÿìà ëåòëèâîñò (íàëÿãàíå íà íàñèòåíèòå
ïàðè), ïî-íèñêà ïëàìíà òî÷êà è ïîíèñêà òî÷êà íà çàìðúçâàíå.
      2. Êîãàòî å âúçìîæíî, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà èçáÿãâà èçïîëçâàíåòî íà
ãîðèâà øèðîêà ôðàêöèÿ. Àêî ñå ñúçäàäå îáñòàíîâêà, ïðè êîÿòî èìà ñàìî òàêèâà
ãîðèâà çà çàðåæäàíå/èçòî÷âàíå, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà çíàå, ÷å ñìåñâàíåòî íà
ãîðèâà øèðîêà ôðàêöèÿ è êåðîñèí ìîæå äà äîâåäå äî ãîðèâî-âúçäóøíà ñìåñ â
ðåçåðâîàðà, êîÿòî äà áúäå çàïàëèòåëíà ïðè îêîëíà òåìïåðàòóðà. Äîïúëíèòåëíèòå
ïðåäïàçíè ìåðêè, äàäåíè ïî-äîëó, ñà ïðåïîðú÷èòåëíè çà èçáÿãâàíå íà èñêðåíå â
ðåçåðâîàðà â ðåçóëòàò íà åëåêòðîñòàòè÷åí ðàçðÿä. Ðèñêúò îò òîçè âèä èñêðåíå
ìîæå äà ñå ñâåäå äî ìèíèìóì ÷ðåç èçïîëçâàíåòî íà ñòàòè÷íè ãàñèòåëè íà
åíåðãèÿòà, äîáàâÿíè â ãîðèâîòî. Êîãàòî òàçè äîáàâêà å â ïðîïîðöèè, äàäåíè â
ñïåöèôèêàöèÿòà íà ãîðèâîòî, íîðìàëíèòå ïðåäïàçíè ìåðêè ïðè çàðåæäàíå, äàäåíè
ïîäîëó, ñå ñìÿòàò çà äîñòàòú÷íè.
      3. Ñìÿòà ñå, ÷å ãîðèâàòà øèðîêà ôðàêöèÿ ñà "âêëþ÷åíè", êîãàòî òå ñà
äîñòàâåíè èëè âå÷å ñå íàìèðàò â ãîðèâíèòå ðåçåðâîàðè íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî
ñðåäñòâî.
      4. Êîãàòî ñå èçïîëçâà ãîðèâî øèðîêà ôðàêöèÿ, òîâà òðÿáâà äà ñå çàïèøå â
Òåõíè÷åñêèÿ æóðíàë. Ñëåäâàùèòå äâå çàðåæäàíèÿ ñ ãîðèâî òðÿáâà äà ñå
ðàçãëåæäàò êàòî ïðåêàëåíî âêëþ÷åíè â èçïîëçâàíåòî íà ãîðèâî øèðîêà ôðàêöèÿ.
      5. Êîãàòî ñå çàðåæäà/èçòî÷âà ãàçîòóðáèííî ãîðèâî, êîåòî íå ñúäúðæà
ñòàòè÷åí ãàñèòåë è êîãàòî ñà âêëþ÷åíè ãîðèâà øèðîêà ôðàêöèÿ, ïðåïîðú÷âà ñå
çíà÷èòåëíî íàìàëÿâàíå íà ñêîðîñòòà íà çàðåæäàíå. Íàìàëåíèÿò äåáèò ïðè
çàðåæäàíå, êîéòî ñå ïðåïîðú÷âà îò äîñòàâ÷èöèòå íà ãîðèâà è/èëè îò
ïðîèçâîäèòåëèòå íà ñàìîëåòè, èìà ñëåäíèòå ïðåäèìñòâà:
     à. Òîé äàâà ïîâå÷å âðåìå çà ðàçñåéâàíå íà íàòðóïàíèòå ñòàòè÷íè çàðÿäè â
çàðåæäàùîòî îáîðóäâàíå, ïðåäè ãîðèâîòî äà âëåçå â ðåçåðâîàðà;
     b. Íàìàëÿâà çàðÿäèòå, êîèòî ìîãàò äà ñå íàòðóïàò ïîðàäè ïëèñêàíå; è
     ñ. Êîãàòî çàðÿäíèÿò íàêðàéíèê å ïîòîïåí, òîâà íàìàëÿâà ðàçïðàøâàíåòî íà
ãîðèâîòî â ðåçåðâîàðà è ñúîòâåòíî ðàçøèðÿâàíåòî íà äèàïàçîíà íà
âúçïëàìåíÿâàíå íà ãîðèâîòî.
      6. Íåîáõîäèìîòî íàìàëÿâàíå íà äåáèòà ïðè çàðåæäàíå çàâèñè îò
èçïîëçâàíîòî çàðåæäàùî îáîðóäâàíå è âèäà íà ôèëòðàöèÿòà, êîÿòî ñå èçïîëçâà â
ãîðèâíàòà ñèñòåìà íà âåðòîëåòà. Åòî çàùî å òðóäíî äà ñå ïîñî÷è òî÷íèÿò äåáèò
ïðè çàðåæäàíå. Íàìàëÿâàíåòî íà äåáèòà ïðè çàðåæäàíå ñå ïðåïîðú÷âà, êîãàòî ñå
èçïîëçâà çàðåæäàíå ïîä íàëÿãàíå.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     IEM OPS3.310(b)
     Ñåäàëêè çà êàáèííèÿ åêèïàæ
     Âæ. JAR-OPS 3.310(b)
      1. Ïðè îïðåäåëÿíåòî íà ìåñòàòà çà ñÿäàíå íà êàáèííèÿ åêèïàæ, îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà ãàðàíòèðà, ÷å òå:
     i. ñà ðàçïîëîæåíè áëèçî äî èçõîäà íà íèâîòî íà ïîäà;
     ii. îñèãóðÿâàò äîáúð îáçîð íà çîíèòå â ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà, çà êîèòî
îòãîâàðÿ ÷ëåíúò íà êàáèííèÿ åêèïàæ;
     iii. ñà ðàçïîëîæåíè ðàâíîìåðíî â öÿëàòà êàáèíà, â ãîðíèÿ ðåä íà
ïðèîðèòåòè.
      2. Ïàðàãðàô 1 ïî-ãîðå íå òðÿáâà äà ñå ïðèåìà êàòî ñúäúðæàù
ïðåäïîëîæåíèåòî, ÷å àêî èìà ïîâå÷å ìåñòà çà êàáèííèÿ åêèïàæ, îòêîëêîòî å
ñàìèÿò åêèïàæ, òîâà îçíà÷àâà óâåëè÷àâàíå íà êàáèííèÿ åêèïàæ.
     [ACJ OPS 3.346
     Ïîëåò â óñëîâèÿ íà î÷àêâàíè èëè ôàêòè÷åñêè óñëîâèÿ íà îáëåäåíÿâàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.346
      1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè ïðîöåäóðè, êîèòî äà îò÷èòàò
êîíñòðóêöèÿòà, îáîðóäâàíåòî èëè êîíôèãóðàöèÿòà íà âåðòîëåòà, êàêòî è
íåîáõîäèìîòî îáó÷åíèå. Ïî òåçè ïðè÷èíè ðàçëè÷íèòå òèïîâå âåðòîëåòè,
åêñïëîàòèðàíè îò åäíà êîìïàíèÿ, ìîæå äà èçèñêâàò ðàçðàáîòâàíå íà ðàçëè÷íè
ïðîöåäóðè. Âúâ âñåêè ñëó÷àé ïîäõîäÿùè îãðàíè÷åíèÿ ñà òåçè, êîèòî ñà ïîñî÷åíè
â Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ (ÐËÅ) íà âåðòîëåòà è äðóãèòå
äîêóìåíòè, ðàçðàáîòåíè îò ïðîèçâîäèòåëÿ.
      2. Çà íåîáõîäèìèòå òî÷êè â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
ïðîöåäóðíèòå ïðèíöèïè, êîèòî ñå ïðèëàãàò ïðè ïîëåòè â óñëîâèÿ íà
îáëåäåíÿâàíå, ñà ïîêàçàíè â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1045, A 8.3.8 è òðÿáâà
äà áúäàò ñâúðçàíè, êîãàòî å íåîáõîäèìî, êúì äîïúëíèòåëíèòå õàðàêòåðíè çà òèïà
äàííè ñúãëàñíî Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1045, B4.1.
      3. Òåõíè÷åñêî ñúäúðæàíèå íà ïðîöåäóðèòå. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè
ïðîöåäóðèòå äà îò÷èòàò ñëåäíîòî:
     a. JAR-OPS 3.675;
     b. Îáîðóäâàíåòî è óðåäèòå, êîèòî òðÿáâà äà áúäàò èçïðàâíè ïðè ïîëåò
â óñëîâèÿ íà îáëåäåíÿâàíå;
     ñ. Îãðàíè÷åíèÿòà íà ïîëåòà â óñëîâèÿ íà îáëåäåíÿâàíå ïðè âñåêè åòàï íà
ïîëåòà. Òåçè îãðàíè÷åíèÿ ìîæå äà áúäàò íàëîæåíè îò ïðîòèâîîáëåäåíèòåëíîòî
îáîðóäâàíå íà âåðòîëåòà èëè îò íåîáõîäèìèòå êîðåêöèè íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà
âåðòîëåòà, êîèòî òðÿáâà äà ñå íàïðàâÿò;
     d. Êðèòåðèèòå, êîèòî ëåòàòåëíèÿò åêèïàæ áè ìîãúë äà èçïîëçâà çà îöåíêà
íà åôåêòà íà îáëåäåíÿâàíåòî âúðõó õàðàêòåðèñòèêèòå è/èëè óïðàâëÿåìîñòòà íà
âåðòîëåòà;
     å. Ñïîñîáèòå, ñ êîèòî ëåòàòåëíèÿò åêèïàæ îòêðèâà ïî âèçóàëíè ïðèçíàöè
èëè ñ èçïîëçâàíå íà âåðòîëåòíàòà ñèñòåìà çà îòêðèâàíå íà îáëåäåíÿâàíå, ÷å
ïîëåòúò íàâëèçà â óñëîâèÿ íà îáëåäåíÿâàíå; è
     f. Äåéñòâèÿòà, êîèòî òðÿáâà äà ñå ïðåäïðèåìàò îò ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ ïðè
âëîøàâàíå íà îáñòàíîâêàòà (êîåòî ìîæå äà ñå ðàçâèå áúðçî), âîäåùî äî
íåáëàãîïðèÿòíî âëèÿíèå âúðõó õàðàêòåðèñòèêèòå è/èëè óïðàâëÿåìîñòòà íà
âåðòîëåòà, äúëæàùî ñå íà:
     i. îòêàç íà âåðòîëåòíîòî ïðîòèâîîáëåäåíèòåëíî îáîðóäâàíå, ñ êîåòî ñå
êîíòðîëèðà íàòðóïâàíåòî íà ëåä è/èëè
     ii. íàòðóïâàíå íà ëåä íà íåçàùèòåíè ó÷àñòúöè.
      4. Îáó÷åíèå çà äèñïå÷åðèðàíå è ïîëåòè â î÷àêâàíè èëè ôàêòè÷åñêè óñëîâèÿ
íà îáëåäåíÿâàíå. Ñúäúðæàíèåòî íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, ÷àñò
D, òðÿáâà äà îòðàçÿâà îáó÷åíèåòî, êàêòî çà ïðåó÷âàíå, òàêà è ïåðèîäè÷íî,
êîåòî ëåòàòåëíèÿò åêèïàæ è äðóãèÿò ñâúðçàí ñ òîâà îïåðàòèâåí ïåðñîíàë òðÿáâà
äà ïîëó÷è, çà äà èçïúëíÿâà ïðîöåäóðèòå çà äèñïå÷åðèðàíå è ïîëåòè â óñëîâèÿ íà
îáëåäåíÿâàíå.
     4.1. Çà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ îáó÷åíèåòî òðÿáâà äà âêëþ÷âà:
     à. Èíñòðóêòàæ êàê äà ðàçïîçíàâà îò íàëè÷íèòå äîêëàäè çà ôàêòè÷åñêîòî
âðåìå è ïðîãíîçèòå ïðåäè èëè ïî âðåìå íà ïîëåò ðèñêîâåòå îò ñðåùà
ñ óñëîâèÿ íà îáëåäåíÿâàíå ïî ïëàíèðàíèÿ ìàðøðóò è êàê äà ãî ïðîìåíÿò àêî
å íåîáõîäèìî, òî÷êàòà íà êàöàíå è ìàðøðóòà èëè ïðîôèëèòå;
     b. Èíñòðóêòàæ çà åêñïëîàòàöèîííèòå è õàðàêòåðèñòè÷íèòå îãðàíè÷åíèÿ èëè
ãðàíèöè;
     ñ. Èçïîëçâàíå íà îòêðèâàíåòî íà ëåä â ïîëåò, ñèñòåìèòå çà
ïðåäîòâðàòÿâàíå è îòñòðàíÿâàíå íà îáëåäåíÿâàíå êàêòî ïðè íîðìàëíè, òàêà è â
îñîáåíè óñëîâèÿ íî ïîëåòà; è
     d. Èíñòðóêòàæ ïî ðàçëè÷íèòå ôîðìè è èíòåíçèâíîñò íà îáðàçóâàíåòî íà ëåä
è íà äåéñòâèÿòà, êîèòî òðÿáâà äà ñå ïðåäïðèåìàò.
     4.2. Çà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà, êîèòî íå ñà ÷ëåíîâå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ,
ïîäãîòîâêàòà òðÿáâà äà âêëþ÷âà:
     à. Ïîçíàâàíå íà óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî å âåðîÿòíî äà ñå ïîÿâè ïîâúðõíîñòíî
çàìúðñÿâàíå; è
     b. Íåîáõîäèìîñò äà ñå èíôîðìèðà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ çà çíà÷èòåëíî
íàòðóïâàíå íà ëåä.]
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     [ACJ OPS 3.398
     Ñèñòåìè çà èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíå âúâ âúçäóõà (ACAS)
     Âæ. JAR-OPS 3.398
      1. Ïðåäíàçíà÷åíèå
     1.1. Ïðåäíàçíà÷åíèåòî íà òîçè ACJ å äà ñå äàäàò íàñîêè çà îïåðàòîðèòå íà
âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà, êîèòî íîñÿò áîðäíè ñèñòåìè çà èçáÿãâàíå íà
ñáëúñêâàíå âúâ âúçäóõà (ACAS I). Òîé âêëþ÷âà èíôîðìàöèÿ çà âúçìîæíîñòèòå è
îãðàíè÷åíèÿòà íà îáîðóäâàíåòî è êîíñóëòàòèâíèòå ñúîáùåíèÿ çà âúçäóøíàòà
îáñòàíîâêà (traffic advisory - TA), êîèòî ìîãàò äà ñå ãåíåðèðàò, çàåäíî ñ
ïðåäëîæåíèå îòíîñíî ïðàâèëíàòà ðåàêöèÿ íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ. Äàâà ñå ñúùî
òàêà è ïîäðîáíà èíôîðìàöèÿ, êîÿòî ñëåäâà äà ñå âêëþ÷è â êîíòðîëíèòå ëèñòîâå è
â ðúêîâîäñòâàòà çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè è çà îáó÷åíèå.
     1.2. Ñïèñúê íà îïðåäåëåíèÿòà, äàäåíè â Ïðèëîæåíèå À.
      2. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     2.1. Íåçàâèñèìî ÷å ïîëåòúò ìîæå äà ñå èçïúëíÿâà ñ ðàçðåøåíèå îò ÐÂÄ,
îñòàâà çàäúëæåíèåòî íà êîìàíäèðà äà âçåìå âñè÷êè âúçìîæíè ìåðêè çà
ãàðàíòèðàíå, ÷å íåãîâîòî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî íÿìà äà ñå ñáëúñêà ñ
äðóãî. Âúçìîæíî å äà èìà èíôîðìàöèÿ îò ñèñòåìàòà çà Ðúêîâîäñòâî íà âúçäóøíîòî
äâèæåíèå (ÐÂÄ), íî òîâà íå ìîæå äà ïðåäñòàâëÿâà íåùî ïîâå÷å îò êîíñóëòàöèÿ çà
áëèçîñòòà íà âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî, êîåòî ñå âúçïðèåìà êàòî ïîòåíöèàëíà
çàïëàõà, è åâåíòóàëíî ïðåïîðúêà çà êîìàíäèðà êàê áè ìîãúë äà ìàíåâðèðà ïî
íàé-äîáðèÿ íà÷èí, çà äà ãî èçáåãíå.
Ñèñòåìàòà ACAS äàâà íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ íåçàâèñèìî ïîìîùíî ñðåäñòâî
êúì âèçóàëíîòî îãëåæäàíå è íà ñèñòåìàòà çà ÐÂÄ ïðåäóïðåæäåíèå çà îïàñíîñò
îò ñáëúñêâàíå. Òúé êàòî õàðàêòåðèñòèêèòå íà âåðòîëåòèòå êàòî ïðàâèëî
íå ìîãàò äà îòãîâàðÿò íà êðèòåðèèòå çà èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíåòî,
êîèòî ñà âêëþ÷åíè â àëãîðèòìèòå íà ACAS II, èíôîðìàöèÿ çà
ñáëèæåíèå (Resolution Advisories) è ñïîñîáèòå çà èçáÿãâàíå íà
ñáëèæåíèåòî íå ñà âêëþ÷åíè â òîçè ACJ. Îñâåí àêî â òîçè äîêóìåíò å
ïîñî÷åíî äðóãî, òåðìèíúò ACAS ñå îòíàñÿ äî ñèñòåìèòå ACAS 1.
      3. Ïðèìåðè íà îãðàíè÷åíèÿòà íà îáîðóäâàíåòî çà ACAS
     3.1. Çàâèñèìîñò îò îáîðóäâàíåòî ñ àêòèâåí òðàíñïîíäåð:
     Òúé êàòî ACAS ðàç÷èòà íà èíôîðìàöèÿòà, ïîëó÷åíà îò áîðäíèòå
òðàíñïîíäåðè, òÿ íå ìîæå äà îòêðèâà ïðèñúñòâèåòî íà âúçäóõîïëàâàòåëíè
ñðåäñòâà, ÷èèòî òðàíñïîíäåðè íå ñà èçïðàâíè èëè íå ñà âêëþ÷åíè. Ïðè òåçè
îáñòîÿòåëñòâà íÿìà äà ñå ãåíåðèðàò ÒÀ è òå íÿìà äà ñå ïîäàâàò çà
âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà, êîèòî íå íîñÿò òðàíñïîíäåðíî îáîðóäâàíå èëè ÷èåòî
îáîðóäâàíå å íåñúâìåñòèìî ñ ìåæäóíàðîäíèÿ ñòàíäàðò.
     3.2. Îãðàíè÷åíè âúçìîæíîñòè.
     Îáîðóäâàíåòî çà ACAS íå ìîæå äà ðàçëè÷àâà òî÷íî êóðñà, ïåëåíãà èëè
âåðòèêàëíàòà ñêîðîñò íà íàðóøèòåëèòå. Ïî òàçè ïðè÷èíà ïèëîòèòå íå òðÿáâà äà
ñå îïèòâàò äà ìàíåâðèðàò åäèíñòâåíî âúç îñíîâà íà èíôîðìàöèÿòà íà ÒÀ
(íàïðèìåð ïðè ÑÌÓ).
     3.3. Çàâèñèìîñò îò òðàíñïîíäåðíîòî îáîðóäâàíå, êîåòî ñúîáùàâà
âèñî÷èíàòà.
Òúé êàòî íå ìîæå äà ñå íàïðàâè ñðàâíåíèå ìåæäó âèñî÷èíèòå èëè åøåëîíèòå
íà íàðóøèòåëÿ è íà âúïðîñíîòî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî, ACAS íå
çàâèñè îò òðàíñïîíäåðíîòî îáîðóäâàíå, ñúîáùàâàùî âèñî÷èíàòà (ðåæèìè C èëè S
íà SSR). Îáà÷å â òîçè ñëó÷àé ùå ñå ãåíåðèðà ÒÀ, àêî å óìåñòíî. Àêî òîâà ñå
ñëó÷è, ëåòàòåëíèÿò åêèïàæ òðÿáâà íåçàáàâíî äà íàïðàâè äîïúëíèòåëíî âèçóàëíî
òúðñåíå è àêî ïîòåíöèàëíàòà çàïëàõà íå áúäå îòêðèòà è äàâà îñíîâàíèÿ çà
áåçïîêîéñòâî, äà ïîèñêà ïîìîù îò ÐÂÄ äà ðåøè äàëè òðÿáâà äà ñå íàïðàâè
ïðîìÿíà íà òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà.
     3.4. Ôàëøèâè è áåçïîêîÿùè ÒÀ.
     ACAS ìîæå äà ãåíåðèðà ôàëøèâè è áåçïîêîÿùè ÒÀ ïðè íîðìàëíè è
áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà ïîëåòà.
     3.4.1. Ôàëøèâèòå ÒÀ ìîãàò äà ñå ïîÿâÿò â ðåçóëòàò íà íåäîñòàòúöè â
îáîðóäâàíåòî èëè äàííèòå, ñ êîèòî òî ñå çàõðàíâà.
     3.4.2. Áåçïîêîÿùè ÒÀ ìîãàò äà ñå ïîëó÷àò, êîãàòî òðàåêòîðèÿòà íà
âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî å èç÷èñëåíà îò ACAS òàêà, ÷å âîäè äî ïîòåíöèàëåí
êîíôëèêò, íî èíôîðìàöèÿòà ñå ðàçãëåæäà îò åêèïàæà êàòî íåíàäåæäíà ïîðàäè:
     à. ïðåäíàìåðåíà ïðîìÿíà íà òðàåêòîðèÿòà íà åäíîòî îò äâåòå
âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà, èëè
     b. íàáëþäàâà ñå äîñòàòú÷íî ðàçäåëåíèå è òî ñå ïîääúðæà îò äâåòå
âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà.
ÒÀ òðÿáâà äà ñå ðàçãëåæäà êàòî ðåàëíà, äîêàòî íàðóøèòåëÿò íå áúäå îòêðèò
ñúñ ñèãóðíîñò è îöåíåí, ÷å íå ïðåäñòàâëÿâà íèòî çàïëàõà, íèòî îïàñíîñò.
     3.5. Åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ.
     3.5.1. Ñèñòåìàòà ACAS íÿìà äà ìîæå äà äàâà öåëèÿ äèàïàçîí îò ÒÀ ïðè
òàêèâà îáñòîÿòåëñòâà íà ïîëåòà, êàòî íàïðèìåð èçâúí ìèíèìàëíèòå âèñî÷èíè,
îïðåäåëåíè çà ðàáîòà íà îáîðóäâàíåòî. Ïî òàçè ïðè÷èíà åêèïàæúò òðÿáâà äà çíàå
êîãà ACAS íÿìà äà äàâà ïúëíèÿ îáåì íà èíôîðìàöèÿòà çà ÒÀ.
     3.6. Èçèñêâàíèÿòà íà ACAS II è õàðàêòåðèñòèêèòå íà âåðòîëåòèòå
     3.6.1. Ñèñòåìàòà ACAS II ñå îñíîâàâà íà èíôîðìàöèÿòà çà âèñî÷èíàòà îò
òðàíñïîíäåð íà SSR, èçëú÷âàù â ðåæèì Ñ èëè ðåæèì S. Ïîëó÷åíèòå îòêëîíåíèÿ âúâ
âèñî÷èíàòà èçèñêâàò ìèíèìàëíè êðèòåðèè çà õàðàêòåðèñòèêèòå, çà äà ñå ðåøè
èíôîðìàöèÿòà çà ñáëèæåíèå, ãåíåðèðàíè îò àëãîðèòìèòå íà ñîôòóåðà íà ACAS II.
Íàïðèìåð ìèíèìàëíàòà ñêîðîñò íà ñáëèæåíèå ïîä åøåëîí (FL) 100 å 480 âúçåëà, à
ìèíèìàëíàòà âåðòèêàëíà ñêîðîñò (ïðè èçêà÷âàíå è ñíèæåíèå - Rate of Climb or
Descent - RCOD) å 1500 ôóòà/ìèí. Âåðòîëåòèòå è ïîâå÷åòî ìàëêè ñàìîëåòè íå
ìîãàò äà îòãîâîðÿò íà òåçè èçèñêâàíèÿ êúì õàðàêòåðèñòèêèòå è ïîðàäè òîâà
ìîíòèðàíåòî íà ACAS II (èëè ACAS III) íÿìà äà ñå èçèñêâà íà òåçè òèïîâå â
áúäåùå.
      4. Åêñïëîàòàöèîííè ðúêîâîäñòâà è êîíòðîëíè ëèñòîâå
     4.1. Åêñïëîàòàöèîííèòå ðúêîâîäñòâà òðÿáâà äà ñúäúðæàò â ñâîèòå âúâåäåíèÿ
çà ACAS èíôîðìàöèÿ, ïîäîáíà íà òàçè, êîÿòî å äàäåíà â ðàçäåë 2 ïî-ãîðå.
Òðÿáâà äà ñå ïîä÷åðòàå, ÷å ACAS íå òðÿáâà äà ñå ðàçãëåæäà êàòî çàìÿíà íà
âèçóàëíîòî îãëåæäàíå, êîåòî ñå î÷àêâà äà ñå ïîääúðæà îò ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ,
íèòî äà çàìåñòâà ðàçðåøåíèåòî, äàäåíî îò ÐÂÄ.
     4.2. Òåõíè÷åñêèòå ïîäðîáíîñòè çà ñèñòåìàòà òðÿáâà äà ñúäúðæàò íàéìàëêî
êðàòêî îïèñàíèå íà:
     - Èçòî÷íèöè çà âúâåæäàíå âúâ âðúçêà ñ ÒÀ;
     - Çâóêîâè è âèçóàëíè èíäèêàöèè çà ÒÀ.]
     [Îãðàíè÷åíèÿ íà îáîðóäâàíåòî
     4.3. Èíñòðóêöèèòå çà åêñïëîàòàöèÿ òðÿáâà äà ïîñî÷âàò êàêâè ïðîâåðêè
òðÿáâà äà èçâúðøè ëåòàòåëíèÿò åêèïàæ ïðåäè èçëèòàíå çà ãàðàíòèðàíå íà
èçïðàâíàòà ðàáîòà íà îáîðóäâàíåòî çà ACAS è äåéñòâèÿòà, êîèòî òðÿáâà äà
ïðåäïðèåìå â ñëó÷àé íà âúçíèêâàíå íà íåíîðìàëíè óñëîâèÿ èëè îòêàç íà
çåìÿòà è âúâ âúçäóõà.
     4.4. Ñïèñúêúò íà ìèíèìàëíîòî îáîðóäâàíå òðÿáâà äà îïðåäåëÿ ìèíèìàëíèÿ
ñòàíäàðò çà äèñïå÷åðèðàíå â ñëó÷àèòå, êîãàòî ACAS å ÷àñòè÷íî èëè íàïúëíî
íåðàáîòîñïîñîáíà. Â òîâà îòíîøåíèå òðÿáâà äà ñå èìà ïðåäâèä öÿëîòî
çàêîíîäàòåëñòâî, êîåòî ìîæå äà ñúùåñòâóâà, è ïðåïîðúêèòå, íàïðàâåíè îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     4.5. Â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè òðÿáâà ÿñíî äà ñå îáÿâÿò
äåéñòâèÿòà, êîèòî òðÿáâà äà ñå ïðåäïðèåìàò îò åêèïàæà ïðè ïîëó÷àâàíà íà ÒÀ.
Ðàçäåë 6 ñúäúðæà ïîäðîáíè óêàçàíèÿ. Èíñòðóêöèèòå òðÿáâà èçöÿëî äà îò÷èòàò
åêñïëîàòàöèîííèòå îãðàíè÷åíèÿ, ïðîèçòè÷àùè îò îãðàíè÷åíèÿòà íà îáîðóäâàíåòî,
òàêà, êàêòî ñà îïèñàíè â ðàçäåë 3.
      5. Îáó÷åíèå
     5.1. Öåëòà íà îáó÷åíèåòî çà èçïîëçâàíå íà îáîðóäâàíåòî çà ACAS òðÿáâà äà
ãàðàíòèðà, ÷å ïèëîòèòå ùå ïðåäïðèåìàò ïîäõîäÿùèòå äåéñòâèÿ ïðè ïîëó÷àâàíå íà
ÒÀ.
     5.2. Îáó÷åíèåòî òðÿáâà äà äàäå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äîñòàòú÷íà
èíôîðìàöèÿ, çà äà ìîæå äà ðàçáåðå ïðèíöèïà íà ðàáîòà íà îáîðóäâàíåòî çà ACAS,
âêëþ÷èòåëíî íåãîâèòå âúçìîæíîñòè è îãðàíè÷åíèÿ, êàêòî è ïðîöåäóðèòå, êîèòî òå
òðÿáâà äà èçïîëçâàò â îòãîâîð íà êîíñóëòàòèâíî ñúîáùåíèå çà âúçäóøíàòà
îáñòàíîâêà, êîåòî ìîæå äà ñå ãåíåðèðà.
     5.3. Ïðîãðàìàòà çà íàçåìíî îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà ñëåäíèòå ïðåäìåòè:
     5.3.1. Îïèñàíèå íà îáîðóäâàíåòî, íîñåíî íà áîðäà íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî
ñðåäñòâî, çàåäíî ñúñ ñúîòâåòíèòå îðãàíè çà óïðàâëåíèå, çàùèòà íà âåðèãèòå,
èíôîðìàöèîííè äèñïëåè è âñè÷êè çâóêîâè è âèçóàëíè èíäèêàöèè.
     5.3.2. Íåíîðìàëíè óñëîâèÿ è îòêàçè è òàêèâà êîðèãèðàùè èëè èçêëþ÷âàùè
äåéñòâèÿ, êîèòî ìîæå äà ñå èçèñêâàò.
     5.3.3. Îïèñàòåëíè òåðìèíè, ñâúðçàíè ñ ACAS, è òàêèâà îãðàíè÷åíèÿ, êîèòî
íåïðåìåííî âúçïðåïÿòñòâàò ïúëíàòà çàùèòà îò ïðèáëèæàâàùîòî âúçäóõîïëàâàòåëíî
ñðåäñòâî.
     5.3.4. Ïúëíà ïîñëåäîâàòåëíîñò íà ñúáèòèÿòà, êîèòî ìîãàò äà ïîñëåäâàò îò
ìîìåíòà íà îòêðèâàíå íà ñúùåñòâóâàíåòî íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî
íàðóøèòåë äî ìîìåíòà, êîãàòî äâåòå âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà ïðîäúëæàò ïî
ñâîèòå îñâîáîäåíè èëè ïëàíèðàíè êóðñîâå è àêî å ïîäõîäÿùî, íà îïðåäåëåíèòå èì
âèñî÷èíè èëè åøåëîíè. Íåîáõîäèìî å äà ñå ïîä÷åðòàå íåîáõîäèìîñòòà äà ñå
çàïî÷íå ìàíüîâúð âåäíàãà ñëåä êàòî òîâà áúäå ñìåòíàòî çà íåîáõîäèìî.
     5.4. Îáó÷åíèåòî âúâ âúçäóõà, îáõâàùàùî ïúëíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà ACAS,
âêëþ÷èòåëíî äåìîíñòðàöèÿ íà ÒÀ, å íåâúçìîæíî. Àêî å âúçìîæíî, åäèí ïîäõîäÿùî
îáîðóäâàí ïîëåòåí òðåíàæîð è ïî-æåëàòåëåí ïúò çà èçâúðøâàíå íà îáó÷åíèå çà
èçïîëçâàíå íà îáîðóäâàíåòî íà ACAS è çà ñúçäàâàíå íà ñèòóàöèè çà åêèïàæà, ïðè
êîèòî òå ìîãàò äà ïðàêòèêóâàò èçïúëíåíèåòî íà ïðàâèëíèòå äåéñòâèÿ.
     5.5. Îò÷åòèòå çà èçâúðøåíîòî îáó÷åíèå è ïîñòèãíàòàòà êîìïåòåíòíîñò
òðÿáâà äà ñå âîäÿò è ñúõðàíÿâàò çà ïåðèîä îò 2 ãîäèíè.
      6. Äåéñòâèÿ, êîèòî òðÿáâà äà ñå èçâúðøâàò ïðè ïîëó÷àâàíå íà ÒÀ
     6.1. Öåëòà íà ÒÀ å äà ïðåäóïðåäè ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ çà íàëè÷èåòî íà
âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî íàðóøèòåë, ïðè êîåòî ìîæå äà ñå íàëîæè ïðîìÿíà íà
òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà íà ñîáñòâåíîòî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî, è äà ìó
ïðåäëîæè êàêâî áè òðÿáâàëî äà ñå íàïðàâè ïðåäâèä ïîòåíöèàëíàòà çàïëàõà.
     6.2. Ëåòàòåëíèÿò åêèïàæ òðÿáâà íåçàáàâíî äà àñèìèëèðà èíôîðìàöèÿòà,
ïîäàäåíà îò ÒÀ, è äà çàïî÷íå âèçóàëíî òúðñåíå â îíàçè ÷àñò îò íåáåòî, êúäåòî
áè ìîãëà äà ñå âèäè ïîòåíöèàëíàòà çàïëàõà. Òîé òðÿáâà äà ñå ïðèãîòâè çà
ìàíåâðèðàíå ñ âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî, àêî å íåîáõîäèìî. Àêî
ïîòåíöèàëíàòà çàïëàõà íå ìîæå äà áúäå âèäÿíà è å ïðè÷èíà çà áåçïîêîéñòâî,
ëåòàòåëíèÿò åêèïàæ òðÿáâà äà ïîèñêà êîíñóëòàöèÿ îò ÐÂÄ.
     6.3. Àêî ïîòåíöèàëíàòà çàïëàõà ñå âèæäà è ñå âúçïðèåìà, ÷å å âåðîÿòíî äà
äîâåäå äî îïðåäåëåí ðèñê îò ñáëúñêâàíå, ïèëîòèòå òðÿáâà äà ìàíåâðèðàò ñúñ
ñâîåòî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî òàêà, ÷å äà ãàðàíòèðàò, êîãàòî å âúçìîæíî,
ïðîñòðàíñòâîòî ïðåä òÿõ äà áúäå ñâîáîäíî îò äðóãè âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà.
     6.4. Ñëåä èçáÿãâàíå íà ïîòåíöèàëíàòà çàïëàõà è ïðè óñëîâèå, ÷å íå ñå
âèæäà äà ñúùåñòâóâàò äðóãè êîíôëèêòè, âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî òðÿáâà äà
ñå âúðíå íåçàáàâíî íà ïëàíèðàíàòà òðàåêòîðèÿ íà ïîëåòà, à ÐÂÄ äà ñå óâåäîìè
çà âñÿêî îòêëîíåíèå îò ðàçðåøåíèåòî, êîåòî å äàäåíî îò íåãî.]
     6.5. Óïðàâëåíèå íà âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà
     6.5.1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà íàñòîÿâà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè äà ïðîâåðÿâàò
âíèìàòåëíî äàëè âúçäóøíîòî ïðîñòðàíñòâî, â êîåòî òå âúçíàìåðÿâàò äà
ìàíåâðèðàò, å ÷èñòî îò äðóãè âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà è òå òðÿáâà íà
èíôîðìèðàò îðãàíèòå çà ÓÂÄ êîëêîòî ìîæå ïî-ñêîðî çà âñÿêî èçëèòàíå, èçïúëíåíî
ñ ðàçðåøåíèå íà ÓÂÄ.
     6.5.2. Òðÿáâà äà ñå ðàçáåðå, ÷å âñÿêî îòêëîíåíèå îò ðàçðåøåíèåòî íà
ñëóæáèòå çà ÓÂÄ ìîæå äà äîâåäå äî íàðóøàâàíå íà òàêòè÷åñêèÿ ïëàí íà
ðúêîâîäèòåëÿ íà ïîëåòèòå è òîâà ìîæå äà ïðåäèçâèêà íàìàëÿâàíå íà ðàçñòîÿíèåòî
ìåæäó âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà, êîåòî å ïëàíèðàíî ïðåäâàðèòåëíî. Åòî çàùî
å æèçíåíîâàæíî åêèïàæèòå äà ïîääúðæàò åôåêòèâíî îãëåæäàíå âúâ âúçäóõà è äà ñå
âúðíàò íà ïëàíèðàíàòà òðàåêòîðèÿ íà ïîëåòà âåäíàãà ùîì ñòàíå áåçîïàñíî è
ïðàêòè÷åñêè âúçìîæíî.
     Ïðèëîæåíèå À                Îïðåäåëåíèÿ
      1. ACAS: Ñúêðàùåíèå îò Airborne Collision Avoidance Systems - ñèñòåìè çà
èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíå âúâ âúçäóõà.
     1.1. ACAS I: Ñèñòåìà çà èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíå âúâ âúçäóõà, êîÿòî
èçïîëçâà çàïèòâàíèÿ è îòãîâîðè íà ðàäàðíè ìàÿöè îòâåò÷èöè. Òÿ ïðåäîñòàâÿ ñàìî
êîíñóëòàòèâíà èíôîðìàöèÿ çà âúçäóøíàòà îáñòàíîâêà.
     1.2. ACAS II: Ñèñòåìà çà èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíå âúâ âúçäóõà, êîÿòî
èçïîëçâà çàïèòâàíèÿ è îòãîâîðè íà ðàäàðíè ìàÿöè îòâåò÷èöè. Òÿ ïðåäîñòàâÿ
êîíñóëòàòèâíà èíôîðìàöèÿ çà âúçäóøíàòà îáñòàíîâêà è èíôîðìàöèÿ çà
ðàçäåëåíèåòî âúâ âåðòèêàëíàòà ðàâíèíà. Èçèñêâà îïðåäåëåíè ìèíèìàëíè
õàðàêòåðèñòèêè íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî.
     1.3. ACAS III: Ñèñòåìà çà èçáÿãâàíå íà ñáëúñêâàíå âúâ âúçäóõà, êîÿòî
èçïîëçâà çàïèòâàíèÿ è îòãîâîðè íà ðàäàðíè ìàÿöè îòâåò÷èöè. Òÿ ïðåäîñòàâÿ
êîíñóëòàòèâíà èíôîðìàöèÿ çà âúçäóøíàòà îáñòàíîâêà è èíôîðìàöèÿ çà
ðàçäåëåíèåòî âúâ âåðòèêàëíàòà è õîðèçîíòàëíàòà ðàâíèíà. Èçèñêâà îïðåäåëåíè
ìèíèìàëíè õàðàêòåðèñòèêè íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî.
      2. TCAS: Ñúêðàùåíèå îò Traffic Alert and Collision Avoidance Systems -
ñèñòåìà çà àëàðìèðàíå çà äðóãè âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà è èçáÿãâà íå
íà ñáëúñêâàíå, êîÿòî èìà ñïåöèôè÷íè âúçìîæíîñòè.TCAS å ðàçðàáîòåíà â ÑÀÙ çà
ïðèëàãàíå íà ACAS.
     Çàáåëåæêà: Êîãàòî ñå èçïîëçâàò â òîçè äîêóìåíò, òåðìèíèòå ACAS è TCAS,
àêî íå ñà ïîñëåäâàíè îò öèôðîâ èíäåêñ, ïðåäñòàâëÿâàò îáùè íàèìåíîâàíèÿ è ñå
îòíàñÿò çà âñÿêà ñèñòåìà ACAS 1 èëè TCAS 1 ñúîòâåòíî.
      3. Çàùèòåíî ïðîñòðàíñòâî: ×àñò îò âúçäóøíîòî ïðîñòðàíñòâî, îáõâàùàùî
âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî ñ ACAS, â êîåòî íàâëèçàíåòî èëè íàëè÷èåòî íà
íàðóøèòåë îáèêíîâåíî âîäè äî ãåíåðèðàíå íà èíôîðìàöèÿ çà íàëè÷èå íà
âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî èëè èíôîðìàöèÿ çà ðàçäåëåíèåòî.
      4. Íàé-áëèçêà òî÷êà íà ñáëèæåíèå (Closest Point of Approach - CPA):
Ìèíèìàëíîòî ðàçñòîÿíèå ìåæäó âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî, êîåòî èìà
ACAS, è íàðóøèòåëÿ. Ñëåäîâàòåëíî äàëå÷èíàòà â íàé-áëèçêàòà òî÷êà íà ñáëèæåíèå
å ðàçñòîÿíèåòî ìåæäó äâåòå âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà, à âðåìåòî íà
íàé-ãîëÿìîòî ñáëèæåíèå å ìîìåíòúò, â êîéòî òîâà ñå ñëó÷âà.
      5. Êîíñóëòàòèâíî ñúîáùåíèå çà âúçäóøíîòî äâèæåíèå (Traffic Advisory -
TA): Êîíñóëòàòèâíà èíôîðìàöèÿ, ïðåäîñòàâåíà îò ACAS, çà ïðåäóïðåæäàâàíå íà
ëåòàòåëíèòå åêèïàæè çà áëèçîñò íà ïîòåíöèàëíà çàïëàõà. Òîâà ñå ïîëó÷àâà,
êîãàòî ACAS îïðåäåëè, ÷å å äîñòèãíàòà çàäàäåíàòà ñòîéíîñò çà CPA, îáèêíîâåíî
40 ñåêóíäè.
     5.1. Ñðåäñòâî çà âèçóàëíî îòêðèâàíå ïðè êîíñóëòàòèâíî ñúîáùåíèå çà
âúçäóøíîòî äâèæåíèå, êîåòî ìîæå äà âêëþ÷âà äàëå÷èíà, âèñî÷èíà è ïåëåíã íà
ïîòåíöèàëíàòà çàïëàõà ïî îòíîøåíèå íà ñàìîëåòà ñ ACAS.
     5.2. Êîíñóëòàòèâíî ñúîáùåíèå çà âúçäóøíîòî äâèæåíèå áåç ïîêàçâàíå íà
âèñî÷èíàòà, ìîæå äà ñå ïîëó÷è ñúùî è ïîòåíöèàëíà çàïëàõà, îáîðóäâàíà ñ
òðàíñïîíäåð áåç èçëú÷âàíå íà âèñî÷èíàòà, ðåæèì -À.
      6. Öåë, áîðä: Âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî, êîåòî âëèçà â îáñåãà çà
íàáëþäåíèå íà ACAS.
      7. Ïðèáëèæàâàùà öåë (áîðä): Âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî, êîåòî å âëÿçëî â
ïðîñòðàíñòâîòî ? ôóòà è 6 ìîðñêè ìèëè îò ACAS.
      8. Íàðóøèòåë: Âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî, îáîðóäâàíî ñ òðàíñïîíäåð,
íàìèðàùî ñå â îáõâàòà íà íàáëþäåíèå íà ACAS, çà êîåòî ACAS å çàïî÷íàëà
ñúïðîâîæäàíå.
      9. Ïîòåíöèàëíà çàïëàõà: Íàðóøèòåë, êîéòî å íàâëÿçúë â çàùèòåíîòî
ïðîñòðàíñòâî çà TA.
      10. Êîîðäèíàöèÿ: Ïðîöåñ, ïðè êîéòî äâà ñàìîëåòà, îáîðóäâàíè ñ ACAS,
èçáèðàò ñúâìåñòèìè RA ÷ðåç îáìåí íà äîïúëíèòåëíà èíôîðìàöèÿ çà ðàçäåëåíèåòî.
      11. Ìàíåâðèðàùî âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî (Subject Aircraft):
Âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî, îáîðóäâàíî ñ ACAS, íà êîåòî ìîæå äà ñå íàëîæè äà
èçâúðøè ìàíüîâúð çà ïîääúðæàíå íà íåîáõîäèìîòî ðàçäåëåíèå îò íàáëþäàâàíàòà
çàïëàõà.
      12. Ðåàëíî ÒÀ: Îáîðóäâàíå, êîåòî ïðåäîñòàâÿ ÒÀ â ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñâîÿòà
òåõíè÷åñêà ñïåöèôèêàöèÿ.
      13. Îáåçïîêîÿâàùî ÒÀ: Îáîðóäâàíå, êîåòî ïðåäîñòàâÿ ÒÀ â ñúîòâåòñòâèå ñúñ
ñâîÿòà òåõíè÷åñêà ñïåöèôèêàöèÿ, íî íÿìà îïàñíîñò îò ñáëúñêâàíå.
      14. Ôàëøèâî ÒÀ: Ãðåøêà èëè ïîâðåäà â ñèñòåìàòà, êîÿòî êàðà îáîðóäâàíåòî
äà äàâà ÒÀ, êîåòî íå å â ñúîòâåòñòâèå ñ íåãîâàòà òåõíè÷åñêà ñïåöèôèêàöèÿ.
     Çàáåëåæêà: Ôåäåðàëíàòà àâèàöèîííà àãåíöèÿ íà ÑÀÙ (FAA) ïóáëèêóâà ñïèñúê
ñ îïðåäåëåíèÿ, ïîäðîáíîñòèòå ïðè êîèòî ñå ðàçëè÷àâàò íåçíà÷èòåëíî îò ãîðíèòå.
Äðóãèòå, êîèòî ñå ðàçëè÷àâàò çíà÷èòåëíî, ñà äàäåíè ïî-äîëó.
     à. Òðåâîãà (Alert): Èíäèêàòîð (âèçóàëåí èëè çâóêîâ), êîéòî äàâà
ñâîåâðåìåííà èíôîðìàöèÿ íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ çà íåíîðìàëíà ñèòóàöèÿ.
     b. Íàðóøèòåë: Öåë, êîÿòî îòãîâàðÿ íà êðèòåðèèòå çà îòêðèâàíå îò ÒÀ.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     IEM OPS 3.400 Óñëîâèÿ çà çàõîä è êàöàíå Âæ. JAR-OPS 3.400
     Îïðåäåëÿíåòî íà ïðèãîäíîñòòà íà FATO òðÿáâà äà ñå îñíîâàâà íà ïîñëåäíèòå
íàëè÷íè äîêëàäè, çà ïðåäïî÷èòàíå íå ïîâå÷å îò 30 ìèíóòè ïðåäè ðàç÷åòíîòî
âðåìå íà êàöàíå.
     IEM OPS 3.405(a) Çàïî÷âàíå è ïðîäúëæàâàíå íà çàõîäà - Åêâèâàëåíòíî
     ìÿñòî Âæ. JAR-OPS 3.405 (a)
     Ïîíÿòèåòî "åêâèâàëåíòíî ìÿñòî", ñïîìåíàòî â JAR-OPS 3.405,
ìîæå äà ñå îïðåäåëè ñ ïîìîùòà íà DME, ïîäõîäÿùî ðàçïîëîæåíè NDB èëè VOR, SRE
èëè PAR èëè äðóãè ïîäõîäÿùî ðàçïîëîæåíè òî÷êè, êîèòî ìîãàò íåçàâèñèìî äà
îïðåäåëÿò ìÿñòîòî íà âåðòîëåòà.
     AMC OPS 3.420(e) Äîêëàäâàíå çà ñúáèòèå ñ îïàñíè òîâàðè
     Âæ. JAR-OPS 3.420 (e)
      1. Çà ïîäïîìàãàíå íà íàçåìíèòå ñëóæáè ïðè ïîäãîòîâêàòà çà êàöàíå íà
âåðòîëåòà â àâàðèéíà ñèòóàöèÿ å âàæíî äà ñå äàäå àäåêâàòíà è òî÷íà èíôîðìàöèÿ
îòíîñíî îïàñíèòå òîâàðè íà áîðäà íà ñúîòâåòíèòå ïîäðàçäåëåíèÿ íà ñëóæáàòà çà
óïðàâëåíèå íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå. Êîãàòî å âúçìîæíî, òàçè èíôîðìàöèÿ òðÿáâà
äà âêëþ÷âà òðàíñïîðòíîòî íàèìåíîâàíèå è/èëè íîìåðà íà ÎÎÍ/èäåíòèôèêàöèîííèÿ
íîìåð, êëàñ/ðàçäåë è çà Êëàñ 1 ãðóïàòà íà ñúâìåñòèìîñò, îïðåäåëåíè åâåíòóàëíè
äîïúëíèòåëíè ðèñêîâå, êîëè÷åñòâîòî è ìÿñòîòî íà áîðäà íà âåðòîëåòà.
      2. Êîãàòî áúäå ïðåöåíåíî, ÷å íå å âúçìîæíî äà ñå âêëþ÷è öÿëàòà
èíôîðìàöèÿ, òðÿáâà äà ñå äàäàò îíåçè ÷àñòè, êîèòî ñå ïðåöåíÿâàò êàòî íàéâàæíè
âúâ âðúçêà ñ îáñòîÿòåëñòâàòà, êàòî íîìåðà íà ÎÎÍ/èäåíòèôèêàöèîííèÿ íîìåð,
êëàñ/ðàçäåë è êîëè÷åñòâîòî.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     [ACJ OPS 3.426 Äîêëàäâàíå íà ëåòàòåëíèòå ÷àñîâå
     Âæ. JAR-OPS 3.426
     Èçèñêâàíåòî íà JAR-OPS 3.426 ìîæå äà ñå èçïúëíè, êàòî ñå ïðåäîñòàâÿò:
     - ëåòàòåëíèòå ÷àñîâå, èçïúëíåíè îò âñåêè âåðòîëåò - îïðåäåëåíè
     ïî íåãîâèÿ ñåðèåí íîìåð è ðåãèñòðàöèîíåí íîìåð - ïðåç èçòåêëàòà
êàëåíäàðíà ãîäèíà; èëè
     - ëåòàòåëíèòå ÷àñîâå, èçïúëíåíè îò âñåêè âåðòîëåò - îïðåäåëåíè ïî
íåãîâèÿ ñåðèåí íîìåð è ðåãèñòðàöèîíåí íîìåð - íà 31 äåêåìâðè íà èçòåêëàòà
êàëåíäàðíà ãîäèíà. Êîãàòî å âúçìîæíî, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà èìà íà
ðàçïîëîæåíèå çà âñåêè âåðòîëåò ðàçáèâêàòà ïî ÷àñîâå çà òúðãîâñêè ïðåâîçè,
àâèàöèîííèòå ðàáîòè è êàòî àâèàöèÿ ñ îáùî ïðåäíàçíà÷åíèå. Àêî òî÷íèòå ÷àñîâå
íà ôóíêöèîíàëíàòà äåéíîñò íå ìîãàò äà ñå îïðåäåëÿò, ðàç÷åòíîòî ñúîòíîøåíèå áè
áèëî äîñòàòú÷íî.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     AMC/IEM E - ÏÎËÅÒÈ ÂÚÂ ÂÑÈ×ÊÈ ÌÅÒÅÎÐÎËÎÃÈ×ÍÈ ÓÑËÎÂÈß
     AMC OPS 3.430(b)(4)
     Âëèÿíèå âúðõó ìèíèìóìà çà êàöàíå íà âðåìåííî îòêàçàëî èëè ñ âëîøåíè
     õàðàêòåðèñòèêè íàçåìíî îáîðóäâàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.430(b)(4)
      1. Âúâåäåíèå
     1.1. Òîçè ìàòåðèàë äàâà íà îïåðàòîðèòå èíñòðóêöèè çà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè
îòíîñíî âëèÿíèåòî âúðõó ìèíèìóìèòå çà êàöàíå ïðè âðåìåííè îòêàçè èëè
âëîøàâàíå íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà íàçåìíîòî îáîðóäâàíå.
     1.2. Ïðåäïîëàãà ñå, ÷å ëåòèùíèòå ñðåäñòâà ùå áúäàò ìîíòèðàíè è
ïîääúðæàíè ñúãëàñíî ñòàíäàðòèòå, ïðåäïèñàíè â Àíåêñ 10 è 14 íà ÈÊÀÎ.
Î÷àêâà ñå âñè÷êè íåäîñòàòúöè äà áúäàò îòñòðàíåíè áåç èçëèøíî çàáàâÿíå.
      2. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     Òåçè èíñòðóêöèè ñà ïðåäíàçíà÷åíè çà èçïîëçâàíå êàêòî ïðåäè, òàêà è ïî
âðåìå íà ïîëåò. Íå ñå î÷àêâà îáà÷å êîìàíäèðúò äà ñå êîíñóëòèðà ñ òåçè
èíñòðóêöèè ñëåä ïðåëèòàíå íà âúíøíèÿ ìàðêåð èëè â äðóãî ïîäîáíî ïîëîæåíèå.
Àêî ïîâðåäèòå ïî íàçåìíîòî îáîðóäâàíå íå ñà îáÿâåíè íà åäèí òîëêîâà êúñåí
åòàï, çàõîäúò ìîæå äà ñå ïðîäúëæè ïî óñìîòðåíèå íà êîìàíäèðà. Àêî îáà÷å
îòêà÷èòå ñà îáÿâåíè ïðåäè òîçè êúñåí åòàï íà çàõîäà, òÿõíîòî âëèÿíèå âúðõó
çàõîäà òðÿáâà äà ñå ðàçãëåæäà òàêà, êàêòî å îïèñàíî â òàáëèöè 1 À è 1Â
ïî-äîëó, è ìîæå áè ïîäõîäúò òðÿáâà äà ñå ïðåêðàòè, çà äà ìîæå òîâà äà ñå
ñëó÷è.
      3. Ïîëåòè áåç âèñî÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå (Decision Height - DH)
     3.1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âçåìå ìåðêè äà ñå ïðèëàãà ñëåäíîòî êàòî
äîïúëíåíèå êúì ñúäúðæàíèåòî íà òàáëèöè 1À è 1Â ïî-äîëó çà ëåòàòåëíè àïàðàòè,
êîèòî ñà äîïóñíàòè çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè áåç DH ïðè íàéíèñêè îãðàíè÷åíèÿ íà
RVR:
     i. RVR. Íà ëåòèùåòî òðÿáâà äà èìà íàé-ìàëêî åäíà îò ñòîéíîñòèòå çà RVR;
     ii. Îñâåòëåíèå íà FATO/ïîëîñàòà;
     a. Áåç îñâåòëåíèå íà êðàÿ íà FATO/ïîëîñàòà èëè áåç îñâåòëåíèå íà
ñðåäàòà - ñàìî äåíåì, RVR 200;
     b. Áåç ñâåòëèíè íà TDZ (çîíàòà íà ïðèçåìÿâàíå) - áåç îãðàíè÷åíèÿ;
     ñ. Íÿìà ðåçåðâíî çàõðàíâàíå çà ñâåòëèíèòå íà FATO/ïîëîñàòà - ñàìî äåíåì,
RVR 200;
4. Óñëîâèÿ, ïðèëîæèìè êúì òàáëèöè 1À è 1Â:
i. Íÿêîëêî îòêàçà íà ñâåòëèíè íà FATO/ïîëîñàòà èçâúí ïîñî÷åíèòå â
òàáëèöà 1Â íå ñà ïðèåìëèâè;
ii. Íåäîñòèãúò íà ñâåòëèíè íà ïîäõîäà è FATO/ïîëîñàòà ñå ðàçãëåæäàò
îòäåëíî;
iii. Ïîëåòè ïî êàòåãîðèÿ II è III. Êîìáèíàöèÿ îò íåäîñòàòúöèòå â
îñâåòëåíèåòî íà FATO/ïîëîñàòà è îáîðóäâàíåòî çà îöåíêà íà RVR íå ñå äîïóñêà;
iv. Îòêàçè îñâåí íà ILS îêàçâàò âëèÿíèå ñàìî íà RVR, íî íå è íà DH.

     IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.430
     Åêñïëîàòàöèîíåí ìèíèìóì íà ëåòèùåòî
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.430
     Ìèíèìóìèòå, äàäåíè â íàñòîÿùîòî Ïðèëîæåíèå, ñå áàçèðàò íà îïèòà â
èçïîëçâàíåòî íà îáèêíîâåíèòå ñðåäñòâà íà ïîäõîäà. Òîâà íå èçêëþ÷âà
èçïîëçâàíåòî íà äðóãè ñèñòåìè çà íàñî÷âàíå, êàòî èíäèêàöèÿ âúðõó ïðåäíîòî
ñòúêëî (Head Up Display - HUD) è óñèëåíè âèçóàëíè ñèñòåìè (Enhanced Visual
Systems - EVS), íî ïðèëîæèìèòå ìèíèìóìè çà òåçè ñèñòåìè òðÿáâà äà ñå
ðàçðàáîòÿò, êîãàòî âúçíèêíå íåîáõîäèìîñò çà òîâà. [IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà
JAR-OPS 3.430, ïîäòî÷êà (a)(3)(i) Ïðîöåäóðè çà äîëèòàíå äî âåðòîëåòíî ëåòèùå
íà áðåãà Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.430, ïîäòî÷êà (a)(3)(i)
     Äîëíàòà ãðàíèöà íà îáëàöèòå è âèäèìîñòòà òðÿáâà äà áúäàò òàêèâà, ÷å äà
ïîçâîëÿâàò âåðòîëåòúò äà áúäå ïîä îáëàöè â TDP, à ïèëîòèðàùèÿò ïèëîò äà
íàáëþäàâà íåïðåêúñíàòî ïîâúðõíîñòòà äî äîñòèãàíå íà ìèíèìàëíàòà ñêîðîñò çà
ïîëåò â ÑÌÓ, äàäåíè â ÐËÅ.]
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.430, ïîäòî÷êà (d)
     Óñòàíîâÿâàíå íà ìèíèìàëíàòà RVR çà ïîëåòè Êàòåãîðèÿ II
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.430, ïîäòî÷êà (d)
      1. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     1.1. Êîãàòî ñå îïðåäåëÿ ìèíèìàëíàòà RVR çà ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ II,
îïåðàòîðèòå òðÿáâà äà îáúðíàò âíèìàíèå íà ñëåäíàòà èíôîðìàöèÿ, êîÿòî
ïðîèçòè÷à îò äîêóìåíò 17, 3-î èçäàíèå, ïîäðàçäåë À íà ECAC. Òÿ ñå çàïàçâà
êàòî èçõîäíà èíôîðìàöèÿ è â èçâåñòíà ñòåïåí çà èñòîðè÷åñêè öåëè, ìàêàð ÷å
ìîæå äà èìà èçâåñòíè ïðîòèâîðå÷èÿ ñúñ ñåãàøíèòå ïðàêòèêè.
     1.2. Îò íà÷àëîòî íà èçïúëíåíèåòî íà ïðåöèçåí çàõîä è êàöàíèÿ ñà
ðàçðàáîòåíè ðàçëè÷íè ìåòîäè çà èç÷èñëÿâàíå íà åêñïëîàòàöèîííèÿ ìèíèìóì íà
ëåòèùåòî ïî óñëîâèÿòà íà âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå è âèäèìîñòòà íà
ïîëîñàòà. Îïðåäåëÿíåòî íà âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå ïðåäñòàâëÿâà åäèí
ñðàâíèòåëíî ïðîñò âúïðîñ, íî îïðåäåëÿíåòî íà ìèíèìàëíàòà RVR òðÿáâà äà ñå
ñâúðçâà ñ âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå òàêà, ÷å äà ñå îñèãóðè âèñîêà
âåðîÿòíîñò íåîáõîäèìàòà âèçóàëíà âèäèìîñò íà áúäå íàëèöå íà âèñî÷èíàòà íà
âçåìàíå íà ðåøåíèå, êîåòî å îñíîâíèÿò ïðîáëåì.
     1.3. Ìåòîäèòå, ïðèåòè â ðàçëè÷íèòå äúðæàâè çà ðåøàâàíå íà âúïðîñà çà
âðúçêàòà ìåæäó DH è RVR âúâ âðúçêà ñ ïîëåòèòå ïî Êàòåãîðèÿ II, ñå ðàçëè÷àâàò
çíà÷èòåëíî; â åäèí ìîìåíò èìàøå åäèí ïðîñò ïîäõîä, êîéòî ïîçâîëÿâàøå
ïðèëàãàíåòî íà åìïèðè÷íè äàííè âúç îñíîâà íà åêñïëîàòàöèîííèÿ îïèò â
êîíêðåòíà îáñòàíîâêà. Òîé äàâàøå çàäîâîëèòåëíè ðåçóëòàòè çà ïðèëàãàíå â
óñëîâèÿòà, çà êîèòî áåøå ðàçðàáîòåí. Ïðè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà áåøå èçïîëçâàí
ïî-ñúâúðøåí ìåòîä, ïðè êîéòî ñå èçïîëçâà äîñòà ñëîæíà êîìïþòúðíà ïðîãðàìà,
êîÿòî îò÷èòà ãîëÿì áðîé ïðîìåíëèâè. Îáà÷å â ïîñëåäíèÿ ñëó÷àé áåøå óñòàíîâåíî,
÷å ñ ïîäîáðÿâàíåòî íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà âèçóàëíèòå ñðåäñòâà è óâåëè÷åíîòî
èçïîëçâàíå íà àâòîìàòè÷íî îáîðóäâàíå ïðè íîâèòå ïî-ãîëåìè âúçäóõîïëàâàòåëíè
ñðåäñòâà ïîâå÷åòî ïðîìåíëèâè ñå åëèìèíèðàò âçàèìíî è ìîæå äà ñå ñúçäàäå
ïðîñòà òàáëèöà, êîÿòî äà å ïðèëîæèìà çà øèðîêà ãàìà âúçäóõîïëàâàòåëíè
ñðåäñòâà. Îñíîâíèòå ïðèíöèïè, êîèòî ñå ñïàçâàò ïðè îïðåäåëÿíå íà ñòîéíîñòèòå
â òàêàâà òàáëèöà, ñà, ÷å ìàùàáúò íà âèçóàëíèòå îðèåíòèðè, íåîáõîäèìè íà
ïèëîòà íà è ïîä âèñî÷èíàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå, çàâèñè îò çàäà÷àòà, êîÿòî
òîé òðÿáâà äà èçïúëíè, à ñòåïåíòà íà íàìàëÿâàíå íà âèäèìîñòòà çàâèñè îò
ñðåäàòà, êîÿòî ÿ âëîøàâà, êàòî îáùîòî ïðàâèëî â ìúãëà å òîâà, ÷å òÿ ñòàâà
ïî-ïëúòíà ïðè óâåëè÷àâàíå íà âèñî÷èíàòà.
     Èçñëåäâàíèÿòà, íàïðàâåíè ñ ëåòàòåëíè òðåíàæîðè â ñú÷åòàíèå ñ ëåòàòåëíè
èçïèòàíèÿ, ïîêàçâàò ñëåäíîòî:
     à. Ïîâå÷åòî ïèëîòè èñêàò äà óñòàíîâÿò âèçóàëåí êîíòàêò îêîëî 3 ñåêóíäè
ïðåäè âèñî÷èíàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå, âúïðåêè ÷å ñå íàáëþäàâà íàìàëÿâàíå íà
òîâà âðåìå äî 1 ñåêóíäà, êîãàòî ñå èçïîëçâà äâóîòêàçíà àâòîìàòè÷íà ñèñòåìà çà
êàöàíå;
     b. Çà óñòàíîâÿâàíå íà ñòðàíè÷íîòî ìåñòîïîëîæåíèå è íàïðå÷íàòà ñêîðîñò
ïîâå÷åòî ïèëîòè èìàò íóæäà äà âèæäàò íå ïî-ìàëêî îò 3 ñâåòëèííè ñåãìåíòà îò
ñðåäíàòà ëèíèÿ íà ëàìïèòå íà ïîäõîäà èëè îò îñîâàòà ëèíèÿ íà ïîëîñàòà, èëè îò
ñâåòëèíèòå íà ñòðàíè÷íèòå ðúáîâå íà ïîëîñàòà;
     ñ. Çà óïðàâëåíèå ïî íàêëîí ïîâå÷åòî ïèëîòè èìàò íóæäà äà âèæäàò
ñòðàíè÷åí åëåìåíò îò íàçåìíàòà êîíôèãóðàöèÿ, ò.å. ñâåòëèííèòå õîðèçîíòè íà
ïîäõîäà, ñâåòëèíèòå íà ïðàãà çà êàöàíå èëè ëèíèÿòà íà ñâåòëèíèòå íà çîíàòà çà
îïèðàíå;
     d. Çà äà íàïðàâÿò òî÷íà ïðåöåíêà íà òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà âúâ
âåðòèêàëíà ðàâíèíà, íàïðèìåð ïðè èçðàâíÿâàíå ñ èçïîëçâàíå íà ÷èñòî âèçóàëíè
îðèåíòèðè, ïîâå÷åòî ïèëîòè èìàò íóæäà äà âèäÿò íà çåìÿòà òî÷êà, êîÿòî äà èìà
íèñêà èëè íóëåâà ñêîðîñò íà âèäèìî ïðåìåñòâàíå ïî îòíîøåíèå íà
âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî; è
     å. Ïî îòíîøåíèå íà ñòðóêòóðàòà íà ìúãëàòà äàííèòå, ñúáðàíè âúâ
Âåëèêîáðèòàíèÿ çà ïåðèîä îò äâàäåñåò ãîäèíè, ïîêàçâàò, ÷å ïðè äúëáîêà,
óñòîé÷èâà ìúãëà èìà 90% âåðîÿòíîñò, ÷å íàêëîíåíàòà âèäèìîñò îò âèñî÷èíàòà íà
î÷èòå íàä 15 ôóòà íà çåìÿòà ùå áúäå ïî-ìàëêà îò õîðèçîíòàëíàòà âèäèìîñò íà
íèâîòî íà çåìÿòà, ò.å. RVR. Â ìîìåíòà íÿìà äàííè, ïîêàçâàùè êàêâà å âðúçêàòà
ìåæäó íàêëîíåíàòà âèäèìîñò è RVR ïðè äðóãè óñëîâèÿ íà ëîøà âèäèìîñò êàòî
ñíåæíà âèåëèöà, ïðàõ èëè ñèëåí äúæä, íî èìà èçâåñòíè äîêàçàòåëñòâà îò äîêëàäè
íà ïèëîòè, ÷å ëèïñàòà íà êîíòðàñò ìåæäó âèçóàëíèòå ñðåäñòâà è ôîíà ïðè òàêèâà
óñëîâèÿ ìîæå äà äàäå âðúçêà, ïîäîáíà íà òàçè, êîÿòî ñå íàáëþäàâà ïðè ìúãëà.
      2. Ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ II
     2.1. Èçáîðúò íà ðàçìåðèòå íà íåîáõîäèìèòå âèçóàëíè ñåãìåíòè, êîèòî ñå
èçïîëçâàò ïðè ïîëåòè ïî Êàòåãîðèÿ II, ñå îñíîâàâà íà ñëåäíèòå âèçóàëíè
èçèñêâàíèÿ:
     à. Çà ïèëîòà ñà íåîáõîäèìè âèçóàëíè ñåãìåíòè îò íå ïî-ìàëêî 90 ì, êîèòî
äà ñå âèæäàò íà è ïîä âèñî÷èíàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå, çà äà ìîæå äà
íàáëþäàâà åäíà àâòîìàòè÷íà ñèñòåìà;
     b. Çà ïèëîòà ñà íåîáõîäèìè âèçóàëíè ñåãìåíòè îò íå ïî-ìàëêî 120 ì, êîèòî
äà ñå âèæäàò íà è ïîä âèñî÷èíàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå, çà äà ïîääúðæà ðú÷íî
ïîëîæåíèåòî ïî íàêëîí; è
     ñ. Çà ðú÷íî êàöàíå ñ èçïîëçâàíå ñàìî íà äîïúëíèòåëíè âèçóàëíè îðèåíòèðè
å íåîáõîäèì âèçóàëåí ñåãìåíò îò 225 ìåòðà íà âèñî÷èíàòà, íà êîÿòî çàïî÷âà
èçðàâíÿâàíåòî, ñ îãëåä äà ñå äàäå íà ïèëîòà âèäèìîñò íà òî÷êà ñ îòíîñèòåëíî
áàâíî äâèæåíèå âúðõó çåìÿòà.
     Çàáåëåæêà: Ïðåäè èçïîëçâàíå íà Êàòåãîðèÿ II ILS çà àâòîìàòè÷íî êàöàíå
òðÿáâà äà ñå ïðîâåðè êà÷åñòâîòî íà ëîêàëèçàòîðà ìåæäó 50 ôóòà è îïèðàíåòî.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     [IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.430, ïîäòî÷êà (i)
     Çàõîä çà êàöàíå ñ áîðäåí ðàäàð ïðè ïîëåòè íàä âîäà
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR OPS 3.430, ïîäòî÷êà (i)
      1. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     1.1. Ïðîöåäóðàòà çà çàõîä çà êàöàíå ñ áîðäåí ðàäèîëîêàòîð (Radar
     Approach Procedure - ARA) ìîæå äà ñúäúðæà ïåò îòäåëíè ñåãìåíòà. Òå ñà
äîëèòàíå, íà÷àëåí, ñðåäåí è ôèíàëåí çàõîä è ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã. Îñâåí
òîâà òðÿáâà äà ñå ðàçãëåäàò èçèñêâàíèÿòà çà çàõîä çà êàöàíå ñ ïîëåò ïî êðúãà.
Îòäåëíèòå ñåãìåíòè íà çàõîäà ìîãàò äà çàïî÷íàò è äà ñâúðøâàò â îïðåäåëåíè
îðèåíòèðè, îáà÷å ñåãìåíòèòå íà ARA ìîãàò äà çàïî÷âàò îò îïðåäåëåíè òî÷êè,
êúäåòî íÿìà îðèåíòèðè.
     1.2. Îðèåíòèðèòå, èëè òî÷êèòå, ñà íàðå÷åíè òàêà, ÷å äà ñúâïàäàò ñúñ
ñúîòâåòíèÿ ñåãìåíò. Íàïðèìåð ìåæäèííèÿò ñåãìåíò çàïî÷âà îò ìåæäèííèÿ îðèåíòèð
(Intermediate Fix - IF) è ñâúðøâà ïðè îðèåíòèðà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä (Final
Approach Fix - FAF). Êîãàòî íÿìà îðèåíòèð èëè íå å ïîäõîäÿù, ñåãìåíòúò
çàïî÷âà è ñâúðøâà â îïðåäåëåíè òî÷êè, íàïð. ìåæäèííà òî÷êà (Intermediate
Point - IP) è òî÷êà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä (Final Approach Point - FAP). Ðåäúò, â
êîéòî òîçè IÅÌ ðàçãëåæäà ñåãìåíòèòå, å ðåäúò, ïî êîéòî òå ñå èçïúëíÿâàò îò
ïèëîòà â õîäà íà ïðîöåäóðàòà: òîåñò îò äîëèòàíåòî ïðåç íà÷àëíèÿ, ìåæäèííèÿ è
ôèíàëíèÿ ïîäõîä è àêî å íåîáõîäèìî, ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã.
     1.3. Â ïðîöåäóðàòà òðÿáâà äà ñå âêëþ÷âàò ñàìî îíåçè ñåãìåíòè, êîèòî ñå
èçèñêâàò îò ìåñòíèòå óñëîâèÿ, îòíåñåíè êúì ìîìåíòà íà èçïúëíåíèå íà çàõîäà.
Ïðè ñúçäàâàíåòî íà ïðîöåäóðàòà ïúðâî òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè òðàñåòî íà
ôèíàëíèÿ ïîäõîä (êîéòî òðÿáâà äà áúäå îðèåíòèðàí òàêà, ÷å äà áúäå îñíîâíî
ñðåùó âÿòúðà), òúé êàòî òîâà å íàé-ìàëêî ãúâêàâèÿò è íàé-êðèòè÷íèÿò îò âñè÷êè
ñåãìåíòè. Ñëåä êàòî ñå îïðåäåëÿò íà÷àëîòî è ïîñîêàòà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä,
òðÿáâà äà ñå âãðàäÿò â ïðîöåäóðàòà äðóãèòå íåîáõîäèìè ñåãìåíòè, çà äà ñå
ñúçäàäå åäíà îðãàíèçèðàíà ñõåìà çà ìàíåâðèðàíå, êîÿòî äà íå ñúçäàâà
íåïðèåìëèâî âèñîêî ðàáîòíî íàòîâàðâàíå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ.
     1.4. Ïðèìåðèòå çà ïðîöåäóðè çà çàõîä çà êàöàíå ñ áîðäåí ðàäàð,
âåðòèêàëíèÿ ïðîôèë è ìèíàâàíåòî íà âòîðè êðúã ñà äàäåíè íà ôèãóðè îò 1 äî 5.
      2. Ïðåïÿòñòâèÿ
     2.1. Âñåêè ñåãìåíò ïðè ARA å ðàçïîëîæåí â çîíà íàä âîäà, êîÿòî
ïðåäñòàâëÿâà ïëîñêà ïîâúðõíîñò íà ìîðñêîòî ðàâíèùå. Îáà÷å ïîðàäè
ïðåìèíàâàíåòî íà ãîëåìè êîðàáè, îò êîèòî íå ñå èçèñêâà äà îáÿâÿâàò ñâîåòî
ïðèñúñòâèå, òî÷íàòà îáñòàíîâêà ïî îòíîøåíèå íà ïðåïÿòñòâèÿòà íå ìîæå äà ñå
îïðåäåëè. Òúé êàòî íàé-ãîëåìèòå êîðàáè è êîíñòðóêöèè ìîãàò äà äîñòèãàò
âèñî÷èíè íàä 500 ôóòà íàä ìîðñêîòî ðàâíèùå, ìîæå îáîñíîâàíî äà ñå ïðåäïîëîæè,
÷å íåêîíòðîëèðàíàòà îáñòàíîâêà ïî îòíîøåíèå íà ïðåïÿòñòâèÿòà, ñâúðçàíà ñúñ
ñåãìåíòèòå íà äîëèòàíå, íà÷àëåí è ìåæäèíåí ïîäõîä, òðÿáâà äà ìîæå äà äîñòèãà
ïîíå 500 ôóòà íàäìîðñêà âèñî÷èíà. Îáà÷å â ñëó÷àÿ ñúñ ñåãìåíòèòå íà ôèíàëíèÿ
ïîäõîä è ìèíàâàíåòî íà âòîðè êðúã èìà îïðåäåëåíè çîíè, â êîèòî íå å âúçìîæíî
îòðàçÿâàíåòî íà ðàäàðíèÿ ñèãíàë. Â òåçè çîíè ìîæå äà èìà ãðåáåíè íà âúëíèòå è
åâåíòóàëíè ìàëêè ïðåïÿòñòâèÿ, êîèòî äà íå ñå âèæäàò íà ðàäàðà, êîåòî âîäè äî
åäíà íåêîíòðîëèðàíà îáñòàíîâêà íà ïîâúðõíîñòòà, ïðè êîÿòî ìîæå äà èìà
ïðåïÿòñòâèÿ ñ âèñî÷èíà äî 15 ôóòà íàä ìîðñêîòî ðàâíèùå.
     2.2. Ïðè íîðìàëíè îáñòîÿòåëñòâà âðúçêàòà ìåæäó ïðîöåäóðàòà çà çàõîä è
îáñòàíîâêàòà ïî ïðåïÿòñòâèÿòà ñå óïðàâëÿâà ñúãëàñíî êîíöåïöèÿòà, ÷å
âåðòèêàëíîòî ðàçäåëåíèå å ìíîãî ëåñíî äà ñå ïðèëàãà â ñåãìåíòèòå íà äîëèòàíå,
íà÷àëåí è ìåæäèíåí, äîêàòî õîðèçîíòàëíîòî ðàçäåëåíèå, êîåòî å ìíîãî ïî-òðóäíî
äà ñå ãàðàíòèðà â åäíà íåêîíòðîëèðàíà ñðåäà, ñå ïðèëàãà ñàìî íà ôèíàëíèÿ
ñåãìåíò è ìèíàâàíåòî íà âòîðè êðúã.
      3. Ñåãìåíò íà äîëèòàíå
     3.1. Ñåãìåíòúò íà äîëèòàíå çàïî÷âà îò ïîñëåäíèÿ îðèåíòèð ïî ìàðøðóòà,
êúäåòî âåðòîëåòúò íàïóñêà ìàðøðóòà, è çàâúðøâà èëè ïðè îðèåíòèðà çà íà÷àëî íà
ìåæäèííèÿ åòàï (IAF) èëè, àêî íå ñå èçèñêâà ïîëåò íà îáðàòåí êóðñ èëè ïîäîáåí
ìàíüîâúð, òîé çàâúðøâà ïðè IF. Â ñåãìåíòà íà äîëèòàíå òðÿáâà äà ñå ïðèëàãàò
ñòàíäàðòíèòå êðèòåðèè çà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿ.
      4. Ñåãìåíò íà íà÷àëíèÿ ïîäõîä
     4.1. Ñåãìåíòúò íà íà÷àëíèÿ ïîäõîä ñå èçèñêâà ñàìî àêî èìà ïîëåò íà
îáðàòåí êóðñ, ïîëåò ñ äâà çàâîÿ íà 180° èëè ïîëåò ïî äúãà, çà äà ñå âëåçå â
òðàåêòîðèÿòà íà ìåæäèííèÿ ïîäõîä. Ñåãìåíòúò çàïî÷âà ïðè IÅF è èçïúëíåíèåòî íà
ìàíüîâúðà çàâúðøâà â ìåæäèííàòà òî÷êà (IÐ). Ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà íàä
ïðåïÿòñòâèÿòà (Minimum Obstacle Clearance - MOC) ïðè ñåãìåíòà íà íà÷àëíèÿ
ïîäõîä å 1000 ôóòà.
      5. Ñåãìåíò íà ìåæäèííèÿ ïîäõîä
     5.1. Ñåãìåíòúò íà ìåæäèííèÿ ïîäõîä çàïî÷âà â IÐ èëè â ñëó÷àé íà çàõîä îò
ïðàâà, êúäåòî íÿìà ñåãìåíò íà íà÷àëíèÿ ïîäõîä, òîé çàïî÷âà îò
IF. Ñåãìåíòúò çàâúðøâà ïðè FAP è òðÿáâà äà áúäå ñ äúëæèíà íàé-ìàëêî 2
ìîðñêè ìèëè. Ïðåäíàçíà÷åíèåòî íà ìåæäèííèÿ ñåãìåíò å äà ñå íàñî÷è è ïîäãîòâè
âåðòîëåòúò çà ôèíàëíèÿ ïîäõîä. Ïî âðåìå íà ìåæäèííèÿ ñåãìåíò âåðòîëåòúò
òðÿáâà äà áúäå íàñî÷åí êúì òðàåêòîðèÿòà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä, ñêîðîñòòà òðÿáâà
áúäå óñòàíîâåíà, äåñòèíàöèÿòà äà áúäå îòêðèòà íà ðàäàðà, à çîíèòå íà ôèíàëíèÿ
ïîäõîä è ìèíàâàíåòî íà âòîðè êðúã òðÿáâà äà áúäàò îïîçíàòè è ïðîâåðåíè äàëè
íÿìà îòðàçåíè ðàäèîëîêàöèîííè ñèãíàëè îò òÿõ. Ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà íàä
ïðåïÿòñòâèÿòà (ÌÎÑ) â ìåæäèííèÿ ñåãìåíò òðÿáâà äà áúäå 500 ôóòà.
      6. Ñåãìåíò íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä
     6.1. Ñåãìåíòúò íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä çàïî÷âà îò FAP è çàâúðøâà â òî÷êàòà çà
ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã (ÌÀÐ). Çîíàòà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä, êîÿòî òðÿáâà äà áúäå
îòêðèòà íà ðàäàðà, èìà ôîðìàòà íà êîðèäîð ìåæäó FAP è ðàäèîëîêàöèîííîòî
îòðàæåíèå íà äåñòèíàöèÿòà. Òîçè êîðèäîð òðÿáâà äà áúäå ñ øèðèíà íå ïî-ìàëêî
îò 2 êì ñ öåë ïðîåêöèÿòà íà òðàåêòîðèÿòà íà âåðòîëåòà äà íå ìèíàâà ïî-áëèçî
îò 1 ìîðñêà ìèëÿ äî ïðåïÿòñòâèÿòà, ëåæàùè èçâúí çîíàòà.
     6.2. Ïðè ïðåëèòàíå íà FAP âåðòîëåòúò ñíèæàâà ïîä âèñî÷èíàòà íà ìåæäèííèÿ
ñåãìåíò è ñëåäâà ãëèñàäàòà íà ñíèæåíèå, êîÿòî íå òðÿáâà äà áúäå ïî-ñòðúìíà îò
65%. Íà òîçè åòàï âåðòèêàëíîòî ðàçäåëåíèå îò ïðåïÿòñòâèÿòà â ìîðåòî ñå ãóáè.
Îáà÷å â çîíàòà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà íà ñíèæåíèå (Minimum
Descent Height - MDH) ùå îñèãóðÿâà ðàçäåëåíèåòî îò ïðåïÿòñòâèÿòà íà
ïîâúðõíîñòòà.
Ñíèæåíèåòî îò 1000 ôóòà íàä ìîðñêîòî ðàâíèùå äî 200 ôóòà ñ ïîñòîÿíåí
ãðàäèíåíò îò 65% ùå äîâåäå äî õîðèçîíòàëíî ðàçñòîÿíèå îò 2 ìîðñêè
ìèëè. Ñ îãëåä ñïàçâàíåòî íà èçèñêâàíåòî, ÷å ïðîöåäóðàòà íå òðÿáâà äà ñúçäàâà
íåïðèåìëèâî ðàáîòíî íàïðåæåíèå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ, íåîáõîäèìèòå äåéñòâèÿ çà
õîðèçîíòèðàíå ïðè MDH, ñìÿíàòà íà êóðñà ïðè èçìåñòåíàòà òî÷êà íà íà÷àëîòî
(Offset Initiation Point - OIP) è îòêëîíÿâàíåòî â òî÷êàòà çà ìèíàâàíå íà
âòîðè êðúã íå òðÿáâà äà ñå ïëàíèðàò òàêà, ÷å äà ñå ñëó÷âàò åäíîâðåìåííî.
     6.3. Ïî âðåìå íà ôèíàëíèÿ çàõîä ñå ïîääúðæà êîìïåíñàöèÿ íà îòíàñÿíåòî è
òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè êóðñúò, êîéòî, àêî ñå ïîääúðæà, ùå èçâåäå âåðòîëåòà
òî÷íî íà äåñòèíàöèÿòà. Îò òîâà ñëåäâà, ÷å ïðè åäíà ÎIÐ, ðàçïîëîæåíà íà
ðàçñòîÿíèå 15 ìîðñêè ìèëè, ïðîìÿíà íà êóðñà ñ 10° ùå äîâåäå äî èçìåñòâàíå íà
òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ñ 15° íà 1 ìîðñêà ìèëÿ, à óäúëæåíàòà ñðåäíà ëèíèÿ íà
íîâàòà òðàåêòîðèÿ ìîæå äà ñå î÷àêâà äà èìà ñðåäíî ïîëîæåíèå, ëåæàùî íà
300-400 ì îò åäíàòà ñòðàíà íà êîíñòðóêöèÿòà íà äåñòèíàöèÿòà. Ãðàíèöàòà íà
áåçîïàñíîñòòà, ïîñòðîåíà íà 075 ìîðñêè ìèëè äàëå÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå
(Decision Range - DR), çàâèñè îò ñêîðîñòòà íà ñáëèæåíèå ñ äåñòèíàöèÿòà.
Âúïðåêè ÷å âúçäóøíàòà ñêîðîñò ñëåäâà äà áúäå â äèàïàçîíà 60/90 âúçåëà ïî
âðåìå íà ôèíàëíèÿ çàõîä, ïúòíàòà ñêîðîñò ñëåä ñúîòâåòíàòà ïîïðàâêà çà
ñêîðîñòòà íà âÿòúðà íå òðÿáâà äà ïðåâèøàâà 70 âúçåëà.
      7. Ñåãìåíò íà ìèíàâàíåòî íà âòîðè êðúã
     7.1. Ñåãìåíòúò íà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã çàïî÷âà îò ÌÀÐ è çàâúðøâà,
êîãàòî âåðòîëåòúò äîñòèãíå ìèíèìàëíàòà âèñî÷èíà ïî ìàðøðóòà. Ìàíüîâúðúò çà
ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã ïðåäñòàâëÿâà "ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã ñ îòêëîíåíèå",
êîåòî òðÿáâà äà áúäå íà íå ïî-ìàëêî îò 30° è îáèêíîâåíî íå ïðåâèøàâà 45°.
Îòêëîíåíèå íà ïîâå÷å îò 45° íå íàìàëÿâà êîåôèöèåíòà íà ðèñê îò ñáëúñêâàíå,
íèòî ùå ïîçâîëè ïî-ìàëêà äàëå÷èíà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå (DR). Îáà÷å çàâîè íà
ïîâå÷å îò 45° óâåëè÷àâàò ðèñêà îò çàãóáà íà îðèåíòèðîâêà îò ïèëîòà è ÷ðåç
îãðàíè÷àâàíå íà ñêîðîñòòà íà èçêà÷âàíå (îñîáåíî â ñëó÷àé íà ìèíàâàíå íà âòîðè
êðúã ñ åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë) ìîãàò äà çàäúðæàò âåðòîëåòà íà ïðåäåëíî ìàëêà
âèñî÷èíà ïî-äúëãî, îòêîëêîòî å æåëàòåëíî.
     7.2. Çîíàòà çà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã òðÿáâà äà áúäå èäåíòèôèöèðàíà è
ïðîâåðåíà äàëè å ÷èñòà ïî âðåìå íà ñåãìåíòà íà ìåæäèííèÿ ïîäõîä. Îñíîâàòà íà
çîíàòà çà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã ïðåäñòàâëÿâà íàêëîíåíà ïîâúðõíîñò ñ íàêëîí
25%, çàïî÷âàùà îò MDH ïðè ÌÀÐ. Çàìèñúëúò å, ÷å âåðòîëåò, èçïúëíÿâàù ìèíàâàíå
íà âòîðè êðúã ñ îòêëîíåíèå, ùå áúäå çàùèòåí îò õîðèçîíòàëíèòå ãðàíèöè íà
çîíàòà çà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã, äîêàòî áúäå ïîñòèãíàòî âåðòèêàëíî
ðàçäåëåíèå íàä 130 ôóòà ìåæäó îñíîâàòà íà çîíàòà è ïðåïÿòñòâèÿòà â ìîðåòî è
îáñòàíîâêàòà ñ ïðåïÿòñòâèÿ îò 500 ôóòà íàä ìîðñêîòî ðàâíèùå, êîèòî
ïðåîáëàäàâàò èçâúí çîíàòà.
     7.3. Çîíàòà çà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã, êîÿòî ïðèåìà ôîðìàòà íà ñåêòîð îò
45°, îðèåíòèðàí íàëÿâî èëè íàäÿñíî îò òðàåêòîðèÿòà íà ôèíàëíèÿ ïîäõîä,
çàïî÷âàù îò òî÷êàòà íà 5 ìîðñêè ìèëè ïðåäè äåñòèíàöèÿòà è çàâúðøâàù ïî äúãàòà
íà 3 ìîðñêè ìèëè çàä äåñòèíàöèÿòà, îáèêíîâåíî çàäîâîëÿâà èçèñêâàíèÿòà ïðè
ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã ñ îòêëîíåíèå íà 30°.
      8. Íåîáõîäèìè âèçóàëíè îðèåíòèðè
     8.1. Íåîáõîäèìèòå âèçóàëíè îðèåíòèðè ñà òåçè, êîèòî ñå âèæäàò ïðè
äåñòèíàöèÿòà ñ îãëåä èçïúëíåíèåòî íà áåçîïàñíî êàöàíå.
9. Ðàäàðíî îáîðóäâàíå
9.1. Ïî âðåìå íà ïðîöåäóðèòå çà ARA ðàäàðíîòî îáîðóäâàíå ñúñ ñåêòîð íà
ñêàíèðàíå 120° è äàëå÷èíà íà îáçîðà 25 ìîðñêè ìèëè ìîæå äà äîâåäå äî
äèíàìè÷íè ãðåøêè â ñëåäíèÿ ðåä:
à. ãðåøêà ïî àçèìóò/ñúïðîâîæäàíå ?° ñ òî÷íîñò 95%;
b. ñðåäíà ãðåøêà ïî ðàçñòîÿíèå - 250 ì;
ñ. ñëó÷àéíà ãðåøêà ïî ðàçñòîÿíèå ± 250 ì ñ òî÷íîñò 95%.
Ôèãóðà 1 - Ïðîöåäóðà çà äîëèòàíå ïî äúãà

Ôèãóðà 2 - Ïðîöåäóðà ñ îòêëîíåíèå íà ðàç÷åòåí úãúë

Ôèãóðà 3 - Âåðòèêàëåí ïðîôèë

Ôèãóðà 4 - Ïðîöåäóðà ñ äâà çàâîÿ íà 180°

Ôèãóðà 5 - Çîíà íà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã - ëÿâà è äÿñíà

[Ïîïð. 2, 1.01.02]
[ACJ OPS 3.465
Ìèíèìàëíà âèäèìîñò çà ïîëåòè ïî VFR
Âæ. JAR-OPS 3.465
Êîãàòî å ðàçðåøåí ïîëåò ïðè âèäèìîñò ïîä 5 êì, âèäèìîñòòà íàïðåä òðÿáâà
äà áúäå íå ïî-ìàëêî îò ðàçñòîÿíèåòî, êîåòî èçìèíàâà âåðòîëåòúò çà 30 ñåêóíäè,
òàêà ÷å äà ïîçâîëè àäåêâàòíà âúçìîæíîñò äà âèäè è äà èçáåãíå ïðåïÿòñòâèÿ (âæ.
òàáëèöàòà ïî-äîëó).

 [Ïîïð. 2, 1.01.02]
AMC/IEM F - ÎÁÙÈ ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ
ACJ OPS 3.475(c)(3)(ii) Íàñðåùíà êîìïîíåíòà íà âÿòúðà çà èçëèòàíå è
òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíå Âæ. JAR-OPS 3.475(c)(3)(H)
Êîãàòî ñå ðàçãëåæäà ðàçðåøåíèåòî çà èçïîëçâàíå íà äîêëàäâàíèòå
êîìïîíåíòè íà âÿòúðà íàä 50% çà èçëèòàíå è çà òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíåòî,
òðÿáâà äà ñå èìà ïðåäâèä ñëåäíîòî:
1. Áëèçîñòòà äî FATO è ïîäîáðÿâàíåòî íà òî÷íîñòòà íà îáîðóäâàíåòî çà
èçìåðâàíå íà âÿòúðà;	
      2. Ñúùåñòâóâàíåòî íà ïîäõîäÿùè ïðîöåäóðè â äîïúëíåíèåòî êúì
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè; è
      3. Îïðåäåëÿíåòî íà áåçîïàñåí ñëó÷àé.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     ACJ OPS 3.480(a)(1) è (a)(2) è Êàòåãîðèÿ B
     Âæ. JAR-OPS 3.480(a)(1) è (a)(2)
     Âæ. JAR-OPS 3.485 Âæ. JAR-OPS 3.515(a) Âæ. JAR-OPS 3.540(a)(1)
      1. Âåðòîëåòèòå, êîèòî ñà ñåðòèôèöèðàíè ñúãëàñíî íÿêîé îò äîëíèòå
ñòàíäàðòè, ñå ñìÿòàò çà çàäîâîëèëè êðèòåðèèòå çà Êàòåãîðèÿ À íà JAROPS
3.480(a)(1). Ïðè óñëîâèå ÷å çà òÿõ èìà íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ, âêëþ÷åíà â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, òåçè âåðòîëåòè îòãîâàðÿò íà
èçèñêâàíèÿòà çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 è 2:
     a. Ñåðòèôèêàöèÿ çà Êàòåãîðèÿ À ñúãëàñíî JAR-27 èëè JAR-29;
     b. Ñåðòèôèêàöèÿ çà Êàòåãîðèÿ À ñúãëàñíî FAR, ÷àñò 29;
     c. Ñåðòèôèêàöèÿ çà ãðóïà À ñúãëàñíî BCAR, ðàçäåë G;
     d. Ñåðòèôèêàöèÿ çà ãðóïà À ñúãëàñíî BCAR-29.
      2. Â äîïúëíåíèå êúì ãîðíîòî íÿêîè âåðòîëåòè ñà ñåðòèôèöèðàíè ñúãëàñíî
FAR, ÷àñò 27 è â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà çà èçîëàöèÿ íà äâèãàòåëèòå íà
FAR, ÷àñò 29, êàêòî ñà îïèñàíè â êîíñóëòàòèâíèÿ öèðêóëÿð AC 27-1. Òåçè
âåðòîëåòè ìîãàò äà ñå ïðèåìàò êàòî îòãîâàðÿùè çà ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè êëàñ
1 èëè 2, ïðè óñëîâèå ÷å ñúîòâåòñòâèåòî å óñòàíîâåíî ñ ïîìîùòà íà ñëåäíèòå
äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ íà JAR29:
     JAR 29.1027(a) Íåçàâèñèìîñò íà ìàñëåíàòà ñèñòåìà íà äâèãàòåëÿ è íà
çàäâèæâàíåòî íà âèòëàòà.
     JAR 29.1187(e)
     JAR 29.1195(a)&(b) Íàëè÷èå íà ñèñòåìà çà ïîæàðîãàñåíå ñ åäíîêðàòíî
çàäåéñòâàíå çà âñåêè äâèãàòåë.
     JAR 29.1197
     JAR 29.1199
     JAR 29.1201
     JAR 29.1323(c)(1) Âúçìîæíîñò ñêîðîñòîìåðúò óñòîé÷èâî äà ïîêàçâà òî÷êàòà
íà âçåìàíå íà ðåøåíèå ïðè èçëèòàíå.
     Çàáåëåæêà: Èçèñêâàíåòî çà îáîðóäâàíå ñ ïîæàðîãàñèòåëíà ñèñòåìà ìîæå äà
áúäå îòëîæåíî, àêî ïðîèçâîäèòåëÿò íà âåðòîëåòà ìîæå äà ïîêàæå åêâèâàëåíòíà
áåçîïàñíîñò âúç îñíîâà íà îïèòà îò åêñïëîàòàöèÿòà íà öåëèÿ ïàðê, ïîêàçâàéêè,
÷å ôàêòè÷åñêè ïðîöåíò íà ïîæàðè â îáëàñòòà íà äâèãàòåëèòå å ïðåíåáðåæèìî
ìàëúê.
      3. Â JAR-OPS, ÷àñò 3, åêñïëîàòàöèîííèòå ïðàâèëà çà õàðàêòåðèñòèêèòå â
ïîäðàçäåëè G, H è I áÿõà ïðåäëîæåíè âúâ âðúçêà ñ èçèñêâàíèÿòà êúì
õàðàêòåðèñòèêèòå íà JAR-29. Ïúðâî èçäàíèå è FAR, ÷àñò 29, ïîïðàâêà 29-39. Çà
âåðòîëåòè, ñåðòèôèöèðàíè ïî FAR, ÷àñò 29, ñ åäíà ïî-ðàííà ïîïðàâêà èëè ïî
BCAR, ðàçäåë G èëè BCAR-29, äàííèòå çà õàðàêòåðèñòèêèòå ñà îïèñàíè â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè ñúãëàñíî òåçè ïî-ðàííè èçèñêâàíèÿ. Òåçè
ïî-ðàííè âïèñàíè äàííè ìîæå äà íå ñà íàïúëíî ñúâìåñòèìè ñ ïðàâèëàòà íà
JAR-OPS, ÷àñò 3. Ïðåäè äà áúäàò ðàçðåøåíè ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 èëè
2, òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè äàëè íàëè÷íèòå îïèñàíè äàííè çà õàðàêòåðèñòèêèòå ñà
ñúâìåñòèìè ñ èçèñêâàíèÿòà íà ïîäðàçäåë G èëè Í ñúîòâåòíî.
      4. Çà âñåêè ïðàâèëíî ñåðòèôèöèðàí è ïîäõîäÿùî îáîðóäâàí âåðòîëåò ñå
ñìÿòà, ÷å îòãîâàðÿ íà êðèòåðèèòå çà Êàòåãîðèÿ Â íà JAR-OPS 3.480(a)(2).
Ñëåäîâàòåëíî òåçè âåðòîëåòè îòãîâàðÿò íà èçèñêâàíèÿòà çà ïîëåòè ñ
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     IEM OPS 3.480(a)(1[3]) Òåðìèíîëîãèÿ - Íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà
     Âæ. JAR-OPS 3.480(a)(1[3])
     Îíåçè ðàéîíè â îòêðèòî ìîðå, êîèòî ñå ðàçãëåæäàò êàòî íåáëàãîïðèÿòíà
ñðåäà, òðÿáâà äà áúäàò îïðåäåëåíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ â
ñúîòâåòíàòà Àåðîíàâèãàöèîííà èíôîðìàöèîííà ïóáëèêàöèÿ (AIP) èëè â äðóã
ïîäõîäÿù äîêóìåíò.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     ACJ OPS 3.480(a)(32) Ïðèëîæåíèå íà TODRH
     Âæ. JAR-OPS 3.480(a)(32)
      1. ÄÈÑÊÓÑÈß
     Ïúðâîíà÷àëíèòå îïðåäåëåíèÿ çà õàðàêòåðèñòèêèòå íà âåðòîëåòèòå áÿõà âçåòè
îò ñàìîëåòèòå; òàêà ÷å îïðåäåëåíèåòî çà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå ñå äúëæè äî
ãîëÿìà ñòåïåí íà ïîëåòèòå îò ïîëîñè çà èçëèòàíå è êàöàíå. Îò äðóãà ñòðàíà,
âåðòîëåòèòå ìîãàò äà ëåòÿò îò ïîëîñè, îò çàòâîðåíè è îãðàíè÷åíè çîíè è îò
ïëîùàäêè íà ïîêðèâè íà ñãðàäè - âñè÷êè îãðàäåíè ñ ïðåïÿòñòâèÿ. Êàòî àíàëîãèÿ
òîâà å åêâèâàëåíòíî íà èçëèòàíå îò ïîëîñà ñ ïðåïÿòñòâèÿ íà è îêîëî íåÿ.
     Ñëåäîâàòåëíî ìîæå äà ñå âèäè, ÷å ìàêàð îðèãèíàëíèòå îïðåäåëåíèÿ îò ñàìîëåòèòå
äà ñà ïðèãîäåíè êúì âåðòîëåòèòå, ãúâêàâîñòòà íà âåðòîëåòèòå ìîæå äà áúäå
îãðàíè÷åíà îò åçèêà íà åêñïëîàòàöèîííèòå õàðàêòåðèñòèêè.
     Òîçè äîêóìåíò å ãëàâíî çà êðèòè÷íèÿ òåðìèí - íåîáõîäèìà äèñòàíöèÿ
çà èçëèòàíå ( Take-off Distance Required - TODRH), è îïèñâà ìåòîäèòå
çà ïîñòèãàíå íà ñúîòâåòñòâèå ñ íåÿ è îñîáåíî àëòåðíàòèâíèòå ïðîöåäóðè,
îïèñàíè â Àíåêñ 6, Ïðèëîæåíèå A 4.1.1.2(b) íà ÈÊÀÎ:
     Íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå íå ïðåâèøàâà ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ
íà èçëèòàíå; èëè
     Êàòî àëòåðíàòèâà íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå ìîæå äà áúäå
ïðåíåáðåãíàòà, ïðè óñëîâèå ÷å âåðòîëåò ñ îòêàçàëà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà â
òî÷êàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå ìîæå, àêî ïðîäúëæè èçëèòàíåòî, äà ïðåîäîëåå
âñè÷êè ïðåïÿòñòâèÿ ìåæäó êðàÿ íà ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå è
òî÷êàòà, â êîÿòî ñå çàïî÷âà èçêà÷âàíå ñ VTOSS ïðè âåðòèêàëíà ãðàíèöà îò 10,7
ì (35 ôóòà) èëè ïîâå÷å. Åäíî ïðåïÿòñòâèå ñå ñìÿòà, ÷å ñå íàìèðà íà
òðàåêòîðèÿòà íà âåðòîëåòà, àêî ðàçñòîÿíèåòî îò íåãîâàòà íàé-áëèçêà òî÷êà
âúðõó ïîâúðõíîñòòà ïîä ðàç÷åòíàòà ëèíèÿ íà ïîëåòà íå ïðåâèøàâà 30 ì, èëè 1,5
ïúòè ìàêñèìàëíèòå ðàçìåðè íà âåðòîëåòà, êîåòî îò äâåòå å ïî-ãîëÿìî.
      2. ÎÏÐÅÄÅËÅÍÈÅ ÍÀ TODRH
     Îïðåäåëåíèåòî çà TODRH îò JAR-OPS 3.480(a)(31) å, êàêòî ñëåäâà:
     (32) Íåîáõîäèìà äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå (Take-off Distance Required -
TODRH). Õîðèçîíòàëíîòî ðàçñòîÿíèå, íåîáõîäèìî îò íà÷àëîòî íà èçëèòàíåòî, äî
òî÷êàòà, â êîÿòî ñà äîñòèãíàòè VTOSS, èçáðàíàòà âèñî÷èíà è ïîëîæèòåëåí
ãðàäèíåíò íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà ñëåä óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà êðèòè÷íà
ñèëîâà óñòàíîâêà â TDP, à îñòàíàëèòå ñèëîâè óñòàíîâêè ðàáîòÿò â îäîáðåíèòå
åêñïëîàòàöèîííè ãðàíèöè. Îïðåäåëåíàòà âèñî÷èíà òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè ñ
èçïîëçâàíå íà äàííèòå îò Ðúêîâîäñòâîòî çà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà è òðÿáâà
äà áúäå íàé-ìàëêî 10,7 ì (35 ôóòà) íàä
     i. ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå; èëè
     ii. êàòî àëòåðíàòèâà íèâîòî, îïðåäåëåíî îò íàé-âèñîêîòî ïðåïÿòñòâèå â
íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå.
     Ïúðâîíà÷àëíîòî îïðåäåëåíèå çà TODRH ñå áàçèðàøå ñàìî íà ïúðâàòà ÷àñò íà
òîâà îïðåäåëåíèå.
      3. ÏÐÎÖÅÄÓÐÀ ÇÀ ÑÂÎÁÎÄÍÀ ÇÎÍÀ (ÏÎËÎÑÀ)
     Â ìèíàëîòî âåðòîëåòèòå, ñåðòèôèöèðàíè â Êàòåãîðèÿ À, òðÿáâàøå äà
èìàò íåé-ìàëêî ïðîöåäóðà çà "ñâîáîäíà çîíà". Òàçè ïðîöåäóðà å àíàëîãè÷íà
íà ïðîöåäóðàòà ïðè ñàìîëåòèòå Êàòåãîðèÿ À è ïðåäïîëàãà ïîëîñà (ñ òâúðäî
ïîêðèòèå èëè ãðóíä) ñ ãëàäêà ïîâúðõíîñò, ïîäõîäÿùà çà èçëèòàíå íà ñàìîëåòè
(âæ. ôèãóðà 1).
     Ïðåäïîëàãà ñå, ÷å âåðòîëåòúò ùå èçâúðøâà ðàçáåã ïî FATO (ïîëîñàòà) èçâúí
ãðàôèêàòà çà HV. Àêî âåðòîëåòúò ïîëó÷è îòêàç íà äâèãàòåë ïðåäè òî÷êàòà íà
âçåìàíå íà ðåøåíèå (TDP), òîé òðÿáâà äà ìîæå äà êàöíå îòíîâî íà FATO
(ïîëîñàòà) áåç ïîñëåäñòâèÿ çà âåðòîëåòà èëè ïúòíèöèòå; àêî èìà îòêàç âúâ èëè
ñëåä TDP, âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî èìà ïðàâî äà ãóáè âèñî÷èíà - ïðè
óñëîâèå äà íå ñíèæàâà ïîä îïðåäåëåíà âèñî÷èíà íàä ïîâúðõíîñòòà (îáèêíîâåíî
15 ôóòà, àêî TDP å íàä 15 ôóòà). Ãðåøêèòå íà ïèëîòà ñå îò÷èòàò, íî ãëàäêàòà
ïîâúðõíîñò íà FATO îãðàíè÷àâà ñåðèîçíèòå ïîâðåäè, àêî ãðàíèöàòà íà ãðåøêàòà
ñå ðàçìèå (íàïð. Ïîðàäè ïðîìÿíà íà âåòðîâèòå óñëîâèÿ).
                  Ôèãóðà 1 - Ñâîáîäíà çîíà çà èçëèòàíå

     Îïåðàòîðúò òðÿáâà ñàìî äà îïðåäåëè äàëè íåîáõîäèìèòå äèñòàíöèè âëèçàò â
ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ (äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå è äèñòàíöèÿ íà ïðåêðàòåíî
èçëèòàíå). Â òîçè ñëó÷àé ïúðâîíà÷àëíîòî îïðåäåëåíèå çà TODRH îòãîâàðÿ
íàïúëíî.
     Îò êðàÿ íà TODRH ïðåîäîëÿâàíåòî íà ïðåïÿòñòâèÿòà ñå äàâà ÷ðåç ãðàäèíåíòà
íà èçêà÷âàíå íà ïúðâèÿ èëè âòîðèÿ ñåãìåíò íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà,
îòãîâàðÿéêè íà èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.495 (èëè çà PC2 - JAR-OPS
3.525). Ãðàíèöàòà çà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ïî
òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíåòî îò÷èòà ðàçñòîÿíèåòî, èçìèíàòî îò êðàÿ íà
íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå, è åêñïëîàòàöèîííèòå óñëîâèÿ (ÑÌÓ èëè
ÏÌÓ).
      4. ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ ÊÀÒÅÃÎÐÈß À, ÐÀÇËÈ×ÍÈ ÎÒ ÏÐÎÖÅÄÓÐÀÒÀ ÑÂÎÁÎÄÍÀ ÇÎÍÀ
     Ïðîöåäóðèòå, ðàçëè÷íè îò ïðîöåäóðàòà ñâîáîäíà çîíà, ñå ðàçãëåæäàò ïî
äðóã íà÷èí. Îáà÷å ïðîöåäóðàòà çà êúñî ëåòèùå ïðåäñòàâëÿâà åäèí âèä õèáðèä,
òúé êàòî ìîæå äà ñå èçïîëçâà ÷àñò îò îïðåäåëåíèåòî çà TODRH (òåðìèíúò
"âåðòîëåòíà ïëîùàäêà" ñå èçïîëçâà â ðàçäåëà ïî-äîëó ñàìî çà èëþñòðàöèÿ íà
ïðèíöèïà - íå ñå ðàçãëåæäà êàòî ñìÿíà íà "âåðòîëåòíî ëåòèùå").
     4.1. Îãðàíè÷åíà çîíà, òÿñíà çîíà è ïðîöåäóðè çà âåðòîëåòíè ïëîùàäêè
(îñâåí çà íàäçåìíèòå)
     Òî÷íèòå íàèìåíîâàíèÿ íà ïðîöåäóðèòå, êîèòî ñå èçïîëçâàò çà äðóãèòå
ñëó÷àè îñâåí çà ñâîáîäíà çîíà, ñà òîëêîâà ìíîãî, êîëêîòî ñà è
ïðîèçâîäèòåëèòå. Îáà÷å ïðèíöèïúò çà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà å îáù, à
íàèìåíîâàíèåòî íå å âàæíî.
     Òåçè ïðîöåäóðè (âæ. ôèãóðà 2 è ôèãóðà 3) îáèêíîâåíî ñå ñâúðçâàò ñ
ïðåïÿòñòâèå â çîíàòà çà ïðîäúëæàâàíå íà èçëèòàíåòî - îáèêíîâåíî ñå ïîêàçâàò
êàòî ðåäèöà îò äúðâåòà èëè äðóãè åñòåñòâåíè ïðåïÿòñòâèÿ. Òúé êàòî ïðåëèòàíåòî
íàä òàêèâà ïðåïÿòñòâèÿ íåâèíàãè ñå ñâúðçâà ñ ïðîöåäóðàòà íà íàáèðàíå íà
ñêîðîñò, êàêòî å îïèñàíî â ò. 3 ïî-ãîðå, èçïîëçâà ñå ïðîöåäóðà ñ âåðòèêàëíî
èçêà÷âàíå (èëè ñòðúìíî èçêà÷âàíå íàïðåä, âñòðàíè èëè íàçàä).
                  Ôèãóðà 2 - Èçëèòàíå îò êúñî ëåòèùå

     Ñ äîïúëíèòåëíîòî óñëîæíåíèå íà TDP, êîÿòî ñå îïðåäåëÿ ãëàâíî îò
âèñî÷èíàòà çàåäíî ñ ïðåïÿòñòâèÿòà â çîíàòà çà ïðîäúëæåíî èçëèòàíå, ñíèæåíèå
äî 15 ôóòà îò ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå íå ñå ðàçãëåæäà êàòî óìåñòíî, à
íåîáõîäèìàòà âèñî÷èíà çà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà å îïðåäåëåíà íà
35 ôóòà (îáèêíîâåíî íàðè÷àíà ìèíèìàëíî ïðîïàäàíå).
     Íå å íåîáõîäèìî äà ñå èç÷èñëÿâà ðàçñòîÿíèåòî äî ïðåïÿòñòâèåòî (ïðè
ïîëîæåíèå ÷å òî å èçâúí íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ çà ïðåêðàòåíî èçëèòàíå), òúé
êàòî ïðåâèøåíèåòî íàä âñè÷êè ïðåïÿòñòâèÿ ñå èçâúðøâà ÷ðåç ãàðàíòèðàíå, ÷å
âåðòîëåòúò íÿìà äà ñíèæàâà ïîä ìèíèìàëíîòî ïðîïàäàíå, ñâúðçàíî ñ íèâîòî,
îïðåäåëåíî îò íàé-âèñîêîòî ïðåïÿòñòâèå â çîíàòà íà ïðîäúëæåíî èçëèòàíå.
              Ôèãóðà 3 - Èçëèòàíå îò âåðòîëåòíà ïëîùàäêà

     Òåçè ïðîöåäóðè çàâèñÿò îò àëòåðíàòèâíîòî îïðåäåëåíèå íà TODRH.
     Êàêòî å ïîêàçàíî íà ôèãóðà 3, òî÷êàòà, â êîÿòî ñúâïàäàò Vtoss è
ïîëîæèòåëíàòà ñêîðîïîäåìíîñò, îïðåäåëÿ TODRH. Ïðåîäîëÿâàíåòî íà ïðåïÿòñòâèÿòà
îò òàçè òî÷êà ñå îñèãóðÿâà ÷ðåç èçïúëíåíèå íà èçèñêâàíåòî íà JAR-OPS 3.495
(èëè çà PC2-JAR-OPS 3.525). Íà ôèãóðà 3 ñúùî å ïîêàçàíî ðàçñòîÿíèåòî çàä
âåðòîëåòíàòà ïëîùàäêà, êîåòî ïðåäñòàâëÿâà ðåçåðâíàòà äèñòàíöèÿ (B/U
distance).
     4.2. Ïðîöåäóðè ïðè ïîâäèãíàòè âåðòîëåòíè ïëîùàäêè
     Ïðîöåäóðàòà çà ïîâäèãíàòèòå âåðòîëåòíè ïëîùàäêè (âæ. ôèãóðà 4)
ïðåäñòàâëÿâà ñïåöèàëåí ñëó÷àé íà ïðîöåäóðàòà çà íàçåìíà âåðòîëåòíà ïëîùàäêà,
îáñúäåíà ïî-ãîðå.
            Ôèãóðà 4 - Èçëèòàíå îò íàäçåìíà âåðòîëåòíà ïëîùàäêà

     Îñíîâíàòà ðàçëèêà å, ÷å å ðàçðåøåíî ïðîïàäàíåòî ïîä íèâîòî íà
ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå. Â åòàïà íà òîâà ïðîïàäàíå ïðîöåäóðàòà êàòåãîðèÿ À
îñèãóðÿâà ïðåëèòàíå íàä ðúáà íà ïàëóáàòà, íî ñëåä ïðåëèòàíåòî íà òîçè ðúá
îñòàâà èçèñêâàíåòî çà 35 ôóòà íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ñëåä èç÷èñëåíèåòî íà
ïðîïàäàíåòî. Ïðèëàãà ñå àëòåðíàòèâíîòî îïðåäåëåíèå íà TODRH.
Çàáåëåæêà: Ïðè âèñîêî ïîâäèãíàòè âåðòîëåòíè ïëîùàäêè 35 ôóòà ìîãàò äà ñå
îêàæàò íåïîäõîäÿùè, òúé êàòî ïðè òÿõ èìà âëèÿíèå íà íåáëàãîïðèÿòíè ôàêòîðè
êàòî îáòè÷àíå îò âúçäóøíèÿ ïîòîê, òóðáóëåíòíîñò è äð.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
                AMC/IEM G - ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ ÊËÀÑ 1 []
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
[]
[Ïîïð. 5, 1.06.07]
     ACJ OPS 3.490(d) Ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà â çîíàòà çà èçëèòàíå
     íàçàä Âæ. JAR-OPS 3.490(d)
     Èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.490(d) ñà ñúçäàäåíè ñ öåë äà áúäàò îò÷åòåíè
ñëåäíèòå ôàêòîðè:
     Â çîíàòà çà èçëèòàíå íàçàä: ïèëîòúò èìà ìàëêî âèçóàëíè îðèåíòèðè è
òðÿáâà äà ðàç÷èòà íà âèñîòîìåðà è íà âèäèìàòà êàðòèíà ïðåç ïðåäíîòî ñòúêëî
(àêî íå å ïðåäâèäåíî íàñî÷âàíå ïî òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà) çà ïîñòèãàíå íà
òî÷íà òðàåêòîðèÿ ïðè ïîëåò íàçàä.
     Ïðè ïðåêúñíàòî èçëèòàíå: ïèëîòúò òðÿáâà äà ìîæå äà óïðàâëÿâà ñíèæåíèåòî
ñ ïðîìåíëèâà ïîñòúïàòåëíà ñêîðîñò, êàòî åäíîâðåìåííî îñèãóðÿâà ïîäõîäÿùà
âèñî÷èíà íàä ïðåïÿòñòâèÿòà, äîêàòî âåðòîëåòúò ïðèáëèæè íåïîñðåäñòâåíî
äî êàöàíåòî íà FATO.
     Ïðè ïðîäúëæåíî èçëèòàíå ïèëîòúò òðÿáâà äà ìîæå äà äîñòèãíå
áåçîïàñíàòà ñêîðîñò çà èçëèòàíå Vtoss, êàòî åäíîâðåìåííî îñèãóðÿâà
ïîäõîäÿùà âèñî÷èíà íàä ïðåïÿòñòâèÿòà.
     Èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.490(d) ìîãàò äà ñå ïîñòèãíàò ÷ðåç îïðåäåëÿíå,
÷å â çîíàòà çà èçëèòàíå íàçàä:
     • â çîíàòà çà áåçîïàñíîñò íÿìà ïðåïÿòñòâèÿ ïîä òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà
íàçàä, êîãàòî ñå îïèñâà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà
âåðòîëåòà (âæ. ôèãóðà 1); (ïðè ëèïñà íà òàêèâà äàííè â Ðúêîâîäñòâîòî çà
ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñå ñâúðæå ñ
ïðîèçâîäèòåëÿ, çà äà îïðåäåëè çîíàòà íà áåçîïàñíîñò) èëè
     • ïî âðåìå íà äâèæåíèåòî íàçàä ìàíüîâðèòå ïðè ïðåêðàòåíî èçëèòàíå è
ïðîäúëæåíî èçëèòàíå ïðåîäîëÿâàíåòî íà ïðåïÿòñòâèÿòà ñà äåìîíñòðèðàíè ñúñ
ñðåäñòâà, ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
             Ôèãóðà 1 - Òðàåêòîðèÿ íà ïîëåòà ïðè èçëèòàíå íàçàä

     Åäíî ïðåïÿòñòâèå â çîíàòà çà èçëèòàíå íàçàä ñå âçåìà ïðåäâèä, àêî
ñòðàíè÷íîòî ðàçñòîÿíèå äî íåãî îò íàé-áëèçêàòà òî÷êà âúðõó ïîâúðõíîñòòà ïîä
ðàç÷åòíàòà òðàåêòîðèÿ íà ïîëåòà íå å ïî-ãîëÿìî îò ïîëîâèíàòà íà ìèíèìàëíàòà
øèðèíà íà FATO (èëè åêâèâàëåíòíèÿò òåðìèí, èçïîëçâàí â Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè) , îïðåäåëåíà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ
íà âåðòîëåòà (èëè êîãàòî íÿìà îïðåäåëåíà øèðèíà, 0,75 D) ïëþñ 0,25 ïúòè D
(èëè 3 ì, êîåòî å ïî-ãîëÿìî); ïëþñ 0,10 çà ïîëåòè ïî VFR, èëè 0,15 çà VFR
íîùåì îò ðàçñòîÿíèåòî, èçìèíàòî íàçàä îò FATO (âæ. ôèãóðà 2).
               Ôèãóðà 2 - Îò÷èòàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà

[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     ACJ OPS 3.490&3.510 Ïðèëîæåíèå íà àëòåðíàòèâíè ïðîöåäóðè ïðè
     èçëèòàíå è êàöàíå
     ÄÈÑÊÓÑÈß
     Ïðîöåäóðàòà êàòåãîðèÿ À íà ïðîèçâîäèòåëÿ îïðåäåëÿ ïðîôèëèòå è
ïëàíèðàíèòå äàííè çà èçëèòàíå, íàáèðàíå íà âèñî÷èíà, õàðàêòåðèñòèêè ïðè
ìèíèìàëíà åêñïëîàòàöèîííà ñêîðîñò è êàöàíå ïðè îïðåäåëåíè óñëîâèÿ íà îêîëíàòà
ñðåäà è ìàñèòå.
     Ñ òåçè ïðîôèëè è óñëîâèÿ ñà ñâúðçàíè ìèíèìàëíèòå åêñïëîàòàöèîííè
ïîâúðõíîñòè, äèñòàíöèèòå íà èçëèòàíå, õàðàêòåðèñòèêèòå íà íàáèðàíåòî íà
âèñî÷èíà è äèñòàíöèèòå íà êàöàíå; òå ñà äàäåíè (îáèêíîâåíî â ãðàôè÷íà ôîðìà)
ñ ìàñèòå ïðè èçëèòàíå è êàöàíå è òî÷êèòå çà âçåìàíå íà ðåøåíèå ïðè èçëèòàíå
(TDP) è êàöàíå (LDP).
     Ïîâúðõíîñòòà ïðè êàöàíå è âèñî÷èíàòà íà TDP ñà ïðÿêî ñâúðçàíè ñúñ
ñïîñîáíîñòòà íà âåðòîëåòà - ñëåä îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà ïðåäè èëè â TDP -
äà ïðåêðàòè èçëèòàíåòî âúðõó ïîâúðõíîñòòà ïðè óñëîâèÿ íà ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
Îñíîâíèòå ñúîáðàæåíèÿ ïðè óñòàíîâÿâàíåòî íà ìèíèìàëíèÿ ðàçìåð íà ïîâúðõíîñòòà
çà êàöàíå ñà ðàçëè÷íèòå äàííè ïî âðåìå íà èçïèòàíèÿòà íà ïðåêúñíàò ìàíüîâúð,
êàòî îñòàíàëèÿò äâèãàòåë ðàáîòè â ïîçâîëåíèòå ãðàíèöè, è íåîáõîäèìèòå
èçïîëçâàåìè îêîëíè îðèåíòèðè.
     Ñëåäîâàòåëíî åäíà íàäçåìíà ïëîùàäêà ñ ìàëêî âèçóàëíè îðèåíòèðè
     - îñâåí òåçè íà ñàìàòà ïîâúðõíîñò - ùå èçèñêâà ïî-ãîëÿìà ïîâúðõíîñò, çà
äà ìîæå âåðòîëåòúò äà ñå ïîçèöèîíèðà òî÷íî ïðè ïðåêðàòåí ìàíüîâúð â
îïðåäåëåíà çîíà. Òîâà îáèêíîâåíî âîäè äî îáóñëàâÿíå íà ïî-ãîëÿìà ïîâúðõíîñò
ïðè åäíà íàäçåìíà ïëîùàäêà â ñðàâíåíèå ñ ïëîùàäêà íà íèâîòî íà çåìÿòà (êúäåòî
ìîæå äà èìà ñòðàíè÷íè îðèåíòèðè).
Òîâà ìîæå äà èìà íåóäà÷åí ñòðàíè÷åí åôåêò çà âåðòîëåòíà ïëîùàäêà,
ïîñòðîåíà íà 3 ì íàä ïîâúðõíîñòòà (è ñëåäîâàòåëíî å ïîâäèãíàòà ïî
äåôèíèöèÿ), êîåòî äà ÿ èçêëþ÷è îò åêñïëîàòàöèîííèÿ îáõâàò íà íÿêîè
âåðòîëåòè - äàæå êîãàòî ìîæå äà èìà èçîáèëèå îò âèçóàëíè îðèåíòèðè
íàîêîëî, ïðè êîåòî ïðåêðàòåíîòî èçëèòàíå äà íå ïðåäñòàâëÿâà ïðîáëåì.
Ìîæå áè âíèìàíèåòî íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ òðÿáâà äà áúäå
ïðèâëå÷åíî êúì ñúùåñòâóâàíåòî íà ïîâäèãíàòè ïëîùàäêè, ïðè êîèòî èçèñêâàíèÿòà
çà ïëîùàäêè íà íèâîòî íà çåìÿòà ìîæå äà ñå îêàæàò ïî-ïîäõîäÿùè.
     Ìîæå äà ñå âèäè, ÷å ðàçìåðúò íà ïîâúðõíîñòòà å ïðÿêî ñâúðçàí ñ
èçèñêâàíåòî âåðòîëåòúò äà ìîæå äà èçïúëíè ïðåêðàòåíî èçëèòàíå ñëåä îòêàç íà
ñèëîâà óñòàíîâêà. Àêî âåðòîëåòúò èìà äîñòàòú÷íî ìîùíîñò, òàêà ÷å îòêàçúò
ïðåäè èëè â TDP äà íå âîäè äî èçèñêâàíå çà ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî,
íåîáõîäèìîñòòà îò ãîëåìè ïîâúðõíîñòè îòïàäà; äîñòàòú÷íà ìîùíîñò çà öåëèòå íà
òîâà ACJ ñå ñìÿòà ìîùíîñòòà, íåîáõîäèìà çà âèñåíå èçâúí çîíàòà íà åôåêòà íà
âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà (HOGE) ñ åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë
(one-engine-inoperative - OEI).
     Ñëåä îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà â òî÷êàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå (TDP) èëè
ñëåä íåÿ ïðîäúëæåíîòî èçëèòàíå îñèãóðÿâà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè ÎÅI
îò ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå è ðàçñòîÿíèå çà äîñòèãàíå äî òî÷êàòà, îò êîÿòî ñå
îñèãóðÿâà íåîáõîäèìàòà õàðàêòåðèñòèêà íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà çà ïúðâèÿ è
ñëåäâàùèòå ñåãìåíòè.
Àêî õàðàêòåðèñòèêàòà HOGE OEI ñúùåñòâóâà íà âèñî÷èíàòà íà TDP, ñëåäâà,
÷å ïðîôèëúò íà ïðîäúëæåíîòî èçëèòàíå, êîéòî å îïðåäåëåí çà âåðòîëåò ñ
òàêàâà ìàñà, ÷å ñëåä îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà ïðåäè èëè â TDP ùå
ñå íàëîæè ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî, ùå äàäå ñúùîòî èëè ïîäîáðî ïðåîäîëÿâàíå
íà ïðåïÿòñòâèÿòà è ñúùàòà èëè ïî-ìàëêà äèñòàíöèÿ çà äîñòèãàíå íà òî÷êàòà, îò
êîÿòî ñå îñèãóðÿâà íåîáõîäèìàòà õàðàêòåðèñòèêà íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà çà
ïúðâèÿ è ñëåäâàùèòå ñåãìåíòè.
Àêî TDP å èçìåñòåíà íàãîðå, ïðè óñëîâèå ÷å õàðàêòåðèñòèêàòà HOGE OEI å
îïðåäåëåíà çà ðåâèçèðàíàòà TDP, òîâà íÿìà äà îêàæå âëèÿíèå âúðõó ïðîôèëà
íà ïðîäúëæåíîòî èçëèòàíå, íî ùå èçìåñòè ìèíèìàëíîòî ïðîïàäàíå íàãîðå ñ
òîëêîâà, ñ êîëêîòî å óâåëè÷åíà TDP ïî îòíîøåíèå íà îñíîâíàòà TDP.
     Òåçè òâúðäåíèÿ çàñÿãàò ñàìî ïðîöåäóðèòå çà âåðòèêàëíî èçëèòàíå è
èçëèòàíå íàçàä è ìîæå äà ñå ðàçãëåæäàò êàòî ïîñòèæèìè ïðè ñëåäíèòå
îáñòîÿòåëñòâà:
      1. Êîãàòî ñå ëåòè ïî ïðîöåäóðàòà, òîâà ñå áàçèðà íà ïðîôèëà, êîéòî ñå
     ñúäúðæà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà (ÐËÅ)
     - ñ èçêëþ÷åíèå íà íåîáõîäèìîñòòà äà ñå èçïúëíè ïðåêðàòåíî èçëèòàíå.
      2. Õàðàêòåðèñòèêàòà HOGE OEI å îïðåäåëåíà îò èçèñêâàíèÿòà çà Êëàñ D â AC
29-2C, MG 12 çà âúíøåí òîâàð îò õîðà (Human External Cargo - HEC).
      3. Àêî òî÷êàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå (TDP) áúäå ïðåìåñòåíà íàãîðå (èëè
íàãîðå è íàçàä ïðè ïðîöåäóðà çà èçëèòàíå íàçàä), òÿ ùå áúäå âèñî÷èíàòà, çà
êîÿòî å îïðåäåëåíà õàðàêòåðèñòèêàòà HOGE OEI.
      4. Àêî â çîíàòà çà èçëèòàíå íàçàä ñà ðàçðåøåíè ïðåïÿòñòâèÿ, òå òðÿáâà äà
áúäàò ðàçðåøåíè è ïðè ðåâèçèðàíàòà TDP.
     Ìåòîäè íà ïðèëîæåíèå:
     Îïåðàòîðúò ìîæå äà ïîèñêà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà èíñïåêöèÿ íàìàëÿâàíå íà
ðàçìåðà íà ïîâúðõíîñòòà çà èçëèòàíå ïðè ñëåäíèòå óñëîâèÿ:
     Ñúîòâåòñòâèåòî ñ èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.490, 3.495 è 3.510 ìîæå äà ñå
îñèãóðè ñ:
      1. Ïðîöåäóðà, áàçèðàíà íà ñúîòâåòíèÿ ïðîôèë çà èçëèòàíå è êàöàíå,
êàòåãîðèÿ À, îïèñàí â ÐËÅ;
      2. Ìàñàòà ïðè èçëèòàíå èëè êàöàíå íå ïðåâèøàâà îïðåäåëåíàòà â ÐËÅ çà
HOGE OEI â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà çà õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ D çà âúíøåí
òîâàð îò õîðà (HEC), êàòî ñå ãàðàíòèðà, ÷å:
     2.1. ñëåä îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà ïðåäè èëè â TDP èìà ïîäõîäÿùè âúíøíè
îðèåíòèðè çà ãàðàíòèðàíå êàöàíåòî íà âåðòîëåòà ïî óïðàâëÿåì íà÷èí;
     2.2. ñëåä îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà âúâ èëè ñëåä LDP èìà ïîäõîäÿùè
âúíøíè îðèåíòèðè çà ãàðàíòèðàíå êàöàíåòî íà âåðòîëåòà ïî óïðàâëÿåì íà÷èí.
     Îïåðàòîðúò ìîæå äà ïîèñêà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà èíñïåêöèÿ ïðåìåñòâàíå
íàãîðå íà TDP è LDP ïðè ñëåäíèòå óñëîâèÿ:
     Ñúîòâåòñòâèåòî ñ èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.490, 3.495 è 3.510 ìîæå äà ñå
îñèãóðè ñ:
      3. Ïðîöåäóðà, áàçèðàíà íà ñúîòâåòíèÿ ïðîôèë çà èçëèòàíå è êàöàíå
  Êàòåãîðèÿ À, îïèñàí â ÐËÅ;
      4. Ìàñàòà ïðè èçëèòàíå èëè êàöàíå íå ïðåâèøàâà îïðåäåëåíàòà â ÐËÅ çà
HOGE OEI â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà çà õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ D çà âúíøåí
òîâàð îò õîðà (HEC), êàòî ñå ãàðàíòèðà, ÷å:
     4.1. ñëåä îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà âúâ èëè ñëåä TDP ìîæå äà ñå èçïúëíÿò
èçèñêâàíèÿòà çà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà íà JAR-OPS 3.490(a)(2)(iv) è
JAR-OPS 3.495; è
     4.2. ñëåä îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà âúâ èëè ïðåäè LDP ìîæå äà ñå
èçïúëíÿò èçèñêâàíèÿòà çà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè ïðåêúñíàòî êàöàíå
íà OPS 3.510(a)(2) è JAR-OPS 3.495.
     Êàòî àëòåðíàòèâà îïåðàòîðúò ìîæå äà ïîèñêà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
èíñïåêöèÿ äà èçïîëçâà èçèñêâàíåòî çà ïîâúðõíîñò íà íèâîòî íà çåìÿòà çà
êàòåãîðèÿ À çà êîíêðåòíà íàäçåìíà ïëîùàäêà, êîãàòî ìîæå äà ñå ïîêàæå, ÷å
èçïîëçâàåìèòå îðèåíòèðè îêîëî ïëîùàäêàòà ïîçâîëÿâàò òàêîâà ïîíèæåíèå.
[Ïîïð. 5,1.07.07]
[]
[Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     ACJ OPS 3.500(b)(3) Ïî ìàðøðóò - îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà
     (èçõâúðëÿíå íà ãîðèâî)
     Âæ. JAR-OPS 3.500[(b)(3).
     Íàëè÷èåòî íà ïðåïÿòñòâèÿ ïî òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ïî ìàðøðóò ìîæå äà
ïîïðå÷è íà ñúîòâåòñòâèåòî ñ JAR-OPS 3.500(a)(1) ñ ïëàíèðàíàòà ìàñà â
êðèòè÷íàòà òî÷êà ïî ìàðøðóòà. Â òîçè ñëó÷àé ìîæå äà ñå èçõâúðëè ãîðèâî â
íàé-êðèòè÷íàòà òî÷êà, ïðè óñëîâèå ÷å ñà ñïàçåíè ïðîöåäóðèòå îò AMC OPS 3.255,
ïàðàãðàô 3.
[Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.06.07]
[]
[Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     AMC/IEM Í - ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ ÊËÀÑ 2
     ACJ êúì ïîäðàçäåë H Ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2
     Âæ. Ïîäðàçäåë Í
      1. ÂÚÂÅÄÅÍÈÅ
     Íàñòîÿùèÿò äîêóìåíò îïèñâà õàðàêòåðèñòèêèòå Êëàñ 2, êàêòî ñà îïðåäåëåíè
â JAR-OPS 3, ïîäðàçäåë Í. Òîé å ñúçäàäåí ñ öåë:
     a. äà ñå îáñúäè îñíîâíàòà ôèëîñîôèÿ íà ïîëåòèòå ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2;
     b. äà ñå ïîêàæàò ïðîñòè ìåòîäè çà ñúîòâåòñòâèå; è
     c. îáÿñíåíèå êàê äà ñå îïðåäåëÿò - ñ ïðèìåðè è äèàãðàìè:
     - ìàñèòå ïðè èçëèòàíå è ïðè êàöàíå;
     - äúëæèíàòà íà çîíàòà çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå;
     - äèñòàíöèèòå çà îïðåäåëÿíå íà ïðåîäîëÿâàíåòî íà ïðåïÿòñòâèÿ; è
     - òî÷êèòå çà âëèçàíå â õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1.
     Â íåãî ñå ðàçãëåæäà ïðîèçõîäúò íà õàðàêòåðèñòèêèòå Êëàñ 2 îò Àíåêñ 6,
÷àñò III íà ÈÊÀÎ è ñà îïèñàíè îáëåê÷åíèÿòà, êîèòî ìîãàò äà áúäàò îäîáðåíè
ñëåä îöåíêà íà ðèñêà.
     Â íåãî ñà äàäåíè âàæíè îïðåäåëåíèÿ; ðàçãëåæäàò ñå îñíîâíèòå èçèñêâàíèÿ;
îáñúæäàò ñå ãðàíèöèòå íà èçïúëíåíèå íà ïîëåòèòå; îáñúæäàò ñå ïðåäèìñòâàòà íà
èçïîëçâàíåòî íà õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2. Òîé ñúäúðæà ïðèìåðè çà õàðàêòåðèñòèêè
Êëàñ 2 â êîíêðåòíè îáñòîÿòåëñòâà è îáÿñíÿâà êàê òåçè ïðèìåðè ìîãàò äà ñå
îáîáùÿò çà îñèãóðÿâàíå íà îïåðàòîðèòå ñ ìåòîäè çà èç÷èñëåíèå íà äèñòàíöèèòå
íà êàöàíå è âèñî÷èíèòå íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà.
      2. ÎÏÐÅÄÅËÅÍÈß
     Çà óëåñíÿâàíå íà ÷åòåíåòî íà òîçè äîêóìåíò ñå âúçïðîèçâåæäàò
îïðåäåëåíèÿòà îò JAR-OPS 3, ïîäðàçäåë F:
     Äèñòàíöèÿ DR. DR ïðåäñòàâëÿâà õîðèçîíòàëíàòà äèñòàíöèÿ, êîÿòî âåðòîëåòúò
å èçìèíàë îò êðàÿ íà ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå.
     Äåôèíèðàíà òî÷êà ñëåä èçëèòàíåòî (Defined Point After Take-off - DPATO).
Òî÷êà â åòàïà íà èçëèòàíå è ïúðâîíà÷àëíî èçêà÷âàíå, ïðåäè êîÿòî âúçìîæíîñòòà
íà âåðòîëåòà äà ïðîäúëæè ïîëåòà áåçîïàñíî ïðè íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà
óñòàíîâêà íå å ãàðàíòèðàíà è ìîæå äà ñå íàëîæè ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
     Äåôèíèðàíà òî÷êà ïðåäè êàöàíåòî (Defined Point Before Landing -DPBL).
Òî÷êà îò åòàïà íà çàõîä è êàöàíå, ñëåä êîÿòî âúçìîæíîñòòà íà âåðòîëåòà
äà ïðîäúëæè ïîëåòà áåçîïàñíî ïðè íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà
íå å ãàðàíòèðàíà è ìîæå äà ñå íàëîæè ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
     Ðàçïîëàãàåìà äèñòàíöèÿ çà êàöàíå (Landing Distance Available - LDAH).
Äúëæèíàòà íà çîíàòà íà ôèíàëíèÿ çàõîä è íà èçëèòàíå ïëþñ âñÿêà äîïúëíèòåëíà
çîíà, îáÿâåíà êàòî ðàçïîëàãàåìà è ïîäõîäÿùà çà âåðòîëåòèòå äà èçïúëíÿò
ìàíüîâúð çà êàöàíå îò îïðåäåëåíà âèñî÷èíà.
     Íåîáõîäèìà äèñòàíöèÿ çà êàöàíå (Landing Distance Required - LDRH).
Õîðèçîíòàëíîòî ðàçñòîÿíèå, íåîáõîäèìî çà êàöàíå è ïúëíî ñïèðàíå îò
òî÷êà, ðàçïîëîæåíà íà 15 ì (50 ôóòà) íàä ïîâúðõíîñòòà çà êàöàíå.
     Õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2. Ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 ñà îíåçè ïîëåòè, ïðè
êîèòî â ñëó÷àé íà îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà õàðàêòåðèñòèêèòå
ïîçâîëÿâàò âåðòîëåòúò äà ïðîäúëæè áåçîïàñíî ïîëåòà, îñâåí êîãàòî îòêàçúò
âúçíèêíå íà ðàíåí åòàï îò ìàíüîâúðà ïðè èçëèòàíå èëè íà êúñåí åòàï îò
ìàíüîâúðà ïðè êàöàíå, â êîèòî ñëó÷àè ìîæå äà ñå íàëîæè ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
     Áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå. Íåèçáåæíî êàöàíå íà ñóøà èëè íà âîäà ñ
îáîñíîâàíî î÷àêâàíå äà íÿìà ðàíåíè õîðà âúâ âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî èëè
íà çåìÿòà.
     Ðàçïîëàãàåìà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå. Äúëæèíàòà íà çîíàòà íà
ôèíàëíèÿ ïîäõîä è èçëèòàíå ïëþñ ðàçïîëàãàåìàòà äúëæèíà íà ñâîáîäíàòà îò
ïðåïÿòñòâèÿ ïîëîñà çà âåðòîëåòà (àêî å ïðåäâèäåíà), êîÿòî å îáÿâåíà êàòî
ðàçïîëàãàåìà è ïîäõîäÿùà çà èçïúëíåíèå íà èçëèòàíå îò âåðòîëåòè. Â òåêñòà
ïî-äîëó ñà èçïîëçâàíè ñëåäíèòå òåðìèíè, êîèòî íå ñà äåôèíèðàíè â ïîäðàçäåë F
íà JAR-OPS 3:
     VT. Çàäàäåíà ñêîðîñò, ïðè êîÿòî ñå äîñòèãà òî÷êàòà íà ìèíèìàëíîòî
ðàçñòîÿíèå äî çåìÿòà (ìèíèìàëíîòî ïðîïàäàíå) ïî âðåìå íà íàáèðàíåòî íà
ñêîðîñò îò òî÷êàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå (TDP) äî áåçîïàñíàòà ñêîðîñò íà
èçëèòàíå Vtoss.
     V5o. Çàäàäåíè ñêîðîñò è âèñî÷èíà, èçïîëçâàíè çà îïðåäåëÿíå íà
ðàçñòîÿíèåòî â Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ (â ñúîòâåòñòâèå ñ
èçèñêâàíèÿòà íà CS/JAR 29.63, îò êîèòî å âúçìîæíî íàáèðàíåòî íà âèñî÷èíà.
     Vstay-up. Ðàçãîâîðåí òåðìèí, êîéòî ñå èçïîëçâà çà ïîñî÷âàíå íà
ñêîðîñòòà, ïðè êîÿòî îòêàçúò íà ñèëîâà óñòàíîâêà íÿìà äà äîâåäå äî ñíèæåíèå.
Òàçè ñêîðîñò å ñ íÿêîëêî âúçåëà ïî-íèñêà îò Vtoss ïðè åêâèâàëåíòíà ìàñà íà
èçëèòàíå.
      3. ÊÀÊÂÎ ÎÏÐÅÄÅËß ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ ÊËÀÑ 2
     Õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 ìîãàò äà ñå ðàçãëåæäàò êàòî õàðàêòåðèñòèêè
Êëàñ 3 ïðè èçëèòàíå è êàöàíå è õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 ïðè íàáèðàíå íà
âèñî÷èíà, êðåéñåðñêè ïîëåò è ñíèæåíèå. Òîâà îáõâàùà ðåæèì íà
ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè ðàáîòåùè âñè÷êè äâèãàòåëè ( All Engines
Operating - AEO) çà åòàïèòå íà èçëèòàíå è êàöàíå è ðåæèì íà ïðåîäîëÿâàíå íà
ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë (One Engine Inoperative - OEI) çà
åòàïèòå íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà, êðåéñåðñêè ïîëåò, ñíèæåíèå, çàõîä è ìèíàâàíå
íà âòîðè êðúã.
Çàáåëåæêà: Çà öåëèòå íà èç÷èñëÿâàíå íà õàðàêòåðèñòèêèòå â JAR-OPS 3,
CS/JAR
29.67 Êàòåãîðèÿ A ñå èçïîëçâàò ñëåäíèòå õàðàêòåðèñòèêè çà íàáèðàíå íà
âèñî÷èíà:
150 ôóòà/ìèí ïðè 1,000 ôóòà (ïðè Vy); è â çàâèñèìîñò îò èçáîðà íà DPATO:
100 ôóòà/ìèí äî 200 ôóòà (ïðè Vtoss) ïðè ñúîòâåòíèÿ ðåæèì íà ðàáîòà íà
äâèãàòåëèòå.
     3.1. Ñðàâíåíèå íà âèñî÷èíàòà íà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè âñè÷êè
êëàñîâå õàðàêòåðèñòèêè
     Ôèãóðà 2 ïîêàçâà ïðîôèëèòå íà òðèòå êëàñà õàðàêòåðèñòèêè - íàëîæåíè
âúðõó ñõåìàòà.
     Õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 1 (ÐÑ-1) - îò TDP èçèñêâà ïðè OEI ïðåëèòàíå íàä
ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè âñè÷êè åòàïè íà ïîëåò; ïðè îïðåäåëÿíåòî íà ïðîöåäóðèòå çà
Êàòåãîðèÿ À ïðåäâèæäà çà òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà äî ïúðâèÿ ñåãìåíò íà
èçêà÷âàíåòî ñåãìåíò çà õîðèçîíòàëíî íàáèðàíå íà ñêîðîñò äî Vy (êîåòî ìîæå äà
áúäå ïîêàçàíî çàåäíî ñ ïúðâèÿ ñåãìåíò), ïîñëåäâàí îò âòîðèÿ ñåãìåíò íà
èçêà÷âàíå îò Vy äî 200 ôóòà (âæ. ôèãóðà 1).
            Ôèãóðà 1 - Âñè÷êè êëàñîâå õàðàêòåðèñòèêè (ñðàâíåíèå)

     Õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 2 (ÐÑ-2) - èçèñêâà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ñ
ÀÅÎ (âñè÷êè äâèãàòåëè ðàáîòÿò) è ñëåä òîâà ÎÅI (åäèí îòêàçàë äâèãàòåë). Â
ñâîÿòà îñíîâà ìàñàòà çà èçëèòàíå èìà õàðàêòåðèñòèêà ÐÑ1 çà âòîðèÿ ñåãìåíò íà
èçêà÷âàíå è çàòîâà â òî÷êàòà, â êîÿòî ñå äîñòèãà Vy íà 200 ôóòà, ñå ïîñòèãà
õàðàêòåðèñòèêà Êëàñ 1 (âæ. ñúùî ôèãóðà 3).
     Õàðàêòåðèñòèêè êëàñ 3 (ÐÑ-3) - èçèñêâà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ñ
ÀÅÎ (âñè÷êè äâèãàòåëè ðàáîòÿò) íà âñè÷êè åòàïè.
             Ôèãóðà 2 - Äèñòàíöèè ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1

     3.2. Ñðàâíåíèå íà ïðåêðàòåíèòå èçëèòàíèÿ ïðè âñè÷êè êëàñîâå
õàðàêòåðèñòèêè
     ÐÑ-1 - èçèñêâà ïîäãîòâåíà ïîâúðõíîñò, íà êîÿòî äà ìîæå äà ñå èçâúðøè
ïðåêúñíàòî êàöàíå (áåç ïîâðåäè); è
     ÐÑ-2 è ÐÑ-3 - èçèñêâàò ïîâúðõíîñò çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå
(èçâåñòíè ïîâðåäè ìîãàò äà ñå äîïóñíàò, íî òðÿáâà äà èìà îáîñíîâàíî î÷àêâàíå
äà íÿìà íàðàíÿâàíå íà õîðà âúâ âåðòîëåòà èëè íà ïîâúðõíîñòòà).
      4. ÎÒÊËÎÍÅÍÈß ÎÒ ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ ÊËÀÑ 2
     Ïîäðàçäåë Í- ÐÑ 2 îñíîâíî ñå áàçèðà íà òåêñòà íà Àíåêñ 6, ÷àñò III íà
ÈÊÀÎ è ïðèëîæåíèÿòà êúì íåãî, êîèòî ïðåäâèæäàò ñëåäíîòî:
     à. Ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ïðåäè DPATO; âåðòîëåòúò òðÿáâà
äà ìîæå ñ âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè äà ïðåëåòè íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ñ
îïðåäåëåí çàïàñ, äîêàòî ìîæå äà îòãîâîðè íà òî÷êà b. ïî-äîëó.
     b. Ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ñëåä DPATO; âåðòîëåòúò òðÿáâà äà
ìîæå â ñëó÷àé íà îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà âúâ âñåêè ìîìåíò
ñëåä äîñòèãàíå íà DPATO äà ïðîäúëæè èçëèòàíåòî, êàòî ïðåîäîëåå âñè÷êè
ïðåïÿòñòâèÿ ïî òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ñ äîñòàòú÷åí çàïàñ, äîêàòî ìîæå äà
îòãîâîðè íà ïðåîäîëÿâàíåòî íà ïðåïÿòñòâèÿòà ïî ìàðøðóòà.
     ñ. Îòêàç íà äâèãàòåë ïðåäè DPATO; îòêàçúò íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà
ïðåäè DPATO ìîæå äà äîâåäå äî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà âåðòîëåòà; ñëåäîâàòåëíî
òðÿáâà äà áúäå âúçìîæíî áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå (òîâà å àíàëîãè÷íî íà
èçèñêâàíåòî çà ïðåêðàòåíî èçèñêâàíå ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1, íî ìîæå äà ñå
äîïóñíå èçâåñòíà ïîâðåäà ïî âåðòîëåòà).
      5. ÏÐÅÄÈÌÑÒÂÀ ÍÀ ÈÇÏÎËÇÂÀÍÅÒÎ ÍÀ ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ ÊËÀÑ 2 ÑÚÃËÀÑÍÎ
     JAR-OPS 3
     Èçâúðøâàíåòî íà ïîëåòè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 ïîçâîëÿâà äà ñå èçâëå÷å
ïîëçà îò ïðîöåäóðàòà ïðè âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè (ÀÅÎ) çà êðàòúê ïåðèîä ïî
âðåìå íà èçëèòàíå è êàöàíå - êàòî ñå çàïàçâà îò÷èòàíåòî íà îòêàçà íà äâèãàòåë
ïðè èçêà÷âàíå, ñíèæåíèå è êðåéñåðñêè ïîëåò.
     Ïðåäèìñòâàòà ñå ñúñòîÿò â ñëåäíîòî:
Âúçìîæíîñò äà ñå èçïîëçâàò (íàìàëåíèòå) äèñòàíöèè, îïèñàíè çà ÀÅÎ
     - ïî òîçè íà÷èí ïîëåòèòå ùå ìîãàò äà ñå èçâúðøâàò îò ïî-ìàëêè ïëîùàäêè è
ùå ìîæå äà ñå íàìàëÿò èçèñêâàíèÿòà çà âúçäóøíî ïðîñòðàíñòâî;
     Âúçìîæíîñò äà ñå îïåðèðà, êîãàòî ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ çà èçâúðøâàíå
íà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå å ðàçïîëîæåíà èçâúí ãðàíèöàòà íà
âåðòîëåòíàòà ïëîùàäêà.
     Âúçìîæíîñò äà ñå îïåðèðà, êîãàòî íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå å
ðàçïîëîæåíà èçâúí ãðàíèöàòà íà âåðòîëåòíàòà ïëîùàäêà.
     Âúçìîæíîñò äà ñå èçïîëçâàò ñúùåñòâóâàùèòå ïðîôèëè è äèñòàíöèè
     Êàòåãîðèÿ À, êîãàòî óñëîâèÿòà íà ïîâúðõíîñòòà íå ñà ïîäõîäÿùè çà
ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî, íî ñà ïîäõîäÿùè çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå
(íàïðèìåð êîãàòî ãðóíäúò å ïîäãèçíàë).
Îñâåí òîâà ñëåä îöåíêà íà ðèñêà, êîãàòî èçïîëçâàíåòî íà ðèñêîâàòà çîíà å
ðàçðåøåíî îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ:
     Âúçìîæíîñò äà ñå îïåðèðà, êîãàòî áåçîïàñíîòî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íå ñå
ãàðàíòèðà íà åòàïà èçëèòàíå.
     Âúçìîæíîñò äà ñå ïðåñè÷à êðèâàòà ÍV çà êðàòêè ïåðèîäè ïî âðåìå íà
èçëèòàíå è êàöàíå.
      6. ÏÐÈËÎÆÅÍÈÅ ÍÀ ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈÒÅ ÊËÀÑ 2 Â JAR-OPS 3
     Â ñëåäâàùèòå ðàçäåëè ñå ðàçãëåæäàò ïðèíöèïèòå íà ïðèëîæåíèå íà
õàðàêòåðèñòèêèòå Êëàñ 2.
     6.1. Ìîæå ëè ÈÊÀÎ äà ðàçÿñíè âñè÷êî òîâà?
     Àíåêñ 6 íà ÈÊÀÎ íå äàâà íàñîêè çà èç÷èñëÿâàíå íà DPATO, íèòî èçèñêâà
òàçè äèñòàíöèÿ äà ñå èç÷èñëÿâà çà èçëèòàíåòî. Îáà÷å èçèñêâà äà ñå îïðåäåëè
âèñî÷èíàòà íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ñ âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè (ÀÅÎ)
äî DPATO è ñ åäèí îòêàçàë äâèãàòåë (ÎÅI) ñëåä DPATO (âæ. ôèãóðà 3 è ôèãóðà 4,
êîèòî ïðåäñòàâëÿâàò îïðîñòåíè âàðèàíòè íà ãðàôèêèòå â Àíåêñ 6, ÷àñò III,
Ïðèëîæåíèå À).
     Çàáåëåæêà: Àíåêñ 8 - ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî
(÷àñò IV, ãëàâà 2.2.1.3.4.) èçèñêâà äèñòàíöèÿòà ñ âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè
(ÀÅÎ) äà áúäå îïèñàíà çà âñè÷êè âåðòîëåòè, ðàáîòåùè ïî õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2
è 3. Àíåêñ 6 çàâèñè îò îïèñâàíåòî íà äèñòàíöèèòå çà ÀÅÎ, èçèñêâàíè â Àíåêñ 8,
çà äà ñå âçåìàò äàííè çà îïðåäåëÿíå íà DPATO.
     Êîãàòî ñå ïîêàçâà âèñî÷èíàòà íà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà,
îòêëîíåíèåòî âúâ âèñî÷èíàòà íà ïðåîäîëÿâàíåòî íà ïðåïÿòñòâèÿòà, êîåòî ñå
èçèñêâà çà ïîëåòè ïî IFR, êàêòî ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 - äà ñå ïîëó÷àâà
÷ðåç ïðèëàãàíå íà äîïúëíèòåëíà âèñî÷èíà íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà îò
0.01 DR (DR = äèñòàíöèÿòà îò êðàÿ íà "ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå" -
âæ. ãðàôè÷íîòî ïðåäñòàâÿíå íà ôèãóðà 4 è îïðåäåëåíèåòî â òî÷êà 2. ïî-ãîðå).
     Îñâåí òîâà, êàêòî ìîæå äà ñå âèäè îò ôèãóðà 4, ïîëåòúò òðÿáâà äà ñå
èçâúðøâà ïî VFR äî äîñòèãàíåòî íà DPATO (è äà ñå íàïðàâè èçâîä, ÷å àêî ñå
ïîëó÷è îòêàç íà äâèãàòåë ïðåäè DPATO, ïðåìèíàâàíåòî êúì IFR íå å ðàçðåøåíî
(òúé êàòî âåðòèêàëíàòà ñêîðîñò çà èçêà÷âàíå ñ ÎÅI íå å óñòàíîâåíà).
     Ôèãóðà 3 - Ïðåëèòàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2

     Ôèãóðà 4 - Ïðåëèòàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2
                (õîðèçîíòàëíà ïðîåêöèÿ)

     6.2. Ôóíêöèÿ íà DPATO
     Îò ïðåäíèòå òî÷êè ìîæå äà ñå âèäè, ÷å DPATO å ïîäõîäÿùà çà ÐÑ-2.
Îñâåí òîâà ìîæå äà ñå âèäè ñ îãëåä íà ðåäèöà àñïåêòè íà DPATO, ÷å òÿ
ìîæå ïîòåíöèàëíî äà çàäîâîëè ðåäèöà èçèñêâàíèÿ, êîèòî íåâèíàãè ñà
ñèíõðîíèçèðàíè (íèòî èìà íóæäà äà áúäàò).
     ßñíî å, ÷å ìîæå äà ñå îïðåäåëè åäèíñòâåíà òî÷êà êàòî DPATO, àêî áúäàò
óäîâëåòâîðåíè èçèñêâàíèÿòà íà òî÷êè 4.b. è 4.ñ. ïî-ãîðå, êîãàòî:
     - ñå ïðèåìå òî÷êàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå TDP çà ïðîöåäóðà êàòåãîðèÿ À;
èëè
     - ñå ðàçøèðè èçèñêâàíåòî çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå èçâúí
èçèñêâàíèòå äèñòàíöèè (àêî èìà äàííè, êîèòî äà ïîçâîëÿâàò èç÷èñëÿâàíåòî íà
äèñòàíöèÿòà çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå îò DPATO).
     Íåîáõîäèìî å äà ñå àðãóìåíòèðà, ÷å îñíîâíîòî èçèñêâàíå çà DPATO ñå
ñúäúðæà â ðàçäåë 4.b. - ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ñ íåðàáîòåù äâèãàòåë
(ÎÅI). Ïðè âíèìàòåëíîòî èçñëåäâàíå íà òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà, èçîáðàçåíà íà
ôèãóðà 3 ïî-ãîðå, ìîæå îáîñíîâàíî äà ñå íàïðàâè èçâîäúò, ÷å DPATO å òî÷êàòà,
â êîÿòî å óñòàíîâåíà àäåêâàòíàòà õàðàêòåðèñòèêà íà èçêà÷âàíå (èçñëåäâàíåòî íà
ïðîöåäóðèòå çà Êàòåãîðèÿ À ùå ïîêàæå, ÷å òîâà ìîãàò äà áúäàò óñëîâèÿòà (ïî
îòíîøåíèå íà ìàñà, ñêîðîñò è âèñî÷èíà íàä ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå) â
íà÷àëîòî íà ïúðâèÿ èëè âòîðèÿ ñåãìåíò - èëè âúâ âñÿêà òî÷êà ìåæäó òÿõ).
     Çàáåëåæêà: Ãðàôèöèòå â Ïðèëîæåíèå À íà Àíåêñ 6 íà ÈÊÀÎ, èçãëåæäà, íå
îò÷èòàò ðàçðåøåíîòî ïðîïàäàíå ïðè ïðîöåäóðèòå Êàòåãîðèÿ À; ïî ñúùèÿ íà÷èí ïðè
èçëèòàíå îò âåðòîëåòíà ïàëóáà âúçìîæíîñòòà çà óñêîðåíèå ïðè ïðîïàäàíåòî ïîä
íèâîòî íà ïàëóáàòà (ñëåä ïðåëèòàíå íà ðúáà íà ïàëóáàòà) ñúùî íå å ïîêàçàíà.
Òåçè ïðîïóñêè áèõà ìîãëè äà ñå ðàçãëåæäàò êàòî îïðîñòÿâàíå íà ãðàôèêàòà, òúé
êàòî ïðîïàäàíåòî å îáñúäåíî è ïðèåòî â ñúïðîâîæäàùèÿ òåêñò íà ÈÊÀÎ.
     Ìîæå îáîñíîâàíî äà ñå ñïîðè, ÷å ïðè èçëèòàíå è ïðåäè äîñòèãàíå íà
ñúîòâåòíàòà ñêîðîñò íà èçêà÷âàíå (Vtoss èëè Vy) Vstay-up âå÷å ùå áúäå
äîñòèãíàòà (êúäåòî Vstay-up å ñïîñîáíîñòòà äà ñå ïðîäúëæè ïîëåòúò è äà ñå
óâåëè÷àâà ñêîðîñòòà áåç ñíèæåíèå - ïîêàçàíà ïðè íÿêîè ïðîöåäóðè Êàòåãîðèÿ À
êàòî VT èëè çàäàäåíà ñêîðîñò) è êúäåòî â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåë íÿìà äà
ñå íàëîæè êàöàíå.
     Ïðèåìà ñå, ÷å çà ïðàêòè÷åñêîòî óäîâëåòâîðÿâàíå íà èçèñêâàíèÿòà íà òî÷êè
4.à., 4.b. è 4.ñ. ïî-ãîðå íå å íåîáõîäèìî äà îïðåäåëÿìå DPATO â åäíà
ñèíõðîíèçèðàíà òî÷êà; ìîæåì äà ïîêðèâàìå èçèñêâàíèÿòà ïîîòäåëíî - ò.å. äà
îïðåäåëèì äèñòàíöèÿòà çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå è ïîñëå äà îïðåäåëèì
òðàåêòîðèÿòà çà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ñ åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë
(ÎÅI).
     Òúé êàòî òî÷êàòà, îò êîÿòî âåðòîëåòúò å â ñúñòîÿíèå äà ïðîäúëæè ïîëåòà
áåçîïàñíî ñ íåðàáîòåùà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà, å êðèòè÷åí åëåìåíò, â òîçè
òåêñò òÿ å îáîçíà÷åíà êàòî DPATO.
     Ôèãóðà 5 - Òðèòå åëåìåíòà ïðè èçëèòàíå ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2

     6.2.1. Òðèòå åëåìåíòà îò ãëåäíà òî÷êà íà ïèëîòà
     Êîãàòî ñå ãëåäàò îò ïèëîòà (âæ. ôèãóðà 5), èìà òðè åëåìåíòà íà
èçëèòàíåòî ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 (ÐÑ-2), âñåêè îò êîèòî å ñâúðçàí ñúñ
ñúîòâåòíèòå äåéñòâèÿ, êîèòî òðÿáâà äà ñå ðàçãëåæäàò â ñëó÷àé íà îòêàç íà
äâèãàòåë:
     à. äåéñòâèå â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåë - äî òî÷êàòà, êîãàòî ìîæå äà
ñå íàëîæè ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
     b. äåéñòâèå â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåë - îò òî÷êàòà (DPATO), îò êîÿòî
å âúçìîæíî ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ñ îòêàçàë äâèãàòåë (ÎÀI).
     ñ. ïðåäâàðèòåëíî îáìèñëåíî äåéñòâèå â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåë â
ïåðèîäà ìåæäó à. è b.
     Äåéñòâèÿòà íà ïèëîòà â à. è b. ñà äåòåðìèíèðàíè, ò.å. îñòàâàò åäíè è
ñúùè âúâ âñåêè ñëó÷àé. Ïðè ïðåäâàðèòåëíî îáìèñëåíèòå äåéñòâèÿ â òî÷êà ñ.: òúé
êàòî å âåðîÿòíî äà ñå íàëîæè îòêëîíåíèå îò ïðåäâàðèòåëíî ïëàíèðàíàòà
òðàåêòîðèÿ íà ïîëåòà (òî÷êàòà, îò êîÿòî ïðåîäîëÿâàíåòî íà ïðåïÿòñòâèÿòà ñ
èçïîëçâàíå íà ãðàäèíåíò íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà ñ ÎÅI âñå îùå íå å
äîñòèãíàòà), ïèëîòúò òðÿáâà äà îöåíè ñâîèòå âúçìîæíîñòè è ñâúðçàíèòå ñ òÿõ
ðèñêîâå è äà èìà ïðåäâèä íà÷èíà íà äåéñòâèå, êîéòî òðÿáâà äà ñå ñëåäâà â
ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåëÿ ïðåç òîçè êðàòúê ïåðèîä. (Òúé êàòî å âåðîÿòíî
âñÿêî äåéñòâèå äà âêëþ÷âà ìàíåâðèðàíå ñúñ çàâîè, òðÿáâà äà ñå îò÷åòå
âëèÿíèåòî íà çàâîèòå âúðõó õàðàêòåðèñòèêèòå.)
     Ìàñà ïðè èçëèòàíå çà õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2
     Êàêòî âå÷å áåøå ïîñî÷åíî, õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 ïðåäñòàâëÿâàò èçëèòàíå ñ
âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè (ÀÅÎ), êàòî îò DPATO òðÿáâà äà îòãîâàðÿ íà
èçèñêâàíåòî çà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ñ åäèí îòêàçàë äâèãàòåë (ÎÅI) íà
åòàïèòå èçêà÷âàíå è ïî ìàðøðóòà. Ñëåäîâàòåëíî ìàñàòà ïðè èçëèòàíå å ìàñàòà,
êîÿòî äàâà ïîíå ìèíèìàëíèòå õàðàêòåðèñòèêè çà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà îò
150 ôóòà/ìèí ïðè Vy íà 1000 ôóòà íàä òî÷êàòà íà èçëèòàíå è ïðåëèòàíå íàä
ïðåïÿòñòâèÿòà.
     Êàêòî ìîæå äà ñå âèäè îò ôèãóðà 6 ïî-äîëó, ìàñàòà ïðè èçëèòàíå ìîæå äà
ñå íàëîæè äà ñå èçìåíè, êîãàòî íå îñèãóðÿâà íåîáõîäèìàòà âèñî÷èíà íàä
ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè ÎÅI ïî òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ïðè èçëèòàíå (òî÷íî êàêòî ïðè
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1). Òîâà ìîæå äà ñå ïîëó÷è, êîãàòî ñå èçëèòà îò
âåðòîëåòíà ïëîùàäêà, êúäåòî òðàåêòîðèÿòà òðÿáâà äà ìèíå íàä ïðåïÿòñòâèå,
íàïðèìåð ëèíèÿ íà ïëàíèíñêè õðåáåò (èëè ëèíèÿ íà ñãðàäè), êîèòî íå ìîãàò:
     - äà áúäàò çàîáèêîëåíè ñ èçïîëçâàíå íà VFR, êàòî ñå íàáëþäàâàò è
èçáÿãâàò; íèòî
     - äà ñå ïðåëåòè íàä òÿõ ñ èçïîëçâàíå íà ìèíèìàëíèÿ ãðàäèíåíò íà íàáèðàíå
íà âèñî÷èíà çà ìàñàòà íà èçëèòàíå (150 ôóòà/ìèí íà 1,000 ôóòà).
     Â òîçè ñëó÷àé ìàñàòà ïðè èçëèòàíå òðÿáâà äà ñå ïðîìåíè (ñ èçïîëçâàíå íà
äàííèòå îò ÐËÅ) çà ïîñòèãàíå íà íåîáõîäèìèÿ ãðàäèåíò íà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà.
     Ôèãóðà 6 - Õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 (óâåëè÷åí ãðàäèíåíò íà íàáèðàíå íà
                âèñî÷èíà)

     6.4. Òðÿáâà ëè äà ñå èç÷èñëÿâàò äèñòàíöèèòå?
     Äèñòàíöèèòå íå òðÿáâà äà ñå èç÷èñëÿâàò, àêî ïðè èçïîëçâàíåòî íà
ïðåöåíêàòà íà ïèëîòà èëè ñòàíäàðòíàòà ïðàêòèêà ìîæå äà ñå óñòàíîâè, ÷å:
     Áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå å âúçìîæíî ñëåä îòêàç íà äâèãàòåë
(íåçàâèñèìî ÷å ìîæå äà èìà ïðåïÿòñòâèå ïî òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíå); è
Ïðåïÿòñòâèÿòà ìîãàò äà ñå ïðåîäîëåÿò (èëè çàîáèêîëÿò) ñ ÀÅÎ íà åòïà íà
èçëèòàíåòî è ÎÅI ïðè èçêà÷âàíåòî.
     Àêî ñå î÷àêâà ðàííî âëèçàíå â ÑÌÓ (â ñìèñúë äîëíàòà ãðàíèöà íà
îáëàöèòå), òðÿáâà äà ñå ïëàíèðà îòëèòàíå ïî ïðàâèëàòà çà IFR. Îáà÷å
ñòàíäàðòíèòå ìàñè è îòëèòàíèÿ ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò, êîãàòî ñà îïèñàíè
â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     6.5. Èçïîëçâàíå íà äàííè Êàòåãîðèÿ À
     Â ïðîöåäóðèòå Êàòåãîðèÿ À TDP ïðåäñòàâëÿâà òî÷êàòà, îò êîÿòî ìîæå äà ñå
èçïúëíè ïðåêúñíàòî êàöàíå èëè áåçîïàñíî ïðîäúëæàâàíå íà ïîëåòà ñ áåçîïàñíî
ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë (ÎÅI).
     Çà õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 (ÐÑ 2), êîãàòî ñå èçïîëçâàò äàííè Êàòåãîðèÿ À, îò
åêâèâàëåíòà íà TDP çàâèñè ñàìî áåçîïàñíîòî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå (ïðåêðàòåíî
èçëèòàíå). Àêî îòêàæå åäèí äâèãàòåë ìåæäó TDP è DPATO, ïèëîòúò òðÿáâà äà ðåøè
êàêâî äåéñòâèå å íåîáõîäèìî - íå å íåîáõîäèìî äèñòàíöèÿòà çà áåçîïàñíîòî
ïðèíóäèòåëíî êàöàíå äà ñå îïðåäåëÿ ñëåä åêâèâàëåíòà íà TDP (âæ. ôèãóðà 5 è
äèñêóñèÿòà â ðàçäåë 6.2.1. ïî-ãîðå).
     Ïðîöåäóðèòå Êàòåãîðèÿ À, áàçèðàíè íà ôèêñèðàíà Vtoss, îáèêíîâåíî ñà
îïòèìèçèðàíè êàêòî çà íàìàëÿâàíå íà äèñòàíöèÿòà íà ïðåêðàòåíîòî èçëèòàíå,
òàêà è çà äèñòàíöèÿòà íà èçëèòàíå. Ïðîöåäóðèòå Êàòåãîðèÿ À, áàçèðàíè íà
ôèêñèðàíà Vtoss, ïîçâîëÿâàò êàêòî íàìàëÿâàíå íà íåîáõîäèìèòå äèñòàíöèè (íèñêà
Vtoss), èëè ïîäîáðÿâàíå íà âúçìîæíîñòèòå çà íàáèðàíå íà âèñî÷èíà (âèñîêà
Vtoss). Òåçè îïòèìèçàöèè ìîãàò äà áúäàò ïîëåçíè ïðè ÐÑ 2 çà çàäîâîëÿâàíå íà
èçèñêâàíèÿòà êúì ðàçìåðèòå íà ïëîùàäêàòà çà èçëèòàíå.
     Ñ îãëåä íà ïî-ðàçëè÷íèòå èçèñêâàíèÿ êúì ÐÑ 2 (ñïðÿìî ÐÑ 1) íàïúëíî
ïðèåìëèâî å äâåòå èç÷èñëåíèÿ (åäíîòî çà óñòàíîâÿâàíå íà äèñòàíöèÿòà íà
áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå è äðóãîòî çà îïðåäåëÿíå íà DPATO) äà ñå
áàçèðàò íà ðàçëè÷íè ïðîöåäóðè Êàòåãîðèÿ À. Îáà÷å, àêî ñå èçïîëçâà òîçè
ìåòîä, ìàñàòà, êîÿòî ñå ïîëó÷àâà îò èç÷èñëåíèÿòà, íå ìîæå äà áúäå ïî-ãîëÿìà
îò ìàñàòà, êîÿòî ñå ïîëó÷àâà ïðè
ïî-îãðàíè÷èòåëíè ïðîöåäóðè.
     6.6. DPATO è ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà
      Àêî å íåîáõîäèìî ïðåëèòàíåòî íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè ÎÅI äà ñå îïðåäåëè
ïðè íàáèðàíå íà âèñî÷èíà, íåîáõîäèìî å äà ñå îïðåäåëè íà÷àëíàòà òî÷êà (DPATO)
íà ãðàäèíåíòà íà íàáèðàíåòî íà âèñî÷èíà. Ñëåä êàòî áúäå îïðåäåëåíà DPATO,
âèñî÷èíàòà íà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè ÎÅI å ñðàâíèòåëíî ëåñíî äà ñå
èç÷èñëè ñ äàííèòå îò ÐËÅ íà âåðòîëåòà.
     6.6.1. DPATO âúç îñíîâà íà äèñòàíöèÿòà ïðè âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè
(ÀÅÎ).
     Â íàé-ïðîñòèÿ ñëó÷àé ìîæå äà ñå èçïîëçâà ãðàôè÷íèÿò ÀÅÎ äî 200 ôóòà ïðè
Vy (âæ. ôèãóðà 7).
     Ôèãóðà 7 - Âúçìîæíè ìåñòà íà DPATO ïðè âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè (ÀÅÎ)

     Èíà÷å ìîæå äà ñå èçïîëçâà è àêî å äàäåíà â ÐËÅ, äèñòàíöèÿòà äî 50 ôóòà
(V50) ïðè ÀÅÎ - îïðåäåëåíà ñúãëàñíî CS/JAR 29.63 (âæ.  ôèãóðà 7).  Êîãàòî ñå
èçïîëçâà òàçè äèñòàíöèÿ, ùå áúäå íåîáõîäèìî äà ñå îñèãóðè ñêîðîñòòà çà
èçêà÷âàíå V50 äà áúäå ñâúðçàíà ñúñ ñêîðîñòòà è ìàñàòà, çà êîèòî èìà äàííè çà
èçêà÷âàíå ñ ÎÅI, òàêà ÷å äà ìîæå äà ñå îïðåäåëè òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ñ ÎÅI
îò V50.
     6.6.2. DPATO âúç îñíîâà íà äèñòàíöèèòå Êàòåãîðèÿ À
     Íå å íåîáõîäèìî äà ñå èçïîëçâàò êîíêðåòíèòå äèñòàíöèè çà ÀÅÎ (âúïðåêè
÷å ïî î÷åâèäíè ïðè÷èíè òîâà å çà ïðåäïî÷èòàíå); àêî òå ëèïñâàò, òðàåêòîðèÿòà
íà ïîëåòà (ñ ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ñ ÎÅI) ìîæå äà ñå îïðåäåëè ñ
èçïîëçâàíå íà äèñòàíöèèòå Êàòåãîðèÿ À (âæ. ôèãóðà 8 è ôèãóðà 9) -
êîèòî òîãàâà ùå áúäàò êîíñåðâàòèâíè.
          Ôèãóðà 8 - Èçïîëçâàíå íà äàííè Êàòåãîðèÿ À; ôàêòè÷åñêî è
      îòíîñèòåëíî ïîëîæåíèå íà DPATO (Vtoss è íà÷àëî íà ïúðâèÿ ñåãìåíò)

     Çàáåëåæêà: Îòíîñèòåëíàòà DPATO ñå èçïîëçâà ñàìî çà öåëèòå íà
ïëàíèðàíåòî, âñëó÷àé ÷å íÿìà äàííè çà ÀÅÎ çà ðàçðàáîòâàíå íà òðàåêòîðèÿòà ïðè
èçëèòàíå. Ôàêòè÷åñêàòà òðàåêòîðèÿ ïðè ÎÅI ùå äàäå ïî-äîáðî ïðåîäîëÿâàíå íà
ïðåïÿòñòâèÿòà, îòêîëêîòî îòíîñèòåëíàòà òðàåêòîðèÿ (èçïîëçâàíà çà
äåìîíñòðèðàíå íà ìèíèìàëíîòî èçèñêâàíå) - êàêòî ñå âèæäà îò íåïðåêúñíàòàòà è
ïóíêòèðíàòà ëèíèè íà ãîðíàòà ñõåìà.
     Ôèãóðà 9 - Èçïîëçâàíå íà äàííè Êàòåãîðèÿ À; ôàêòè÷åñêî è îòíîñèòåëíî
             ïîëîæåíèå íà DPATO (Vy è íà÷àëî íà âòîðèÿ ñåãìåíò)

     6.6.3. Èçïîëçâàíå íà íàé-áëàãîïðèÿòíèòå äàííè Êàòåãîðèÿ À Èçïîëçâàíåòî
íà äàííèòå ïðè ÀÈÎ ñå ïðåïîðú÷âà çà èç÷èñëÿâàíå íà DPATO. Îáà÷å, êîãàòî
äèñòàíöèÿòà çà ÀÅÎ íå å äàäåíà â ÐËÅ, ìîæå äà ñå èçïîëçâà äèñòàíöèÿòà äî Vó
íà 200 ôóòà îò íàé-áëàãîïðèÿòíàòà îò ïðîöåäóðèòå Êàòåãîðèÿ À, çà äà ñå
ïîñòðîè òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà (ïðè óñëîâèå ÷å ìîæå äà ñå ïîêàæå, ÷å
äèñòàíöèÿòà íà 200 ôóòà ïðè Vó è ÀÅÎ âèíàãè å ïî-áëèçî äî òî÷êàòà íà
èçëèòàíå, îòêîëêîòî òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ïðè ÎÅI Êàòåãîðèÿ À).
     Ñ öåë çàäîâîëÿâàíå íà èçèñêâàíåòî íà JAR-OPS 3.525 ïîñëåäíàòà òî÷êà,
îò êîÿòî çàïî÷âà ïðåëèòàíåòî íà ïðåïÿòñòâèÿòà ñ ÎÅI, ìîæå äà áúäå ïîêàçàíà íà
200 ôóòà.
     6.7. Èç÷èñëåíèå íà DPATO - îáîáùåíèå Òî÷êàòà DPATO òðÿáâà äà ñå îïðåäåëÿ
ïî óñëîâèÿòà çà ñêîðîñò è âèñî÷èíà íàä ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå è òðÿáâà äà
ñå èçáèðà òàêà, ÷å íàëè÷íèòå äàííè îò ÐËÅ (èëè åêâèâàëåíòíèòå äàííè) äà áúäàò
äîñòàòú÷íè çà îïðåäåëÿíå íà äèñòàíöèÿòà îò íà÷àëîòî íà èçëèòàíåòî äî DPATO
(êîíñåðâàòèâíî, àêî å íåîáõîäèìî).
     6.7.1. Ïúðâè ìåòîä DPATO ñå èçáèðà êàòî äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå
Êàòåãîðèÿ Â îò ÐËÅ (ñêîðîñò V50 èëè âñÿêà äðóãà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå, îïèñàíà â
ñúîòâåòñòâèå ñúñ CS/JAR 29.63), ïðè óñëîâèå ÷å â ðàìêèòå íà òàçè äèñòàíöèÿ
âåðòîëåòúò ìîæå äà äîñòèãíå:
     Åäíà îò ñòîéíîñòèòå íà Vtoss (èëè åäèíñòâåíàòà ñòîéíîñò íà Vtoss, àêî òÿ
íå å ïðîìåíëèâà), äàäåíà â ÐËÅ, èçáðàíà òàêà, ÷å äà îñèãóðè âúçìîæíîñòè çà
íàáèðàíå íà âèñî÷èíà ñúãëàñíî êðèòåðèèòå çà Êàòåãîðèÿ À; èëè Vó.
     Ñúîòâåòñòâèåòî ñ JAR-OPS 3.525 òðÿáâà äà áúäå ïîêàçàíî îò V50 (èëè
ïîêàçàíàòà ãðàôè÷íà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå Êàòåãîðèÿ Â).
     6.7.2. Âòîðè ìåòîä
     DPATO ñå èçáèðà êàòî åêâèâàëåíò íà TDP îò ïðîöåäóðàòà Êàòåãîðèÿ À çà
èçëèòàíå áåç ïðåïÿòñòâèÿ, èçïúëíåíî ïðè ñúùèòå óñëîâèÿ.
     Ñúîòâåòñòâèåòî ñ JAR-OPS 3.525 ñëåäâà äà áúäå ïîêàçàíî îò òî÷êàòà, â
êîÿòî ñà ïîñòèãíàòè Vtoss, âèñî÷èíà íàé-ìàëêî 35 ôóòà íàä ïîâúðõíîñòòà íà
èçëèòàíå è ïîëîæèòåëåí ãðàäèíåíò íà èçêà÷âàíå (êîåòî å äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå
áåç ïðåïÿòñòâèÿ Êàòåãîðèÿ À).
     Çîíèòå çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå òðÿáâà äà ñúùåñòâóâàò îò
íà÷àëîòî íà èçëèòàíåòî äî äèñòàíöèÿòà, ðàâíà íà äèñòàíöèÿòà íà ïðåêðàòåíî
èçëèòàíå ïðè èçëèòàíå áåç ïðåïÿòñòâèÿ êàòåãîðèÿ À.
     6.7.3. Òðåòè ìåòîä
     Êàòî àëòåðíàòèâà DPATO ìîæå äà áúäå èçáðàíà, ïðè óñëîâèå ÷å â ÐËÅ èìà
äàííèòå çà åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë (ÎÅI) çà îïðåäåëÿíå íà òðàåêòîðèÿòà íà
ïîëåòà, çàïî÷âàùà ñ èçêà÷âàíå ïðè òàçè ñêîðîñò. Òàçè ñêîðîñò òîãàâà òðÿáâà äà
áúäå:
     Åäíà îò ñòîéíîñòèòå íà Vtoss (èëè åäèíñòâåíàòà ñòîéíîñò íà Vtoss, àêî òÿ
íå å ïðîìåíëèâà), äàäåíà â ÐËÅ, èçáðàíà òàêà, ÷å äà îñèãóðè âúçìîæíîñòè çà
íàáèðàíå íà âèñî÷èíà ñúãëàñíî êðèòåðèèòå çà Êàòåãîðèÿ À; èëè Vó.
     Âèñî÷èíàòà íà DPATO òðÿáâà äà áúäå íàé-ìàëêî 35 ôóòà è ìîæå äà áúäå
èçáðàíà äî 200 ôóòà. Ñúîòâåòñòâèåòî ñ JAR-OPS 3.525 ùå áúäå ïîêàçàíî îò
èçáðàíàòà âèñî÷èíà.
     6.8. Äèñòàíöèÿ íà áåçîïàñíîòî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå
     Îñâåí äàäåíîòî â 6.7.2 ïî-ãîðå îïðåäåëÿíåòî íà äèñòàíöèÿòà íà
áåçîïàñíîòî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå ìîæå äà áúäå ïðîáëåìàòè÷íî, òúé êàòî íå å
âåðîÿòíî â ÐËÅ äà èìà êîíêðåòíèòå äàííè çà ÐÑ 2.
     Ïî äåôèíèöèÿ äèñòàíöèÿòà çà ïðåêðàòåíî èçëèòàíå Êàòåãîðèÿ À ìîæå äà ñå
èçïîëçâà, êîãàòî ïîâúðõíîñòòà íå å ïîäõîäÿùà çà ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî,
íî ìîæå äà áúäå çàäîâîëèòåëíà çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå (íàïðèìåð
êîãàòî ïîâúðõíîñòòà å íàâîäíåíà èëè ïîêðèòà ñ ðàñòèòåëíîñò).
     Âñè÷êè äàííè Êàòåãîðèÿ À (èëè äðóãè ïðèåòè) ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò çà
îïðåäåëÿíå íà äèñòàíöèÿòà - îáà÷å, ñëåä êàòî áúäàò îïðåäåëåíè, îñòàâà âàëèäíà
ñàìî àêî ñå èçïîëçâà ìàñàòà çà Êàòåãîðèÿ À (èëè ìàñàòà îò ïðèåòèòå äàííè) è
ñå ëåòè ïî ïðîôèëà ÀÅÎ çà êàòåãîðèÿ À (èëè ïðèåòàòà) äî TDP. Ñ îãëåä íà òåçè
îãðàíè÷åíèÿ íàé-âåðîÿòíèòå ïðîöåäóðè Êàòåãîðèÿ À ñà ïðîöåäóðèòå çà èçëèòàíå
áåç ïðåïÿòñòâèÿ è ïðîöåäóðèòå ïðè êúñî ëåòèùå (îãðàíè÷åíà çîíà/ïëîùàäêà).
     Îò ôèãóðà 10 ìîæå äà ñå âèäè, ÷å àêî ñå èçïîëçâà ïðîöåäóðàòà Êàòåãîðèÿ Â
V50 çà îïðåäåëÿíå íà DPATO, êîìáèíàöèÿòà îò 50 ôóòà è äèñòàíöèÿòà çà êàöàíå
áåç ïðåïÿòñòâèÿ Êàòåãîðèÿ À, èçèñêâàíà îò CS/JAR 29.81 (õîðèçîíòàëíàòà
äèñòàíöèÿ, íåîáõîäèìà çà êàöàíå è ïúëíî ñïèðàíå îò òî÷êà 50 ôóòà íà
ïîâúðõíîñòòà íà êàöàíå), ùå äàäå äîáðà èíäèêàöèÿ çà íåîáõîäèìàòà ìàêñèìàëíà
äèñòàíöèÿ çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå (âæ. ñúùî äèñêóñèÿòà çà Vstay-up
ïî-ãîðå).
     Ôèãóðà 10 - Äèñòàíöèÿ çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå Êàòåãîðèÿ Â

     6.9. Êàöàíå ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2
     Çà äðóãè ïîëåòè îñâåí ÐÑ 2 äî íàäçåìíè ïëîùàäêè/âåðòîëåòíè ïàëóáè (âæ.
äèñêóñèÿòà â ðàçäåë 7.4.1. ïî-äîëó) ïðèíöèïèòå ñà ìíîãî ïîïðîñòè. Òúé êàòî
èçèñêâàíåòî êúì õàðàêòåðèñòèêèòå çà êàöàíå ñ ÐÑ 1 è ÐÑ 2 ñà ïðàêòè÷åñêè
èäåíòè÷íè, îñíîâíèÿò âúïðîñ å ñúñòîÿíèåòî íà ïîâúðõíîñòòà çà êàöàíå.
     Àêî îòêàæå äâèãàòåë ïî âñÿêî âðåìå íà çàõîäà, âåðòîëåòúò òðÿáâà äà áúäå
â ñúñòîÿíèå äà: èçâúðøè ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã, ñïàçâàéêè èçèñêâàíèÿòà íà
JAR-OPS 3.525; èëè äà èçâúðøè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà ïîâúðõíîñòòà.
Ñ îãëåä íà òîâà è àêî ñå èçïîëçâàò äàííè ÐÑ 1, òî÷êàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå
çà êàöàíå (LDP) íå òðÿáâà äà áúäå ïîíèñêî îò ñúîòâåòíàòà òî÷êà çà âçåìàíå íà
ðåøåíèå ïðè èçëèòàíå (TDP), îñîáåíî â ñëó÷àé íà ïðîìåíëèâà TDP.
     Ìàñàòà ïðè êàöàíå òðÿáâà äà áúäå èäåíòè÷íà íà ìàñàòà çà èçëèòàíå îò
ñúùàòà ïëîùàäêà (ñ îò÷èòàíå íà íàìàëåíèåòî, äúëæàùî ñå íà ïðåîäîëÿâàíåòî íà
ïðåïÿòñòâèÿòà - êàêòî å ïîêàçàíî íà ôèãóðà 6 ïî-ãîðå).
     Â ñëó÷àé íà ïðåêðàòåíî êàöàíå (ò.å. ïëîùàäêàòà çà êàöàíå å áëîêèðàíà
èëè çàòâîðåíà ïî âðåìå íà çàõîäà) òðÿáâà äà áúäàò èçïúëíåíè ïúëíèòå
èçèñêâàíèÿ çà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè èçëèòàíå.
      7. ÏÎËÅÒÈ Ñ ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ ÊËÀÑ 2 Ñ ÌÈÍÀÂÀÍÅ ÏÐÅÇ ÐÈÑÊÎÂÀ ÇÎÍÀ
JAR-OPS 3 ïðåäëàãà âúçìîæíîñò çà îáëåê÷àâàíå íà èçèñêâàíåòî çà
ãàðàíòèðàíà çîíà çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà åòàïèòå íà èçëèòàíå èëè
êàöàíå - ïîäëåæàùà íà îäîáðåíèå îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
Ñëåäâàùèÿò ðàçäåë ðàçãëåæäà òàçè âúçìîæíîñò.
     7.1. Îãðàíè÷åíèå íà ïðåáèâàâàíåòî â ðèñêîâàòà çîíà
     Êàêòî áåøå êàçàíî ïî-ãîðå, õàðàêòåðèñòèêèòå Êëàñ 2 òðÿáâà äà îñèãóðÿò
ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè ðàáîòåùè âñè÷êè äâèãàòåëè (ÀÅÎ) äî DPATO è
ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ñ ÎÅI ñëåä òàçè òî÷êà. Òîâà íå ñå ïðîìåíÿ ñ
ïðèëàãàíåòî íà ðèñêîâàòà çîíà.
     Ñëåäîâàòåëíî ìîæå äà ñå êàæå, ÷å òåçè ïîëåòè ñ ïðåìèíàâàíå ïðåç ðèñêîâà
çîíà ñà ñâúðçàíè ñàìî ñ îáëåê÷åíèå íà èçèñêâàíåòî çà îñèãóðÿâàíåòî íà
áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå. Àáñîëþòíàòà ãðàíèöà íà çîíàòà íà ðèñêà
å 200 ôóòà - ñëåä òàçè òî÷êà òðÿáâà äà ñå ïîêàæå ïðåîäîëÿâàíå íà
ïðåïÿòñòâèÿòà ñ ÎÅI.
     7.2. Ïðèíöèï íà îöåíêà íà ðèñêà
     Â Àíåêñ 6, ÷àñò III íà ÈÊÀÎ, ãëàâà 3.1.2. (Ïåòî èçäàíèå, þëè 2001 ã.) ñå
êàçâà:
     3.1.2. Âåðòîëåòèòå ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3 ìîãàò äà ëåòÿò ñàìî â òàêèâà
ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ è îñâåòåíîñò è ïî òàêèâà ìàðøðóòè è îòêëîíåíèÿ îò òÿõ,
êîèòî ïîçâîëÿâàò äà ñå èçâúðøè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå â ñëó÷àé íà
îòêàç íà äâèãàòåë. Óñëîâèÿòà íà òîçè ïàðàãðàô ñå ïðèëàãàò ñúùî è çà âåðòîëåòè
ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 ïðåäè îïðåäåëåíàòà òî÷êà ñëåä èçëèòàíå è ñëåä
îïðåäåëåíàòà òî÷êà ïðè êàöàíå.
     Èçñëåäîâàòåëñêàòà ãðóïà íà ÈÊÀÎ ïî âåðòîëåòè è ëåòàòåëíè àïàðàòè ñ
îòêëîíÿâàù ñå ðîòîð ñå çàíèìàâà ñ òåêóùèÿ ïðîöåñ çà ïîïðàâêà íà ãëàâà 3, çà
äà îò÷åòå òåêóùàòà ïðàêòèêà - ñëåä òîçè ïðîöåñ ïðåäëàãàíèÿò òåêñò ìîæå áè ùå
áúäå:
     3.1.2. Â óñëîâèÿ, êîãàòî íå ñà îñèãóðåíè áåçîïàñíè óñëîâèÿ çà
ïðîäúëæàâàíå íà ïîëåòà â ñëó÷àé íà îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà óñòàíîâêà,
ïîëåòèòå ñ âåðòîëåòè ïî íà÷èí, êîéòî äàâà ïîäõîäÿùî ìíåíèå çà ïîñòèãàíå íà
áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
Âúïðåêè ÷å áåçîïàñíîòî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå ïîâå÷å íå ìîæå äà áúäå (àáñîëþòåí)
ñòàíäàðò, ñìÿòà ñå, ÷å îöåíêàòà íà ðèñêà òðÿáâà çàäúëæèòåëíî äà çàäîâîëÿâà
ïîïðàâåíîòî èçèñêâàíå çà "ïîäõîäÿùî ðàçãëåæäàíå". Îöåíêàòà íà ðèñêà, èçïîëçâàíà
â JAR-OPS 3 çà èçïúëíåíèå íà òîçè ïðåäëîæåí ñòàíäàðò, ñúîòâåòñòâà íà
ïðèíöèïèòå, îïèñàíè â AS/NZS 4360:1999.
     Çàáåëåæêà: Òåðìèíèòå, èçïîëçâàíè â òîçè òåêñò è îïðåäåëåíè â ñòàíäàðòà
AS/NZS, ñà äàäåíè â ñú÷åòàíèå, íàïð. "îöåíêà íà ðèñêà" èëè "íàìàëÿâàíå íà
ðèñêà".
     7.3. Ïðèëîæåíèå íà îöåíêàòà íà ðèñêà êúì JAR-OPS 3 õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2
Â ñëó÷àèòå, êîãàòî íÿìà ðèñê, ñâúðçàí ñ îòêàç íà äâèãàòåë (èçâúí ïðèñúùèÿ ïðè
áåçîïàñíîòî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå), ïîëåòèòå ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 ìîæå äà ñå
ïðîâåæäàò â ñúîòâåòñòâèå ñ íåîáëåê÷åíèòå èçèñêâàíèÿ, äàäåíè ïî-ãîðå, è
áåçîïàñíîòî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå äà áúäå âúçìîæíî.
     Â ñëó÷àèòå, êîãàòî ìîæå äà ñúùåñòâóâà òàêúâ ðèñê, íàïð. ïðè ïîëåòè äî
íàäçåìíà ïëîùàäêà (óäàð â ðúáà íà ïàëóáàòà); èëè êîãàòî å ðàçðåøåíî, ïîëåòè
îò ïëîùàäêà, êúäåòî íå ìîæå äà ñå èçâúðøè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå
ïîðàäè òîâà, ÷å ïîâúðõíîñòòà å íåïîäõîäÿùà; èëè êîãàòî èìà ïðåñè÷àíå íà
êðèâàòà Í-V çà êðàòúê ïåðèîä ïî âðåìå íà èçëèòàíå èëè êàöàíå (îãðàíè÷åíèå â
CS/JAR 29 HFMs), ïîëåòèòå òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿâàò ñ êîíêðåòíî ðàçðåøåíèå.
     Ïðè ïîëîæåíèå ÷å çà òàêèâà ïîëåòè å íàïðàâåíà îöåíêà íà ðèñêà è ìîãàò äà
ñå èçïúëíÿâàò äî îïðåäåëåíà áåçîïàñíà öåë - òå ìîãàò äà áúäàò ðàçðåøåíè.
     7.3.1. Åëåìåíòè íà îöåíêàòà íà ðèñêà. Ïðîöåñúò íà îäîáðåíèå ñå ñúñòîè îò
îïåðàòèâíà îöåíêà íà ðèñêà è ïðèëàãàíå íà ÷åòèðè ïðèíöèïà: áåçîïàñíà öåë;
îöåíêà íà íàäåæäíîñòòà íà âåðòîëåòà; ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò; è
ïðîöåäóðè çà îáëåê÷àâàíå.
     7.3.2. Áåçîïàñíà öåë
     Îñíîâíèÿò åëåìåíò íà îöåíêàòà íà ðèñêà â JAA, êîãàòî ïîëåòúò â ðèñêîâàòà
çîíà áåøå âúâåäåí â JAR-OPS 3 (NPA OPS-8), áåøå, ÷å ãàçîòóðáèííèòå äâèãàòåëè
íà âåðòîëåòèòå èìàò ÷åñòîòàòà íà îòêàçèòå îêîëî 1:100 000 ëåòàòåëíè ÷àñà,
êîåòî áè ìîãëî äà ïîçâîëè (ïðè ñúãëàñóâàíà öåë çà áåçîïàñíîñò 5 x 10-8 íà
ñúáèòèå) åäíî èçëàãàíå íà ðèñê îò îêîëî 9 ñåêóíäè çà äâà äâèãàòåëÿ ïðè
ñúáèòèå ïî âðåìå íà èçëèòàíå èëè êàöàíå.
(Ïðè èçáîðà íà òàçè öåë áåøå ïðèåòî, ÷å ïîâå÷åòî îò ñúâðåìåííèòå äîáðå
ïîääúðæàíè âåðòîëåòè ñ òóðáèííè äâèãàòåëè áèõà ìîãëè äà ïîñòèãíàò ïîñòàâåíàòà
öåë çà ñúáèòèå - ñëåäîâàòåëíî òîâà ïðåäñòàâëÿâà "îñòàòú÷åí ðèñê".)
     Çàáåëåæêà: Îñòàòú÷íèÿò ðèñê ñå ðàçãëåæäà êàòî ðèñê, êîéòî îñòàâà ñëåä
ïðèëàãàíåòî íà âñè÷êè ïðîöåäóðè çà ñìåê÷àâàíå - ïî ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò è
åêñïëîàòàöèîííè (âæ. òî÷êè 7.3.4. è 7.3.5. ïî-äîëó).
     7.3.3. Îöåíêà íà íàäåæäíîñòòà. Îöåíêàòà íà íàäåæäíîñòòà ïî JAA áåøå
çàïî÷íàòà çà ïðîâåðêà íà õèïîòåçàòà (ïîñî÷åíà â 7.3.2. ïî-ãîðå), ÷å ïîâå÷åòî
îò òèïîâåòå ñ òóðáèííè äâèãàòåëè ùå ìîãàò äà ïîñòèãíàò çàäàäåíàòà
áåçîïàñíîñò. Òàçè õèïîòåçà áè ìîãëà äà ñå ïîòâúðäè ñàìî ÷ðåç èçó÷àâàíå íà
äàííèòå çà çàãóáè íà ïðîèçâîäèòåëèòå.
     7.3.4. Ïðîöåäóðè çà ñìåê÷àâàíå (ëåòàòåëíà ãîäíîñò)
     Ïðîöåäóðèòå çà ñìåê÷àâàíå ñå ñúñòîÿò îò ðåäèöà åëåìåíòè: èçïúëíåíèå íà
ìîäèôèêàöèèòå çà áåçîïàñíîñò íà ïðîèçâîäèòåëÿ; âñåîáõâàòíà ñèñòåìà çà
äîêëàäâàíå (êàêòî çà îòêàçè, òàêà è çà èçïîëçâàíå); è âúâåæäàíå íà Ñèñòåìà
çà ìîíèòîðèíã íà èçïîëçâàíåòî (Usage Monitoring System - UMS). Âñåêè îò òåçè
åëåìåíòè òðÿáâà äà îñèãóðè, ÷å äâèãàòåëèòå, ñëåä êàòî ñà ïîêàçàëè äîñòàòú÷íà
íàäåæäíîñò, çà äà ïîñòèãíàò çàäàäåíàòà áåçîïàñíîñò, ùå ïîääúðæàò òàçè
íàäåæäíîñò (èëè ùå ÿ ïîäîáðÿâàò).
     Ñèñòåìàòà çà ìîíèòîðèíã ñå ñìÿòà çà îñîáåíî âàæíà, òúé êàòî âå÷å áåøå
ïîêàçàíî, ÷å òàêèâà ñèñòåìè, êîãàòî ñà âíåäðåíè, íàëàãàò åäèí ïîîáìèñëåí
ïîäõîä êúì åêñïëîàòàöèÿòà. Îñâåí òîâà îòñòðàíÿâàíåòî íà "ãîðåùèòå çàïóñêè",
êîèòî íå ñå äîïóñêàò îò UMS, íàìàëÿâà äî ìèíèìóì ñëó÷àèòå íà îòêàçè ïîðàäè
ðàçðóøàâàíå íà òóðáèíàòà.
     7.3.5. Ïðîöåäóðè çà ñìåê÷àâàíå (åêñïëîàòàöèÿ)
     Îò îïåðàòîðà ñå èçèñêâà ïðîâåæäàíåòî íà åêñïëîàòàöèîííè è ó÷åáíè
ïðîöåäóðè çà ñìåê÷àâàíå íà ðèñêà - èëè çà íàìàëÿâàíå äî ìèíèìóì íà
ïîñëåäñòâèÿòà. Òåçè ïðîöåäóðè ñà ïðåäíàçíà÷åíè çà ìèíèìàëèçèðàíå íà ðèñêà
÷ðåç îñèãóðÿâàíå, ÷å: âåðòîëåòúò ëåòè â ðèñêîâàòà çîíà ìèíèìàëíî âðåìå; çà
ìèíèìàëèçèðàíå íà ïîñëåäñòâèÿòà â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåë ñå èçïúëíÿâàò
ïðîñòè, íî åôåêòèâíè ïðîöåäóðè.
     7.4. Ïîëåòè ñ èçïîëçâàíå íà ðèñêîâà çîíà - îáëåê÷åíèåòî è èçèñêâàíåòî
     Êîãàòî ñå ëåòè ñ èçïîëçâàíå íà ðèñêîâà çîíà, èìà îáëåê÷åíèå íà
èçèñêâàíåòî çà îïðåäåëÿíå íà çîíà çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå (êîÿòî ñå
îòíàñÿ êàêòî çà êàöàíåòî, òàêà è çà èçëèòàíåòî); îáà÷å èçèñêâàíåòî çà
ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà - ñ ÀÅÎ ïðè èçëèòàíå è îò òî÷êàòà DPATO ñ ÎÅI íà
åòàïèòå íà èçêà÷âàíå è ïî ìàðøðóò - îñòàâà (êàêòî ïðè èçëèòàíå, òàêà è ïðè
êàöàíå).
     Ìàñàòà çà èçëèòàíå ñå ïîëó÷àâà îò ïî-îãðàíè÷àâàùîòî èçèñêâàíå îò
ñëåäíîòî:
     • õàðàêòåðèñòèêà íà èçêà÷âàíåòî 150 ôóòà/ìèí íà 1000 ôóòà íàä òî÷êàòà íà
èçëèòàíå; èëè
     • ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà (â ñúîòâåòñòâèå ñ 6.3. ïî-ãîðå); èëè
     • çàâèñâàíå ñ ÀÅÎ èçâúí åôåêòà íà âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà (Hover out of
Ground Effect - HOGE) ïðè ñúîòâåòíèÿ ðåæèì íà äâèãàòåëèòå.  (AEO HOGE ñå
èçèñêâà çà ãàðàíòèðàíå íà óñêîðåíèå, êîãàòî ñå èçïîëçâàò ñïîñîáè çà äèíàìè÷íî
èçëèòàíå, áëèçêè äî âåðòèêàëíîòî.  Îñâåí òîâà ïðè íàäçåìíè âåðòîëåòíè
ïëîùàäêè/âåðòîëåòíè ïàëóáè òîâà îñèãóðÿâà ðåçåðâ îò ìîùíîñò çà èçìåñòâàíå íà
ðàçñåéâàíåòî íà âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà è ãàðàíòèðà, ÷å ïî âðåìå íà ìàíüîâúða
çà êàöàíå èìà ñòàáèëèçèðàíî HOGE - àêî ñå èçèñêâà òàêîâà.
     7.4.1. Ïîëåòè äî íàäçåìíè âåðòîëåòíè ïëîùàäêè/âåðòîëåòíè ïàëóáè
Ïîëåòèòå ñ ÐÑ-2 äî íàäçåìíè âåðòîëåòíè ïëîùàäêè/âåðòîëåòíè ïàëóáè ñà
ñïåöèàëåí ñëó÷àé íà ïîëåòè ñ èçïîëçâàíå íà ðèñêîâà çîíà. Ïðè òåçè ïîëåòè
îáëåê÷àâàíåòî îáõâàùà âúçìîæíîñòòà çà:
     • óäàð â ðúáà íà ïàëóáàòà, àêî äâèãàòåëÿò îòêàæå â íà÷àëîòî íà
èçëèòàíåòî èëè â êðàÿ íà êàöàíåòî;
     • ïðåñè÷àíå íà êðèâàòà ÍV ïî âðåìå íà èçëèòàíå è êàöàíå; è
     • ïðèíóäèòåëíî êàöàíå ñ ïðåïÿòñòâèÿ íà ïîâúðõíîñòòà (íåáëàãîïðèÿòíè
âîäíè óñëîâèÿ) ïîä íàäçåìíàòà âåðòîëåòíà ïëîùàäêà (âåðòîëåòíàòà ïàëóáà).
Ìàñàòà ïðè èçëèòàíå å òàçè, êîÿòî å ïîñî÷åíà ïî-ãîðå, à ñúîòâåòíèòå òåõíèêè
ñà îïèñàíè â ACJ OPS 3.520(a)(3) è 3.535(a)(3).
     Çàáåëåæêà: Ìàëêî âåðîÿòíî å äà ñå íàëîæè äà ñå èç÷èñëÿâà DPATO ïðè
ïîëåòè äî âåðòîëåòíè ïàëóáè (ïîðàäè ëèïñàòà íà ïðåïÿòñòâèÿ ïî òðàåêòîðèÿòà íà
èçëèòàíåòî).
     7.4.2. Äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ çà ïîëåòèòå äî âåðòîëåòíè ïàëóáè â
íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà
     Ïî ðåäèöà ïðè÷èíè (íàïð. ðàçìåð íà ïàëóáàòà è îáñòàíîâêà îêîëî
âåðòîëåòíàòà ïàëóáà - âêëþ÷èòåëíî ïðåïÿòñòâèÿ è âåêòîðè íà âÿòúðà) íå ñå
î÷àêâà, ÷å ïîëåòèòå ñ ÐÑ 1 ùå áúäàò òåõíè÷åñêè èçïúëíèìè èëè èêîíîìè÷åñêè
îïðàâäàíè ñëåä ïðîåêòèðàíèÿ îò JAA êðàåí ñðîê äî 2010 (OEI HOGE áè ìîãëî äà
äàäå ìåòîä çà ñúîòâåòñòâèå, íî òîâà áè äîâåëî äî òåæêè è íåîïðàâäàíè
îãðàíè÷åíèÿ íà ïîëåçíèÿ òîâàð/äàëå÷èíàòà íà ïîëåòà).
     Îáà÷å ïîðàäè òåæêèòå ïîñëåäñòâèÿ íà åäèí îòêàç íà äâèãàòåë çà
âåðòîëåòèòå, èçâúðøâàùè èçëèòàíèÿ è êàöàíèÿ íà âåðòîëåòíè ïàëóáè â
íåáëàãîïðèÿòíè ìîðñêè ðàéîíè (êàòî Ñåâåðíî ìîðå èëè ñåâåðíàòà ÷àñò íà
Àòëàíòè÷åñêèÿ îêåàí), ñå ïðåäâèæäà ïîëèòèêà íà íàìàëÿâàíå íà ðèñêà. Â
ðåçóëòàò óâåëè÷åíèòå ìàñè ïðè èçëèòàíå è êàöàíå ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2
çàåäíî ñúñ ñïîñîáèòå, êîèòî îñèãóðÿâàò âèñîêà óâåðåíîñò íà áåçîïàñíîñòòà ÷ðåç
èçáÿãâàíå íà ðúáà íà ïàëóáàòà è ïðîïàäàíåòî, êîåòî îñèãóðÿâà ïðîäúëæåí ïîëåò
íàä ìîðåòî, ñå ðàçãëåæäàò êàòî ïðàêòè÷åñêè ìåðêè.
     Çà âåðòîëåòè, êîèòî èìàò ïðîöåäóðà Êàòåãîðèÿ À çà âåðòîëåòíè ïàëóáè,
ñåðòèôèêàöèÿòà ñå ïîñòèãà ÷ðåç äåìîíñòðèðàíå íà ïðîöåäóðà è êîðèãèðàíè ìàñè
(êîðèãèðàíè çà âÿòúðà, êàêòî è çà òåìïåðàòóðàòà è íàëÿãàíåòî), êîèòî
ãàðàíòèðàò ïðåëèòàíå 15 ôóòà íàä ðúáà íà ïàëóáàòà ïðèèçëèòàíå è êàöàíå. Åòî
çàùî íà ïðîèçâîäèòåëèòå ñå ïðåïîðú÷âà, êîãàòî äàâàò ïîäîáðåíè ïðîöåäóðè çà
õàðàêòåðèñòèêè ÐÑ 2, äà èçïîëçâàò ïîëîæåíèåòî çà òîâà ïðåâèøåíèå íàä ðúáà íà
ïàëóáàòà êàòî åòàëîí çà òÿõ.
     Òúé êàòî âèñî÷èíàòà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà íàä ìîðåòî å ïðîìåíëèâà,
ïðîïàäàíåòî òðÿáâà äà ñå èç÷èñëÿâà; ñëåä ïðåëèòàíå íàä ðúáà íà ïàëóáàòà
âåðòîëåòèòå, ðàáîòåùè ïî ÐÑ 1, òðÿáâà äà ñå î÷àêâà äà ïîêðèÿò èçèñêâàíåòî çà
ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà íà 35 ôóòà. Ïðè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà, à íå â
îòêðèòî ìîðå è ñ ïî-ìàëêî ñëîæíè óñëîâèÿ íà ñðåäàòà òîâà íå áè ïðåäñòàâëÿâàëî
òðóäíîñò. Òúé êàòî ïîëîæåíèåòî çà ïðîïàäàíåòî íå îò÷èòà åêñïëîàòàöèîííèòå
îáñòîÿòåëñòâà, ãðàôèêèòå çà ñòàíäàðòíîòî ïðîïàäàíå çà ðàçøèðåíè
õàðàêòåðèñòèêè ÐÑ 2 ñå î÷àêâà äà áúäàò ïîäîáíè íà òåçè çà ñúùåñòâóâàùèòå
ïðîöåäóðè Êàòåãîðèÿ À.
      Â óñëîâèÿ íà ïîëåòè íàä ìîðå èç÷èñëåíèåòî íà ïðîïàäàíåòî íå å òðèâèàëåí
âúïðîñ - ñëåäíèòå ïðèìåðè ïîêàçâàò íÿêîè îò ïðîáëåìèòå, êîèòî ìîãàò äà áúäàò
ñðåùíàòè â íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà:
     Ñëó÷àè, êîãàòî íå ñå îò÷èòà ïðèëèâúò, à âúëíèòå ñà íåðàâíîìåðíè - íèâîòî
íà ïðåïÿòñòâèåòî (ò.å. ìîðåòî) íå ìîæå äà ñå îïðåäåëè, êîåòî ïðàâè
íåâúçìîæíî òî÷íîòî èç÷èñëåíèå íà ïðîïàäàíåòî.
     Ñëó÷àè, êîãàòî íå å âúçìîæíî - ïî åêñïëîàòàöèîííè ïðè÷èíè - òðàåêòîðèèòå
íà çàõîäà è èçëèòàíåòî äà áúäàò ñâîáîäíè îò ïðåïÿòñòâèÿ - "ñòàíäàðòíîòî"
èç÷èñëåíèå íà ïðîïàäàíåòî íå ìîæå äà ñå ïðèëîæè.
     Ïðè òàêèâà îáñòîÿòåëñòâà íà ïðàêòèêà ñå îêàçâà, ÷å ïðîïàäàíåòî òðÿáâà äà
ñå áàçèðà íà âèñî÷èíàòà íà ïàëóáàòà íàä ñðåäíîòî ìîðñêî ðàâíèùåè òðÿáâà äà ñå
ïðèëàãà èçèñêâàíåòî çà ïðåëèòàíå íà 35 ôóòà.
     Èìà îáà÷å è äðóãè ïî-ñëîæíè âúïðîñè, êîèòî ñúùî îêàçâàò âëèÿíèå âúðõó
âèñî÷èíàòà íà ïðåëèòàíå íà ðúáà íà ïàëóáàòà è èç÷èñëåíèåòî íà ïðîïàäàíåòî:
     Êîãàòî ñå ëåòè êúì äâèæåùè ñå ïàëóáè íà êîðàáè, ïðåïîðú÷èòåëíèÿò ïðîôèë
çà êàöàíå è èçëèòàíå ìîæå äà ñå îêàæå íåâúçìîæåí, òúé êàòî âåðòîëåòúò ìîæå äà
çàâèñíå îòñòðàíè íà áîðäà, çà äà ìîæå ïîâäèãàíåòî è ñïóñêàíåòî íà êîðàáà äà
áúäå êàðòèðàíî ìèñëåíî; èëè ïðè èçëèòàíå îáðàòíîòî êàöàíå â ñëó÷àé íà îòêàç
íà äâèãàòåëÿ äà íå å âúçìîæíî.
     Ïðè òåçè îáñòîÿòåëñòâà êîìàíäèðúò ìîæå äà óòî÷íè ïðîôèëèòå, çà äà ìîæå
äà ñå îáúðíå êúì ïî-ñåðèîçíèòå èëè ïî-âåðîÿòíèòå çàïëàõè, êîèòî ìîæå äà èìà
ïðè îòêàç íà äâèãàòåë.
     Ïîðàäè òåçè è äðóãè (íåïðåäâèäåíè) îáñòîÿòåëñòâà íå ñå èçïîëçâàò
ïðåäïèñàíè èçèñêâàíèÿ. Îáà÷å öåëòà îñòàâà 15 ôóòà íàä ðúáà íà ïàëóáàòà è 35
ôóòà íàä ïðåïÿòñòâèÿòà, à äàííèòå, êîèòî ñå äàâàò, òðÿáâà äà áúäàò òàêèâà,
êîãàòî å âúçìîæíî, ÷å òåçè âèñî÷èíè äà ìîãàò äà ñå ïëàíèðàò.
     Òúé êàòî èñòîðèÿòà íà àâàðèèòå è ïðåäïîñòàâêèòå ïîêàçâà, ÷å îñíîâíàòà
îïàñíîñò å ñáëúñêâàíåòî ñ ïðåïÿòñòâèÿ íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà â ðåçóëòàò íà
÷îâåøêà ãðåøêà, çà ïðåïîðú÷âàíå ñà ïðîñòè è ïîâòîðÿåìè ïðîöåäóðè çà èçëèòàíå
è êàöàíå.
     Ñ îãëåä íà ïîñî÷åíèòå ïî-ãîðå ïðè÷èíè áúäåùîòî èçèñêâàíå çà ÏÑ 1 ñå
çàìåíÿ ñ íîâî èçèñêâàíå, ÷å ìàñàòà ïðè èçëèòàíå òðÿáâà äà îò÷èòà:
ïðîöåäóðàòà; ïðåëèòàíåòî íàä êðàÿ íà ïàëóáàòà è ïðîïàäàíåòî, ñúîòâåòñòâàùî íà
âèñî÷èíàòà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà. Òîâà ùå èçèñêâà ðàç÷åò íà ìàñàòà çà
èçëèòàíå îò èíôîðìàöèÿòà, äàäåíà îò ïðîèçâîäèòåëÿ, êîÿòî äà îòðàçÿâà òåçè
åëåìåíòè. Î÷àêâà ñå, ÷å òàçè èíôîðìàöèÿ ùå áúäå èçâëå÷åíà ÷ðåç ìîäåëèðàíå íà
õàðàêòåðèñòèêèòå/ñèìóëàöèÿ ñ èçïîëçâàíå íà ìîäåëè, ïîòâúðäåíè ÷ðåç îãðàíè÷åíè
ëåòàòåëíè èçïèòàíèÿ.
     7.4.3. Ïîëåòè äî âåðòîëåòíè ïàëóáè ñ âåðòîëåòè ñ ïîâå÷å îò 19 ìåñòà
(MAPSC).
     Ïúðâîíà÷àëíîòî èçèñêâàíå çà ïîëåòè ñ âåðòîëåòè ñ ïîâå÷å îò 19 ìåñòà áåøå
ÐÑ 1 (êàêòî å îïðåäåëåíî â JAR-OPS 3.470(a)(2). Îáà÷å, êîãàòî ñå ëåòè äî
âåðòîëåòíè ïàëóáè, èçáðîåíèòå â 7.4.2 ïî-ãîðå ïðîáëåìè ñà åäíàêâî ïðèëîæèìè
êúì òåçè âåðòîëåòè. Ñ îãëåä íà òîâà, íî êàòî ñå îò÷èòà, ÷å ñå ïðåâîçâàò
óâåëè÷åí áðîé ïúòíèöè (ïîòåíöèàëíî), òåçè ïîëåòè ñà ðàçðåøåíè ñ ÐÑ 2 (JAR-OPS
3.470(a)(2), íî âñè÷êè åëåìåíòè íà îêîëíàòà ñðåäà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà
òðÿáâà äà çàäîâîëÿâàò äîïúëíèòåëíèòå èçèñêâàíèÿ, äàäåíè â 7.4.2. ïî-ãîðå.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
[]
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
[]
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
[]
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     ACJ-1 êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.517(a) Ïîëåòè ñ âåðòîëåòè áåç
     ãàðàíòèðàíè âúçìîæíîñòè çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå
      1. Êàòî ÷àñò îò îöåíêàòà íà ðèñêà ïðåäè äàâàíåòî íà ðàçðåøåíèå ñúãëàñíî
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.517(a) îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïðåäñòàâè ïîäõîäÿùà
ñòàòèñòèêà çà íàäåæäíîñòòà íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà íà òèïà âåðòîëåò è íà òèïà
äâèãàòåë.
      2. Îñâåí â ñëó÷àÿ ñ íîâè äâèãàòåëè òåçè äàííè òðÿáâà äà ïîêàçâàò
âíåçàïíèòå çàãóáè íà ìîùíîñò îò âñè÷êè èçêëþ÷âàíèÿ íà äâèãàòåëè â ïîëåò
(Inflight Shutdown - IFSD), êîèòî íå ïðåâèøàâàò 1 íà 100 000 ÷àñà íà
äâèãàòåëÿ ïðåç ïîñëåäíèòå 5 ãîäèíè. Îáà÷å å âúçìîæíî ïðåâèøåíèå íà òàçè
ñòîéíîñò, íî íå ïîâå÷å îò 3 íà 100 000 ÷àñà, ìîæå äà áúäå ïðèåòî îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ñëåä îöåíêà, ïîêàçâàùà òåíäåíöèÿ êúì
ïîäîáðÿâàíå.
      3. Íîâèòå äâèãàòåëè òðÿáâà äà ñå îöåíÿâàò íà áàçàòà íà âñåêè
îòäåëåí ñëó÷àé.
      4. Ñëåä ïúðâîíà÷àëíàòà îöåíêà å íåîáõîäèìî ïåðèîäè÷íî äà ñå ïðåîöåíÿâà
àêòóàëèçèðàíàòà ñòàòèñòèêà; åäíà íåáëàãîïðèÿòíà óñòîé÷èâà òåíäåíöèÿ ùå
èçèñêâà èçâúðøâàíåòî íà íåçàáàâíà îöåíêà îò îïåðàòîðà ñ êîíñóëòàöèÿ ñúñ
çàèíòåðåñóâàíèòå - Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ è ïðîèçâîäèòåëèòå.
Îöåíêàòà ìîæå äà äîâåäå äî ïðèëàãàíå íà êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ èëè
åêñïëîàòàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ.
      5. Öåëòà íà òîçè ïàðàãðàô å äà ñå äàäàò íàñîêè êàê äà ñå îïðåäåëÿ
÷åñòîòàòà íà âíåçàïíàòà çàãóáà íà ìîùíîñò íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà â ïîëåò.
     5.1. Ñïîäåëÿíå íà ðîëèòå ìåæäó ïðèòåæàòåëèòå íà òèïîâèòå ñåðòèôèêàòè
(Type Certificate Holders - TCH) çà âåðòîëåòà è çà äâèãàòåëÿ:
     à. Ïðåäñòàâÿíå íà äîêóìåíòè, îïðåäåëÿùè ÷åñòîòàòà íà âíåçàïíàòà çàãóáà
íà ìîùíîñò íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà â ïîëåò çà âåðòîëåòà/äâèãàòåëÿ; ïîñðåäíèê ñ
åêñïëîàòàöèîííèòå îðãàíè íà äúðæàâàòà íà êîíñòðóêòîðà òðÿáâà äà áúäàò
ïðèòåæàòåëèòå íà òèïîâèòå ñåðòèôèêàòè çà âåðòîëåòà èëè ñèëîâàòà óñòàíîâêà â
çàâèñèìîñò îò íà÷èíà, ïî êîéòî òå ñè ðàçäåëÿò ñúîòâåòíàòà àíàëèòè÷íà ðàáîòà;
     b. Ïðèòåæàòåëÿò íà òèïîâèÿ ñåðòèôèêàò (ÒÑÍ) íà äâèãàòåëÿ òðÿáâà äà äàäå
íà ÒÑÍ íà âåðòîëåòà äîêóìåíò, âêëþ÷âàù: ñïèñúê íà ñëó÷àèòå íà çàãóáà íà
ìîùíîñò â ïîëåò, êîåôèöèåíò íà èçïîëçâàåìîñò çà âñåêè îòäåëåí ñëó÷àé (àêî å
èçïîëçâàí) è ïðåäïîëîæåíèÿ çà åôåêòèâíîñòòà íà ïðèëîæåíèòå êîðèãèðàùè
äåéñòâèÿ (àêî ñà èçâúðøâàíè);
     ñ. ÒÑÍ íà äâèãàòåëÿ èëè ÒÑÍ íà âåðòîëåòà òðÿáâà äà ïðåäñòàâÿò íà
åêñïëîàòàöèîííèòå îðãàíè íà äúðæàâàòà íà êîíñòðóêòîðà èëè êîãàòî òîçè îðãàí
íå ïîåìà îòãîâîðíîñò, íà åêñïëîàòàöèîííèÿ îðãàí íà ñòðàíàòà íà îïåðàòîðà
äîêóìåíò, êîéòî äàâà ïîäðîáíîñòè çà èç÷èñëåíèòå ðåçóëòàòè, êàòî îò÷èòàò:
ñúáèòèÿòà, ïðè÷èíåíè îò äâèãàòåëÿ è ñëó÷àèòå, ïðè÷èíåíè îò ñèëîâàòà
óñòàíîâêà; êîåôèöèåíò íà èçïîëçâàåìîñò çà âñåêè îòäåëåí ñëó÷àé (àêî å
èçïîëçâàí), ïðåäïîëîæåíèÿ çà åôåêòèâíîñòòà íà ïðèëîæåíèòå êîðèãèðàùè
äåéñòâèÿ, èçâúðøåíè íà äâèãàòåëÿ è íà âåðòîëåòà (àêî ñà èçâúðøâàíè); è
èç÷èñëåíèå íà ÷åñòîòàòà íà çàãóáè íà ìîùíîñò íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà.
     5.2. Äîêóìåíòàöèÿ. Åæåãîäíî òðÿáâà äà ñå àêòóàëèçèðà ñëåäíàòà
èíôîðìàöèÿ:
     5.2.1. Äîêóìåíòúò ñ ïîäðîáíà ìåòîäîëîãèÿ è èç÷èñëåíèÿ, êîèòî ñå
ðàçïðîñòðàíÿâàò îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ íà ñòðàíàòà íà
êîíñòðóêòîðà.
     5.2.2. Îáîáùàâàù äîêóìåíò ñ ðåçóëòàòèòå îò èç÷èñëåíèÿòà, êîéòî ñå
ïðåäîñòàâÿ ïðè ïîèñêâàíå íà âñåêè åêñïëîàòàöèîíåí îðãàí.
     5.2.3. Ñëóæåáíî ïèñìî, óäîñòîâåðÿâàùî çàêîííîñòòà íà òàçè äåéíîñò è
îïðåäåëÿùî ñúîòâåòíàòà èçèñêâàíà êîíôèãóðàöèÿ, êàêòî å ïðåäàäåíà íà
îïåðàòîðèòå.
     5.3. Îïðåäåëåíèå íà "âíåçàïíà çàãóáà íà ìîùíîñò â ïîëåò".
     Âíåçàïíàòà çàãóáà íà ìîùíîñò ïðåäñòàâëÿâà çàãóáà íà ìîùíîñò íà äâèãàòåë,
êîÿòî:
     • ïðåâèøàâà 30% îò ìîùíîñòòà ïðè èçëèòàíå; è
     • íàñòúïâà ïî âðåìå ïîëåò;
     • áåç ïðîÿâà íà ðàííè ïðåäóïðåäèòåëíè ïðèçíàöè, êîèòî äà èíôîðìèðàò è
äàäàò äîñòàòú÷íî âðåìå íà ïèëîòà äà ïðåäïðèåìå íÿêàêâè ïîäõîäÿùè äåéñòâèÿ.
     5.4. Äîêóìåíòàöèÿ çà áàçàòà äàííè.
     Âñåêè ñëó÷àé íà çàãóáà íà ìîùíîñò òðÿáâà äà ñå äîêóìåíòèðà îò ÒÑÍ íà
äâèãàòåëÿ è/èëè âåðòîëåòà, êàêòî ñëåäâà: íîìåð íà äîêëàäà çà èíöèäåíòà; òèï
íà äâèãàòåëÿ; ñåðèåí íîìåð íà äâèãàòåëÿ; ñåðèåí íîìåð íà âåðòîëåòà; äàòà; âèä
íà ñúáèòèåòî (ïðåäíàìåðåíî èçêëþ÷âàíå â ïîëåò (IFSD), íåïðåäíàìåðåíî (IFSD);
ïðåäïîëàãàåìà ïðè÷èíà; êîåôèöèåíò íà èçïîëçâàåìîñò, àêî å èçïîëçâàí, ñïðàâêà
è ïðåäïîëàãàåìà åôåêòèâíîñò íà êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ, êîèòî òðÿáâà äà ñå
ïðèëîæàò (àêî èìà òàêèâà).
     5.5. Ìåòîä íà èç÷èñëåíèå:
     Âúçäóõîïëàâàòåëíèòå àäìèíèñòðàöèè ñà ïðèåëè ðàçëè÷íè ìåòîäè çà
èç÷èñëåíèå íà ÷åñòîòàòà íà çàãóáàòà íà ìîùíîñò íà äâèãàòåëèòå. Ñëåäâà ïðèìåð
ñ åäèí îò òåçè ìåòîäè:
     5.5.1. Ñúáèòèÿ, êîèòî ñà ðåçóëòàò îò:
     • íåèçâåñòíè ïðè÷èíè (íå å îòêðèòà ïîâðåäà èëè å óíèùîæåí íàïúëíî,
íåäîêóìåíòèðàíè èëè íåäîêàçàíè èçÿâëåíèÿ); èëè
     • êîãàòî äâèãàòåëÿò èëè åëåìåíòèòå íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà íå ñà
èçñëåäâàíè (íàïðèìåð êîãàòî äâèãàòåëÿò íå å âúðíàò îò êëèåíòà);
     èëè
     • íåïðàâèëíî èëè íåïðåäñòàâèòåëíî èçïîëçâàíå (åêñïëîàòàöèÿ èëè
òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå) íà âåðòîëåòà èëè äâèãàòåëÿ; íå ñå ñìÿòàò çà âíåçàïíà
çàãóáà íà ìîùíîñò íà äâèãàòåëÿ è êîåôèöèåíòúò íà ïðèëîæèìîñò å 0%.
     5.5.2. Ñúáèòèÿ, êîèòî ñà ïðè÷èíåíè îò:
     • äâèãàòåë èëè ñèëîâà óñòàíîâêà; èëè
     • òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå íà äâèãàòåëÿ èëè âåðòîëåòà, êîãàòî èçâúðøåíîòî
òåõíè÷åñêî îáñëóæâíå îòãîâàðÿ íà Ðúêîâîäñòâàòà çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå; ñå
ñìÿòàò çà âíåçàïíà çàãóáà íà ìîùíîñò íà äâèãàòåëÿ è êîåôèöèåíòúò íà
ïðèëîæèìîñò å 100%.
     5.5.3. Çà ñúáèòèÿ, êîãàòî äâèãàòåë èëè åëåìåíò îò ñèëîâàòà óñòàíîâêà ñà
ïîäëîæåíè íà èçñëåäâàíå, êîåòî íå å ïîçâîëèëî äà ñå îïðåäåëè ïðåäïîëàãàåìà
ïðè÷èíà;êîåôèöèåíòúò íà ïðèëîæèìîñò å 50%.
     5.6. Åôåêòèâíîñò íà êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ:
     Êîðèãèðàùèòå äåéñòâèÿ, èçâúðøåíè îò ïðîèçâîäèòåëèòå íà äâèãàòåëÿ è
âåðòîëåò çà îïðåäåëÿíåòî èëè òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå íà äâèãàòåëÿ èëè
íåãîâàòà ñèëîâà óñòàíîâêà, ìîãàò äà ñå îïðåäåëÿò êàòî çàäúëæèòåëíè çà
îïðåäåëåíè îïåðàöèè ïî JAR-OPS 3. Â òîçè ñëó÷àé ñâúðçàíîòî ñ íàäåæäíîñòòà
ïîäîáðåíèå ìîæå äà ñå ñìÿòà çà ñìåê÷àâàù ôàêòîð çà ñúáèòèåòî.
     Ôàêòîðúò, îïðåäåëÿù åôåêòèâíîñòòà íà êîðèãèðàùîòî äåéñòâèå, ìîæå äà ñå
ïðèëàãà êàòî êîåôèöèåíò íà ïðèëîæèìîñò çà âúïðîñíîòî ñúáèòèå.
     5.7. Ìåòîä íà èç÷èñëåíèå íà ñòåïåíòà íà çàãóáà íà ìîùíîñò îò ñèëîâàòà
óñòàíîâêà:
     Ïîäðîáíèÿò ìåòîä íà èç÷èñëåíèå íà ñòåïåíòà íà çàãóáà íà ìîùíîñò îò
ñèëîâàòà óñòàíîâêà ìîæå äà ñå äîêóìåíòèðà îò ïðèòåæàòåëÿ íà òèïîâèÿ
ñåðòèôèêàò (ÒÑÍ) è å îäîáðåí îò ñúîòâåòíàòà Âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     ACJ-2 êúì Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.517(a)
     Ïîëåòè ñ âåðòîëåòè áåç ãàðàíòèðàíè âúçìîæíîñòè çà áåçîïàñíî
     ïðèíóäèòåëíî êàöàíå
     Çà äà ïîëó÷è ðàçðåøåíèå ïî Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.517(a),
îïåðàòîð, êîéòî èçïúëíÿâà ïîëåòè áåç ãàðàíòèðàíè âúçìîæíîñòè çà áåçîïàñíî
ïðèíóäèòåëíî êàöàíå, òðÿáâà äà èçïúëíè ñëåäíîòî:
      1. Äà ïîñòèãíå è ïîñëå äà ïîääúðæà ñòàíäàðòà íà ìîäèôèêàöèÿòà íà
âåðòîëåòà/äâèãàòåëÿ, îïðåäåëåí îò ïðîèçâîäèòåëÿ, êîéòî å ïðåäíàçíà÷åí çà
óâåëè÷àâàíå íà íàäåæäíîñòòà ïî âðåìå íà åòàïèòå íà èçëèòàíå è êàöàíå.
      2. Äà èçïúëíÿâà ïðåâàíòèâíî òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå, ïðåïîðú÷àíî îò
ïðîèçâîäèòåëÿ íà âåðòîëåòà èëè äâèãàòåëÿ, êàêòî ñëåäâà:
     2.1. Ñïåêòðîìåòðè÷åí àíàëèç íà ìàñëîòî è ñòðóæêèòå â ìàñëîòî - ñïîðåä
ñëó÷àÿ;
     2.2. Íàáëþäåíèå íà òåíäåíöèÿòà íà äâèãàòåëèòå âúç îñíîâà íà ïðîâåðêèòå
çà ãàðàíòèðàíå íà ðàçïîëàãàåìàòà ìîùíîñò;
     2.3. Àíàëèç íà âèáðàöèèòå íà äâèãàòåëèòå (ïëþñ âñè÷êè äðóãè ñèñòåìè çà
ìîíèòîðèíã íà âèáðàöèèòå, êîãàòî ñà ìîíòèðàíè);
     2.4. Íàáëþäåíèå íà ðàçõîäà íà ìàñëî.
      3. Ñèñòåìàòà çà ìîíèòîðèíã íà èçïîëçâàíåòî òðÿáâà äà èçïúëíÿâà íàé-ìàëêî
ñëåäíîòî:
     3.1. Çàïèñâàíå íà ñëåäíèòå äàííè:
     • Äàòà è ÷àñ íà çàïèñà èëè íàäåæäíè ñðåäñòâà çà óñòàíîâÿâàíå íà òåçè
ïàðàìåòðè;
     • Ñóìàòà íà ëåòàòåëíèòå ÷àñîâå, çàïèñàíè ïðåç äåíÿ, ïëþñ îáùèÿ íàëüîò;
     • Ïîêàçàíèÿ íà îáîðîòîìåðà ¹ 1 (îáîðîòè íà êîìïðåñîðà);
     • Ïîêàçàíèÿ íà îáîðîòîìåðà ¹ 2 (îáîðîòè íà òóðáèíàòà) (àêî äâèãàòåëÿò å
ñúñ ñâîáîäíà òóðáèíà);
     • Ïðåâèøåíèå íà òåìïåðàòóðàòà íà òóðáèíàòà: ñòîéíîñò, ïðîäúëæèòåëíîñò;
     • Ïðåâèøåíèå íà âúðòÿùèÿ ìîìåíò íà ïðèâîäíèÿ âàë: ñòîéíîñò,
ïðîäúëæèòåëíîñò (àêî å ìîíòèðàí äàò÷èê çà âúðòÿùèÿ ìîìåíò);
     • Ïðåâèøàâàíå íà îáîðîòèòå íà âàëîâåòå íà äâèãàòåëèòå: ñòîéíîñò,
ïðîäúëæèòåëíîñò.
     3.2. Ñúõðàíåíèå íà äàííèòå çà ãîðíèòå ïàðàìåòðè, àêî å ïðèëîæèìî, êàòî
ñå îáõâàùà ìàêñèìóìúò ëåòàòåëíî âðåìå çà äåíÿ è íå ïî-ìàëêî îò 5 ëåòàòåëíè
÷àñà, ñ ïîäõîäÿù èíòåðâàë íà èçìåðâàíå çà âñåêè ïàðàìåòúð.
     3.3. Íåîáõîäèìî å äà èìà ñðåäñòâî çà ñâàëÿíå è àíàëèçèðàíå íà çàïèñàíèòå
ïàðàìåòðè. ×åñòîòàòà íà ñâàëÿíå òðÿáâà äà áúäå äîñòàòú÷íà, çà äà íÿìà çàãóáà
íà äàííè ïîðàäè ïðåçàïèñâàíå.
     3.4. Àíàëèçúò íà ïàðàìåòðèòå, ñúáðàíè ÷ðåç èçïîëçâàíåòî íà ñèñòåìàòà çà
ìîíèòîðèíã íà èçïîëçâàíåòî, ÷åñòîòàòà íà òîçè àíàëèç è ïîñëåäâàùèòå äåéíîñòè
çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå òðÿáâà äà áúäàò îïèñàíè â äîêóìåíòàöèÿòà çà
òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå.
     3.5. Äàííèòå òðÿáâà äà ñå ñúõðàíÿâàò â ïðèåìëèâà ôîðìà è äà ñà äîñòúïíè
çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ íàé-ìàëêî 24 ìåñåöà.
      4. Âêëþ÷âàíå íà ïðîöåäóðèòå çà èçëèòàíå è êàöàíå â Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, àêî òå âå÷å íå ñà âêëþ÷åíè â Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà
åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà.
      5. Îáó÷åíèåòî íà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè òðÿáâà äà âêëþ÷âà îáñúæäàíå,
äåìîíñòðàöèÿ, èçïîëçâàíå è ïðàêòèêà íà ñïîñîáèòå, íåîáõîäèìè çà
ìèíèìàëèçèðàíå íà ðèñêîâåòå.
      6. Äîêëàäâàíå íà ïðîèçâîäèòåëÿ íà âñè÷êè ñëó÷àè íà çàãóáà íà êîíòðîë íà
äâèãàòåë, ñïèðàíå íà äâèãàòåë (ïðåäíàìåðåíî èëè ñàìîâîëíî) èëè îòêàç íà
äâèãàòåëíà óñòàíîâêà ïî êàêâàòî è äà áèëî ïðè÷èíà (áåç ñèìóëàöèèòå íà îòêàç
íà ñèëîâà óñòàíîâêà ïî âðåìå íà îáó÷åíèå). Ñúäúðæàíèåòî íà âñåêè äîêëàä
òðÿáâà äà ñúäúðæà:
     Äàòà è ÷àñ:
     • Îïåðàòîð (è îðãàíèçàöèÿòà, èçïúëíÿâàùà òåõíè÷åñêîòî îáñëóæâàíå, àêî
èìà òàêàâà);
     • Òèï íà âåðòîëåòà è îïèñàíèå íà ïîëåòèòå; • Ðåãèñòðàöèîíåí è ñåðèåí
íîìåð íà ïëàíåðà;
     • Òèï è ñåðèåí íîìåð íà äâèãàòåëÿ;
     • Ñòàíäàðò íà ìîäèôèêàöèÿòà íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà, àêî èìà îòíîøåíèå
êúì îòêàçà;
     • Ìÿñòî íà äâèãàòåëÿ;
     • Ñèìïòîìè, âîäåùè äî ñúáèòèåòî;
      Îáñòîÿòåëñòâà íà îòêàçà íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà, âêëþ÷èòåëíî åòàï íà
ïîëåòà èëè ðàáîòàòà íà çåìÿòà:
     • Ïîñëåäñòâèÿ îò ñúáèòèåòî;
     • Ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ/îêîëíà ñðåäà;
     • Ïðè÷èíè çà îòêàçà íà ñèëîâàòà óñòàíîâêà - àêî ñà èçâåñòíè;
     • Â ñëó÷àé íà ñïèðàíå íà äâèãàòåëÿ â ïîëåò (IFSD) õàðàêòåð íà IFSD
(ïðåäíàìåðåíî/ñàìîâîëíî);
     • Ïðèëîæåíà ïðîöåäóðà è êîìåíòàð îòíîñíî âúçìîæíîñòòà çà ïîâòîðíî
ïóñêàíå íà äâèãàòåëÿ;
     • Áðîé ÷àñîâå è öèêëè íà äâèãàòåëÿ (îò íîâ è ñëåä ïîñëåäíèÿ îñíîâåí
ðåìîíò);
     • Ëåòàòåëíè ÷àñîâå íà ïëàíåðà;
     • Ïðèëîæåíè äåéñòâèÿ çà êîðèãèðàíå, âêëþ÷èòåëíî (àêî èìà òàêèâà)
ñìåíè íà êîìïîíåíòè ñ íîìåðà íà ÷àñòèòå è ñåðèåí íîìåð íà ñâàëåíîòî
îáîðóäâàíå; è Äðóãà èíôîðìàöèÿ, ñâúðçàíà ñúñ ñëó÷àÿ.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     ACJ OPS 3.520(a)(3) è 3.535(a)(3) Ïðîöåäóðà çà íåïðåêúñíàòè îïåðàöèè äî
     âåðòîëåòíè ïàëóáè Âæ. JAR-OPS 3.520(a)(3) è 3.535(a)(3)
      1. Ôàêòîðè, êîèòî òðÿáâà äà ñå îáñúäÿò ïðè èçëèòàíå èëè êàöàíå íà
âåðòîëåòíà ïàëóáà
     1.1. Ñ öåë äà áúäàò îò÷åòåíè çíà÷èòåëåí áðîé ïðîìåíëèâè, ñâúðçàíè ñ
îáñòàíîâêàòà íà âåðòîëåòíèòå ïàëóáè, ïðè âñÿêî èçëèòàíå è êàöàíå ìîæå äà å
íåîáõîäèì ìàëêî ïî-ðàçëè÷åí ïðîôèë. Ôàêòîðèòå, êàòî ìàñà è öåíòúð íà òåæåñòòà
íà âåðòîëåòà, ñêîðîñò íà âÿòúðà, òóðáóëåíòíîñò, ðàçìåðè íà ïàëóáàòà, âèñî÷èíà
è îðèåíòàöèÿ íà ïàëóáàòà, ïðåïÿòñòâèÿ, øëåéôà íà èçãîðåëèòå ãàçîâå íà
òóðáèíàòà íà ïëàòôîðìàòà è äð., ùå îêàçâàò âëèÿíèå êàêòî íà èçëèòàíåòî, òàêà
è íà êàöàíåòî. Â ÷àñòíîñò ïðè êàöàíåòî ðåäèöà äîïúëíèòåëíè ñúîáðàæåíèÿ, êàòî
íåîáõîäèìîñòòà îò ÷èñòà òðàåêòîðèÿ çà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã, âèäèìîñòòà è
äîëíàòà ãðàíèöà íà îáëàöèòå è ò.í., ùå îêàçâàò âëèÿíèå âúðõó ðåøåíèåòî íà
êîìàíäèðà çà èçáîðà íà ïðîôèëà íà êàöàíå. Ïðîôèëèòå ìîãàò äà ñå ïðîìåíÿò,
êàòî ñå îò÷èòàò âàæíèòå ôàêòîðè, îòáåëÿçàíè ïî-ãîðå, è õàðàêòåðèñòèêèòå íà
îòäåëíèòå òèïîâå âåðòîëåòè.
      2. Òåðìèíîëîãèÿ
     2.1. Âæ. JAR-OPS 3.480 ñïîðåä ñëó÷àÿ.
      3. Õàðàêòåðèñòèêè
     3.1. Çà èçïúëíåíèå íà ñëåäíèòå ïðîôèëè çà èçëèòàíå è êàöàíå ñå èçèñêâàò
ïîäõîäÿùè õàðàêòåðèñòèêè íà âèñåíå ñ âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè (ÀÅÎ) íà
íèâîòî íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà. Ñ öåë îïðåäåëÿíå íà ìèíèìàëíîòî íèâî íà
õàðàêòåðèñòèêèòå òðÿáâà äà ñå èçïîëçâàò äàííèòå (âçåòè îò ÐËÅ çà âèñåíå èçâúí
âëèÿíèåòî íà âúçäóøíàòà âúçãëàâíèöà (OGE) ñ îò÷èòàíå íà âÿòúðà), çà äà ñå
îïðåäåëÿò ìàêñèìàëíèòå ìàñè ïðè èçëèòàíå è êàöàíå. Êîãàòî âåðòîëåòíàòà ïàëóáà
å ïîäëîæåíà íà âëèÿíèåòî íà ïàäàùè ïîòîöè, òóðáóëåíòíîñò èëè ãîðåùè ãàçîâå
èëè êîãàòî â ïðîôèëèòå íà èçëèòàíåòî è êàöàíåòî èìà ïðåïÿòñòâèÿ, èëè çàõîäúò
èëè êàöàíåòî íå ìîãàò äà áúäàò èçïúëíåíè ñðåùó âÿòúðà, ìîæå äà ñå íàëîæè äà
ñå íàìàëè ìàñàòà çà èçëèòàíå èëè êàöàíå ñ èçïîëçâàíå íà ïîäõîäÿù ìåòîä íà
èç÷èñëåíèå, ïðåïîðú÷àí îò ïðîèçâîäèòåëÿ. Ìàñàòà íà âåðòîëåòà íå òðÿáâà äà
ïðåâèøàâà èçèñêâàíàòà îò JAR-OPS 3.520(a)(1) èëè JAR-OPS 3.535(a)(1).
Çàáåëåæêà: Çà òèïîâå âåðòîëåòè, êîèòî âå÷å íå ñå ïîääúðæàò îò ïðîèçâîäèòåëÿ,
äàííèòå ìîãàò äà ñå îïðåäåëÿò îò îïåðàòîðà, ïðè óñëîâèå ÷å ñà ïðèåìëèâè çà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
      4. Ïðîôèë íà èçëèòàíåòî
     4.1. Èçëèòàíåòî òðÿáâà äà ñå èçïîëçâà ïî äèíàìè÷åí ñïîñîá, êàòî ñå
ãàðàíòèðà, ÷å âåðòîëåòúò ùå ñå äâèæè âåðòèêàëíî îò âèñåíå äî òî÷êàòà íà
çàâúðòàíå (Rotation Point - RP) è ñëåä òîâà ùå ïðåìèíå â ïîëåò íà ïðåä. Àêî
ìàíüîâúðúò å ïðåêàëåíî äèíàìè÷åí, èìà ïîâèøåíà îïàñíîñò îò çàãóáà íà
ïðîñòðàíñòâåíà îðèåíòèðîâêà (ïîðàäè çàãóáà íà âèçóàëíèòå îðèåíòèðè) â ñëó÷àé
íà ïðåêðàòåíî èçëèòàíå îñîáåíî íîùåì.
     4.2. Àêî ïðåìèíàâàíåòî êúì ïîëåò íàïðåä å ïðåêàëåíî áàâíî, âåðòîëåòúò å
èçëîæåí íà ïîâèøåí ðèñê îò îïèðàíå â ðúáà íà ïàëóáàòà â ñëó÷àé íà îòêàç íà
äâèãàòåë âúâ èëè âåäíàãà ñëåä òî÷êàòà íà öèêëè÷íàòà êîìàíäà (cyclic input -
RP).
     4.3. Óñòàíîâåíî å, ÷å èçêà÷âàíåòî äî RP å íàé-äîáðå äà ñå èçïúëíÿâà ñúñ
110-120% îò ìîùíîñòòà, íåîáõîäèìà çà âèñåíå. Òàçè ìîùíîñò ïðåäîñòàâÿ òåìï íà
èçêà÷âàíå, êîéòî ïîìàãà çà ïðåëèòàíå íà ðúáà íà ïàëóáàòà ñëåä îòêàç íà ñèëîâà
óñòàíîâêà â RP, êàòî ñúùåâðåìåííî ìèíèìàëèçèðà ðÿçêîòî ïîâäèãàíå ñëåä îòêàç
ïðåäè RP. Îòäåëíèòå òèïîâå âåðòîëåòè ùå èçèñêâàò èçáîð íà ðàçëè÷íè ñòîéíîñòè
â ðàìêèòå íà òîçè äèàïàçîí.

      5. Èçáîð íà ñòðàíè÷åí âèçóàëåí îðèåíòèð
     5.1. Ñ öåë ïîëó÷àâàíåòî íà ìàêñèìàëíè õàðàêòåðèñòèêè â ñëó÷àé íà îòêàç
íà äâèãàòåë, êîéòî å óñòàíîâåí â èëè âåäíàãà ñëåä òî÷êàòà RP, òàçè òî÷êà
òðÿáâà äà èìà ñâîÿòà îïòèìàëíà ñòîéíîñò, ñúãëàñóâàíà ñ ïîääúðæàíåòî íà
íåîáõîäèìèòå âèçóàëíè îðèåíòèðè. Àêî îòêàçúò íà äâèãàòåëÿ áúäå óñòàíîâåí
òî÷íî ïðåäè RP, âåðòîëåòúò, àêî ëåòè ñ ìàëêà ìàñà, ìîæå äà "áàëîíèðà" (äà ñå
èçäèãíå íà çíà÷èòåëíà âèñî÷èíà), ïðåäè ïðåêðàòÿâàíåòî íà èçëèòàíåòî äà èìà
íÿêàêúâ åôåêò. Åòî çàùî å âàæíî ïèëîòèðàùèÿò ïèëîò äà èçáåðå ñòðàíè÷åí
âèçóàëåí ìàðêåð è äà ãî ïîääúðæà, äîêàòî áúäå äîñòèãíàòà RP îñîáåíî ïðè
ïàëóáè ñ ìàëêî âèçóàëíè îðèåíòèðè. Â ñëó÷àé íà ïðåêðàòåíî èçëèòàíå
ñòðàíè÷íèÿò ìàðêåð ùå áúäå æèçíåíîâàæåí îðèåíòèð, êîéòî äà ïîìîãíå íà ïèëîòà
äà èçïúëíè óñïåøíî êàöàíå.
      6. Èçáîð íà òî÷êàòà íà çàâúðòàíå
     6.1. Îïòèìàëíàòà òî÷êà íà çàâúðòàíå RP òðÿáâà äà ñå èçáåðå òàêà, ÷å äà
ãàðàíòèðà òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà äà ïðîäúëæàâà íàãîðå è íàâúí îò ïàëóáàòà ïðè
âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè (ÀÅÎ), íî äà ñâåäå äî ìèíèìóì âåðîÿòíîñòòà îò óäàð
â ðúáà íà ïàëóáàòà â ðåçóëòàò îò çàãóáàòà íà âèñî÷èíà â ñëó÷àé íà îòêàç íà
äâèãàòåë ïðè èëè âåäíàãà ñëåä RP.
     6.2. Îïòèìàëíàòà RP ìîæå äà ñå ïðîìåíÿ ïðè ðàçëè÷íèòå òèïîâå âåðòîëåòè.
Ñíèæàâàíåòî íà RP ùå äîâåäå äî íàìàëåíà âèñî÷èíà íà ïðåëèòàíå íàä ðúáà íà
ïàëóáàòà â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåë, óñòàíîâåí âúâ èëè âåäíàãà ñëåä RP.
Èçäèãàíåòî íà RP ùå äîâåäå äî âúçìîæíà çàãóáà íà âèçóàëíèòå îðèåíòèðè èëè äî
ãðóáî êàöàíå â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåëÿ òî÷íî ïðåäè RP.
      7. Âðåìåíà çà ðåàêöèÿ íà ïèëîòà
     7.1. Âðåìåòî çà ðåàêöèÿ íà ïèëîòà å âàæåí ôàêòîð, êîéòî çàñÿãà
âèñî÷èíàòà íà ïðåëèòàíå íàä ðúáà íà ïàëóáàòà â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåë
ïðåäè èëè â RP. Ñèìóëàöèèòå ïîêàçâàò, ÷å çàêúñíåíèåòî ñ åäíà ñåêóíäà âîäè äî
çàãóáà íà âèñî÷èíà íàä ðúáà íà ïàëóáàòà äî 15 ôóòà.
      8. Èçìåíåíèÿ â ñêîðîñòòà íà âÿòúðà
     8.1. Îòíîñèòåëíèÿò âÿòúð å âàæåí ïàðàìåòúð çà ðåàëèçèðàíåòî íà
òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ñëåä îòêàç íà äâèãàòåëÿ; êîãàòî å âúçìîæíî, èçëèòàíåòî
òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿâà ñðåùó âÿòúðà. Ñèìóëàöèèòå ïîêàçâàò, ÷å 10 âúçåëà âÿòúð
ìîãàò äà äàäàò äîïúëíèòåëíà âèñî÷èíà íàä ðúáà íà ïàëóáàòà 5 ôóòà â ñðàâíåíèå
ñ óñëîâèÿòà íà áåçâåòðèå.
      9. Ïîëîæåíèå íà âåðòîëåòà îòíîñíî ðúáà íà ïàëóáàòà
     9.1. Âàæíî å ïîëîæåíèåòî íà âåðòîëåòà äà ñå ïîääúðæà êîëêîòî ìîæå
ïî-áëèçî äî ðúáà íà ïàëóáàòà (âêëþ÷èòåëíî ìðåæèòå çà áåçîïàñíîñò), êàòî
åäíîâðåìåííî ñå ïîääúðæà êîíòàêò ñ äîñòàòú÷íî âèçóàëíè îðèåíòèðè îñîáåíî
ñòðàíè÷íèÿ ìàðêåð.
     9.2. Èäåàëíîòî ïîëîæåíèå îáèêíîâåíî ñå ïîñòèãà, êîãàòî âúðõîâåòå íà
ëîïàòèòå íà íîñåùèÿ âèíò ñå íàìèðàò íàä ïðåäíèÿ ðúá íà ïàëóáàòà. Òîâà
ïîëîæåíèå ñâåæäà äî ìèíèìóì îïàñíîñòòà îò óäàð â ðúáà íà ïàëóáàòà ñëåä
óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà äâèãàòåë âúâ èëè âåäíàãà ñëåä RP. Âñåêè êóðñ íà
èçëèòàíå, ïðè êîéòî ñå íàëàãà âåðòîëåòúò äà ïðåëèòà íàä ïðåïÿòñòâèÿ ïîä è
ñëåä ðúáà íà ïàëóáàòà, ñëåäâà äà ñå èçáÿãâà ïðè âúçìîæíîñò. Ñëåäîâàòåëíî
îêîí÷àòåëíèÿò êóðñ è ïîëîæåíèå ïðè èçëèòàíå òðÿáâà äà áúäàò êîìïðîìèñ ïðè
îáìèñëÿíåòî íà òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ñ íàé-ìàëêî ïðåïÿòñòâèÿ, îòíîñèòåëíèÿ
âÿòúð, òóðáóëåíòíîñòòà è ñòðàíè÷íèÿ ìàðêåðåí îðèåíòèð.
      10. Äåéñòâèÿ â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåë âúâ èëè âåäíàãà ñëåä RP
     10.1. Ñëåä ðåøåíèå çà ïðîäúëæàâàíå íà èçëèòàíåòî å âàæíî â ñëó÷àé íà
îòêàç íà äâèãàòåë äà ñå çàâúðòè âåðòîëåòúò äî îïòèìàëíèÿ òàíãàæ, çà äà ìîæå
äà ñå äàäå íàé-äîáðàòà âúçìîæíîñò çà èçáÿãâàíå íà óäàð â ðúáà íà ïàëóáàòà.
Îïòèìàëíàòà úãëîâà ñêîðîñò ïî òàíãàæ è àáñîëþòíàòà ñòîéíîñò íà òàíãàæà òðÿáâà
äà áúäàò îïðåäåëåíè ïîäðîáíî çà ïðîôèëà íà êîíêðåòíèÿ òèï.
      11. Èçëèòàíå îò âåðòîëåòíè ïàëóáè ñúñ çíà÷èòåëíî ïðåìåñòâàíå
     11.1. Òîçè ìåòîä òðÿáâà äà ñå èçïîëçâà, êîãàòî ïðåìåñòâàíèÿòà íà
ïàëóáàòà è äðóãè ôàêòîðè, íàïðèìåð íåäîñòàòú÷íèòå âèçóàëíè îðèåíòèðè, ïðàâÿò
óñïåøíîòî ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî ìàëêî âåðîÿòíî.Òåãëîòî òðÿáâà äà ñå
íàìàëè òîëêîâà, ÷å äà ïîçâîëè ïîäîáðåíè âúçìîæíîñòè ñ åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë
â ñëó÷àé íà íóæäà.
     11.2. Îïòèìàëíèÿò ìîìåíò çà èçëèòàíå å, êîãàòî âåðòîëåòíàòà ïàëóáà å
õîðèçîíòàëíà è ñå íàìèðà â íàé-âèñîêàòà ñè òî÷êà, ò.å. õîðèçîíòàëíà íà âúðõà
íà âúëíàòà. Îáùàòà ñòúïêà òðÿáâà äà ñå ïðåìåñòè â ïîëîæèòåëíà ïîñîêà è
äîñòàòú÷íî, çà äà çàïî÷íå íåçàáàâíî ïîëåò ñ èçêà÷âàíå è íàïðåä. Ïîðàäè
ëèïñàòà íà çàâèñâàíå ïðîôèëúò íà èçëèòàíåòî òðÿáâà äà ñå ïëàíèðà è äà áúäå
íàïðàâåí èíñòðóêòàæ ïðåäè îòëåïâàíåòî îò ïàëóáàòà.
      12. Ñòàíäàðòåí ïðîôèë íà êàöàíå
     12.1. Çàõîäúò òðÿáâà äà çàïî÷âà ñðåùó âÿòúðà êúì òî÷êà èçâúí
âåðòîëåòíàòà ïàëóáà. Íåîáõîäèìî å äà ñå ïîääúðæà ïðåâèøåíèåòî íà âúðõîâåòå íà
ëîïàòèòå íà âèíòà íàä ðúáà íà ïàëóáàòà, êàòî âåðòîëåòúò ñå ïðèáëèæàâà êúì
òîâà ïîëîæåíèå íà íåîáõîäèìàòà âèñî÷èíà (â çàâèñèìîñò îò òèïà) ñ îêîëî 10
âúçåëà ñêîðîñò ñïðÿìî ïàëóáàòà è ìèíèìàëíà âåðòèêàëíà ñêîðîñò. Ñëåä òîâà
âåðòîëåòúò ñå ïèëîòèðà ïî òðàåêòîðèÿòà òàêà, ÷å äà ïðåëåòè íàä ðúáà íà
ïàëóáàòà è äà çàâèñíå íàä çîíàòà çà áåçîïàñíî îïèðàíå.

      13. Èçìåñòåí ïðîôèë íà êàöàíå
     13.1. Àêî íîðìàëíèÿò ïðîôèë íà êàöàíå íå ìîæå äà ñå èçïúëíè ïîðàäè
ïðåïÿòñòâèÿ èëè ñêîðîñòòà íà ïðåîáëàäàâàùèÿ âÿòúð, òîãàâà ìîæå äà ñå èçïîëçâà
ïðîöåäóðàòà ñ èçìåñòâàíå. Òÿ âêëþ÷âà ïîëåò äî ìÿñòîòî çà çàâèñâàíå, èçìåñòåíî
íà 90° îò òî÷êàòà íà êàöàíå íà ïîäõîäÿùà âèñî÷èíà è ñ ïîääúðæàíå íà
ïðåâèøåíèåòî íà âúðõîâåòå íà ëîïàòèòå íà âèíòà íàä ðúáà íà ïàëóáàòà. Ïîñëå
âåðòîëåòúò òðÿáâà äà ñå ïèëîòèðà áàâíî, íî íåïðåêúñíàòî íàñòðàíà è íàäîëó äî
ïîëîæåíèå çà íèñêî âèñåíå íàä òî÷êàòà íà îïèðàíå. Îáèêíîâåíî ÑÐ å òî÷êàòà, îò
êîÿòî âåðòîëåòúò çàïî÷âà ïðåìåñòâàíåòî ñè íàä ðúáà íà âåðòîëåòíàòà ïàëóáà.
      14. Îáó÷åíèå
     14.1. Òåçè ñïîñîáè òðÿáâà äà áúäàò îáõâàíàòè â îáó÷åíèåòî, êîåòî ñå
ïðåäâèæäà â JAR-OPS 3, ïîäðàçäåë N.
[Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
[]
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
[]
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     IEM OPS 3.520&3.535 Èçëèòàíå è êàöàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.520 è JAR-OPS 3.535
      1. Òîçè IÅÌ îïèñâà òðè òèïà ïîëåòè äî/îò âåðòîëåòíè ïàëóáè è íàäçåìíè
ëåòèùà ñ âåðòîëåòè, ðàáîòåùè ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2
      2. Â äâà îò òåçè ñëó÷àè ñå èçïîëçâà âðåìå çà ïîëåò â ðèñêîâà çîíà.
Ïðåç òîâà âðåìå (êîåòî ñå ðàçðåøàâà çà èçïîëçâàíå ñàìî àêî ñúîòâåòñòâà
íà JAR-OPS 3.517(a) è àêî âåðîÿòíîñòòà çà îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà å êðàéíî
ìàëêà. Àêî ñå ïîëó÷è îòêàç íà ñèëîâà óñòàíîâêà (îòêàç íà äâèãàòåë) ïî âðåìå
íà ïîëåòà â ðèñêîâàòà çîíà, áåçîïàñíîòî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå ìîæå äà íå å
âúçìîæíî
      3. Èçëèòàíå - áëàãîïðèÿòíà ñðåäà (áåç ðàçðåøåíèå çà ïîëåòè ñ èçïîëçâàíå
íà âðåìå çà ïîëåò â ðèñêîâà çîíà) JAR-OPS 3.520(a)(2)
     3.1. Ôèãóðà 1 ïîêàçâà òèïè÷åí ïðîôèë íà èçëèòàíå çà ïîëåòè ñ
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 îò âåðòîëåòíè ïàëóáè èëè íàäçåìíè ëåòèùà ïðè
áëàãîïðèÿòíà ñðåäà.
     3.2. Àêî ñå ïîëó÷è îòêàç íà äâèãàòåë ïî âðåìå íà èçêà÷âàíåòî äî òî÷êàòà
íà çàâúðòàíå, ñúîòâåòñòâèåòî ñ 3.520(a)(2) ùå äàäå âúçìîæíîñò çà áåçîïàñíî
êàöàíå èëè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà ïàëóáàòà.
     3.3. Àêî ñå ïîëó÷è îòêàç íà äâèãàòåë ìåæäó òî÷êàòà íà çàâúðòàíå è DPATO,
ñúîòâåòñòâèåòî ñ 3.520(a)(2) ùå äàäå âúçìîæíîñò çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî
êàöàíå íà ïîâúðõíîñòòà, ïðåëèòàéêè íàä ðúáà íà ïàëóáàòà.
     3.4. Ïðè îòêàç íà äâèãàòåë âúâ èëè ñëåä DPATO òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ñ
åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë (ÎÅI) òðÿáâà äà ïðåâèøàâà âñè÷êè ïðåïÿòñòâèÿ,
ïîñî÷åíè â JAR-OPS 3.525.

  Ôèãóðà 1
      4. Èçëèòàíå - áëàãîïðèÿòíà ñðåäà (ñ âðåìå çà ïîëåò â ðèñêîâà çîíà)
JAR-OPS 3.520(a)(3)
     4.1 Ôèãóðà 2 ïîêàçâà òèïè÷åí ïðîôèë çà èçëèòàíå ïðè ïîëåòè ñ
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 îò âåðòîëåòíà ïàëóáà èëè íàäçåìíî ëåòèùå â áëàãîïðèÿòíà
ñðåäà (ñ âðåìå çà ïîëåò â ðèñêîâà çîíà).
     4.2. Àêî ñå ïîëó÷è îòêàç íà äâèãàòåë ñëåä ðèñêîâàòà çîíà è ïðåäè DPATO,
ñúîòâåòñòâèåòî ñ 3.520(a)(3) ùå äàäå âúçìîæíîñò çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî
êàöàíå íà ïîâúðõíîñòòà.
     4.3. Ïðè îòêàç íà äâèãàòåë âúâ èëè ñëåä DPATO òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ñ
åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë (ÎÅI) òðÿáâà äà ïðåâèøàâà âñè÷êè ïðåïÿòñòâèÿ,
ïîñî÷åíè â JAR-OPS 3.525.
     Çàáåëåæêà: Îòêàçúò íà äâèãàòåë èçâúí âðåìåòî íà ïîëåò â ðèñêîâàòà çîíà
ùå äîâåäå äî áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå èëè áåçîïàñíî ïðîäúëæàâàíå íà
ïîëåòà.

     Ôèãóðà 2
      5. Èçëèòàíå îò ðÿäêîíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà (ñ âðåìå çà ïîëåò â
ðèñêîâà çîíà) ñúãëàñíî JAR-OPS 3.520(a)(3)
     5.1. Ôèãóðà 3 ïîêàçâà òèïè÷åí ïðîôèë çà èçëèòàíå ïðè ïîëåòè ñ
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 îò âåðòîëåòíà ïàëóáà èëè íàäçåìíî ëåòèùå â
ðÿäêîíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà (ñ âðåìå çà ïîëåò â ðèñêîâà çîíà).
     5.2. Àêî ñå ïîëó÷è îòêàç íà äâèãàòåë ñëåä ðèñêîâàòà çîíà, âåðòîëåòúò
ìîæå äà ïðîäúëæè ïîëåòà.
     5.3. Ïðè îòêàç íà äâèãàòåë âúâ èëè ñëåä DPATO òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ñ
åäèí íåðàáîòåù äâèãàòåë (ÎÅI) òðÿáâà äà ïðåâèøàâà âñè÷êè ïðåïÿòñòâèÿ,
ïîñî÷åíè â JAR-OPS 3.525.
     Çàáåëåæêà: Îòêàçúò íà äâèãàòåë èçâúí âðåìåòî íà ïîëåò â ðèñêîâàòà çîíà
ùå äîâåäå äî áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå èëè áåçîïàñíî ïðîäúëæàâàíå íà
ïîëåòà.

     Ôèãóðà 3
      6. Êàöàíå - áëàãîïðèÿòíà ñðåäà (áåç ðàçðåøåíèå çà âðåìå çà ïîëåò â
ðèñêîâà çîíà) JAR-OPS 3.535(a)(2)
     6.1. Ôèãóðà 4 ïîêàçâà òèïè÷åí ïðîôèë çà êàöàíå ïðè ïîëåòè ñ
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 äî âåðòîëåòíà ïàëóáà èëè íàäçåìíî ëåòèùå â áëàãîïðèÿòíà
ñðåäà.
     6.2. Òî÷êàòà DPBL ñå îïðåäåëÿ êàòî "ïðîçîðåö" â ñìèñúë íà âúçäóøíà
ñêîðîñò, âåðòèêàëíà ñêîðîñò è âèñî÷èíà íàä ïîâúðõíîñòòà çà êàöàíå. Àêî ñå
ïîëó÷è îòêàç íà äâèãàòåë ïðåäè DPBL, ïèëîòúò ìîæå äà èçáåðå äà êàöíå èëè äà
èçïúëíè ïðåêðàòåíî êàöàíå.
     6.3. Â ñëó÷àé íà óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà äâèãàòåë ñëåä DPBL è ïðåäè
òî÷êàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå ñúîòâåòñòâèåòî ñ 3.535(a)(2) ùå äàäå âúçìîæíîñò
çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà ïîâúðõíîñòòà.
     6.4. Â íà îòêàç íà äâèãàòåë âúâ èëè ñëåä òî÷êàòà íà âçåìàíå íà ðåøåíèå
ñúîòâåòñòâèåòî ñ 3.535(a)(2) ùå äàäå âúçìîæíîñò çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî
êàöàíå íà ïàëóáàòà.

     Ôèãóðà 4
      7. Êàöàíå - áëàãîïðèÿòíà ñðåäà (ñ ðàçðåøåíèå çà âðåìå çà ïîëåò â ðèñêîâà
çîíà) JAR-OPS 3.535(a)(3)
     7.1. Ôèãóðà 5 ïîêàçâà òèïè÷åí ïðîôèë çà êàöàíå ïðè ïîëåòè ñ
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 äî âåðòîëåòíà ïàëóáà èëè íàäçåìíî ëåòèùå â áëàãîïðèÿòíà
ñðåäà (ñ ðàçðåøåíèå çà âðåìå çà ïîëåò â ðèñêîâà çîíà).
     7.2. Òî÷êàòà DPBL ñå îïðåäåëÿ êàòî "ïðîçîðåö" â ñìèñúë íà âúçäóøíà
ñêîðîñò, âåðòèêàëíà ñêîðîñò è âèñî÷èíà íàä ïîâúðõíîñòòà çà êàöàíå.
Àêî ñå ïîëó÷è îòêàç íà äâèãàòåë ïðåäè DPBL, ïèëîòúò ìîæå äà èçáåðå äà
êàöíå èëè äà èçïúëíè ïðåêðàòåíî êàöàíå.
     7.3. Â ñëó÷àé íà óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà äâèãàòåë ïðåäè ðèñêîâàòà çîíà
ñúîòâåòñòâèåòî ñ 3.535(a)(3) ùå äàäå âúçìîæíîñò çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî
êàöàíå íà ïîâúðõíîñòòà.
     7.4. Â ñëó÷àé íà óñòàíîâÿâàíå íà îòêàç íà äâèãàòåë ñëåä ðèñêîâàòà çîíà
ñúîòâåòñòâèåòî ñ 3.535(a)(3) ùå äàäå âúçìîæíîñò çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî
êàöàíå íà ïàëóáàòà.

     Ôèãóðà 5
      8. Êàöàíå - ðÿäêîíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà (ñ âðåìå çà ïîëåò â
ðèñêîâà çîíà) ñúãëàñíî JAR-OPS 3.535(a)(3)
     8.1. Ôèãóðà 6 ïîêàçâà òèïè÷åí ïðîôèë íà êàöàíå ïðè ïîëåòè ñ
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 íà âåðòîëåòíà ïàëóáà èëè íàäçåìíî ëåòèùå â
ðÿäêîíàñåëåíà íåáëàãîïðèÿòíà ñðåäà (ñ âðåìå çà ïîëåò â ðèñêîâà çîíà).
     8.2. Àêî ñå ïîëó÷è îòêàç íà äâèãàòåë âúâ âñÿêà òî÷êà íà åòàïà íà çàõîäà
è êàöàíåòî ïðåäè íà÷àëîòî íà ðèñêîâàòà çîíà, ñúîòâåòñòâèåòî ñ 3.535(a)(4) ùå
äàäå âúçìîæíîñò íà âåðòîëåòà ñëåä ïðåëèòàíå íàä âñè÷êè ïðåïÿòñòâèÿ ïîä
òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà äà ïðîäúëæè ïîëåòà.
     8.3. Ïðè îòêàç íà äâèãàòåë ñëåä ðèñêîâàòà çîíà ñúîòâåòñòâèåòî ñ
3.535(a)(4) ùå äàäå âúçìîæíîñò çà áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå íà ïàëóáàòà.

     Ôèãóðà 6
[Ãë. 1,1.02.99]
[]
[Ïîïð. 2, 1.01.02; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     ACJ I - ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ ÊËÀÑ 3
     ACJ OPS 3.540(b) Åòàïè íà èçëèòàíåòî è êàöàíåòî (Õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3)
     Âæ. JAR-OPS 3.540(b)
      1. Çà äà ñå ðàçáåðå èçïîëçâàíåòî íà çîíàòà íà ðèñêà íà íèâîòî íà çåìÿòà
ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3, âàæíî å ïúðâî äà ñå ðàçáåðå ëîãèêàòà çàä
èçïîëçâàíåòî íà "åòàïèòå íà èçëèòàíå è êàöàíå"; ñëåä êàòî ñå èçÿñíè òîâà,
âå÷å å ïî-ëåñíî äà ñå îöåíÿò àñïåêòèòå è ãðàíèöèòå íà èçïîëçâàíåòî íà çîíàòà
íà ðèñêà íà íèâîòî íà çåìÿòà. Òîçè ACJ ïîêàçâà îòêëîíåíèåòî íà òåðìèíà îò
îïðåäåëåíèåòî íà ÈÊÀÎ çà "åòàïà ïî ìàðøðóò" è ïîñëå äàâà ïðàêòè÷åñêè ïðèìåðè
çà èçïîëçâàíåòî è îãðàíè÷åíèÿòà â èçïîëçâàíåòî íà ðèñêîâàòà çîíà íà íèâîòî íà
çåìÿòà â JAR-OPS 3.540(b).
      2. Åòàïúò íà èçëèòàíåòî ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 è õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ
2 ìîæå äà ñå ðàçãëåæäà êàòî ñâúðçàí ñ "îïðåäåëåíà òî÷êà â èçëèòàíåòî", îò
êîÿòî çàïî÷âà òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà ïðè èçëèòàíå.
     2.1. Ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 òàçè îïðåäåëåíà òî÷êà å ñâúðçàíà ñ "êðàÿ
íà íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ íà èçëèòàíå".
     2.2. Ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 òàçè îïðåäåëåíà òî÷êà ñå îïðåäåëÿ êàòî
"DPATO, èëè êàòî àëòåðíàòèâà, íå ïî-êúñíî îò 200 ôóòà íàä ïîâúðõíîñòòà íà
èçëèòàíå".
     2.3. Íÿìà ïðîñòà åêâèâàëåíòíà òî÷êà çà ñâúðçâàíå íà êàöàíåòî ïðè
õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 1 è 2.
      3. Ïðè õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3 íå ñå èçïîëçâà òðàåêòîðèÿ íà ïîëåòà ïðè
èçëèòàíå è ñå èçïîëçâà ñúîòâåòíî òåðìèíúò "åòàïè íà èçëèòàíå è êàöàíå" çà
ñâúðçâàíå íà ãðàíèöàòà íà ðèñêîâàòà çîíà. Çà öåëèòå íà õàðàêòåðèñòèêèòå Êëàñ
3 åòàïèòå íà èçëèòàíå è êàöàíå ñå ñìÿòàò îãðàíè÷åíè îò:
     • çà èçëèòàíå è êàöàíå íå ïî-êúñíî îò Vy, èëè 200 ôóòà, íàä ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå; è
     • çà êàöàíå 200 ôóòà íàä ïîâúðõíîñòòà íà êàöàíå.
     Çàáåëåæêà: Â Àíåêñ 6, ÷àñò III íà ÈÊÀÎ åòàïúò "ïî ìàðøðóò" ñå îïðåäåëÿ
êàòî "îíàçè ÷àñò îò ïîëåòà îò êðàÿ íà èçëèòàíåòî è íà÷àëîòî íà èçêà÷âàíåòî äî
íà÷àëîòî íà åòàïà íà çàõîä è êàöàíå". Èçïîëçâàíåòî íà åòàïè íà èçëèòàíå è
êàöàíå â òîçè òåêñò ñå èçïîëçâà çà îòäåëÿíå íà èçëèòàíåòî îò ïúðâîíà÷àëíîòî
íàáèðàíå íà âèñî÷èíà è êàöàíåòî îò çàõîäà: òå ñå ðàçãëåæäàò êàòî äîïúëâàùè
ñå, à íå êàòî ïðîòèâîðå÷èâè.
      4. Ðèñêîâà çîíà íà íèâîòî íà çåìÿòà - è ðèñêîâàòà çîíà çà íàäçåìíèòå
âåðòîëåòíè ëåòèùà/âåðòîëåòíè ïàëóáè â áëàãîïðèÿòíà îáñòàíîâêà - çà
ðàçðåøåíèå çà èçâúðøâàíå íà ïîëåòè ñ ðàçðåøåíèå â ñúîòâåòñòâèå ñ
Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.517(a). Â òîçè ñëó÷àé ðèñêîâàòà çîíà å îãðàíè÷åíà
äî "åòàïèòå íà èçëèòàíå è êàöàíå".
     Êàêúâ å ïðàêòè÷åñêèÿò ðåçóëòàò îò òîâà îãðàíè÷àâàíå íà ðèñêîâàòà çîíà?
Äà ðàçãëåäàìå íÿêîëêî ïðèìåðà:
     Ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà: îïåðàòîðúò ìîæå äà ñìÿòà íîðìàëíî
ïðåîäîëÿâàíåòî íà ïðåïÿòñòâèÿòà ïðè èçëèòàíå è êàöàíå, êîãàòî èìà äîñòàòú÷íà
ìîùíîñò ïðè âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè äà ïðåëåòè íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ïî
òðàåêòîðèÿòà íà èçëèòàíåòî ñ äîñòàòú÷íî ïðåâèøåíèå (êîåòî ñïîðåä ÈÊÀÎ ñå
ðàçáèðà 35 ôóòà). Ñëåäîâàòåëíî ïðåîäîëÿâàíåòî íà ïðåïÿòñòâèÿòà ìîæå äà áúäå
îãðàíè÷åíî îò õðàñòè, îãðàäè, æèöè è â êðàåí ñëó÷àé îò äàëåêîïðîâîäè, âèñîêè
äúðâåòà è äð. Ñëåä êàòî ïðåïÿòñòâèÿòà ñà ïðåîäîëåíè - ÷ðåç èçïîëçâàíå íà
ñòðúìíî èëè âåðòèêàëíî èçêà÷âàíå (êîåòî íà ñâîé ðåä ìîæå äà íàðóøè ãðàôèêàòà
ÍV), - âåðòîëåòúò äîñòèãà Vy, èëè 200 ôóòà, è îò òàçè òî÷êà òðÿáâà äà áúäå
âúçìîæíî áåçîïàñíîòî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå. Ðåçóëòàòúò å, ÷å äîêàòî
ïðåîäîëÿâàíåòî ïî òîçè íà÷èí å âúçìîæíî, òî íå å âúçìîæíî ñðåä ãîðàòà (îñâåí
êîãàòî ñå îïåðèðà ñúãëàñíî Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.005(e).
     Âåðòîëåòíà ïëîùàäêà, çàãðàäåíà îò ñêàëè: ñúùîòî ñå ïðèëàãà è êîãàòî ñå
êàöà íà ïëîùàäêà, îãðàäåíà îò ñêàëèñò òåðåí. Êîãàòî áúäå äîñòèãíàòà Vy èëè
200 ôóòà, áåçîïàñíîòî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå òðÿáâà äà áúäå âúçìîæíî. Ïîâäèãíàòà
âåðòîëåòíà ïëîùàäêà/âåðòîëåòíà ïàëóáà: êîãàòî ñå ëåòè îò ïîâäèãíàòà
âåðòîëåòíà ïëîùàäêà èëè âåðòîëåòíà ïàëóáà ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 3, ðèñêîâàòà
çîíà òðÿáâà äà ñå ðàçãëåæäà äâîÿêî: ïúðâî, çà óäàð â ðúáà íà ïëîùàäêàòà, àêî
âúçíèêíå îòêàç íà äâèãàòåë ñëåä âçåìàíå íà ðåøåíèå çà ïðåõîä; è âòîðî, çà
ïîëåòè â ãðàôèêàòà ÍV ïîðàäè âèñî÷èíàòà íà âåðòîëåòíàòà ïëîùàäêà/âåðòîëåòíàòà
ïàëóáà. Ñëåä êàòî ïîâúðõíîñòòà íà èçëèòàíå áúäå ïðåîäîëÿíà è âåðòîëåòúò å
äîñòèãíàë ìÿñòîòî íà ïðå÷óïâàíå íà õàðàêòåðèñòè÷íàòà êðèâà HV, âåðòîëåòúò
òðÿáâà äà áúäå â ñúñòîÿíèå äà èçâúðøè áåçîïàñíî ïðèíóäèòåëíî êàöàíå.
      5. Ïîëåòèòå â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS 3.540(b) íå ïîçâîëÿâàò íàâëèçàíå
âúâ âðàæäåáíà ñðåäà ïî ñúùåñòâî è òîâà å êîíêðåòíî ñâúðçàíî ñ ëèïñàòà íà
ìÿñòî çà ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíå èëè êàöàíå, êîãàòî ïðîñòðàíñòâîòî çà
èçëèòàíå è êàöàíå å îãðàíè÷åíî; èëè êîãàòî ñå ðàáîòè âúòðå â ãðàôèêàòà ÍV.
      6. Êîíêðåòíî èçïîëçâàíåòî íà èçêëþ÷åíèåòî îò èçèñêâàíåòî çà áåçîïàñíî
ïðèíóäèòåëíî êàöàíå (ïî âðåìå íà èçëèòàíå è êàöàíå) íå ïîçâîëÿâà ïîëóðåäîâíè
ïîëåòè íàä âðàæäåáíà ñðåäà, êàòî ãîðà èëè âðàæäåáíà ìîðñêà ñðåäà. Åòî çàùî
òîâà ìîæå äà ñå ñìÿòà çà îãðàíè÷åíî îáëåê÷åíèå îò JAR-OPS 3.540(a)(2), êúäåòî
ñå êàçâà ñëåäíîòî: "ïîëåòèòå ìîãàò äà ñå ïðîâåæäàò ñàìî äî/îò îíåçè
âåðòîëåòíè ïëîùàäêè è ïî òàêèâà ìàðøðóòè, çîíè è îòêëîíåíèÿ, êîèòî îáõâàùàò
ñàìî áëàãîïðèÿòíà ñðåäà...".
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     AMC/IEM J - ÌÀÑÀ È ÖÅÍÒÐÎÂÊÀ
     ACJ OPS 3.605 Ñòîéíîñòè íà ìàñàòà Âæ. JAR-OPS 3.605
     Â ñúîòâåòñòâèå ñ Àíåêñ 5 íà ÈÊÀÎ è Ìåæäóíàðîäíàòà ñèñòåìà ìåðíè
åäèíèöè (SI) ôàêòè÷åñêàòà è ëèìèòèðàùàòà ìàñà íà âåðòîëåòèòå, ïîëåçíèÿò
òîâàð è òåõíèòå ñúñòàâíè åëåìåíòè, êîëè÷åñòâîòî ãîðèâî è äð. Ñà èçðàçåíè â
JAR-OPS 3 â åäèíèöè çà ìàñà (kg). Îáà÷å ïðè ïîâå÷åòî îäîáðåíè Ðúêîâîäñòâà çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè è äðóãèòå åêñïëîàòàöèîííè äîêóìåíòè òåçè êîëè÷åñòâà ñà
ïóáëèêóâàíè êàòî òåãëà â ñúîòâåòñòâèå ñ îáùîïðèåòèÿ åçèê. Â ñèñòåìàòà SI
òåãëîòî å ïî-ñêîðî ñèëà, à íå ìàñà. Òúé êàòî èçïîëçâàíåòî íà òåðìèíà "òåãëî"
íå ïðè÷èíÿâà ïðîáëåìè ïðè âñåêèäíåâíîòî îáñëóæâàíå íà âåðòîëåòèòå, íåãîâîòî
ïî-íàòàòúøíî èçïîëçâàíå â åêñïëîàòàöèîííèòå ïðèëîæåíèÿ è ïóáëèêàöèè å
ïðèåìëèâî.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     IEM OPS 3.605(e) Ïëúòíîñò íà ãîðèâîòî Âæ. JAR-OPS 3.605(e)
      1. Àêî ôàêòè÷åñêàòà ïëúòíîñò íà ãîðèâîòî íå å èçâåñòíà, îïåðàòîðúò ìîæå
äà èçïîëçâà ñòàíäàðòíèòå ñòîéíîñòè çà ïëúòíîñòòà íà ãîðèâîòî, ïîñî÷åíè â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè íà îïåðàòîðà çà îïðåäåëÿíå íà ìàñàòà íà
êîëè÷åñòâîòî ãîðèâî. Òåçè ñòàíäàðòíè ñòîéíîñòè ñå áàçèðàò íà òåêóùèòå
èçìåðâàíèÿ íà ïëúòíîñòòà íà ãîðèâîòî çà ñúîòâåòíèòå ëåòèùà è çîíè. Òèïè÷íèòå
ñòîéíîñòè íà ïëúòíîñòòà íà ãîðèâàòà ñà:
     a. Áåíçèí (çà áóòàëíè äâèãàòåëè) - 0-71
     b. Ðåàêòèâíî ãîðèâî (JETA1 Q Jetfuel JP1) - 0-79
     c. Ðåàêòèâíî ãîðèâî (JET B Q Jet fuel JP 4) - 0-76
     d. Ìàñëî - 0-88
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.605, ïîäòî÷êà (a)(2)(iii)
     Òî÷íîñò íà êàíòàðíîòî îáîðóäâàíå
  Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.605, ïîäòî÷êà (a)(2)(iii)
      1. Ìàñàòà íà âåðòîëåòà, êîÿòî ñå èçïîëçâà çà îïðåäåëÿíå íà ñóõàòà
åêñïëîàòàöèîííà ìàñà è íà öåíòúðà íà òåæåñòòà, òðÿáâà äà ñå îïðåäåëÿ òî÷íî.
Òúé êàòî íÿêîè ìîäåëè íà îáîðóäâàíå çà èçìåðâàíå íà òåãëîòî ñå èçïîëçâàò çà
ïúðâîíà÷àëíî è ïåðèîäè÷íî èçìåðâàíå íà âåðòîëåòè ñ ìíîãî ðàçëè÷íè òåãëîâè
êëàñè, íå ìîæå äà ñå äàäå åäèíåí êðèòåðèé çà òî÷íîñò íà êàíòàðíîòî
îáîðóäâàíå. Îáà÷å òî÷íîñòòà íà òåãëåíåòî ñå ñìÿòà çà çàäîâîëèòåëíà, àêî áúäàò
ïîêðèòè ñëåäíèòå êðèòåðèè çà òî÷íîñò ïðè îòäåëíèòå âåçíè/êëåòêè íà
èçïîëçâàíîòî êàíòàðíî îáîðóäâàíå:
     a. Çà âåçíà/êëåòêà ñ òîâàð ïîä 2 000 kg - òî÷íîñò îò ± 1%;
     b. Çà âåçíà/êëåòêà ñ òîâàð - òî÷íîñò ± 20 kg; è îò 2 000 kg äî 20 000 kg
     c. Çà âåçíà/êëåòêà ñ òîâàð íàä 20 000 kg - òî÷íîñò îò + 0-1%.
     IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.605, ïîäòî÷êà (d)
     Ãðàíèöè íà öåíòúðà íà òåæåñòòà
  Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.605, ïîäòî÷êà (d)
      1. Â ðàçäåëèòå çà ñåðòèôèêàöèîííè îãðàíè÷åíèÿ íà Ðúêîâîäñòâîòî çà
ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ ñà ïîñî÷åíè ïðåäíàòà è çàäíàòà ãðàíèöà íà ïîëîæåíèåòî
íà öåíòúðà íà òåæåñòòà (Centre of Gravity - CG).Òåçè ãðàíèöè îñèãóðÿâàò
ñïàçâàíåòî íà êðèòåðèèòå çà óñòîé÷èâîñò è óïðàâëÿåìîñò ïî âðåìå íà öåëèÿ
ïîëåò. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè òåçè ãðàíèöè äà ñå ñïàçâàò ïðè îïðåäåëÿíå
íà åêñïëîàòàöèîííèòå ïðîöåäóðè èëè äèàïàçîíà íà ïîëîæåíèÿòà íà öåíòúðà íà
òåæåñòòà, êîèòî êîìïåíñèðàò îòêëîíåíèÿòà è ãðåøêèòå, èçáðîåíè ïî-äîëó:
     1.1. Îòêëîíåíèÿ íà ôàêòè÷åñêèÿ CG ïðè ìàñà íà ïðàçåí âåðòîëåò èëè íà
åêñïëîàòàöèîííàòà ìàñà, ðàçëè÷íè îò ïóáëèêóâàíèòå ñòîéíîñòè, íàïð. ãðåøêè â
ïðåòåãëÿíåòî, íåîò÷åòåíè ìîäèôèêàöèè è/èëè ïðîìåíè â îáîðóäâàíåòî.
     1.2. Îòêëîíåíèå â ðàçïðåäåëåíèåòî íà ãîðèâîòî â ãîðèâíèòå ðåçåðâîàðè îò
ïðèëîæèìèòå ñòîéíîñòè.
     1.3. Îòêëîíåíèÿ â ðàçïðåäåëåíèåòî íà áàãàæèòå è êàðãîòî â ðàçëè÷íèòå
îòñåöè â ñðàâíåíèå ñ ïðåäïîëàãàåìîòî ðàçïðåäåëåíèå íà òîâàðèòå, êàêòî è
íåòî÷íîñòè íà ôàêòè÷åñêèòå ìàñè íà áàãàæà è êàðãîòî.
     1.4. Îòêëîíåíèÿ âúâ ôàêòè÷åñêèÿ áðîé íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè îò
ïðåäïîëàãàåìîòî ðàçïðåäåëåíèå íà ñåäàëêèòå, êîãàòî ñå èçãîòâÿ äîêóìåíòàöèÿòà
çà ìàñàòà è öåíòðîâêàòà. (Âæ. çàáåëåæêàòà)
     1.5. Îòêëîíåíèÿ íà ôàêòè÷åñêèÿ CG íà êàðãîòî è íàòîâàðâàíåòî îò
ïúòíèöèòå â îòäåëíèòå îòñåöè çà êàðãî èëè êàáèííèòå ñåêöèè îò íîðìàëíîòî
ïðåäïîëàãàåìî ñðåäíî ïîëîæåíèå.
     1.6. Îòêëîíåíèÿ íà CG, ïðåäèçâèêàíè îò ïðèëîæåíèåòî íà ïðåäïèñàíàòà
ïðîöåäóðà çà èçïîëçâàíå íà ãîðèâîòî (îñâåí àêî âå÷å íå å ïîêðèòî îò
ñåðòèôèêàöèîííèòå ãðàíèöè).
     1.7. Îòêëîíåíèÿ, ïðåäèçâèêàíè îò ïðåìåñòâàíèÿòà â ïîëåò íà êàáèííèÿ
åêèïàæ, êóõíåíñêîòî îáîðóäâàíå è ïúòíèöèòå.
     Çàáåëåæêà: Ãîëåìè ãðåøêè â öåíòðîâêàòà ìîãàò äà ñå ïîëó÷àò, êîãàòî å
ðàçðåøåíî "ñâîáîäíî íàñòàíÿâàíå" (ñâîáîäà íà ïúòíèöèòå äà èçáåðàò êîÿòî èñêàò
ñåäàëêà ïðè âëèçàíåòî âúâ âåðòîëåòà). Âúïðåêè ÷å â ïîâå÷åòî ñëó÷àè îïðàâäàíî
ìîæå äà ñå î÷àêâà íàäëúæíî çàåìàíå íà ìåñòàòà îò ïúòíèöèòå, èìà îïàñíîñò îò
èçáîð íà êðàéíèòå ïðåäíè èëè êðàéíèòå çàäíè ñåäàëêè, êîåòî ìîæå äà ïðè÷èíè
ìíîãî ãîëåìè è íåïðèåìëèâè ãðåøêè â öåíòðîâêèòå (êàòî ñå
ïðåäïîëàãà, ÷å èç÷èñëåíèåòî íà öåíòðîâêàòà å èçïúëíåíî íà áàçàòà íà
ïðåäïîëàãàåìî ðàâíîìåðíî ðàçïðåäåëåíèå). Íàé-ãîëåìèòå ãðåøêè ìîãàò äà ñå
ïîëó÷àò ïðè êîåôèöèåíò íà íàòîâàðâàíå îêîëî 50%, êîãàòî âñè÷êè ïúòíèöè ñà
ðàçïîëîæåíè â ïðåäíàòà èëè çàäíàòà ïîëîâèíà íà êàáèíàòà. Ñòàòèñòè÷åñêèÿò
àíàëèç ïîêàçâà, ÷å îïàñíîñòòà îò òàêîâà åêñòðåìíî íàñòàíÿâàíå, âëèÿåùî
íåáëàãîïðèÿòíî âúðõó öåíòðîâêàòà, å íàé-ãîëÿìà ïðè ìàëêèòå âåðòîëåòè.
     AMC OPS 3.620(a) Îïðåäåëÿíå íà ìàñàòà íà ïúòíèöèòå ÷ðåç èçïîëçâàíå íà
     óñòíî çàÿâëåíèå
     Âæ. JAR-OPS 3.620(a)
      1. Êîãàòî áúäå ïîïèòàí âñåêè ïúòíèê íà âåðòîëåò ñ ïî-ìàëêî îò 6
ïúòíè÷åñêè ìåñòà çà òåãëîòî ìó, òðÿáâà äà ñå äîáàâè îïðåäåëåíà âåëè÷èíà çà
îáëåêëîòî. Òàçè âåëè÷èíà òðÿáâà äà ñå îïðåäåëè îò îïåðàòîðà âúç îñíîâà íà
èçñëåäâàíå íà íåãîâèòå êîíêðåòíè ìàðøðóòè è ò.í., íî íå òðÿáâà äà áúäå
ïî-ìàëêî îò 4 êã.
      2. Ïåðñîíàëúò, êîéòî íàñòàíÿâà ïúòíèöèòå, òðÿáâà íà òàçè áàçà äà îöåíè
îáÿâåíàòà ìàñà îò ïúòíèöèòå è ìàñàòà íà îáëåêëîòî íà ïúòíèöèòå è äà ïðåöåíè
äàëè å îáîñíîâàíà. Òîçè ïåðñîíàë òðÿáâà äà å èíñòðóêòèðàí çà îöåíÿâàíåòî
ñòîéíîñòèòå íà òåçè ìàñè.
     IEM OPS 3.620(h) Ñòàòèñòè÷åñêà îöåíêà íà äàííèòå çà ìàñàòà íà ïúòíèöèòå
     è áàãàæà Âæ. JAR-OPS 3.620(h)
      1. Ðàçìåð íà ìîñòðàòà (âæ. ñúùî Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h).
     1.1. Çà èç÷èñëÿâàíå íà íåîáõîäèìèÿ ðàçìåð íà ìîñòðàòà å íåîáõîäèìî äà ñå
íàïðàâè îöåíêà íà ñòàíäàðòíîòî îòêëîíåíèå âúç îñíîâà íà ñòàíäàðòíèòå
îòêëîíåíèÿ, èç÷èñëåíè çà ïîäîáíè ãðóïè èëè ïðåäâàðèòåëíè íàáëþäåíèÿ.
Òî÷íîñòòà íà îöåíêàòà íà ìîñòðàòà ñå èç÷èñëÿâà çà íàäåæäíîñò 95% èëè
"çíà÷èìîñò", ò.å. èìà âåðîÿòíîñò 95%, ÷å òî÷íàòà ñòîéíîñò ïîïàäà â ïîñî÷åíèòå
ãðàíèöè íà äîñòîâåðíîñò îêîëî ðàç÷åòíàòà ñòîéíîñò. Òàçè ñòîéíîñò íà
ñòàíäàðòíîòî îòêëîíåíèå ñå èçïîëçâà ñúùî è çà èç÷èñëåíèå íà ñòàíäàðòíàòà ìàñà
íà ïúòíèöèòå.
     1.2. Â ðåçóëòàò çà ïàðàìåòðèòå íà ðàçïðåäåëåíèåòî íà ìàñàòà, ò.å.
ñðåäíîòî è ñòàíäàðòíîòî îòêëîíåíèå, òðÿáâà äà ñå ðàçëè÷àò òðè ñëó÷àÿ:
     à. ?, ... = èñòèíñêèòå ñòîéíîñòè íà ñðåäíàòà ìàñà íà ïúòíèöèòå è
ñòàíäàðòíîòî îòêëîíåíèå, êîèòî ñà íåèçâåñòíè è êîèòî òðÿáâà äà ñå îïðåäåëÿò
÷ðåç ïðåòåãëÿíå íà ìîñòðè îò ïúòíèöèòå;
     b. ?', ...' = îöåíêà "àïðèîðè" íà ñðåäíàòà ìàñà íà ïúòíèöèòå è
ñòàíäàðòíîòî îòêëîíåíèå, ò.å. ñòîéíîñòèòå, ïîëó÷åíè â ðåçóëòàò îò ïðåäèøíî
íàáëþäåíèå, êîèòî òðÿáâà äà ñå îïðåäåëÿò çà ñåãàøíèÿ ðàçìåð íà ìîñòðàòà;
     ñ., s = ðàç÷åò íà òåêóùèòå ñòîéíîñòè íà m è s, èç÷èñëåíè îò ìîñòðàòà.
     Ðàçìåðúò íà ìîñòðàòà òîãàâà ìîæå äà ñå èç÷èñëè ñ èçïîëçâàíå íà ñëåäíàòà
ôîðìóëà:

     êúäåòî:
     n = áðîé íà ïúòíèöèòå, êîèòî òðÿáâà äà áúäàò ïðåòåãëåíè (ðàçìåð íà
ìîñòðàòà);
     e'r = äîïóñòèì îòíîñèòåëåí äèàïàçîí íà äîñòîâåðíîñò (òî÷íîñò) çà îöåíêà
íà m ÷ðåç (âæ. ñúùî ðàâåíñòâîòî â ïàðàãðàô 3)
     Çàáåëåæêà: Äîïóñòèìèÿò äèàïàçîí íà îòíîñèòåëíà äîñòîâåðíîñò îïðåäåëÿ
òî÷íîñòòà, êîÿòî òðÿáâà äà ñå ïîñòèãíå çà èñòèíñêàòà ñðåäíà ñòîéíîñò.
Íàïðèìåð, àêî ñå ïðåäëàãà äà ñå îöåíè èñòèíñêîòî ñðåäíî â ãðàíèöèòå íà ?%,
òîãàâà e'r ùå áúäå 1 â ãîðíàòà ôîðìóëà.
     1.96 = ñòîéíîñòòà íà ðàçïðåäåëåíèåòî íà Ãàóñ çà 95% íèâî íà çíà÷èìîñò íà
ïîëó÷åíèÿ èíòåðâàë íà äîñòîâåðíîñò.
      2. Èç÷èñëåíèå íà ñðåäíàòà ìàñà è ñòàíäàðòíîòî îòêëîíåíèå. Àêî ìîñòðàòà
çà òåãëîòî íà ïúòíèöèòå å âçåòà ñëó÷àéíî, òîãàâà ñðåäíîàðèòìåòè÷íîòî îò
ìîñòðàòà ïðåäñòàâëÿâà áåçïðèñòðàñòíà îöåíêà íà èñòèíñêàòà ñðåäíà ìàñà (u) íà
ïúòíèöèòå.
     2.1. Ñðåäíîàðèòìåòè÷íî îò ìîñòðàòà êúäåòî:

     xj = ñòîéíîñòèòå íà ìàñàòà íà îòäåëíèòå ïúòíèöè (åëåìåíòè íà èçâàäêàòà).
     2.2. Ñòàíäàðòíî îòêëîíåíèå

     êúäåòî
     xj = îòêëîíåíèå íà èíäèâèäóàëíàòà ñòîéíîñò îò ñðåäíîòî çà ìîñòðàòà.
      3. Ïðîâåðêà íà òî÷íîñòòà íà ñðåäíàòà ñòîéíîñò íà ìîñòðàòà. Òî÷íîñòòà
(äèàïàçîíúò íà äîñòîâåðíîñò), êîÿòî ìîæå äà ñå ïðèïèøå íà ñðåäíàòà ñòîéíîñò
íà ìîñòðàòà êàòî èíäèêàòîð íà èñòèíñêàòà ñðåäíà ñòîéíîñò, ïðåäñòàâëÿâà
ôóíêöèÿ íà ñòàíäàðòíîòî îòêëîíåíèå îò ìîñòðàòà, êîÿòî òðÿáâà äà ñå ïðîâåðè,
ñëåä êàòî ìîñòðàòà å áèëà îöåíåíà. Òîâà ñå èçâúðøâà ñ èçïîëçâàíå íà
ôîðìóëàòà:

     ïðè êîåòî år íå òðÿáâà äà ïðåâèøàâà 1% çà öÿëàòà ñðåäíà ìàñà íà
âúçðàñòíèòå ïúòíèöè è äà íå ïðåâèøàâà 2% çà ñðåäíàòà ìàñà íà ìúæåòå è
ñðåäíàòà ìàñà íà æåíèòå. Ðåçóëòàòúò îò òîâà èç÷èñëåíèå äàâà îòíîñèòåëíà
òî÷íîñò íà îöåíêàòà íà u ïðè íèâî íà äîñòîâåðíîñò 95%. Òîâà îçíà÷àâà, ÷å ñ
âåðîÿòíîñò 95% èñòèíñêàòà ñðåäíà ìàñà u ñå íàìèðà â èíòåðâàëà:

      4. Ïðèìåð çà îïðåäåëÿíå íà íåîáõîäèìèÿ ðàçìåð íà ìîñòðàòà è ñðåäíàòà
ìàñà íà ïúòíèê
     4.1. Âúâåäåíèå. Ñòàíäàðòíèòå ñòîéíîñòè çà ìàñàòà íà ïúòíèöèòå çà öåëèòå
íà îïðåäåëÿíå íà ìàñàòà è öåíòðîâêàòà èçèñêâàò äà ñå èçïúëíÿâàò ïðîãðàìè çà
ïðåòåãëÿíå íà ïúòíèöèòå. Ñëåäâàùèÿò ïðèìåð ïîêàçâà ðàçëè÷íèòå ñòúïêè,
íåîáõîäèìè çà îïðåäåëÿíå íà ðàçìåðà íà ìîñòðàòà è îöåíêà íà äàííèòå îò íåÿ.
Òîâà ñå èçâúðøâà îñíîâíî çà òåçè, êîèòî íå ñà ìíîãî îïèòíè â ñòàòèñòè÷åñêèòå
èç÷èñëåíèÿ. Âñè÷êè èçïîëçâàíè ÷èñëà çà ìàñàòà â ïðèìåðà ñà íàïúëíî èçìèñëåíè.
     4.2. Îïðåäåëÿíå íà íåîáõîäèìèÿ ðàçìåð íà ìîñòðàòà. Çà èç÷èñëÿâàíå íà
íåîáõîäèìèÿ ðàçìåð íà ìîñòðàòà ñà íåîáõîäèìè îöåíêà íà ñòàíäàðòíàòà
(ñðåäíàòà) ìàñà íà ïúòíèöèòå è ñòàíäàðòíîòî îòêëîíåíèå. Çà òàçè öåë ìîæå äà
ñå èçïîëçâà "àïðèîðè" îöåíêàòà îò åäíî ïî-ðàííî èçñëåäâàíå. Àêî íÿìà íà
ðàçïîëîæåíèå òàêîâà èçñëåäâàíå, ìîæå äà ñå íàïðàâè ïðåäñòàâèòåëíà èçâàäêà îò
îêîëî 100 ïúòíèöè, êîèòî äà ñå ïðåòåãëÿò, òàêà ÷å äà ìîãàò äà ñå èç÷èñëÿò
íåîáõîäèìèòå ñòîéíîñòè. Ïîñëåäíàòà å ïðåäïîëàãàåìà çà ïðèìåðà.

     Ñòúïêà 3: íåîáõîäèì ðàçìåð íà ìîñòðàòà
     Íåîáõîäèìèÿò áðîé ïúòíèöè, êîèòî òðÿáâà äà áúäàò ïðåòåãëåíè, òðÿáâà äà
áúäå òàêúâ, ÷å äèàïàçîíúò íà äîñòîâåðíîñò e'r äà íå ïðåâèøàâà 1%, êàêòî å
ïîñî÷åíî â ïàðàãðàô 3.

     Ðåçóëòàòúò ïîêàçâà, ÷å òðÿáâà äà áúäàò ïðåòåãëåíè íàé-ìàëêî 3 145
ïúòíèöè, çà äà ñå ïîñòèãíå íåîáõîäèìàòà òî÷íîñò. Àêî e'r áúäå èçáðàíî ðàâíî
íà 2%, ðåçóëòàòúò ùå áúäå n > 786.
     Ñòúïêà 4: ñëåä êàòî å óñòàíîâåí ðàçìåðúò íà íåîáõîäèìàòà ìîñòðà, òðÿáâà
äà ñå ðàçðàáîòè ïëàí çà ïðåòåãëÿíåòî íà ïúòíèöèòå, êàêòî å ïîñî÷åíî â
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h)
     4.3. Îïðåäåëÿíå íà ñðåäíàòà ìàñà íà ïúòíèöèòå.
     Ñòúïêà 1: Ñëåä êàòî å ñúáðàí íåîáõîäèìèÿò áðîé ñòîéíîñòè çà ìàñàòà íà
ïúòíèöèòå, ìîæå äà ñå èç÷èñëè ñðåäíàòà ìàñà íà åäèí ïúòíèê. Çà öåëòà íà òîçè
ïðèìåð ñå ïðèåìà, ÷å ñà ïðåòåãëåíè 3180 ïúòíèöè.Ñóìàòà íà ìàñèòå èì âúçëèçà
íà 231 186.2 êã.
     n = 3180

     Ñòúïêà 2: èç÷èñëåíèå íà ñòàíäàðòíîòî îòêëîíåíèå
     Çà èç÷èñëåíèå íà ñòàíäàðòíîòî îòêëîíåíèå ñå ïðèëàãà ìåòîäúò, ïîêàçàí â
ïàðàãðàô 4.2.

     Ñòúïêà 3: èç÷èñëåíèå íà òî÷íîñòòà íà ñðåäíîòî íà ìîñòðàòà:

     Ñòúïêà 4: èç÷èñëåíèå íà îáõâàòà íà äîñòîâåðíîñò íà ñðåäíàòà ñòîéíîñò íà
ìîñòðàòà

     Ðåçóëòàòúò îò òîâà èç÷èñëåíèå ïîêàçâà, ÷å èìà 95% âåðîÿòíîñò
ôàêòè÷åñêàòà ñðåäíà ñòîéíîñò çà âñè÷êè ïúòíèöè äà ñå íàìèðà â äèàïàçîíà
72.2 - 72.3 êã.
     AMC êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h), ïîäòî÷êà (c)(4)
     Ðúêîâîäñòâî çà èçñëåäâàíå íà ïðåòåãëÿíåòî íà ïúòíèöèòå Âæ. Ïðèëîæåíèå 1
     êúì JAR-OPS 3.620(h), ïîäòî÷êà (c)(4)
      1. Îïåðàòîðèòå, êîèòî èñêàò îäîáðåíèå äà èçïîëçâàò ñòàíäàðòíè ìàñè íà
ïúòíèöèòå, êîèòî ñå ðàçëè÷àâàò îò ïîñî÷åíèòå â JAR-OPS 3.620, òàáëèöè 1 è 2,
ïî ïîäîáíè ìàðøðóòè èëè ìðåæè ìîãàò äà îáåäèíÿâàò ñâîèòå íàáëþäåíèÿ îò
ïðåòåãëÿíèÿòà, ïðè óñëîâèå ÷å:
     à. Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ å äàëà ïðåäâàðèòåëíî îäîáðåíèå çà
ñúâìåñòíè íàáëþäåíèÿ;
     b. Ïðîöåäóðèòå ïî íàáëþäåíèåòî è ïîñëåäâàùèÿò ñòàòèñòè÷åñêè àíàëèç
îòãîâàðÿò íà êðèòåðèèòå íà Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h); è
     ñ. Â äîïúëíåíèå êúì îáùèòå ðåçóëòàòè îò ñúâìåñòíîòî íàáëþäåíèå
ðåçóëòàòèòå íà îòäåëíèòå îïåðàòîðè, ó÷àñòâàùè â ñúâìåñòíîòî íàáëþäåíèå,
òðÿáâà äà ñå ïîêàçâàò îòäåëíî ñ öåë äà ñå îáîñíîâàò ðåçóëòàòèòå îò
ñúâìåñòíèòå íàáëþäåíèÿ.
     IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h)
     Óêàçàíèÿ ïî íàáëþäåíèÿòà îò ïðåòåãëÿíåòî íà ïúòíèöèòå Âæ. Ïðèëîæåíèå 1
     êúì JAR-OPS 3.620(h)
      1. Òîçè IÅÌ îáîáùàâà íÿêîëêî åëåìåíòà îò íàáëþäåíèåòî íà ïðåòåãëÿíåòî íà
ïúòíèöèòå è äàâà ïîÿñíèòåëíà è òúëêóâàòåëíà èíôîðìàöèÿ
      2. Èíôîðìèðàíå íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Îïåðàòîðúò òðÿáâà
äà èíôîðìèðà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ çà íàìåðåíèåòî ñè äà èçâúðøè
íàáëþäåíèå ñ ïðåòåãëÿíå íà ïúòíèöèòå, äà îáÿñíè ïëàíà çà íàáëþäåíèåòî â îáùè
÷åðòè è äà ïîëó÷è ïðåäâàðèòåëíî îäîáðåíèå, çà äà ïðîäúëæè (âæ. JAR-OPS
3.620(h)
      3. Ïîäðîáåí ïëàí çà íàáëþäåíèåòî
     3.1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñúñòàâè è äà ïðåäñòàâè çà îäîáðåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ïîäðîáåí ïëàí çà íàáëþäåíèå íà
ïðåòåãëÿíåòî, êîéòî äà å íàïúëíî ïðåäñòàâèòåëåí çà îïåðàöèÿòà, ò.å. ìðåæàòà
èëè ìàðøðóòúò, êîéòî ñå èçñëåäâà, à íàáëþäåíèåòî òðÿáâà äà âêëþ÷âà ïðåòåãëÿíå
íà äîñòàòú÷åí áðîé ïúòíèöè (JAR-OPS 3.620(h).
     3.2. Ïðåäñòàâèòåëåí ïëàí çà íàáëþäåíèå îçíà÷àâà ïëàí çà ïðåòåãëÿíå,
êîéòî äà ñúäúðæà ìåñòàòà çà ïðåòåãëÿíå, äàòèòå è íîìåðàòà íà ïîëåòèòå, êàòî
òîâà íàìåðè îáîñíîâàíî îòðàæåíèå â ðàçïèñàíèåòî è/èëè ìÿñòîòî íà îïåðàöèÿòà.
(Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h), ïîäòî÷êà (a)(1).)
     3.3. Ìèíèìàëíèÿò áðîé ïúòíèöè, êîèòî òðÿáâà äà ñå ïðåòåãëÿò, å ãîëåìèÿò
îò ñëåäíîòî (Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h) ïîäòî÷êà (a)):
     à. Áðîÿò, êîéòî ñëåäâà îò îáùîòî èçèñêâàíå, ÷å ìîñòðàòà òðÿáâà äà áúäå
ïðåäñòàâèòåëíà öà öÿëàòà îïåðàöèÿ, çà êîÿòî ùå ñå ïðèëàãàò ðåçóëòàòèòå, òîâà
÷åñòî ñå îêàçâà ïúðâîñòåïåííîòî èçèñêâàíå; èëè
     b. Áðîÿò, êîéòî ñëåäâà îò ñòàòèñòè÷åñêîòî èçèñêâàíå, ïîñî÷âàùî òî÷íîñòòà
íà ïîëó÷åíèòå ñðåäíè ñòîéíîñòè, êîéòî òðÿáâà äà áúäå íàé-ìàëêî 2% çà
ñòàíäàðòíèòå ìàñè çà ìúæå è æåíè è 1% îò ñòàíäàðòíàòà ìàñà íà âñè÷êè
âúçðàñòíè, êîÿòî îò òÿõ å ïðèëîæèìà. Èçèñêâàíèÿò ðàçìåð íà ìîñòðàòà ìîæå äà
ñå îöåíè íà áàçàòà íà ïèëîòíà ìîñòðà (íàé-ìàëêî 100 ïúòíèöè) èëè îò ïðåäèøíè
íàáëþäåíèÿ. Àêî àíàëèçúò íà ðåçóëòàòèòå îò íàáëþäåíèåòî ïîêàæå, ÷å
èçèñêâàíèÿòà çà òî÷íîñò íà ñðåäíèòå ñòîéíîñòè çà ñòàíäàðòíèòå ìàñè íà ìúæåòå
è æåíèòå èëè ñòàíäàðòíàòà ìàñà íà âñè÷êè âúçðàñòíè, êîåòî îò òÿõ å ïðèëîæèìî,
íå ñà ïîñòèãíàòè, íåîáõîäèìî å äà ñå èçâúðøè ïðåòåãëÿíå íà äîïúëíèòåëåí áðîé
ïúòíèöè ñ îãëåä äà ñå çàäîâîëÿò ñòàòèñòè÷åñêèòå èçèñêâàíèÿ.
     3.4. Çà èçáÿãâàíå íà íåðåàëèñòè÷íî ìàëêè ìîñòðè ñå èçèñêâà ñúùî åäèí
ìèíèìàëåí ðàçìåð íà ìîñòðàòà îò 2000 ïúòíèöè (ìúæå + æåíè) îñâåí çà ìàëêèòå
âåðòîëåòè, ïðè êîèòî ñ îãëåä íà íàòîâàðâàíåòî îò ãîëåìèÿ áðîé ïîëåòè, ïðè
êîèòî äà ñå íàáåðàò 2000 ïúòíèöè, êúäåòî å ïðèåìëèâ è ïî-ìàëúê áðîé ïúòíèöè.
      4. Èçïúëíåíèå íà ïðîãðàìàòà çà ïðåòåãëÿíå
     4.1. Â íà÷àëîòî íà ïðîãðàìàòà çà ïðåòåãëÿíå å âàæíî äà ñå îòáåëåæàò è äà
ñå èìàò ïðåäâèä èçèñêâàíèÿòà êúì äàííèòå îò îò÷åòà çà íàáëþäåíèåòî íà
ïðåòåãëÿíåòî (âæ. ïàðàãðàô 7 ïî-äîëó).
     4.2. Äîêîëêîòî å âúçìîæíî, ïðîãðàìàòà çà ïðåòåãëÿíå òðÿáâà äà ñå
èçïúëíÿâà â ñúîòâåòñòâèå ñ îïðåäåëåíèÿ ïëàí çà íàáëþäåíèåòî.
     4.3. Ïúòíèöèòå è âñè÷êèòå èì ëè÷íè âåùè òðÿáâà äà ñå ïðåòåãëÿò êîëêîòî
ìîæå ïî-áëèçî äî òî÷êàòà íà êà÷âàíå âúâ âåðòîëåòà, à ìàñàòà, êàêòî è
ñúîòâåòíàòà êàòåãîðèÿ ïúòíèê (ìúæ/æåíà/äåòå) òðÿáâà äà ñå çàïèñâàò.
      5. Àíàëèç íà ðåçóëòàòèòå îò íàáëþäåíèåòî íà ïðåòåãëÿíåòî
     5.1. Äàííèòå îò íàáëþäåíèåòî íà ïðåòåãëÿíåòî òðÿáâà äà ñå àíàëèçèðàò,
êàêòî å îáÿñíåíî â IEM OPS 3.620(h). Çà ïîëó÷àâàíå íà ðàçáèðàíå çà ñúùíîñòòà
íà èçìåíåíèÿòà ïðè îòäåëíèòå ïîëåòè, ìàðøðóòè è ò.í. òîçè àíàëèç òðÿáâà äà
ñå èçâúðøâà íà íÿêîëêî åòàïà, ò.å. ïî ïîëåòè, ïî ìàðøðóòè, ïî çîíè,
ïðèñòèãàùè/çàìèíàâàùè è äð. Çíà÷èòåëíèòå îòêëîíåíèÿ îò ïëàíà çà íàáëþäåíèå
íà ïðåòåãëÿíåòî òðÿáâà äà ñå îáÿñíÿâàò, êàêòî è òÿõíîòî åâåíòóàëíî âëèÿíèå
âúðõó ðåçóëòàòèòå.
      6. Ðåçóëòàòè îò íàáëþäåíèåòî íà ïðåòåãëÿíåòî
     6.1. Ðåçóëòàòèòå îò íàáëþäåíèåòî íà ïðåòåãëÿíåòî òðÿáâà äà ñå îáîáùÿò.
Èçâîäèòå è âñè÷êè ïðåäëîæåíè îòêëîíåíèÿ îò ïóáëèêóâàíèòå ñòîéíîñòè çà
ñòàíäàðòíèòå ìàñè òðÿáâà äà ñå îáîñíîâàò. Ðåçóëòàòèòå îò íàáëþäåíèåòî íà
ïðåòåãëÿíåòî íà ïúòíèöèòå ïðåäñòàâëÿâàò ñðåäíèòå ìàñè çà ïúòíèöèòå,
âêëþ÷èòåëíî ðú÷íèÿò áàãàæ, êîèòî ìîãàò äà äîâåäàò äî ïðåäëîæåíèÿ çà
óòî÷íÿâàíå íà ñòîéíîñòèòå íà ñòàíäàðòíèòå ìàñè, äàäåíè â JAR-OPS 3.620,
òàáëèöè 1, 2 è 3. Êàêòî å ïîñî÷åíî â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h),
ïîäòî÷êà c, òåçè ñðåäíè ñòîéíîñòè, çàêðúãëåíè äî íàé-áëèçêîòî öÿëî ÷èñëî,
ìîãàò ïî ïðèíöèï äà ñå ïðèëàãàò êàòî ñòàíäàðòíè ñòîéíîñòè çà ìàñàòà íà ìúæå è
æåíè ïðè âåðòîëåòè ñ 20 è ïîâå÷å ïúòíè÷åñêè ìåñòà. Ïîðàäè èçìåíåíèÿòà íà
ôàêòè÷åñêèòå ìàñè íà ïúòíèöèòå îáùèÿò òîâàð îò ïúòíèöè ñúùî ñå ïðîìåíÿ è
ñòàòèñòè÷åñêèÿò àíàëèç ïîêàçâà, ÷å îïàñíîñòòà îò çíà÷èòåëíî ïðåòîâàðâàíå
ñòàâà íåïðèåìëèâà çà âåðòîëåòè ñ ïî-ìàëêî îò 20 ìåñòà. Òîâà å ïðè÷èíàòà çà
óâåëè÷àâàíå íà ìàñàòà íà ïúòíèöèòå ïðè ìàëêèòå âåðòîëåòè.
     6.2. Ñðåäíèòå ìàñè íà ìúæåòå è æåíèòå ñå ðàçëè÷àâàò ñ îêîëî 15 êã èëè
ïîâå÷å è ïîðàäè íåñèãóðíîñòòà íà ñúîòíîøåíèåòî ìåæäó ìúæå è æåíè èçìåíåíèåòî
íà îáùèÿ òîâàð îò ïúòíèöè å ïî-ãîëÿìî, àêî ñå èçïîëçâàò ñòàíäàðòíèòå ìàñè çà
âñè÷êè âúçðàñòíè ïúòíèöè âìåñòî èçïîëçâàíå íà ñòàíäàðòíèòå ìàñè çà ìúæå è
æåíè. Ñòàòèñòè÷åñêèòå àíàëèçè ïîêàçâàò, ÷å èçïîëçâàíåòî íà ñòîéíîñòèòå çà
ñòàíäàðòíèòå ìàñè íà âñè÷êè âúçðàñòíè òðÿáâà äà ñå îãðàíè÷è äî âåðòîëåòè ñ 30
ïúòíè÷åñêè ìåñòà è ïîâå÷å.
     6.3. Êàêòî å ïîêàçàíî â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.620(h), êúì
ñòàíäàðòíèòå ñòîéíîñòè çà ìàñèòå íà âñè÷êè âúçðàñòíè ïúòíèöè, îñíîâàâàùè
ñå íà ñðåäíèòå ñòîéíîñòè çà ìúæå è æåíè, îïðåäåëåíè â ìîñòðàòà, ñå îò÷èòà
ñúîòíîøåíèå ìúæå/æåíè êàòî 80/20 çà âñè÷êè ïîëåòè. Îïåðàòîðúò ìîæå âúç îñíîâà
íà äàííèòå îò ïðîãðàìàòà çà ïðåòåãëÿíå èëè ÷ðåç äîêàçâàíå íà äðóãî
ñúîòíîøåíèå ìúæå/æåíè äà ïðåäñòàâè çà îäîáðåíèå ðàçëè÷íî ñúîòíîøåíèå çà
îïðåäåëåíè ìàðøðóòè èëè ïîëåòè.
      7. Îò÷åò çà íàáëþäåíèå íà ïðåòåãëÿíåòî
     7.1. Îò÷åòúò çà íàáëþäåíèå íà ïðåòåãëÿíåòî, îòðàçÿâàù ñúäúðæàíèåòî íà
ïàðàãðàôè îò 1 äî 6 ïî-ãîðå, òðÿáâà äà áúäå èçãîòâåí â ñòàíäàðòåí ôîðìàò,
êàêòî ñëåäâà:
     ÎÒ×ÅÒ ÇÀ ÍÀÁËÞÄÅÍÈÅ ÍÀ ÏÐÅÒÅÃËßÍÅÒÎ
      1. Âúâåäåíèå
  Öåëè è êðàòêî îïèñàíèå íà íàáëþäåíèåòî íà ïðåòåãëÿíåòî
      2. Ïëàí çà íàáëþäåíèå íà ïðåòåãëÿíåòî
     Îáñúæäàíå íà èçáðàíèòå íîìåðà íà ïîëåòè, âåðòîëåòíè ëåòèùà, äàòè è äð.
     Îïðåäåëÿíå íà ìèíèìàëíèÿ áðîé ïúòíèöè, êîèòî òðÿáâà äà áúäàò ïðåòåãëåíè
  Ïëàí çà íàáëþäåíèå
      3. Àíàëèç è îáñúæäàíå íà ðåçóëòàòèòå îò íàáëþäåíèåòî
     Ñúùåñòâåíè îòêëîíåíèÿ îò ïëàíà çà íàáëþäåíèåòî (àêî èìà òàêèâà).
     Èçìåíåíèÿ â ñïîñîáèòå è ñòàíäàðòíèòå îòêëîíåíèÿ â ìðåæàòà.
     Îáñúæäàíå íà ðåçóëòàòèòå.
      4. Îáîáùåíèå íà ðåçóëòàòèòå è èçâîäè
     Îñíîâíè ðåçóëòàòè è èçâîäè
     Ïðåäëîæåíè îòêëîíåíèÿ îò ñòîéíîñòèòå íà ïóáëèêóâàíèòå ñòàíäàðòíè ìàñè
     Ïðèëîæåíèå 1
     Ïðèëîæèìè ëåòíè è/èëè çèìíè ðàçïèñàíèÿ èëè ëåòàòåëíè ïðîãðàìè.
     Ïðèëîæåíèå 2
     Ðåçóëòàòè îò ïðåòåãëÿíèÿòà ïî ïîëåòè (ïîêàçâàùè ìàñàòà è ïîëà íà
îòäåëíèòå ïúòíèöè); ñðåäíè è ñòàíäàðòíè îòêëîíåíèÿ ïî ïîëåòè, ïî ìàðøðóòè, ïî
çîíè è çà öÿëàòà ìðåæà
     IEM OPS 3.620(i)&(j)
     Óòî÷íÿâàíå íà ñòàíäàðòíèòå ìàñè
     Âæ. JAR-OPS 3.620(i)&(j)
      1. Êîãàòî ñå èçïîëçâàò ñòàíäàðòíè ñòîéíîñòè çà ìàñèòå, JAR-OPS 3.620(i)
è 3.620(j) èçèñêâàò îïåðàòîðúò äà îïðåäåëè è äà óòî÷íè ìàñèòå íà ïúòíèöèòå è
íà ÷åêèðàíèÿ áàãàæ â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñå ïðåäïîëàãà, ÷å çíà÷èòåëåí áðîé
ïúòíèöè èëè êîëè÷åñòâà áàãàæ ïðåâèøàâàò ñòàíäàðòíèòå ñòîéíîñòè. Òîâà
èçèñêâàíå ïðåäïîëàãà, ÷å â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè ùå ñå
ñúäúðæàò ñúîòâåòíèòå óêàçàíèÿ çà ãàðàíòèðàíå, ÷å:
     à. Ïåðñîíàëúò îò ÷åêèíãà, îïåðàöèèòå è êàáèíèÿò åêèïàæ äîêëàäâàò èëè
ïðåäïðèåìàò ñúîòâåòíèòå äåéñòâèÿ, êîãàòî å î÷åâèäíî, ÷å ïîëåòúò íîñè
çíà÷èòåëåí áðîé ïúòíèöè, ÷èÿòî ìàñà, âêëþ÷èòåëíî ðú÷íèÿò áàãàæ, ñå î÷àêâà äà
ïðåâèøè ñòàíäàðòíèòå ìàñè íà ïúòíèöèòå è/èëè ãðóïè ïúòíèöè íîñÿò èçêëþ÷èòåëíî
òåæúê áàãàæ (íàïð. âîåííîñëóæåùè èëè ñïîðòíè îòáîðè); è
     b. Ïðè ìàëêèòå âåðòîëåòè, ïðè êîèòî ðèñêúò îò ïðåòîâàðâàíå è/èëè ãðåøêè
â îïðåäåëÿíåòî íà öåíòúðà íà òåæåñòòà å ïî-ãîëÿì, êîìàíäèðèòå ùå îáúðíàò
ñïåöèàëíî âíèìàíèå íà òîâàðà è íà íåãîâîòî ðàçïðåäåëåíèå è ùå íàïðàâÿò
íåîáõîäèìèòå óòî÷íåíèÿ.
     IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.625
     Äîêóìåíòàöèÿ çà ìàñàòà è áàëàíñèðîâêàòà
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.625
     Ïîëîæåíèåòî íà ÖÒ íå å íåîáõîäèìî äà ñå ñïîìåíàâà â äîêóìåíòàöèÿòà çà
ìàñàòà è áàëàíñèðîâêàòà, àêî íàïðèìåð ðàçïðåäåëåíèåòî íà òîâàðà å â
ñúîòâåòñòâèå ñ ïðåäâàðèòåëíî èç÷èñëåíà òàáëèöà èëè àêî ìîæå äà ñå ïîêàæå, ÷å
çà ïëàíèðàíèÿ ïîëåò ìîæå äà ñå îñèãóðè ïðàâèëíàòà áàëàíñèðîâêà, êàêúâòî è äà
å ðåàëíèÿò òîâàð.
     AMC/IEM K - ÓÐÅÄÈ È ÎÁÎÐÓÄÂÀÍÅ IEM OPS 3.630
     Óðåäè è îáîðóäâàíå - Îäîáðÿâàíå è ìîíòàæ
     Âæ. JAR-OPS 3.630
      1. Çà óðåäèòå è îáîðóäâàíåòî, èçèñêâàíè îò JAR-OPS 3, ïîäðàçäåë Ê,
"îäîáðåí" îçíà÷àâà, ÷å å áèëî äîêàçàíî ñúîòâåòñòâèå ñ ïðèëîæèìèòå èçèñêâàíèÿ
êúì êîíñòðóêöèÿòà è ñïåöèôèêàöèèòå íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà JTSO èëè
åêâèâàëåíòíè íà òÿõ, êîèòî ñà áèëè â ñèëà â ìîìåíòà íà îäîáðÿâàíå íà
èçïîëçâàíåòî íà îáîðóäâàíåòî. Êúäåòî íÿìà JTSO, ïðèëàãàò ñå ïðèëîæèìèòå
ñòàíäàðòè çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò, îñâåí àêî íå å ïðåäïèñàíî äðóãî â JAR-OPS 3
èëè JAR-26.
     2. "Ìîíòèðàí" îçíà÷àâà, ÷å å äîêàçàíî ïðè ìîíòèðàíåòî íà óðåäèòå è
îáîðóäâàíåòî, ÷å òî îòãîâàðÿ íà ïðèëîæèìèòå èçèñêâàíèÿ çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò
îò JAR-27/JAR-29 èëè ñúîòâåòíèòå ïðàâèëíèöè, êîèòî ñå èçïîëçâàò çà òèïîâà
ñåðòèôèêàöèÿ è âñè÷êè ïðèëîæèìè èçèñêâàíèÿ, ïðåäïèñàíè â JAR-OPS 3.
      3. Óðåäèòå è îáîðóäâàíåòî, îäîáðåíè â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðîåêòíèòå
èçèñêâàíèÿ è ñïåöèôèêàöèèòå íà õàðàêòåðèñòèêèòå, ðàçëè÷íè îò JTSO, ïðåäè
äàòèòå íà ïðèëîæåíèå, ïðåäïèñàíè â JAR-OPS 3.001(b), ñà ïðèåìëèâè çà
èçïîëçâàíå èëè ìîíòèðàíå íà âåðòîëåòè, åêñïëîàòèðàíè çà öåëèòå íà òúðãîâñêè
âúçäóøíè ïðåâîçè, ïðè óñëîâèå ÷å ñà ñïàçåíè âñè÷êè äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ íà
JAR-OPS.
4. Êîãàòî áúäå èçäàäåíà íîâà âåðñèÿ íà JTSO (èëè íà ñïåöèôèêàöèÿ,
ðàçëè÷íà îò JTSO), óðåäèòå è îáîðóäâàíåòî, îäîáðåíè â ñúîòâåòñòâèå ñ ïî-ðàííè
èçèñêâàíèÿ, ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò èëè ìîíòèðàò íà âåðòîëåòè çà öåëèòå íà
òúðãîâñêè âúçäóøíè ïðåâîçè, ïðè óñëîâèå ÷å óðåäèòå è îáîðóäâàíåòî ñà â
åêñïëîàòàöèÿ, îñâåí àêî íå ñå èçèñêâà èçâåæäàíåòî èì îò åêñïëîàòàöèÿ èëè
èçòåãëÿíåòî èì ÷ðåç ïîïðàâêà íà JAR-OPS 3 èëè JAR-26.
[Ãë. 1, 1.02.99]
IEM OPS 3.647 Îáîðóäâàíå çà ïîëåòè, èçèñêâàùè ðàäèîâðúçêà è/èëè
ðàäèîíàâèãàöèîííà ñèñòåìà Âæ. JAR-OPS 3.647
Êîìïëåêòúò çà ãëàâà, êîéòî ñå èçèñêâà îò JAR-OPS 3.647, ñå ñúñòîè îò äâå
ñëóøàëêè çà ïðèåìàíå è åäèí ìèêðîôîí çà ïðåäàâàíå íà çâóêîâè ñèãíàëè êúì
êîìóíèêàöèîííàòà ñèñòåìà íà âåðòîëåòà. Çà äà îòãàâîðÿò íà ìèíèìàëíèòå
èçèñêâàíèÿ êúì õàðàêòåðèñòèêèòå, ñëóøàëêèòå è ìèêðîôîíúò òðÿáâà äà îòãîâàðÿò
íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà êîìóíèêàöèîííàòà ñèñòåìà è íà îáñòàíîâêàòà â
ïèëîòñêàòà êàáèíà. Êîìïëåêòúò òðÿáâà äà ìîæå äà ñå ðåãóëèðà íà ãëàâàòà íà
ïèëîòà. Ìèêðîôîíúò íà êîìïëåêòà òðÿáâà äà áúäå îò çàùèòåí îò øóìîâåòå òèï.
[Ãë. 1, 1.02.99]
ACJ OPS 3.650/3.652 Ïèëîòàæíî-íàâèãàöèîííè óðåäè è ñâúðçàíîòî ñ òÿõ
îáîðóäâàíå
Âæ. JAR-OPS 3.650/3.652

Çàáåëåæêà 1: Çà ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò íîùåì ïî VFR åäèíèÿò ÷óâñòâèòåëåí
áàðîìåòðè÷åí âèñîòîìåð ìîæå äà ñå çàìåíè ñ ðàäèîâèñîòîìåð (JAR-OPS 3.652(c)).
Çàáåëåæêà 2: Èçèñêâàíå çà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè
èçëèòàíå (MCTOM) íàä 3175 kg èëè èìàùè ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà
ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) íàä 9 (JAR-OPS 3.650(1).
Çàáåëåæêà 3: Îïîâåñòèòåëÿò çà îòêàç íà îòîïëåíèåòî íà òðúáàòà íà Ïèòî ñå
ïðèëàãà çà âåðòîëåòè, íà êîèòî å èçäàäåí îòäåëåí ñåðòèôèêàò çà ëåòàòåëíà
ãîäíîñò ñëåä 1 àâãóñò 1999 ã. Òîâà ñå ïðèëàãà ñúùî è ïðåäè òàçè äàòà, êîãàòî:
âåðòîëåòúò å ñ MCTOM íàä 3175 kg è ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà
ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC) íàä 9 (JAR-OPS 3.652(d).
Çàáåëåæêà 4: Èçèñêâà ñå çà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè
èçëèòàíå (MCTOM) íàä 3175 kg (JAR OPS 3.650(i).
Çàáåëåæêà 5: Èçèñêâà ñå çà âñåêè âåðòîëåò, èçïúëíÿâàù ïîëåòè íàä âîäà
áåç âèäèìîñò íà çåìÿòà èëè êîãàòî âèäèìîñòòà å ïî-ìàëêà îò 500 m (JAR-OPS
3.650(i).
Çàáåëåæêà 6: Çà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå
(MCTOM) íàä 3175 kg, CS-29 1303(g) ìîæå äà ñå èçèñêâà èëè æèðîñêîïè÷åí
óêàçàòåë íà çàâîÿ, êîìáèíèðàí ñ óêàçàòåë íà ïëúçãàíåòî (óêàçàòåë íà çàâîÿ è
íàêëîíà), èëè ðåçåðâåí àâèîõîðèçîíò, çàäîâîëÿâàù èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS
3.652(h). (Îáà÷å òðÿáâà äà ñå óêàæå îðèãèíàëíèÿò ñòàíäàðò çà òèïîâèÿ
ñåðòèôèêàò, çà äà ñå îïðåäåëè òî÷íîòî èçèñêâàíå.)
Çàáåëåæêà 7: Ñàìî çà ïîëåòè ïî IFR.
Çàáåëåæêà 8: Ñàìî çà ïîëåòè ïî VFR íîùåì.
[Ïîïð.5, 1.07.07]
     AMC OPS 3.650/3.652
     Ïèëîòàæíî-íàâèãàöèîííè óðåäè è ñâúðçàíîòî ñ òÿõ îáîðóäâàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.650/3.652
      1. Èíäèâèäóàëíèòå èçèñêâàíèÿ êúì òåçè ïàðàãðàôè ìîãàò äà ñå èçïúëíÿò
÷ðåç êîìáèíàöèè îò óðåäè èëè ÷ðåç èíòåãðèðàíè ïîëåòíè ñèñòåìè, èëè ÷ðåç
êîìáèíèðàíå íà ïàðàìåòðèòå íà åëåêòðîííèòå äèñïëåè, ïðè óñëîâèå ÷å
èíôîðìàöèÿòà, êîÿòî ñå ïðåäîñòàâÿ ïî òîçè íà÷èí íà âñåêè íåîáõîäèì ïèëîò, å
íå ïî-ìàëêà îò òàçè, êîÿòî ñå äàâà îò óðåäèòå è ñúîòâåòíîòî îáîðóäâàíå, êàêòî
å ïîñî÷åíî â òîçè ïîäðàçäåë.
      2. Èçèñêâàíèÿòà êúì îáîðóäâàíåòî ïî òîçè ïàðàãðàô ìîæå äà ñå èçïúëíÿò
÷ðåç àëòåðíàòèâíè ìåòîäè çà ñúîòâåòñòâèå, êîãàòî å äîêàçàíà åêâèâàëåíòíàòà
áåçîïàñíîñò îò èíñòàëàöèÿòà ïî âðåìå íà îäîáðåíèåòî íà òèïîâèÿ ñåðòèôèêàò íà
âåðòîëåòà çà ïðåäâèäåíèòå âèäîâå ïîëåòè.
     AMC OPS 3.650(g)&3.652(k)
     Ïèëîòàæíî-íàâèãàöèîííè óðåäè è ñâúðçàíîòî ñ òÿõ îáîðóäâàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.650(g)&3.652(k)
     Ñðåäñòâîòî çà ïîêàçâàíå íà òåìïåðàòóðàòà íà âúíøíèÿ âúçäóõ ìîæå äà
ïðåäñòàâëÿâà èíäèêàòîð íà òåìïåðàòóðàòà, êîéòî äà äàâà ïîêàçàíèÿ, êîèòî äà
ìîãàò äà ñå ïðåâðúùàò â òåìïåðàòóðà íà âúíøíèÿ âúçäóõ.
     AMC OPS 3.652(d)&(m)(2)
     Ïèëîòàæíî-íàâèãàöèîííè óðåäè è ñâúðçàíîòî ñ òÿõ îáîðóäâàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.652(d)&(m)(2)
     Êîìáèíèðàíèÿò èíäèêàòîð çà ïðåäóïðåæäåíèå çà îòîïëåíèåòî íà òðúáàòà íà
Ïèòî å ïðèåìëèâ, ïðè óñëîâèå ÷å óñòðîéñòâîòî îïîâåñòÿâà çà îòêàç íà
îòîïëèòåëÿ íà òðúáàòà íà Ïèòî â ñèñòåìè ñ äâà èëè ïîâå÷å äàò÷èêà.
     AMC OPS 3.655
     Ïðîöåäóðè çà ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò ïî IFR áåç àâòîïèëîò
     Âæ. JAR-OPS 3.655
      1. Îïåðàòîðèòå, íà êîèòî å ðàçðåøåíî äà èçâúðøâàò ïîëåòè ñ åäèí ïèëîò ïî
IFR ñ âåðòîëåò áåç ðåæèì çà ïîääúðæàíå íà âèñî÷èíàòà è êóðñà òðÿáâà äà
îïðåäåëÿò ïðîöåäóðè çà îñèãóðÿâàíå íà åêâèâàëåíòíè íèâà íà áåçîïàñíîñò. Òåçè
ïðîöåäóðè òðÿáâà äà âêëþ÷âàò ñëåäíîòî:
     à. Ïîäõîäÿùî îáó÷åíèå è äîïúëíèòåëíà ïðîâåðêà îñâåí òàçè, ïðåäâèäåíà â
Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.940(c);
     b. Ïîäõîäÿùè óâåëè÷åíèÿ íà åêñïëîàòàöèîííèòå ìèíèìóìè íà ïëîùàäêèòå,
ñúäúðæàùè ñå â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.430.
      2. Âñåêè ñåêòîð îò ïîëåòà, êîéòî ùå ñå ïðîâåæäà â ÑÌÓ, òðÿáâà äà ñå
ïëàíèðà òàêà, ÷å äà íå ïðåâèøàâà 45 ìèíóòè.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC OPS 3.690(b)(6)
     Âúòðåøíà ðàçãîâîðíà ñèñòåìà çà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà
     Âæ. JAR-OPS 3.690(b)(6)
      1. Ñïîñîáúò çà îïðåäåëÿíå äàëè åäíî ïîâèêâàíå ïî âúòðåøíàòà ðàçãîâîðíà
ñèñòåìà å íîðìàëíî, èëè àâàðèéíî ïîâèêâàíå ìîæå äà ñå îïðåäåëÿ ïî ñëåäíèòå
íà÷èíè èëè êîìáèíàöèÿ îò òÿõ:
     i. Ëàìïè ñ ðàçëè÷åí öâÿò;
     ii. Êîäîâå, îïðåäåëåíè îò îïåðàòîðà (íàïð. ðàçëè÷åí áðîé ïîçâúíÿâàíèÿ çà
íîðìàëíî è àâàðèéíî ïîâèêâàíå);
     iii. Âñåêè äðóã èíäèêàòîðåí ñèãíàë, ïðèåìëèâ çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.
     ACJ OPS 3.700
     Ãëàñîâè çàïèñâàùè óñòðîéñòâà â ïèëîòñêàòà êàáèíà - 1
     Âæ. JAR-OPS 3.700
     Íåîáõîäèìî å äà ñå âçåìàò ïðåäâèä åêñïëîàòàöèîííèòå èçèñêâàíèÿ íà
EUROCAE äîêóìåíò ED56A (èçèñêâàíèÿ çà ìèíèìàëíèòå åêñïëîàòàöèîííè
õàðàêòåðèñòèêè çà ñèñòåìè ãëàñîâè çàïèñâàùè óñòðîéñòâà â ïèëîòñêàòà êàáèíà)
îò äåêåìâðè 1993 ã.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     ACJ OPS 3.700(e)
     Êîìáèíèðàíî çàïèñâàùî óñòðîéñòâî
     Âæ. JAR-OPS 3.700, 3.705, 3.715, 3.720
      1. Ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà êúì ãëàñîâîòî çàïèñâàùî óñòðîéñòâî â
ïèëîòñêàòà êàáèíà è óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíèòå äàííè ìîæå äà ñå
ïîñòèãíå ÷ðåç ìîíòèðàíå íà êîìáèíèðàíî çàïèñâàùî óñòðîéñòâî.
      2. Êîìáèíèðàíîòî çàïèñâàùî óñòðîéñòâî ïðåäñòàâëÿâà ïîëåòíî çàïèñâàùî
óñòðîéñòâî, êîåòî çàïèñâà:
     à. âñè÷êè ãëàñîâè êîìóíèêàöèè è çâóêîâàòà îáñòàíîâêà, êîåòî ñå èçèñêâà
îò ñúîòâåòíèÿ ïàðàãðàô çà ãëàñîâîòî çàïèñâàùî óñòðîéñòâî; è
     b. âñè÷êè ïàðàìåòðè, êîèòî ñå èçèñêâàò îò ñúîòâåòíèÿ ïàðàãðàô çà
óñòðîéñòâîòî çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíèòå äàííè, ñúñ ñúùèòå ñïåöèôèêàöèè, êîèòî
ñå èçèñêâàò îò òåçè ïàðàãðàôè.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     ACJ OPS 3.705
     Ãëàñîâè çàïèñâàùè óñòðîéñòâà â ïèëîòñêàòà êàáèíà - 2
     Âæ. JAR-OPS 3.705
     Íåîáõîäèìî å äà ñå âçåìàò ïðåäâèä åêñïëîàòàöèîííèòå èçèñêâàíèÿ íà
EUROCAE äîêóìåíò ED56 èëè ED56A (èçèñêâàíèÿ çà ìèíèìàëíèòå
åêñïëîàòàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè çà ñèñòåìè ãëàñîâè çàïèñâàùè óñòðîéñòâà â
ïèëîòñêàòà êàáèíà) îò ôåâðóàðè 1988 ã. è äåêåìâðè 1993 ã. ñúîòâåòíî.
     ACJ OPS 3.715/3.720
     Óñòðîéñòâà çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíè äàííè - 1 è 2
     Âæ. JAR-OPS 3.715/3.720
      1. Íåîáõîäèìî å äà ñå âçåìàò ïðåäâèä èçèñêâàíèÿòà êúì åêñïëîàòàöèîííèòå
èçèñêâàíèÿ íà EUROCAE äîêóìåíò ED55 (Èçèñêâàíèÿ çà ìè
íèìàëíèòå åêñïëîàòàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè çà ñèñòåìè çà çàïèñâàíå íà
ïîëåòíè äàííè) îò ìàé 1990 ã. Òàáëèöà À ñå îòíàñÿ çà EUROCAE äîêóìåíò
ED-55, Òàáëèöà À1.4, Òàáëèöà Â ñå îòíàñÿ çà ED-55, Òàáëèöà À1-2
è Òàáëèöà Ñ ñå îòíàñÿ çà ED-55 Òàáëèöà À1.5, ïàðàìåòðè îò 6 äî 15.
      2. Ïàðàìåòðèòå, êîèòî ùå ñå çàïèñâàò, òðÿáâà äà îòãîâàðÿò, äîêîëêîòî å
âúçìîæíî, íà ñïåöèôèêàöèèòå íà õàðàêòåðèñòèêèòå (îïðåäåëåíè äèàïàçîíè,
èíòåðâàëè íà èçìåðâàíå, ãðàíèöè íà òî÷íîñòòà, ìèíèìàëíà ðàçäåëèòåëíà
ñïîñîáíîñò ïðè ÷åòåíå), îïðåäåëåíè â ñúîòâåòíèòå òàáëèöè íà EUROCAE çà
ñïåöèôèêàöèè íà ìèíèìàëíèòå åêñïëîàòàöèîííè õàðàêòåðèñòèêè çà ñèñòåìè çà
çàïèñâàíå íà ïîëåòíè äàííè, äîêóìåíò ED55 îò ìàé 1990 ã. Â êîëîíèòå çà
çàáåëåæêè íà òåçè òàáëèöè ñà äàäåíè ïðèåìëèâè ñðåäñòâà çà ñúîòâåòñòâèå ñúñ
ñïåöèôèêàöèèòå íà ïàðàìåòðèòå.
      3. Çà âåðòîëåòè ñ íîâà èëè óíèêàëíà êîíñòðóêöèÿ èëè åêñïëîàòàöèîííè
õàðàêòåðèñòèêè òðÿáâà äà ñå çàïèñâàò äîïúëíèòåëíè ïàðàìåòðè, ñúãëàñóâàíè ñ
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ïî âðåìå íà òèïîâàòà ñåðòèôèêàöèÿ èëè
äîïúëíèòåëíàòà òèïîâà ñåðòèôèêàöèÿ.
      4. Àêî èìà íà ðàçïîëîæåíèå êàïàöèòåò çà çàïèñâàíå, òðÿáâà äà ñå çàïèñâàò
êîëêîòî ñå ìîæå ïîâå÷å îò ïàðàìåòðèòå, ïîñî÷åíè â òàáëèöà À1.5 íà äîêóìåíò
ED-55 îò ìàé 1990 ã.
      5. Çà öåëèòå íà JAR-OPS 3.715(c)(2)(i) è 3.720(c)(2)(i) äàò÷èöèòå ñå
ñìÿòàò êàòî "ëåñíîäîñòúïíè", êîãàòî òå ñà íàëèöå èëè êîãàòî ëåñíî ìîãàò äà ñå
ïîñòàâÿò.
[Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð. 3, 1.04.04]
AMC OPS 3.715(c)(3)
Óñòðîéñòâà çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíè äàííè -1 (Ïàðàìåòðè, êîèòî òðÿáâà äà
ñå çàïèñâàò)
Âæ. JAR-OPS 3.715(c)
      1. Ïàðàìåòðèòå, êîèòî îòãîâàðÿò íà JAR-OPS 3.715(c)(3), ñà îïðåäåëåíè â
Èçèñêâàíèÿòà çà ìèíèìàëíèòå åêñïëîàòàöèîííè õàðàêòåðèñòèêèçà ñèñòåìè çà
çàïèñâàíå íà ïîëåòíè äàííè, äîêóìåíò ED 55 îò ìàé 1999
     ã. Ñúîòâåòíèòå ðàçäåëè ñà âêëþ÷åíè â ñëåäíèòå òàáëèöè:
     à. Çà âåðòîëåòè ñ âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå
(MCTOM) íàä 3175 kg è äî7 000 kg ñå ïðèëàãà òàáëèöà À1.4, ïàðàìåòðè îò 1 äî
15 îò äîêóìåíò ED 55;
     b. Çà âåðòîëåòè ñ âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå
(MCTOM) íàä 7000 kg ñå ïðèëàãà Òàáëèöà À1.2, ïàðàìåòðè îò 1 äî 30 îò äîêóìåíò
ED 55;
     ñ. Çà âåðòîëåòè ñúñ ñèñòåìè ñ åëåêòðîíåí äèñïëåé äîïúëíèòåëíèòå
ïàðàìåòðè, êîèòî òðÿáâà äà ñå çàïèñâàò, ñà âêëþ÷åíè â òàáëèöà À1.5, ïàðàìåòðè
îò 6 äî 15 îò äîêóìåíò ED 55;
     d. Çà âåðòîëåòè ñ íîâà èëè óíèêàëíà êîíñòðóêöèÿ èëè åêñïëîàòàöèîííè
õàðàêòåðèñòèêè òðÿáâà äà ñå çàïèñâàò äîïúëíèòåëíè ïàðàìåòðè, ñúãëàñóâàíè ñ
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Ïðè òÿõ ìîãàò äà áúäàò âêëþ÷åíè
ïàðàìåòðèòå, èçáðîåíè â òàáëèöà À1.5, ïàðàìåòðè îò 6 äî 15 îò äîêóìåíò ED 55.
     Çàáåëåæêà: Òåðìèíúò "êúäåòî å èçïúëíèìî", èçïîëçâàí â êîëîíàòà çà
çàáåëåæêè â òàáëèöà À1.5, îçíà÷àâà, ÷å òðÿáâà äà ñå èìà ïðåäâèä ñëåäíîòî:
     i. Àêî äàò÷èêúò å âå÷å íàíàëèöå èëè ìîæå ëåñíî äà ñå ïîñòàâè;
     ii. Ñèñòåìàòà çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíè äàííè èìà äîñòàòú÷åí êàïàöèòåò;
     iii. Çà íàâèãàöèîííèòå äàííè (íàñòðîéêà íà íàâèãàöèîííà ÷åñòîòà,
ðàçñòîÿíèå äî DME, øèðèíà, äúëæèíà, èñòèíñêà ñêîðîñò è îòíàñÿíå) ñèãíàëèòå ñà
â öèôðîâ âèä;
     iv. Îáåì íà íåîáõîäèìàòà ìîäèôèêàöèÿ;
     v. Âðåìå íà ïðåñòîé; è
     vi. Ðàçâèòèå íà ñîôòóåðà íà îáîðóäâàíåòî.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     IEM OPS 3.715(h)/3.720(h)
     Óñòðîéñòâà çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíè äàííè 1 è 2 (Íåðàáîòåùè óñòðîéñòâà)
     Âæ. JAR-OPS 3.715(h)/3.720(h)
      1. Ñúãëàñíî êðèòåðèèòå çà äèñïå÷åðèðàíå â JAR-OPS 3.715(h)/3.720(h) åäíî
çàïèñâàùî óñòðîéñòâî ñå ñìÿòà íåðàáîòåùî, êîãàòî ñúùåñòâóâà åäíî îò ñëåäíèòå
óñëîâèÿ:
     à. Çàãóáàòà íà çàïèñâàùàòà ôóíêöèÿ íà ïîëåòíèòå ïàðàìåòðè å î÷åâèäíà ïî
âðåìå íà ïðåäïîëåòíàòà ïðîâåðêà, íàïð. ñ ïîìîùòà íà ìîíèòîðèòå çà íàáëþäåíèå
íà ñèñòåìèòå, ìîíòèðàíè â ñúîòâåòñòâèå ñ EUROCAE, äîêóìåíò ED 55 îò ìàé
1990 ã., ïàðàãðàô 2.6.1.;
     b. Íåîáõîäèìîñòòà îò òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå å îïðåäåëåíà ÷ðåç ìîíèòîðèòå
íà ñèñòåìèòå ÷ðåç ïîêàçâàíå íà èíäèêàòîð è ïðè÷èíàòà çà íåãîâàòà ïîÿâà íå å
îïðåäåëåíà; èëè
     ñ. Àíàëèçúò íà çàïèñàíèòå äàííè èëè ìåðîïðèÿòèÿòà ïî òåõíè÷åñêîòî
îáñëóæâàíå ñà ïîêàçàëè, ÷å ïîâå÷å îò 5% îò îáùèÿ áðîé íà îòäåëíèòå ïàðàìåòðè
(ïðîìåíëèâè è åäíîêðàòíè), êîèòî òðÿáâà äà ñå çàïèñâàò íà êîíêðåòíèÿ
âåðòîëåò, íå ñå çàïèñâàò ïðàâèëíî.
     Çàáåëåæêà: Êîãàòî íåïðàâèëíîòî çàïèñâàíå çàñÿãà 5% îò ïàðàìåòðèòå èëè
ïî-ìàëêî, îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïðåäïðèåìå ñâîåâðåìåííî êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ ñ
îäîáðåíè ïðîöåäóðè ïî ïîääðúæêàòà, íàïð. êàêòî ñå èçèñêâà îò EUROCAE,
äîêóìåíò ED 55 îò ìàé 1990 ã., ïàðàãðàôè 2.16.2. è À4.1.1.
     AMC OPS 3.720(c)(3)
     Óñòðîéñòâà çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíè äàííè - 2
     (Ïàðàìåòðè, êîèòî òðÿáâà äà ñå çàïèñâàò)
     Âæ. JAR-OPS 3.720(c)(3)
      1. Ñúîòâåòñòâèåòî ñ JAR OPS 3.720(c)(3) ìîæå äà áúäå äîêàçàíî ÷ðåç
çàïèñâàíå, äîêîëêîòî å èçïúëíèìî, íà ñúîòâåòíèòå ïàðàìåòðè, êàêòî å
îïðåäåëåíî â Èçèñêâàíèÿòà çà ìèíèìàëíèòå åêñïëîàòàöèîííè ñïåöèôèêàöèè çà
ñèñòåìè çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíè äàííè, äîêóìåíò ED 55 îò ìàé 1990 ã.
Ñúîòâåòíèòå ðàçäåëè ñå ñúäúðæàò â ñëåäíèòå òàáëèöè:
     à. Çà âåðòîëåòè ñ âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå
(MCTOM) íàä 175 kg è äî 7000 kg ñå ïðèëàãà òàáëèöà À1.4, ïàðàìåòðè îò
1 äî 15 îò äîêóìåíò ED 55;
     b. Çà âåðòîëåòè ñ âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíà ñåðòèôèöèðàíà ìàñà ïðè èçëèòàíå
(MCTOM) íàä 7 000 kg ñå ïðèëàãà òàáëèöà À1.2, ïàðàìåòðè îò 1 äî 30 îò
äîêóìåíò ED 55;
     ñ. Çà âåðòîëåòè ñúñ ñèñòåìè ñ åëåêòðîíåí äèñïëåé äîïúëíèòåëíèòå
ïàðàìåòðè, êîèòî òðÿáâà äà ñå çàïèñâàò, ñà âêëþ÷åíè â òàáëèöà À1.5, ïàðàìåòðè
îò 6 äî 15 îò äîêóìåíò ED 55;
     d. Çà âåðòîëåòè ñ íîâà èëè óíèêàëíà êîíñòðóêöèÿ èëè åêñïëîàòàöèîííè
õàðàêòåðèñòèêè òðÿáâà äà ñå çàïèñâàò äîïúëíèòåëíè ïàðàìåòðè, ñúãëàñóâàíè ñ
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Ïðè òÿõ ìîãàò äà áúäàò âêëþ÷åíè
ïàðàìåòðèòå, èçáðîåíè â òàáëèöà À1.5, ïàðàìåòðè îò 6 äî 15 îò äîêóìåíò ED 55.
     Çàáåëåæêà: Òåðìèíúò "êúäåòî å èçïúëíèìî", èçïîëçâàí â êîëîíàòà çà
çàáåëåæêè â òàáëèöà À1.5 è òåðìèíúò "äîêîëêîòî å èçïúëíèìî", èçïîëçâàí â
ïàðàãðàô 1 ïî-ãîðå, îçíà÷àâàò, ÷å òðÿáâà äà ñå èìà ïðåäâèä ñëåäíîòî:
     i. Àêî äàò÷èêúò å âå÷å íàëèöå èëè ìîæå ëåñíî äà ñå ïîñòàâè;
     ii. Ñèñòåìàòà çà çàïèñâàíå íà ïîëåòíè äàííè èìà äîñòàòú÷åí êàïàöèòåò;
     iii. Çà íàâèãàöèîííèòå äàííè (íàñòðîéêà íà íàâèãàöèîííà ÷åñòîòà,
ðàçñòîÿíèå äî DME, øèðèíà, äúëæèíà, èñòèíñêà ñêîðîñò è îòíàñÿíå) ñèãíàëèòå ñà
â öèôðîâ âèä;
     iv. Îáåì íà íåîáõîäèìàòà ìîäèôèêàöèÿ;
     v. Âðåìå íà ïðåñòîé; è
     vi. Ðàçâèòèåòî íà ñîôòóåðà íà îáîðóäâàíåòî.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC OPS 3.745 Êîìïëåêòè çà ïúðâà ïîìîù Âæ. JAR-OPS 3.745
     Â êîìïëåêòèòå (àïòå÷êèòå) çà ïúðâà ïîìîù òðÿáâà äà áúäàò âêëþ÷åíè
ñëåäíîòî:
     Áàíäàæè (íåóòî÷íåíî)
     Ïðåâðúçêè çà èçãàðÿíèÿ (íåóòî÷íåíî)
     Ïðåâðúçêè çà ðàíè, ãîëåìè è ìàëêè
     Áåçîïàñíè èãëè è íîæèöè
     Ìàëêè ñàìîçàëåïâàùè ïðåâðúçêè
     Àíòèñåïòè÷íî ñðåäñòâî çà ïî÷èñòâàíå íà ðàíè
     Çàëåïâàùè ïðåâðúçêè çà çàòâàðÿíå íà ðàíè
     Çàëåïâàùà ëåíòà
     Ðåàíèìàöèîííî ñðåäñòâî çà åäíîêðàòíà óïîòðåáà
     Îáèêíîâåí àíàëãåòèê, íàïð. ïàðàöåòàìîë
     Ñðåäñòâî ïðîòèâ ïîâðúùàíå, íàïð. öèíàðèçèí
     Äåêîíãåñòàíò çà íîñ
     Íàðú÷íèê çà îêàçâàíå íà ïúðâà ïîìîù
     Øèíè, ïîäõîäÿùè çà ãîðíè è äîëíè êðàéíèöè
     Ñòîìàøíî-÷ðåâåí àíòèàöèä*
     Ëåêàðñòâî ïðîòèâ äèàðèÿ, íàïð. ëîïåðàìèä*
     Íàçåìåí/âúçäóøåí ñèãíàëåí ñèãíàë çà èçïîëçâàíå îò îöåëåëè
     Ðúêàâèöè çà åäíîêðàòíà óïîòðåáà.
     Ñïèñúê íà ñúäúðæàíèåòî íàé-ìàëêî íà 2 åçèêà (àíãëèéñêè è îùå åäèí). Òîé
òðÿáâà äà âêëþ÷âà èíôîðìàöèÿ çà âëèÿíèåòî è ñòðàíè÷íèòå åôåêòè íà íîñåíèòå
ëåêàðñòâà.
     Çàáåëåæêà: Èðèãàòîð çà î÷è, ìàêàð äà íå ñå èçèñêâà äà ñå íîñè, áè
òðÿáâàëî äà èìà, êîãàòî å âúçìîæíî, çà èçïîëçâàíå íà çåìÿòà.
     *Çà âåðòîëåòè ñ ïîâå÷å îò 9 ïúòíè÷åñêè ñåäàëêè.
     AMC OPS 3.790 Ðú÷íè ïîæàðîãàñèòåëè Âæ. JAR-OPS 3.790
      1. Áðîÿò è ìåñòîïîëîæåíèåòî íà ðú÷íèòå ïîæàðîãàñèòåëè òðÿáâà äà
áúäàò òàêèâà, ÷å äà îñèãóðÿâàò ëåñåí äîñòúï çà èçïîëçâàíå, äà ñå îò÷èòàò
áðîÿò è ðàçìåðèòå íà ïúòíè÷åñêèòå îòäåëåíèÿ, íåîáõîäèìîñòòà îò
ìèíèìàëèçèðàíå íà îïàñíîñòòà îò êîíöåíòðàöèè íà òîêñè÷íè ãàçîâå è ìåñòàòà
íà òîàëåòíèòå, êóõíèòå è ò.í.Òåçè ñúîáðàæåíèÿ ìîãàò äà äîâåäàò äî áðîé,
êîéòî äà ïðåâèøàâà ìèíèìàëíî ïðåäïèñàíèÿ.
      2. Òðÿáâà äà èìà ïîíå åäèí ïîæàðîãàñèòåë, ïîäõîäÿù çà ãàñåíå
åäíîâðåìåííî íà çàïàëèòåëíè òå÷íîñòè è íà åëåêòðè÷åñêî îáîðóäâàíå,
ïîñòàâåí â ïèëîòñêàòà êàáèíà. Ìîæå äà ñà íåîáõîäèìè äîïúëíèòåëíè
ïîæàðîãàñèòåëè çà çàùèòà íà äðóãèòå îòñåöè, äîñòúïíè çà åêèïàæà ïî
âðåìå íà ïîëåò. Ïðàõîâèòå õèìè÷åñêè ïîæàðîãàñèòåëè íå òðÿáâà äà ñå
èçïîëçâàò â ïèëîòñêàòà êàáèíà èëè â îòñåê, êîéòî íå å îòäåëåí ñ ïðåãðàäà
îò ïèëîòñêàòà êàáèíà, òúé êàòî òå îêàçâàò íåáëàãîïðèÿòíî âëèÿíèå âúðõó
çðåíèåòî ïî âðåìå íà èçïîëçâàíå è àêî íå ñà ïðîâîäèìè, íàðóøàâàò
åëåêòðè÷åñêèòå êîíòàêòè ñ õèìè÷åñêè íàñëîÿâàíèÿ.
      3. Êîãàòî â ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà ñå èçèñêâà ñàìî åäèí ðú÷åí
ïîæàðîãàñèòåë, òîé òðÿáâà äà áúäå ðàçïîëîæåí áëèçî äî ðàáîòíîòî ìÿñòî íà ÷ëåí
íà êàáèííèÿ åêèïàæ, êúäåòî èìà òàêîâà.
      4. Êîãàòî â ïúòíè÷åñêèòå îòñåöè ñå èçèñêâàò äâà èëè ïîâå÷å ðú÷íè
ïîæàðîãàñèòåëÿ è òÿõíîòî ìåñòîïîëîæåíèå íå ñå äèêòóâà îò ñúîáðàæåíèÿòà â
ïàðàãðàô 1 ïî-ãîðå, ïî åäèí ïîæàðîãàñèòåë òðÿáâà äà èìà â äâàòà êðàÿ íà
êàáèíàòà, à îñòàíàëèòå äà áúäàò ðàçïðåäåëåíè ïî âúçìîæíîñò ðàâíîìåðíî â
êàáèíàòà.
      5. Îñâåí àêî äàäåí ïîæàðîãàñèòåë å ÿñíî çàáåëåæèì, íåãîâîòî ìÿñòî òðÿáâà
äà å îáîçíà÷åíî ñ òàáåëêà èëè çíàê. Ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò ïîäõîäÿùè ñèìâîëè
çà äîïúëâàíå íà òåçè òàáåëêè è çíàöè.
     AMC OPS 3.810 Ìåãàôîíè Âæ. JAR-OPS 3.810
     Êîãàòî ñå èçèñêâà ìåãàôîí, òîé òðÿáâà äà áúäå ëåñíîäîñòúïåí îò
îïðåäåëåíàòà ñåäàëêà íà ÷ëåíà íà êàáèííèÿ åêèïàæ. Êîãàòî ñå èçèñêâàò äâà èëè
ïîâå÷å ìåãàôîíà, òå òðÿáâà äà áúäàò ðàçïðåäåëåíè ðàâíîìåðíî â ïúòíè÷åñêàòà
êàáèíà è ëåñíîäîñòúïíè çà ÷ëåíîâåòå íà êàáèííèÿ åêèïàæ, íàçíà÷åí äà èçâúðøâà
ïðÿêî àâàðèéíàòà åâàêóàöèÿ. Òîâà íå èçèñêâà ìåãàôîíèòå äà áúäàò ðàçïîëîæåíè
íåïðåìåííî ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å ÷ëåíúò íà êàáèííèÿ åêèïàæ äà ãè äîñòèãà, êîãàòî
å çàâúðçàí íà ñåäàëêàòà ñè.
     IEM OPS 3.820 Àâòîìàòè÷åí àâàðèåí ïðåäàâàòåë çà íàñî÷âàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.820
      1. Âèäîâå àâòîìàòè÷íè àâàðèéíè ïðåäàâàòåëè çà íàñî÷âàíå ñå îïðåäåëÿò,
êàêòî ñëåäâà:
     à. Àâòîìàòè÷åí ôèêñèðàí (ELT (AF)). Òîçè âèä àâòîìàòè÷íè àâàðèéíè
ïðåäàâàòåëè å ïðåäíàçíà÷åí çà ïîñòîÿííî çàêðåïâàíå êúì âåðòîëåòà ïðåäè è ñëåä
êàòàñòðîôàòà è å ïðåäíàçíà÷åí ãðóïèòå çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå äà ìîãàò äà
îòêðèÿò ìÿñòîòî íà êàòàñòðîôàòà;
     b. Àâòîìàòè÷åí ïðåíîñèì (ELT (AÐ)). Òîçè âèä ELT ñà ïðåäíàçíà÷åíè äà
áúäå òâúðäî çàêðåïåí âúâ âåðòîëåòà ïðåäè êàòàñòðîôàòà, íî äà ìîæå ëåñíî äà ñå
ñâàëÿ îò âåðòîëåòà ñëåä êàòàñòðîôàòà. Íåãîâàòà ôóíêöèÿ å äà ðàáîòè êàòî
àâòîìàòè÷åí ïðåäàâàòåë çà íàñî÷âàíå ïðè êàòàñòðîôà. Àêî â ELT íå ñå èçïîëçâà
âãðàäåíà àíòåíà, ìîíòèðàíàòà íà âåðòîëåòà àíòåíà ìîæå äà ñå îòñúåäèíè è äà ñå
ïîñòàâè ñïîìàãàòåëíàòà àíòåíà, ñúõðàíÿâàíà â êîæóõà íà ELT. Ïðåäàâàòåëÿò ELT
ìîæå äà ñå çàâúðæå çà îöåëåëèÿ èëè çà ñïàñèòåëíèÿ ñàë. Òîçè âèä ELT å
ïðåäíàçíà÷åí äà ïîìîãíå íà ãðóïèòå çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå ïðè íàìèðàíåòî íà
ìÿñòîòî íà êàòàñòðîôàòà èëè íà îöåëåëè;
     ñ. Ñ àâòîìàòè÷íî èçõâúðëÿíå (ELT(AD). Òîçè âèä ELT å ïðåäíàçíà÷åí çà
òâúðäî çàêðåïâàíå âúâ âåðòîëåòà ïðåäè êàòàñòðîôàòà è àâòîìàòè÷íî èçõâúðëÿíå è
çàäåéñòâàíå, ñëåä êàòî äàò÷èêúò çà êàòàñòðîôè å îïðåäåëèë, ÷å å íàñòúïèëà
êàòàñòðîôà. Òîçè âèä ELT ìîæå äà ïëàâà âúâ âîäà è å ïðåäíàçíà÷åí çà
íàìèðàíåòî íà ìÿñòîòî íà êàòàñòðîôàòà îò ãðóïèòå çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå.
      2. Çà ìèíèìàëèçèðàíå íà âúçìîæíàòà ïîâðåäà âñëåäñòâèå íà óäàðà ïðè
êàòàñòðîôà àâòîìàòè÷íèÿò àâàðèåí ïðåäàâàòåë òðÿáâà äà áúäå òâúðäî çàêðåïåí
êúì êîíñòðóêöèÿòà íà âåðòîëåòà êîëêîòî ìîæå ïî-íàçàä, êàòî àíòåíàòà è
âðúçêèòå ñà íàïðàâåíè òàêà, ÷å ìàêñèìàëíî äà ñå îñèãóðè èçëú÷âàíåòî íà ñèãíàë
â ñëó÷àé íà êàòàñòðîôà.
     IEM OPS 3.825 Ñïàñèòåëíè æèëåòêè Âæ. JAR-OPS 3.825
     Çà öåëèòå íà JAR-OPS 3.825 âúçãëàâíèöèòå íà ñåäàëêèòå íå ñå ðàçãëåæäàò
êàòî ïëàâàùè ñðåäñòâà.
     ACJ OPS 3.827
     Ñïàñèòåëíè êîñòþìè çà åêèïàæà - Ðàç÷åòíî âðåìå çà îöåëÿâàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.827
      1. Âúâåäåíèå
     1.1. Ëèöå, ñëó÷àéíî ïîïàäíàëî â ñòóäåíî ìîðå (îáèêíîâåíî êðàé áðåãîâåòå
íà Ñåâåðíà Åâðîïà), áè èìàëî ïî-äîáúð øàíñ äà îöåëåå, àêî íîñè åôåêòèâåí
ñïàñèòåëåí êîñòþì â äîïúëíåíèå êúì ñïàñèòåëíàòà æèëåòêà. ×ðåç íîñåíå íà
ñïàñèòåëåí êîñòþì ìîæå äà ñå íàìàëè ñêîðîñòòà íà îõëàæäàíå íà òÿëîòî è äà ñå
çàùèòè îò ïî-ãîëåìèÿ ðèñê îò óäàâÿíå ïîðàäè íàìàëÿâàíå íà äååñïîñîáíîñòòà
ïîðàäè õèïîòåðìèÿ (îáùî îõëàæäàíå íà îðãàíèçìà).
     1.2. Öåëèÿò êîìïëåêò íà ñèñòåìàòà ñïàñèòåëåí êîñòþì - êîñòþì, ñïàñèòåëíà
æèëåòêà è îáëåêëî, íîñåíî ïîä êîñòþìà, å â ñúñòîÿíèå äà çàïàçè æèâîòà
äîñòàòú÷íî äúëãî, çà äà ìîãàò ñïàñèòåëíèòå ñëóæáè äà ãî íàìåðÿò è ñïàñÿò. Íà
ïðàêòèêà òàçè ãðàíèöà å îêîëî 3 ÷àñà. Àêî ãðóïà ëèöà íå ìîãàò äà áúäàò
ñïàñåíè ïðåç òîâà âðåìå, èìà âåðîÿòíîñò òå äà áúäàò ðàçïðúñíàòè è ðàçäåëåíè,
òàêà ÷å íàìèðàíåòî èì ñòàâà êðàéíî òðóäíî îñîáåíî â ðàçâúëíóâàíî ìîðå, êîåòî
å òèïè÷íî çà ìîðñêèòå çîíè íà Ñåâåðíà Åâðîïà. Àêî ñå î÷àêâà, ÷å çàùèòàòà îò
âîäàòà ùå áúäå íåîáõîäèìà ïîâå÷å îò 3 ÷àñà, íåîáõîäèìî å äà ñå òúðñÿò
ïî-ñêîðî ïîäîáðåíèÿ â ïðîöåäóðèòå çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå, îòêîëêîòî çàùèòà ñ
ïîòîïåíèÿ êîñòþì.
     []
2. Âðåìåíà íà îöåëÿâàíå
2.1. Öåëòà òðÿáâà äà áúäå äà ñå îñèãóðè ÷îâåêúò âúâ âîäàòà äà ìîæå äà
îöåëåå äîñòàòú÷íî äúëãî, çà äà áúäå ñïàñåí, ò.å. âðåìåòî íà îöåëÿâàíå òðÿáâà
äà áúäå ïî-äúëãî îò âåðîÿòíîòî âðåìå íà òúðñåíå. Ôàêòîðèòå, êîèòî îêàçâàò
âëèÿíèå âúðõó äâåòå âðåìåíà, ñà ïîêàçàíè íà ôèãóðà 1. Ôèãóðàòà ïîä÷åðòàâà, ÷å
âðåìåòî íà îöåëÿâàíå ñå âëèÿå îò ðåäèöà ôàêòîðè - ôèçè÷åñêè è ÷îâåøêè. Íÿêîè
îò ôàêòîðèòå ñà ñâúðçàíè ñ îöåëÿâàíåòî â ñòóäåíà âîäà, à äðóãè ñ îöåëÿâàíåòî
âúâ âîäà ïðè âñÿêàêâà òåìïåðàòóðà. Ðàç÷åòíî âðåìå íà îöåëÿâàíå

[]
2.2. Íà ôèãóðà 2 ñà äàäåíè øèðîêèòå îöåíêè íà âåðîÿòíèòå âðåìåíà íà
îöåëÿâàíå â ìîðåòî íà ëèöå ñúñ ñëàáî òåëîñëîæåíèå. Òúé êàòî âðåìåòî íà
îöåëÿâàíå ñå âëèÿå ñúùåñòâåíî îò ïðåîáëàäàâàùèòå óñëîâèÿ íà âðåìåòî â ìîìåíòà
íà ïîïàäàíå âúâ âîäàòà, ñêàëàòà íà Áîôîðò çà ñèëàòà íà âÿòúðà å èçïîëçâàíà
êàòî èíäèêàòîð íà òåçè óñëîâèÿ.

     2.3. Íåîáõîäèìî å äà ñå îáúðíå âíèìàíèå íà íàïóñêàíåòî íà ñàìèÿ
âåðòîëåò, êîéòî ìîæå äà ïîòúíå èëè äà ñå îáúðíå âúâ âîäàòà. Â òîçè ñëó÷àé
âðåìåòî íà íàïóñêàíå ñå îãðàíè÷àâà äî âðåìåòî, ïðåç êîåòî ëèöàòà íà áîðäà
ìîãàò äà çàäúðæàò äèøàíåòî ñè. Âðåìåòî íà çàäúðæàíå íà äèøàíåòî ìîæå äà ñå
íàìàëè çíà÷èòåëíî ïîðàäè âëèÿíèåòî íà øîêà îò ñòóäà. Øîêúò îò ñòóäà ñå
ïðè÷èíÿâà îò âíåçàïíîòî ñïàäàíå íà òåìïåðàòóðàòà íà êîæàòà ïðè ïîòàïÿíå è ñå
õàðàêòåðèçèðà ñ äèõàòåëåí ðåôëåêñ è íåêîíòðîëèðàíî äèøàíå. Ñòðåìåæúò êúì
áúðçî äèøàíå ñòàâà íåïðåîäîëèì è àêî ïîòîïåíîòî ñúñòîÿíèå ïðîäúëæè, ëèöåòî
ïîãëúùà âîäà è ñå äàâè. Çàáàâÿíåòî íà íà÷àëîòî íà øîêà îò ñòóäà ÷ðåç íîñåíå
íà ñïàñèòåëåí êîñòþì óäúëæàâà âðåìåòî çà íàïóñêàíå íà ïîòîïåíèÿ âåðòîëåò.
     2.4. Âëèÿíèåòî íà ïðîòè÷àíåòî íà âîäà â êîñòþìà è õèäðîñòàòè÷íîòî
íàëÿãàíå âúðõó èçîëàöèîííèòå êà÷åñòâà ñà äîáðå ïîçíàòè. Â åäíà íîìèíàëíî ñóõà
ñèñòåìà èçîëàöèÿòà ñå îñúùåñòâÿâà îò íåïîäâèæíèÿ âúçäóõ, íàìèðàù ñå â íèøêèòå
íà îáëåêëîòî è ìåæäó ñëîåâåòå íà êîñòþìà è îáëåêëîòî. Èìà íàáëþäåíèÿ, ÷å
ðåäèöà ñèñòåìè ãóáÿò ÷àñòè÷íî ñâîèòå èçîëèðàùè ñâîéñòâà êàêòî ïîðàäè
÷àñòè÷íîòî íàìîêðÿíå íà äðåõèòå ïîä êîñòþìà, òàêà è ïîðàäè õèäðîñòàòè÷íîòî
íàëÿãàíå âúðõó öÿëîòî îáëåêëî. Â ðåçóëòàò îò ïðîòè÷àíåòî íà âîäà è íàëÿãàíåòî
âðåìåòî íà îöåëÿâàíå ñå ñúêðàùàâà. Ïðåïîðú÷âà ñå íîñåíåòî íà òîïëî îáëåêëî
ïîä êîñòþìà.
     2.5. Êàêúâòî è òèï ñïàñèòåëåí êîñòþì è äðóãî îáëåêëî äà ñå èçïîëçâà, íå
òðÿáâà äà ñå çàáðàâÿ, ÷å çíà÷èòåëíà çàãóáà íà òîïëèíà ìîæå äà ñå ïîëó÷è îò
ãëàâàòà.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     AMC OPS 3.830(a)(2)
     Ñïàñèòåëíè ñàëîâå è ELT çà ïðîäúëæèòåëíè ïîëåòè íàä âîäà
     Âæ. JAR-OPS 3.830(a)(2)
      1. Âñåêè ñïàñèòåëåí ñàë, êîéòî ñå èçèñêâà îò JAR-OPS 3.830, òðÿáâà äà
îòãîâàðÿ íà ñëåäíàòà ñïåöèôèêàöèÿ:
     à. Äà áúäå ñ îäîáðåíà êîíñòðóêöèÿ è äà áúäå ïîñòàâåí òàêà, ÷å äà
óëåñíÿâàò áúðçîòî èç èçïîëçâàíå ïðè àâàðèÿ;
     b. Äà áúäå ðàäèîëîêàöèîííî êîíòðàñòåí çà ñòàíäàðòíîòî áîðäíî
ðàäèîëîêàöèîííî îáîðóäâàíå;
     ñ. Êîãàòî íà áîðäà ñå íîñè ïîâå÷å îò åäèí ñïàñèòåëåí ñàë, íàé-ìàëêî 50%
òðÿáâà äà ìîãàò äà ñå èçõâúðëÿò îò åêèïàæà, ñåäåéêè íà ñâîèòå íîðìàëíè
ðàáîòíè ìåñòà, êîãàòî å íåîáõîäèìî, ñ äèñòàíöèîííî óïðàâëåíèå;
     d. Òåçè ñïàñèòåëíè ñàëîâå, êîèòî íå ìîãàò äà ñå èçõâúðëÿò ñ äèñòàíöèîííî
óïðàâëåíèå èëè îò åêèïàæà, òðÿáâà äà áúäàò ñ òàêîâà òåãëî, ÷å äà ïîçâîëÿâàò ñ
òÿõ äà ñå ñïðàâè åäíî ëèöå. Êàòî ìàêñèìàëíî òåãëî òðÿáâà äà ñå ñìÿàò 40 kg.
      2. Âñåêè ñïàñèòåëåí ñàë, êîéòî ñå èçèñêâà îò JAR-OPS 3.830, òðÿáâà äà
ñúäúðæà íàé-ìàëêîòî ñëåäíîòî:
     à. Åäíà îäîáðåíà ëàìïà çà îòêðèâàíå íà îöåëåëèòå;
     b. Åäíî îäîáðåíî óñòðîéñòâî çà âèçóàëíî ñèãíàëèçèðàíå;
     ñ. Åäèí íàâåñ (êîéòî äà ñå èçïîëçâà êàòî ïëàòíî, ñåííèê èëè äúæäîáðàí);
     d. Åäèí ðàäèîëîêàöèîíåí îòðàæàòåë;
     e. Åäíî âúæå 20 m çà çàäúðæàíå íà ñàëà â áëèçîñò äî âåðòîëåòà, íî è äà
ìîæå äà ñå îñâîáîäè, àêî âåðòîëåòúò ïîòúíå íàïúëíî;
     f. Åäíà ìîðñêà êîòâà;
     g. Åäèí ñïàñèòåëåí êîìïëåêò, ñúîòâåòíî îáîðóäâàí çà èçïúëíÿâàíèÿ
ìàðøðóò, êîéòî òðÿáâà äà ñúäúðæà íàé-ìàëêî ñëåäíîòî:
     i. Åäèí êîìïëåêò çà ðåìîíò íà ñàëà;
     ii. Êîôà äà èçõâúðëÿíå íà âîäàòà;
     iii. Åäíî ñèãíàëíî îãëåäàëî;
     iv. Åäíà ïîëèöåéñêà ñâèðêà;
     v. Åäèí ïëàâàù íîæ íà ñàëà;
     vi. Åäíî äîïúëíèòåëíî ñðåäñòâî çà íàäóâàíå íà ñàëà;
     vii. Òàáëåòêè ñðåùó ìîðñêà áîëåñò;
     viii. Åäèí êîìïëåêò çà ïúðâà ïîìîù;
     ix. Ïîðòàòèâíî îñâåòèòåëíî ñðåäñòâî;
     x. Ïîëîâèí ëèòúð ÷èñòà âîäà è êîìïëåêò çà îáåçñîëÿâàíå íà ìîðñêà âîäà;
     xi. Ïúëåí èëþñòðîâàí ñïðàâî÷íèê çà îöåëÿâàíå íà ñúîòâåòíèÿ åçèê.
      3. Áàòåðèèòå, êîèòî ñå èçïîëçâàò â àâàðèéíèòå ïðåäàâàòåëè ELT òðÿáâà äà
ñå ñìåíÿò (èëè ïðåçàðåæäàò, àêî ñà àêóìóëàòîðíè), êîãàòî îáîðóäâàíåòî å áèëî
èçïîëçâàíî îáùî ïîâå÷å îò 1 ÷àñ, è îñâåí òîâà, êîãàòî ñà èçòåêëè 50% îò ñðîêà
íà ãîäíîñò (èëè 50% îò âðåìåòî íà çàðåæäàíå çà àêóìóëàòîðèòå). Íîâàòà äàòà íà
èçòè÷àíå íà ãîäíîñòòà çà ñìåíåíèòå (ïðåçàðåäåíèòå) áàòåðèè òðÿáâà äà áúäàò
÷åòëèâî ìàðêèðàíè íà âúíøíàòà ñòðàíà íà îáîðóäâàíåòî. Èçèñêâàíèÿòà êúì ñðîêà
íà èçïîëçâàíå íà áàòåðèèòå (èëè ñðîêà íà çàðåæäàíåòî) ïî òîçè ïàðàãðàô íå ñå
îòíàñÿò çà áàòåðèè, êîèòî íå ñå âëèÿÿò îò ñðîêà íà ñúõðàíåíèå (òàêèâà ñà
íàïðèìåð áàòåðèèòå, êîèòî ñå çàäåéñòâàò âúâ âîäà).
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 5, 1.07.07]
     AMC OPS 3.830(a)(3)
     Àâòîìàòè÷åí àâàðèåí ïðåäàâàòåë çà íàñî÷âàíå (ELT(S)
     Âæ. JAR-OPS 3.830(a)(3)
      1. Àâòîìàòè÷íèÿò àâàðèåí ïðåäàâàòåë çà îòêðèâàíå íà îöåëåëè ELT (ELT(S)
å ïðåäíàçíà÷åí çà ñâàëÿíå îò âåðòîëåòà è çàäåéñòâàíå îò îöåëåëèòå ïðè
êàòàñòðîôà. Ïðåäàâàòåëèòå ELT(S) òðÿáâà äà ñå ñúõðàíÿâàò òàêà, ÷å äà
óëåñíÿâàò ëåñíîòî ñâàëÿíå è èçïîëçâàíå ïðè àâàðèÿ. Ïðåäàâàòåëÿò ELT(S) ìîæå
äà ñå àêòèâèðà ðú÷íî èëè àâòîìàòè÷íî (íàïðèìåð ïðè ïîïàäàíå âúâ âîäà). Òîé
òðÿáâà äà áúäå êîíñòðóèðàí òàêà, ÷å äà ñå çàâúðçâà êúì ñïàñèòåëíèÿ ñàë èëè
êúì îöåëåëèÿ.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     IEM OPS 3.835
     Ìîðñêî ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.835
      1. Èçðàçúò "Ðàéîíè, â êîèòî òúðñåíåòî è ñïàñÿâàíåòî áèõà áèëè îñîáåíî
òðóäíè" òðÿáâà äà ñå òúëêóâà â êîíòåêñòà íà òîçè JAR, êàòî îçíà÷àâà:
     à. Ðàéîíè, îáîçíà÷åíè êàòî òàêèâà îò ñòðàíàòà, îòãîâàðÿùà çà
ðúêîâîäñòâîòî íà òúðñåíåòî è ñïàñÿâàíåòî;
     b. Ðàéîíè, êîèòî ñà ìíîãî ðÿäêîíàñåëåíè, è êîãàòî:
     i. Äúðæàâàòà, îòãîâàðÿùà çà ðúêîâîäñòâîòî íà òúðñåíåòî è ñïàñÿâàíåòî, íå
å ïóáëèêóâàëà èíôîðìàöèÿ, ÷å òúðñåíåòî è ñïàñÿâàíåòî íå áèõà áèëè îñîáåíî
òðóäíè; è
     ii. Äúðæàâàòà, ïîñî÷åíà â à ïî-ãîðå, êàòî âúïðîñ íà ïîëèòèêà íå å
îáîçíà÷èëà, ÷å ïîñî÷åíèòå ðàéîíè ñà îñîáåíî òðóäíè çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå.
     AMC OPS 3.835(c) Ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå Âæ. JAR-OPS 3.835(c)
      1. Êîãàòî ñå èçèñêâà, òðÿáâà äà ñå íîñè ñëåäíîòî äîïúëíèòåëíî ñïàñèòåëíî
îáîðóäâàíå:
     à. 500 ml âîäà çà âñåêè 4-èìà èëè ÷àñò îò 4-èìà äóøè íà áîðäà;
     b. Åäèí íîæ;
     ñ. Îáîðóäâàíå çà ïúðâà ïîìîù;
     d. Êîìïëåêò âúçäóøíè/íàçåìíè ñèãíàëíè ñðåäñòâà;
     Îñâåí òîâà, êîãàòî ñå î÷àêâàò ïîëÿðíè óñëîâèÿ, òðÿáâà äà ñå íîñè
ñëåäíîòî:
     e. Ñðåäñòâî çà òîïåíå íà ñíÿã
     f. 1 ëîïàòà çà ñíÿã è 1 òðèîí çà ëåä
     g. Ñïàëíè ÷óâàëè çà èçïîëçâàíå îò 1/3 îò âñè÷êè õîðà íà áîðäà è
êîñìè÷åñêè îäåÿëà çà îñòàíàëèòå èëè êîñìè÷åñêè îäåÿëà çà âñè÷êè ïúòíèöè íà
áîðäà;
     h. 1 àðêòè÷åñêè/ïîëÿðåí êîñòþì çà âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà íà áîðäà.
      2. Àêî íÿêîé àðòèêóë îò îáîðóäâàíåòî, ñúäúðæàù ñå â ãîðíèÿ ñïèñúê, âå÷å
å ïîñòàâåí íà áîðäà íà âåðòîëåòà ñúãëàñíî äðóãî èçèñêâàíå, íå å íåîáõîäèìî
òîé äà ñå äóáëèðà.
     IEM OPS 3.837(a)(2)
     Äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ çà âåðòîëåòè, ëåòÿùè äî âåðòîëåòíè ïàëóáè,
     ðàçïîëîæåíè â íåáëàãîïðèÿòíè ìîðñêè ðàéîíè
     Âæ. JAR-OPS 3.837
      1. Îïåðàòîðèòå òðÿáâà äà çíàÿò, ÷å ñòúð÷àùèòå ÷àñòè ïî âúíøíàòà
ïîâúðõíîñò íà âåðòîëåòà, êîèòî ñà ðàçïîëîæåíè â çîíàòà, î÷åðòàíà íà 1.22 m
(4 ôóòà) íàä è 0.61 (2 ôóòà) ïîä óñòàíîâåíàòà âàòåðëèíèÿ, ìîãàò äà ïðè÷èíÿò
ïîâðåäà íà ðàçãúíàòèÿ ñïàñèòåëåí ñàë. Ïðèìåðè íà ñòúð÷àùè ÷àñòè, êîèòî òðÿáâà
äà ñå èìàò ïðåäâèä, ñà àíòåíè, èçâúíáîðäíè âåíòèëàöèîííè îòâîðè, íåïîêðèòè
êðàèùà íà øïëåíòîâå, êàíàëè è âñÿêàêâè
      2. Ìàêàð ÷å ãðàíèöèòå, äàäåíè â ïàðàãðàô 1 ïî-ãîðå, ñà ñàìî
îðèåíòèðîâú÷íè, îáùàòà ïëîù, êîÿòî òðÿáâà äà ñå èìà ïðåäâèä, òðÿáâà äà îò÷èòà
âåðîÿòíîòî ïîâåäåíèå íà ñïàñèòåëíèÿ ñàë ñëåä èçõâúðëÿíåòî ïðè âñè÷êè
ñúñòîÿíèÿ íà ìîðåòî äî ìàêñèìàëíàòà, ïðè êîÿòî âåðòîëåòúò ìîæå äà îñòàíå
èçïðàâåí.
      3. Îïåðàòîðèòå è îðãàíèçàöèèòå çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå íå òðÿáâà äà
çàáðàâÿò, ÷å êàêâàòî è ìîäèôèêàöèÿ èëè ïðîìÿíà äà ñå èçâúðøâà íà âåðòîëåòà â
ïîñî÷åíèòå ãðàíèöè, íåîáõîäèìî å äà ñå âçåìàò ìåðêè ïðè ïðîåêòèðàíåòî íà
ìîäèôèêàöèÿòà èëè ïðîìÿíàòà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà ïîâðåæäàíåòî íà ðàçãúíàòèÿ
ñïàñèòåëåí ñàë.
      4. Ñïåöèàëíè ãðèæè òðÿáâà äà ñå ïîëîæàò ïðè ðóòèííîòî òåõíè÷åñêî
îáñëóæâàíå çà îñèãóðÿâàíå çà ãàðàíòèðàíå, ÷å íå ñà ñúçäàäåíè äîïúëíèòåëíè
îïàñíîñòè, íàïðèìåð îñòàâÿéêè ñòúð÷àùè îñòðè ðúáîâå íà èíñïåêöèîííèòå êàïàöè,
èëè äà å âëîøåíà èçîëàöèÿòà íà âðàòèòå äî ïîëîæåíèå, êîãàòî îñòðèòå ðúáîâå
ñòàâàò îïàñíè.
      5. Ñúùèòå ñúîáðàæåíèÿ ñå ïðèëàãàò è ïî îòíîøåíèå íà àâàðèéíîòî ïëàâàùî
îáîðóäâàíå.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     IEM OPS 3.843(c)
     Ïîëåòè íàä âîäà - Èçëèòàíå è êàöàíå ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2
     Âæ. JAR-OPS 3.843(c)
     Êîãàòî âåðòîëåòèòå ñå åêñïëîàòèðàò ñ õàðàêòåðèñòèêè Êëàñ 2 è èçëèòàò è
êàöàò íàä âîäà, òå ñà èçëîæåíè íà îïàñíîñò îò îòêàç íà êðèòè÷íà ñèëîâà
óñòàíîâêà. Åòî çàùî òå òðÿáâà äà áúäàò ïðîåêòèðàíè çà êàöàíå íà âîäà,
ñåðòèôèöèðàíè â ñúîòâåòñòâèå ñ ïîëîæåíèÿòà çà êàöàíå íà âîäà, èëè
äà èìàò ïîñòàâåíè ñúîòâåòíèòå ïîïëàâúöè (çà áëàãîïðèÿòíà ñðåäà).
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC/IEM L - ÊÎÌÓÍÈÊÀÖÈÎÍÍÎ È ÍÀÂÈÃÀÖÈÎÍÍÎ IEM OPS 3.845
     Êîìóíèêàöèîííî è íàâèãàöèîííî îáîðóäâàíå - Îäîáðåíèå è ìîíòèðàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.845
      1. Çà êîìóíèêàöèîííîòî è íàâèãàöèîííîòî îáîðóäâàíå, èçèñêâàíè îò
ïîäðàçäåë L íà JAR-OPS 3, "îäîáðåíî" îçíà÷àâà, ÷å å ïîêàçàíî ñúîòâåòñòâèå ñ
ïðèëîæèìèòå êîíñòðóêòèâíè èçèñêâàíèÿ è ñïåöèôèêàöèè íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà
JTSO èëè åêâèâàëåíòíè íà òÿõ, êîèòî ñà â ñèëà â ìîìåíòà íà çàÿâëåíèåòî çà
îäîáðåíèå íà îáîðóäâàíåòî. Êúäåòî íå ñúùåñòâóâà JTSO, ñå ïðèëàãàò ïðèëîæèìèòå
ñòàíäàðòè çà ëåòàòåëíà ãîäíîñò èëè åêâèâàëåíòúò èì, îñâåí àêî å ïðåäïèñàíî
äðóãî â JAR-OPS 3 èëè JAR-26.
     2. "Ìîíòèðàíî" îçíà÷àâà, ÷å ìîíòèðàíîòî êîìóíèêàöèîííî è íàâèãàöèîííî
îáîðóäâàíå å ïîêàçàëî ñúîòâåòñòâèå ñ ïðèëîæèìèòå èçèñêâàíèÿ çà ëåòàòåëíà
ãîäíîñò íà JAR-27/JAR-29 èëè íà ñúîòâåòíèÿ êîä, èçïîëçâàí çà òèïîâà
ñåðòèôèêàöèÿ è âñè÷êè ïðèëîæèìè èçèñêâàíèÿ, ïðåäïèñàíè â JAR-OPS 3.
      3. Êîìóíèêàöèîííîòî è íàâèãàöèîííîòî îáîðóäâàíå, îäîáðåíè â ñúîòâåòñòâèå
ñ êîíñòðóêòèâíèòå èçèñêâàíèÿ è òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè, ðàçëè÷íè îò JTSO,
ïðåäè äàòèòå íà ïðåäñòàâÿíå, ïðåäïèñàíè îò JAROPS 3.001(b), ñà ïðèåìëèâè çà
èçïîëçâàíå èëè ìîíòèðàíå íà âåðòîëåòè, èçïîëçâàíè çà öåëèòå íà òúðãîâñêèòå
âúçäóøíè ïðåâîçè, ïðè óñëîâèå ÷å îòãîâàðÿò íà âñè÷êè äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ
íà JAR-OPS.
      4. Êîãàòî ñå èçäàâà íîâà âåðñèÿ íà JTOS (èëè íà ñïåöèôèêàöèÿ, ðàçëè÷íà
îò JTSO), êîìóíèêàöèîííîòî è íàâèãàöèîííîòî îáîðóäâàíå, îäîáðåíè â
ñúîòâåòñòâèå ñ ïðåäèøíè èçèñêâàíèÿ, ìîãàò äà ñå èçïîëçâà èëè äà ñå ìîíòèðàò
íà âåðòîëåòè, èçïîëçâàíè çà öåëèòå íà òúðãîâñêèòå âúçäóøíè ïðåâîçè, ïðè
óñëîâèå ÷å êîìóíèêàöèîííîòî è íàâèãàöèîííîòî îáîðóäâàíå ñà â èçïðàâíîñò,
îñâåí àêî ñå èçèñêâà òÿõíîòî èçòåãëÿíå îò åêñïëîàòàöèÿ ïîðàäè ïîïðàâêà êúì
JAR-OPS 3 èëè JAR-26. Ñúùîòî ñå ïðèëàãà â ñëó÷àé ÷å ñúùåñòâóâàùî JTSO (èëè
ñïåöèôèêàöèÿ) ñå çàìåñòâà ñ íîâè JTSO (èëè ñïåöèôèêàöèÿ).
     [ACJ OPS 3.865(e)
     Ñòàíäàðòè çà çàùèòà íà FM îáîðóäâàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.865(e)
      1. Õàðàêòåðèñòèêèòå íà çàùèòàòà íà FM çà ëîêàëèçàòîð íà ILS, ïðèåìíèöèòå
íà VOR è ïðèåìíèöèòå íà ÓÊÂ ñà âêëþ÷åíè â Àíåêñ 10, òîì I íà ÈÊÀÎ -
Ðàäèîíàâèãàöèîííè ñðåäñòâà, ïåòî èçäàíèå îò þëè 1996 ã., ãëàâà 3. ïàðàãðàôè
3.1.4., 3.3.8. è òîì III, ÷àñò II, - Ãëàñîâè êîìóíèêàöèîííè ñèñòåìè, ïàðàãðàô
2.3.3.
      2. Ïðèåìëèâèòå ñòàíäàðòè çà îáîðóäâàíåòî, ñúâìåñòèìè ñ Àíåêñ 10 íà ÈÊÀÎ,
ñå ñúäúðæàò â Ìèíèìàëíèòå åêñïëîàòàöèîííè òåõíè÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè íà
EUROCAE, äîêóìåíòè ED-22B, çà ïðèåìíèöè íà VOR, ED-23B çà ñâúðçî÷íè ïðèåìíèöè
íà ÓÊÂ è ED-46B çà ïðèåìíèöè LOC è ñúîòâåòíèòå äîêóìåíòè DO-186, DO-195 è
DO-196 íà RTCA.]
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     [ÎÒÒÅÃËÅÍ - AMC/IEM M -
     ÒÅÕÍÈ×ÅÑÊÎ ÎÁÑËÓÆÂÀÍÅ ÍÀ ÂÅÐÒÎËÅÒÈÒÅ ]
     Òîçè ïîäðàçäåë å îòòåãëåí èçöÿëî ïîðàäè ïðèëàãàíå íà íàðåäáàòà íà
êîìèñèÿòà (EC) ¹ 2042/2003, ÷àñò M.
[Ïîïð. 4, 1.12.06]
     AMC/IEM N - ËÅÒÀÒÅËÅÍ ÅÊÈÏÀÆ
     AMC OPS 3.940(a)(4)
     Ïîïúëâàíå íà åêèïàæè ñ íåîïèòíè ÷ëåíîâå
     Âæ. JAR-OPS 3.940(a)(4)
      1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ñìÿòà, ÷å êîãàòî ñà íåîáõîäèìè äâàìà ÷ëåíîâå íà
åêèïàæà, åäèí ÷ëåí íà åêèïàæ, êîéòî å çàâúðøèë êóðñ çà òèïà èëè êîìàíäèðñêè
êóðñ, è èçïúëíÿâà ïîëåòè ïîä íàäçîð, å íåîïèòåí, äîêàòî:
     à. Íàòðóïà 50 ëåòàòåëíè ÷àñà íà òèïà è/èëè íà äëúæíîñòòà çà ïåðèîä îò
60 äíè; èëè
     b. Íàòðóïà 100 ëåòàòåëíè ÷àñà íà òèïà è/èëè íà äëúæíîñòòà (áåç
îãðàíè÷åíèå âúâ âðåìåòî).
      2. Ïî-ìàëêî ëåòàòåëíè ÷àñîâå íà òèïà è/èëè íà äëúæíîñòòà ìîãàò äà áúäàò
ïðèåìëèâè çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, êîãàòî:
     à. Íîâ îïåðàòîð çàïî÷âà äà èçïúëíÿâà ïîëåòè;
     b. Åäèí îïåðàòîð âúâåæäà íîâ òèï âåðòîëåò; èëè
     ñ. ×ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ ñà ïðåìèíàëè ïî-ðàíî êóðñ çà ïðåó÷âàíå
ïðè ñúùèÿ îïåðàòîð (ðåêîíâåðñèÿ); è
     d. Ïðè óñëîâèå íà íàëàãàíå íà äðóãè óñëîâèÿ, êîèòî ìîæå äà íàëîæè
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     IEMOPS3.940(b)(1)
     Ñúñòàâ íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ
     Âæ. JAR-OPS 3.940(b)(1)
      1. Â íÿêîè äúðæàâè âúçäóõîïëàâàòåëíèòå àäìèíèñòðàöèè ñà îïðåäåëèëè, ÷å
âñè÷êè ïîëåòè íîùåì ñå ïðîâåæäàò ïî ïðàâèëàòà çà ïîëåò ïî ïðèáîðè (IFR). Òåçè
äúðæàâè ñëåä òîâà ñà âúâåëè ïîëîæåíèÿ çà ïîëåòè íà âåðòîëåòèòå ïðåç íîùòà ïî
ïðàâèëà, ïîäîáíè íà ïðàâèëàòà çà ïîëåòè íîùåì ïî VFR â äðóãèòå ñòðàíè.
      2. Çà äúðæàâèòå (â êîèòî íàöèîíàëíîòî çàêîíîäàòåëñòâî èçèñêâà ïîëåòè ïî
IFR íîùåì), êîèòî èçïîëçâàò ïðåäèìñòâîòî íà òîâà ñìåê÷åíèå, îïåðàòîðèòå
òðÿáâà äà îòãîâàðÿò íà óêàçàíèÿòà, ïóáëèêóâàíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ, çà äà ãàðàíòèðàò, ÷å ïèëîòúò å äîñòàòú÷íî êâàëèôèöèðàí.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     [ACJ ¹1 êúì JAR-OPS 3.943
     Óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà (CRM)
     Âæ. JAR-OPS 3.943/3.945(a)(9)/3.955(b)(6)/3.965(e)/3.965(a)(3)(iv)
     Âæ. ACJ ¹2 êúì JAR-OPS 3.943
      1. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     1.1. Óïðàâëåíèåòî íàðåñóðñèòå íà åêèïàæà (Crew Resource Management -
CRM) ïðåäñòàâëÿâà åôåêòèâíî èçïîëçâàíå íà åôåêòèâíî èçïîëçâàíå íà íàëè÷íèòå
ðåñóðñè (íàïð. ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà, âåðòîëåòíèòå ñèñòåìè, ïîääúðæàùèòå
ñðåäñòâà è ëèöà) çà ïîñòèãàíå íà åôåêòèâíî è áåçîïàñíî èçïúëíåíèå íà
ïîëåòèòå.
     1.2. Öåëòà íà CRM å äà ñå ïîâèøàò êîìóíèêàöèîííèòå è óïðàâëåíñêèòå
óìåíèÿ íà ñúîòâåòíèÿ ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ. Óäàðåíèåòî ñå ïîñòàâÿ íà
íåòåõíè÷åñêèòå àñïåêòè íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà åêèïàæà.
      2. Ïúðâîíà÷àëíî îáó÷åíèå çà CRM
     2.1. Ïúðâîíà÷àëíàòà ïðîãðàìà çà îáó÷åíèå çà CRM å ïðåäíàçíà÷åíà äà äàäå
ïîçíàíèÿ è äà çàïîçíàå îáó÷àåìèÿ ñ ÷îâåøêèòå ôàêòîðè, ñâúðçàíè â èçïúëíåíèåòî
íà ïîëåòè.
     2.2. Åäèí èíñòðóêòîð ïî CRM òðÿáâà:
     à. äà ïðåìèíå òåîðåòè÷åí êóðñ ïî ÷îâåøêè õàðàêòåðèñòèêè è îãðàíè÷åíèÿ
(Human Performance and Limitations - HPL), êîéòî äà îáõâàùà öÿëàòà ïðîãðàìà
çà èçïèò ïî HLP; èëè
     b. äà å ïîëîæèë óñïåøíî èçïèò HLP (âæ. èçèñêâàíèÿòà, ïðèëîæèìè êúì
âúïðîñà çà ëèöåíçèðàíå íà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè);
     ñ. äà èìà è äà ïîääúðæà äîñòàòú÷íè ïîçíàíèÿ çà ïîëåòà è òèïà âåðòîëåò;
     d. äà áúäå íàáëþäàâàí îò äîñòàòú÷íî êâàëèôèöèðàí èíñòðóêòîðñêè ïåðñîíàë
ïî CRM, êîãàòî ïðîâåæäà ïúðâàòà ñè ó÷åáíà ñåñèÿ ïî CRM; è
     å. äà èìà ïîçíàíèÿ ïî óïðàâëåíèå íà ãðóïè, äèíàìèêà íà ãðóïèòå è
îñâåäîìåíîñò çà ëè÷íîñòòà.
     2.3. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñÿêî íà÷àëíî îáó÷åíèå ïî CRM äà å
ñâúðçàíî ñ õàðàêòåðà íà ïîëåòèòå íà ñúîòâåòíàòà êîìïàíèÿ, êàêòî è ñúñ
ñúîòâåòíèòå ïðîöåäóðè è êóëòóðà íà êîìïàíèÿòà. Òîâà ìîæå äà âêëþ÷âà ðàéîíè çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, êîèòî ñúçäàâàò îñîáåíè òðóäíîñòè èëè â êîèòî èìà
íåáëàãîïðèÿòíè êëèìàòè÷íè óñëîâèÿ è íåîáè÷àéíè îïàñíîñòè.
     2.4. Àêî îïåðàòîðúò íÿìà äîñòàòú÷íî âúçìîæíîñòè äà îðãàíèçèðà íà÷àëíî
îáó÷åíèå çà CRM, ìîæå äà èçïîëçâà êóðñîâå, îðãàíèçèðàíè îò äðóã îïåðàòîð èëè
îò òðåòà ñòðàíà èëè ó÷åáíà îðãàíèçàöèÿ, ïðèåìëèâà çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ. Â òîçè ñëó÷àé îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ñúäúðæàíèåòî íà
êóðñà äà îòãîâàðÿ íà íåãîâèòå îïåðàòèâíè èçèñêâàíèÿ. Êîãàòî ÷ëåíîâå íà
åêèïàæè îò íÿêîëêî êîìïàíèè ó÷àò â åäèí è ñúù êóðñ, îñíîâíèòå åëåìåíòè íà
CRM òðÿáâà äà áúäàò êîíêðåòíè çà ðàáîòàòà íà êîìïàíèèòå è âúïðîñíèòå
îáó÷àåìè.
     2.5. Óìåíèÿòà íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæè çà CRM íå òðÿáâà äà ñå îöåíÿâàò ïî
âðåìå íà íà÷àëíîòî îáó÷åíèå çà CRM.
      3. Îáó÷åíèå çà CRM ïðè êóðñ çà ïðåó÷âàíå
     3.1. Àêî ÷ëåí íà ëåòàòåëåí åêèïàæ ïðåìèíàâà êóðñ çà ïðåó÷âàíå ñ ïðîìÿíà
íà òèïà íà âåðòîëåòà è/èëè ñìÿíà íà îïåðàòîðà, åëåìåíòèòå íà ïúðâîíà÷àëíèÿ
êóðñ çà CRM òðÿáâà äà áúäàò ïîêðèòè ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà.
     3.2. ×ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíè åêèïàæè íå òðÿáâà äà ñå îöåíÿâàò ïðè
çàâúðøâàíå íà åëåìåíòèòå îò îáó÷åíèåòî çà CRM, êîèòî ñà ÷àñò îò ïðîãðàìàòà íà
îïåðàòîðà çà ïðåó÷âàíå.
      4. Îáó÷åíèå çà CRM ïðè êîìàíäåí êóðñ
     4.1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè åëåìåíòèòå íà íà÷àëíèÿ êóðñ çà CRM äà
áúäàò âêëþ÷åíè â êîìàíäíèÿ êóðñ è îáõâàíàòè ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà.
     4.2. ×ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíè åêèïàæè íå òðÿáâà äà ñå îöåíÿâàò ïðè
çàâúðøâàíå íà åëåìåíòèòå îò îáó÷åíèåòî çà CRM, êîèòî ñà ÷àñò îò ïðîãðàìàòà íà
êîìàíäíèÿ êóðñ, âúïðåêè ÷å òðÿáâà äà ñå äàäå îáðàòíà âðúçêà.
      5. Ïåðèîäè÷íà ïîäãîòîâêà ïî CRM
     5.1. ×ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíè åêèïàæè íå òðÿáâà äà ñå îöåíÿâàò ïðè
çàâúðøâàíå íà åëåìåíòèòå îò îáó÷åíèåòî çà CRM, êîèòî ñà ÷àñò îò ïðîãðàìàòà çà
ïåðèîäè÷íà ïîäãîòîâêà.
6. Èçïúëíåíèå íà CRM
6.1. Äîëíàòà òàáëèöà ïîêàçâà êîè åëåìåíòè îò CRM òðÿáâà äà áúäàò
âêëþ÷åíè âúâ âñåêè âèä îáó÷åíèå

         7. Êîîðäèíàöèÿ ìåæäó ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ è äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà
     7.1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà, äîêîëêîòî å èçïúëíèìî, äà îñèãóðÿâà ñúâìåñòíî
îáó÷åíèå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ è äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà, âêëþ÷èòåëíî
èíñòðóêòàæúò çà ïîëåòà è ðàçáîðúò.
     7.2. Íåîáõîäèìî å äà ñúùåñòâóâà åôåêòèâíà âðúçêà ìåæäó ó÷åáíèòå îòäåëè
çà ëåòàòåëíè åêèïàæè è äðóãè ÷ëåíîâå íà åêèïàæà. Íåîáõîäèìî å äà ñå ñúçäàäàò
óñëîâèÿ ëåòàòåëíèòå è äðóãèòå èíñòðóêòîðè íà åêèïàæèòå âçàèìíî äà íàáëþäàâàò
è êîìåíòèðàò ñâîåòî îáó÷åíèå.]
[Ïîïð. 3, 01.04.04]
     [ACJ ¹ 2 êúì JAR-OPS 3.943
     Óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà (CRM)
     Âæ. JAR-OPS 3.943/3.945(a)(9)/3.955(b)/3.965(e)/3.965(a)(3)(iv)
     Âæ. ACJ No. 1 êúì JAR-OPS 3.943
      1. Îáó÷åíèåòî ïî CRM òðÿáâà äà îòðàçÿâà êóëòóðàòà íà îïåðàòîðà è äà ñå
ïðîâåæäà êàêòî â êëàñíàòà ñòàÿ, òàêà è ÷ðåç ïðàêòè÷åñêè óïðàæíåíèÿ,
âêëþ÷èòåëíî ãðóïîâè äèñêóñèè è îáçîðè íà àâàðèè è ñåðèîçíè èíöèäåíòè çà
àíàëèçèðàíå íà êîìóíèêàöèîííè ïðîáëåìè è ñëó÷àè èëè ïðèìåðè íà ëèïñà íà
èíôîðìàöèÿ èëè óïðàâëåíèå íà åêèïàæà.
      2. Êîãàòî å âúçìîæíî, òðÿáâà äà ñå îáðúùà âíèìàíèå íà ïðîâåæäàíåòî íà
îáó÷åíèåòî ïî ñúîòâåòíèòå ÷àñòè íà CRM íà èçêóñòâåíè ó÷åáíè ñðåäñòâà, êîèòî
âúçïðîèçâåæäàò ïî ïðèåìëèâ íà÷èí ðåàëèñòè÷íàòà îïåðàòèâíà îáñòàíîâêà è äà
ïîçâîëÿâàò âçàèìîäåéñòâèå. Òîâà âêëþ÷âà, íî íå ñå îãðàíè÷àâà ñ íåãî
èçïîëçâàíåòî íà òðåíàæîðè ïî ñúîòâåòíè ñöåíàðèè çà LOFT.
      3. Ïðåïîðú÷âà ñå, êîãàòî å âúçìîæíî, ïúðâîíà÷àëíîòî îáó÷åíèå ïî CRM äà
ñå ïðîâåæäà â ãðóïîâè çàíÿòèÿ èçâúí ïîìåùåíèÿòà íà êîìïàíèÿòà, òàêà ÷å äà ñå
ñúçäàäå âúçìîæíîñò ÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè äà âçàèìîäåéñòâàò è äà
îáùóâàò èçâúí íàïðåæåíèåòî, ñúçäàâàíî îò îáè÷àéíàòà ðàáîòíà îáñòàíîâêà.
      4. Îöåíêà íà óìåíèÿòà çà CRM.
     4.1. Îöåíêàòà ïðåäñòàâëÿâà ïðîöåñ íà íàáëþäåíèå, çàïèñâàíå, òúëêóâàíå è
îöåíêà, êúäåòî å ïîäõîäÿùî, íà äåéñòâèÿòà íà ïèëîòà è çíàíèÿòà ìó ïî
îòíîøåíèå íà èçèñêâàíèÿ ñòàíäàðò â êîíòåêñòà íà öÿëîñòíàòà äåéíîñò. Òîâà
âêëþ÷âà êîíöåïöèÿòà çà ñàìîêðèòè÷íîñò è îáðàòíà âðúçêà, êîÿòî ìîæå äà áúäå
äàâàíà íåïðåêúñíàòî ïî âðåìå íà îáó÷åíèåòî èëè ïðè ðàçáîðà ñëåä ïðîâåðêà.
     4.2. Îöåíêàòà íà óìåíèÿòà çà CRM òðÿáâà äà áúäå âêëþ÷åíà â îáùàòà îöåíêà
íà äåéñòâèÿòà íà ÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ è äà áúäå â ñúîòâåòñòâèå ñ
îäîáðåíèòå ñòàíäàðòè. Íåîáõîäèìî å äà ñå óñòàíîâÿò ïîäõîäÿùè ìåòîäè çà îöåíêà
çàåäíî ñ êðèòåðèèòå çà ïîäáîð è èçèñêâàíèÿòà êúì îáó÷åíèåòî íà îöåíÿâàùèòå è
ñúîòâåòíàòà èì êâàëèôèêàöèÿ, çíàíèÿ è óìåíèÿ.
     4.3. Èíäèâèäóàëíèòå îöåíêè íå ñà ïîäõîäÿùè äî çàâúðøâàíåòî íà íà÷àëíèÿ
êóðñ çà CRM îò ÷ëåíà íà åêèïàæà è èçïúëíåíèåòî íà ïúðâèÿ ÎÐÑ. Çà ïúðâàòà
îöåíêà íà óìåíèÿòà ïî CRM ñå ñìÿòà çà çàäîâîëèòåëíà ñëåäíàòà ìåòîäèêà:
     à. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îïðåäåëè ó÷åáíàòà ïðîãðàìà çà CRM, âêëþ÷èòåëíî
ñúãëàñóâàíàòà òåðìèíîëîãèÿ. Òîâà òðÿáâà äà ñå îöåíè âúâ âðúçêà ñ ìåòîäèòå,
ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà îáó÷åíèåòî, çàäúëáî÷àâàíåòî â ïðåäìåòèòå è
åôåêòèâíîñòòà;
     b. Ñëåä òîâà òðÿáâà äà ñå îïðåäåëÿò îáó÷åíèåòî è ïðîãðàìàòà çà
ñòàíäàðòèçàöèÿ çà îáó÷àâàùèÿ ïåðñîíàë;
     ñ. Çà ïåðèîäà íà ïðåó÷âàíåòî ñèñòåìàòà íà îöåíÿâàíå òðÿáâà äà ñå áàçèðà
ïî-ñêîðî íà åêèïàæà, îòêîëêîòî íà îòäåëíèòå ìó ÷ëåíîâå.
      5. Íèâà íà îáó÷åíèå (çà âñÿêî îáó÷åíèå çà CRM ñå îïðåäåëÿò ñëåäíèòå äâå
íèâà):
     à. Îáçîðíî. Êîãàòî å íåîáõîäèìî îáçîðíî îáó÷åíèå, îáèêíîâåíî ïî õàðàêòåð
òî å èíñòðóêòèâíî. Òîâà îáó÷åíèå òðÿáâà äà îñâåæè çíàíèÿòà, ïîëó÷åíè ïðè
ïðåäèøíè îáó÷åíèÿ.
     b. Çàäúëáî÷åíî. Êîãàòî å íåîáõîäèìî çàäúëáî÷åíî îáó÷åíèå, îáèêíîâåíî ïî
õàðàêòåð òî å èíòåðàêòèâíî è òðÿáâà äà âêëþ÷âà, àêî å ïîäõîäÿùî, èçó÷àâàíå íà
ñëó÷àè, ãðóïîâè äèñêóñèè, ðîëåâè èãðè è çàòâúðäÿâàíå íà çíàíèÿòà è óìåíèÿòà.
     Îñíîâíèòå åëåìåíòè òðÿáâà äà áúäàò ïðèñïîñîáåíè êúì êîíêðåòíèòå íóæäè íà
ó÷åáíèÿ åòàï, êîéòî ùå ñå ïðîâåæäà.
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     [ACJ OPS 3.945(a)(9)
     Óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà - èçïîëçâàíå íà àâòîìàòèçàöèÿòà
     Âæ. JAR-OPS 3.945(a)(9)
      1. Êóðñúò çà ïðåó÷âàíå òðÿáâà äà âêëþ÷âà îáó÷åíèå çà èçïîëçâàíå è
ïîçíàâàíå íà àâòîìàòèçàöèÿòà è çà ïîçíàâàíå íà îãðàíè÷åíèÿòà íà ñèñòåìèòå è
õîðàòà, ñâúðçàíè ñ èçïîëçâàíåòî íà àâòîìàòèçàöèÿòà. Åòî çàùî îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà ãàðàíòèðà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæèòå äà ïîëó÷àò ïîäãîòîâêà ïî:
     à. Ïðèëàãàíå íà îïåðàòèâíàòà ïîëèòèêà îòíîñíî èçïîëçâàíåòî íà
àâòîìàòèçàöèÿòà, êàêòî å ïîñî÷åíî â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè; è
     b. Ñèñòåìèòå è îãðàíè÷åíèÿòà íà ÷îâåøêèÿ ôàêòîð, ñâúðçàíè ñ èçïîëçâàíåòî íà
àâòîìàòèçàöèÿòà.
      2. Öåëòà íà òàçè ïîäãîòîâêà òðÿáâà äà îñèãóðÿâà íåîáõîäèìèòå çíàíèÿ,
óìåíèÿ è íà÷èí íà ïîâåäåíèå çà óïðàâëåíèå è åêñïëîàòàöèÿ íà àâòîìàòèçèðàíèòå
ñèñòåìè. Ñïåöèàëíî âíèìàíèå òðÿáâà äà ñå îáúðíå íà òîâà êàê àâòîìàòèçàöèÿòà
óâåëè÷àâà íåîáõîäèìîñòòà åêèïàæúò äà èìà åäíàêâî ðàçáèðàíå çà íà÷èíà, ïî
êîéòî ðàáîòè ñèñòåìàòà, è åëåìåíòèòå íà àâòîìàòèçàöèÿòà, êîèòî çàòðóäíÿâàò
ðàçáèðàíåòî.]
[Ïîïð. 3, 1.04.04]
     AMC OPS 3.945 Ïðîãðàìà çà êóðñ çà ïðåó÷âàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.945
      1. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     1.1. Êóðñúò çà ïðåó÷âàíå òðÿáâà äà ñå ïðîâåæäà â ñëåäíèÿ ðåä:
     à. Íàçåìíî îáó÷åíèå, îáõâàùàùî âñè÷êè ñèñòåìè íà âåðòîëåòà è àâàðèéíèòå
ïðîöåäóðè (ñúñ èëè áåç òðåíàæîð èëè äðóãî ó÷åáíî óñòðîéñòâî).
     b. Îáó÷åíèå çà èçïîëçâàíå íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå è ïðîâåðêà
(èçïúëíåíà ïðåäè çàïî÷âàíåòî íà ëåòàòåëíîòî îáó÷åíèå íà âåðòîëåòà).
     ñ. Ëåòàòåëíà ïîäãîòîâêà (òðåíàæîð è/èëè âåðòîëåò).
     d. Ëèíåéíè ïîëåòè ïîä íàäçîð.
      2. Íàçåìíî îáó÷åíèå
     2.1. Íàçåìíîòî îáó÷åíèå òðÿáâà äà îáõâàùà åäíà ïîäõîäÿùî îðãàíèçèðàíà
ïðîãðàìà îò íàäçåìíî îáó÷åíèå îò èíñòðóêòîðñêèÿ ñúñòàâ ñ ïîäõîäÿùè ñðåäñòâà,
âêëþ÷èòåëíî àóäèî, ìåõàíè÷íè è âèçóàëíè ñðåäñòâà. Îáà÷å, àêî âúïðîñíèÿò
âåðòîëåò å ñðàâíèòåëíî ïðîñò, ìîæå äà ñå îêàæå ïîäõîäÿùî ñàìîñòîÿòåëíîòî
îáó÷åíèå, àêî îïåðàòîðúò ïðåäîñòàâè ïîäõîäÿùè íàðú÷íèöè è/èëè ó÷åáíà
ëèòåðàòóðà.
     2.2. Êóðñúò çà íàçåìíî îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà îôèöèàëåí èçïèò ïî
òàêèâà âúïðîñè, êîèòî ñà ïðèëîæèìè, êàòî ñèñòåìè íà âåðòîëåòà,
òàêòèêî-òåõíè÷åñêè äàííè, ïëàíèðàíå íà ïîëåòè è äð.
      3. Ëåòàòåëíî îáó÷åíèå
     3.1. Ëåòàòåëíîòî îáó÷åíèå òðÿáâà äà áúäå ñòðóêòóðèðàíî è äîñòàòú÷íî
ïúëíî, çà äà çàïîçíàå çàäúëáî÷åíî ÷ëåíà íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ ñ âñè÷êè àñïåêòè
íà îãðàíè÷åíèÿòà è íîðìàëíàòà ðàáîòà íà âåðòîëåòà, âêëþ÷èòåëíî èçïîëçâàíå íà
öÿëîòî îáîðóäâàíå â ïèëîòñêàòà êàáèíà è ñ âñè÷êè äåéñòâèÿ ïðè
íåíîðìàëíà/àâàðèéíà îáñòàíîâêà, è äà ñå èçâúðøâà îò ïîäõîäÿùî êâàëèôèöèðàí
èíñòðóêòîð ñ êâàëèôèêàöèîííà îòìåòêà è/èëè êîíòðîëèðàùè ïèëîòè ñ
êâàëèôèêàöèîííà îòìåòêà.
     3.2. Ïðè ïëàíèðàíå íà ëåòàòåëíàòà ïîäãîòîâêà íà âåðòîëåòè ñ ëåòàòåëíè
åêèïàæè îò 2-ìà èëè ïîâå÷å äóøè îñîáåíî âíèìàíèå òðÿáâà äà ñå îáúðíå íà
îòðàáîòâàíåòî íà ëèíåéíî îðèåíòèðàíàòà ëåòàòåëíà ïîäãîòîâêà (Line Orientated
Flying Training - LOFT) ñ óäàðåíèå íà óïðàâëåíèåòî íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà
(Crew Resource Management - CRM) è èçïîëçâàíåòî íà ïðàâèëíèòå êîîðäèíèðàíè
ïðîöåäóðè îò åêèïàæà, âêëþ÷èòåëíî ñïðàâÿíå â ñëó÷àé íà çàãóáà íà
ðàáîòîñïîñîáíîñò.
     3.3. Êàòî öÿëî íà âòîðèòå ïèëîòè è íà êîìàíäèðèòå òðÿáâà äà ñå äàäå åäíî
è ñúùî îáó÷åíèå è ëåòàòåëíà ïðàêòèêà íà âåðòîëåòà. Ðàçäåëèòå çà ïèëîòèðàíå â
ïðîãðàìàòà çà êîìàíäèðè è âòîðè ïèëîòè òðÿáâà äà âêëþ÷âàò èäåíòè÷íî âñè÷êè
èçèñêâàíèÿ çà ñúîòâåòíàòà ïðîâåðêà ïî ïðîôåñèîíàëíà ïîäãîòîâêà, êîÿòî ñå
èçèñêâà ñúãëàñíî JAR-OPS 3.965.
     3.4. Îáó÷åíèåòî òðÿáâà äà âêëþ÷âà âñè÷êè åëåìåíòè íà ïðîâåðêàòà çà ïîëåò
ïî ïðèáîðè, êîãàòî å âåðîÿòíî îò ÷ëåíà íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà ñå èçèñêâà äà
ëåòè ïî IFR.
     3.5. Îñâåí àêî ó÷åáíàòà ïðîãðàìà å èçïúëíåíà íà ïîäõîäÿù òðåíàæîð è ïî
íà÷èí, îäîáðåí çà ïðåó÷âàíå ñ íóëåâ íàëüîò, íåîáõîäèìîòî îáó÷åíèå òðÿáâà äà
âêëþ÷âà åëåìåíò íà ïðîôåñèîíàëíà ïîäãîòîâêà íà âåðòîëåòà, â òîâà ÷èñëî
íàé-ìàëêî 3 èçëèòàíèÿ è êàöàíèÿ.
     3.6. Îñâåí àêî íå å âêëþ÷åíî â ïàðàãðàô 3.3. ïî-ãîðå, ïðåäè
íàçíà÷àâàíåòî çà èçïúëíåíèå íà ëèíåéíà ñëóæáà öåëèÿò ëåòàòåëåí åêèïàæ òðÿáâà
äà èçïúëíè óñïåøíî ïúëíà ïðîâåðêà íà ïðîôåñèîíàëíàòà ïîäãîòîâêà ñ
ïðàâîñïîñîáåí êîíòðîëèðàù èíñòðóêòîð.
      4. Îáó÷åíèå è ïðîâåðêà ïî èçïîëçâàíå íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî
îáîðóäâàíå. Îáó÷åíèåòî ïî èçïîëçâàíå íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå
òðÿáâà äà ñå ïðîâåæäà, êîãàòî å âúçìîæíî âúâ âðúçêà ñ ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà,
êîéòî èçâúðøâà ïîäîáíà ïîäãîòîâêà ñ ïîä÷åðòàâàíå íà êîîðäèíèðàíèòå ïðîöåäóðè
è äâóñòðàííàòà ðàäèîâðúçêà
     4.1. Çà íîâèòå ÷ëåíîâå íà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè èëè àêî å ïðèëîæèìî ïðè
ïðåó÷âàíå, òðÿáâà äà ñå èçïúëíè ñëåäíîòî:
     à. Îáó÷åíèåòî ïî àâèîìåäèöèíñêà ïîäãîòîâêà òðÿáâà äà âêëþ÷âà íàéìàëêî:
     i. Îáùè âúïðîñè íà îêàçâàíåòî íà ïúðâà ïîìîù, ñâúðçàíè ñ òèïà
íà âåðòîëåòà è ñúñòàâà íà åêèïàæà;
     ii. Ïðåïîðúêè çà èçáÿãâàíå íà õðàíèòåëíè îòðàâÿíèÿ;
     iii. Âúçìîæíè îïàñíîñòè, ñâúðçàíè ñúñ çàìúðñÿâàíå íà êîæàòà èëè î÷èòå ñ
àâèàöèîííî ãîðèâî è äðóãè òå÷íîñòè, è íåçàáàâíà îáðàáîòêà;
     iv. Ðàçïîçíàâàíå è îáðàáîòêà íà õèïîêñèÿ è õèïåðâåíòèëàöèÿ; è
     v. Îáó÷åíèå çà îöåëÿâàíå è íàñîêè çà õèãèåíàòà, îòãîâàðÿùà íà
èçïúëíÿâàíèòå ìàðøðóòè.
     b. Îñâåí òîâà îáó÷åíèåòî òðÿáâà äà âêëþ÷âà îùå:
     i. Çíà÷åíèå íà åôåêòèâíîòî âçàèìîäåéñòâèå ìåæäó ëåòàòåëíèÿ è êàáèííèÿ
åêèïàæ;
     ii. Èçïîëçâàíå íà ñðåäñòâàòà çà çàùèòà îò äèì è çàùèòíî îáëåêëî, êîãàòî
ñå íîñè òàêîâà. Â ñëó÷àé íà èçïîëçâàíå çà ïúðâè ïúò íà âåðòîëåò ñ òàêîâà
îáîðóäâàíå îáó÷åíèåòî òðÿáâà äà áúäå ñâúðçàíî ñ ïðàêòè÷åñêî îòðàáîòâàíå â
ñðåäà, èçïúëíåíà ñ êîçìåòè÷åí äèì; è
     iii. Ïðàêòè÷åñêî ãàñåíå íà ïîæàð ñ ùàòíîòî îáîðóäâàíå íà âåðòîëåòà;
     iv. Åêñïëîàòàöèîííè ïðîöåäóðè ñúñ ñëóæáèòå çà ñèãóðíîñò, òúðñåíå è
àâàðèéíèòå ñëóæáè.
     ñ. Îïåðàòîðèòå òðÿáâà äà îñèãóðÿò ïîäõîäÿùà ïîäãîòîâêà ïî îöåëÿâàíå â
ñâîèòå çîíè çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè (íàïð. ïîëÿðíè, ïóñòèíÿ, äæóíãëà èëè
ìîðå), âêëþ÷èòåëíî èçïîëçâàíå íà öÿëîòî áîðäíî ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå.
     d. Íåîáõîäèìî å äà ñå îòðàáîòÿò ïðàêòè÷åñêè âñåñòðàííî äåéñòâèÿòà, ïðè
êîèòî ñå èçïîëçâà ïëàâàùîòî îáîðóäâàíå. Òîâà òðÿáâà äà âêëþ÷âà ïðàêòèêà çà
ðåàëíî îáëè÷àíå è íàäóâàíå íà ñïàñèòåëíèòå æèëåòêè çàåäíî ñ äåìîíñòðàöèÿ èëè
ôèëì çà íàäóâàíåòî íà ñïàñèòåëíèòå ñàëîâå è/èëè ïúðçàëêèòåñàëîâå è
ñúîòâåòíîòî îáîðóäâàíå. Òàçè ïðàêòèêà ïðè ïúðâîíà÷àëíîòî îáó÷åíèå òðÿáâà äà
ñå ïðîâåæäà ñ èçïîëçâàíå íà îáîðóäâàíåòî âúâ âîäà, âúïðåêè ÷å ïðåäèøíàòà
ñåðòèôèöèðàíà ïîäãîòîâêà ïðè äðóã îïåðàòîð èëè èçïîëçâàíåòî íà ïîäîáíî
îáîðóäâàíå ìîæå äà áúäå ïðèåòî âìåñòî ïî-íàòàòúøíî îáó÷åíèå íà âîäà.
     å. Îáó÷åíèå çà ðàçïîëîæåíèåòî íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå,
ïðàâèëíîòî èçïîëçâàíå íà âñè÷êè òðåíèðîâêè è ïðîöåäóðè, êîèòî ìîæå äà ñå
èçèñêâàò îò ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ â ðàçëè÷íè àâàðèéíè ñèòóàöèè. Åâàêóàöèÿòà îò
âåðòîëåòà (èëè îò ðåàëèñòè÷íî òðåíèðîâú÷íî óñòðîéñòâî) ñ èçïîëçâàíå íà
ïúðçàëêè, êúäåòî èìà ìîíòèðàíè òàêèâà, òðÿáâà äà áúäå âêëþ÷åíà â ïðîöåäóðàòà
â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, êîãàòî ñå èçèñêâà ïðåäâàðèòåëíà
åâàêóàöèÿ íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ, çà äà ïîìàãà íà çåìÿòà.
     f. Ñëåä çàâúðøâàíå íà îáó÷åíèåòî ñ àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå
÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ òðÿáâà äà èçïúëíÿò ïðîâåðêàòà, ïðåäâèäåíà â
JAR-OPS 3.965(c).
      5. Ëèíåéíè ïîëåòè ïîä íàäçîð
     5.1. Ñëåä çàâúðøâàíå íà ëåòàòåëíîòî îáó÷åíèå è ïðîâåðêàòà êàòî ÷àñò îò
êóðñà çà ïðåó÷âàíå âñè÷êè ÷ëåíîâå íà ëåòàòåëíèòå åêèïàæè òðÿáâà äà èçïúëíÿò
ìèíèìàëåí áðîé ñåêòîðè è/èëè ïîä íàäçîðà íà íàçíà÷åí ÷ëåí íà åêèïàæà.
Ìèíèìàëíèÿò áðîé òðÿáâà äà áúäå ïîñî÷åí â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà
ïîëåòè è òðÿáâà äà ñå èçáåðå, ñëåä êàòî áúäàò âçåòè ïðåäâèä ñëîæíîñòòà íà
âåðòîëåòà è îïèòúò íà ÷ëåíà íà ÷ëåíà íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ.
     5.2. Ñëåä èçïúëíåíèå íà ñåêòîðèòå è/èëè ëåòàòåëíèòå ÷àñîâå ïîä íàäçîð òðÿáâà
äà ñå èçïúëíè ëèíåéíà ïðîâåðêà.
      6. Îáðàáîòêà íà ïúòíèöèòå. Îñâåí îáùàòà ïîäãîòîâêà çà ðàáîòà ñ õîðà
òðÿáâà äà ñå îáúðíå âíèìàíèå íà ñëåäíîòî:
     à. Ïðåïîðúêè ïî ðàçïîçíàâàíå è ñïðàâÿíå ñ ïúòíèöè, êîèòî èçãëåæäàò èëè
íàèñòèíà ñà ïèÿíè, ïîä âëèÿíèå íàðêîòèöè èëè ñà àãðåñèâíè;
     b. Ìåòîäè, èçïîëçâàíè çà ìîòèâèðàíå íà ïúòíèöèòå, è êîíòðîë íà òúëïàòà,
íåîáõîäèìè çà óñêîðÿâàíå íà åâàêóàöèÿòà íà âåðòîëåòà;
     ñ. Ïîçíàâàíå íà âèäîâåòå îïàñíè òîâàðè, êîèòî ìîãàò èëè íå ìîãàò äà ñå
íîñÿò â ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà, âêëþ÷èòåëíî èçïúëíåíèå íà ïðîãðàìà çà îáó÷åíèå
ïî îïàñíè òîâàðè; è
     d. Âàæíîñò íà ïðàâèëíîòî ðàçïðåäåëåíèå íà ïúòíèöèòå ïî ñåäàëêèòå âúâ
âðúçêà ñ áàëàíñà è öåíòðîâêàòà íà âåðòîëåòà. Îñîáåíî âíèìàíèå òðÿáâà äà ñå
îáúðíå íà íàñòàíÿâàíåòî íà èíâàëèäèòå è íàñòàíÿâàíåòî íà çäðàâè ïúòíèöè â
ñúñåäñòâî ñ íåíàáëþäàâàíèòå èçõîäè.
      7. Äèñöèïëèíà è îòãîâîðíîñòè. Íàðåä ñ äðóãèòå âúïðîñè òðÿáâà äà ñå
îáúðíå âíèìàíèå è íà äèñöèïëèíàòà è ëè÷íàòà îòãîâîðíîñò âúâ âðúçêà ñ:
     à. Ïîñòîÿííàòà êîìïåòåíòíîñò è ãîäíîñò çà ðàáîòà êàòî ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ
åêèïàæ ñúñ ñïåöèàëíî âíèìàíèå êúì îãðàíè÷åíèÿòà íà íàëüîòà; è
     b. Ïðîöåäóðèòå çà ñèãóðíîñò.
      8. Äåìîíñòðàöèè í èíñòðóêòàæ/áåçîïàñíîñò ïðåä ïúòíèöèòå. Íåîáõîäèìî å äà
ñå äàäå ïîäãîòîâêà íà ïúòíèöèòå çà íîðìàëíè è àâàðèéíè ñèòóàöèè.
[Ïîïð. 5, 1.07.07]
     IEM OPS 3.945
     Ëèíåéíè ïîëåòè ïîä íàäçîð
     Âæ. JAR-OPS 3.945
      1. Èçïúëíåíèåòî íà ëèíåéíè ïîëåòè ïîä íàäçîð äàâà âúçìîæíîñò íà ÷ëåíà íà
ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ äà îòðàáîòâà íà ïðàêòèêà ïðîöåäóðèòå è ñïîñîáèòå, ñ êîèòî
ñå å çàïîçíàë ïî âðåìå íà íàçåìíîòî è ëåòàòåëíîòî îáó÷åíèå â êóðñà çà
ïðåó÷âàíå. Òîâà ñå èçâúðøâà ïîä íàáëþäåíèåòî íà ÷ëåí íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ,
êîíêðåòíî íàçíà÷åí è îáó÷åí çà çàäà÷àòà. Â êðàÿ íà èçïúëíåíèåòî íà ëèíåéíè
ïîëåòè ïîä íàäçîð îáó÷àåìèÿò ÷ëåí íà åêèïàæà å â ñúñòîÿíèå äà èçïúëíÿâà
áåçîïàñíè è åôèêàñíè ïîëåòè â ðàìêèòå íà çàäà÷èòå íà ñâîåòî ðàáîòíî ìÿñòî.
     a. Ïðåäèøíèÿ îïèò íà ÷ëåíà íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ;
     b. Ñëîæíîñòòà íà ñúîòâåòíèÿ âåðòîëåò; è
     c. Òèïà íà ìàðøðóòà/ðîëÿòà/ðàéîíà íà ïîëåòèòå.
     [IEM OPS 3.945(a)(8)
     Çàâúðøâàíå íà êóðñ çà ïðåó÷âàíå ïðè îïåðàòîðà
     Âæ. JAR-OPS 3.945(a)(8)
      1. Êóðñúò çà ïðåó÷âàíå ñå ñìÿòà çà çàïî÷íàë, êîãàòî çàïî÷íàò ïîëåòèòå
èëè îáó÷åíèåòî íà òðåíàæîð. Òåîðåòè÷íèÿò åëåìåíò íà êóðñà çà ïðåó÷âàíå ìîæå
äà ñå ïðîâåäå ïðåäè ïðàêòè÷åñêèÿ åëåìåíò.
      2. Ïðè íÿêîè îáñòîÿòåëñòâà êóðñúò çà ïðåó÷âàíå ìîæå äà çàïî÷íå è äà
äîñòèãíå åòàï, ïðè êîéòî ïîðàäè íåïðåäâèäåíè îáñòîÿòåëñòâà äà íå å âúçìîæíî
äà ñå çàâúðøè áåç çàêúñíåíèå. Ïðè òåçè îáñòîÿòåëñòâà îïåðàòîðúò ìîæå äà
ïîèñêà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ äà ðàçðåøè íà ïèëîòèòå äà ñå
âúðíàò íà ïðåäèøíèÿ òèï.
      3. Ïðåäè âúçîáíîâÿâàíåòî íà êóðñà çà ïðåó÷âàíå îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
óòî÷íè ñ Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ êàêâà ÷àñò îò êóðñà òðÿáâà äà ñå
ïîâòîðè, ïðåäè äà ïðîäúëæè ñ îñòàíàëàòà ÷àñò îò êóðñà.]
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC OPS 3.965
     Ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå è ïðîâåðêè
     Âæ. JAR-OPS 3.965
      1. Îáùè ïîëîæåíèÿ. Ëèíåéíàòà ïðîâåðêà ñå ïðîâåæäà íà âåðòîëåòà. Âñè÷êè
äðóãè îáó÷åíèÿ è ïðîâåðêè òðÿáâà äà áúäàò íà âåðòîëåòà [îò ñúùèÿ òèï èëè íà
òðåíàæîð, ãîäåí è îäîáðåí çà öåëòà] èëè â ñëó÷àé íà îáó÷åíèå çà ðàáîòà ñ
àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå íà ïîäõîäÿùî àëòåðíàòèâíî òðåíèðîâú÷íî
ñúîðúæåíèå. Òèïúò íà îáîðóäâàíåòî, èçïîëçâàíî çà îáó÷åíèå è ïðîâåðêè, òðÿáâà
äà áúäå ïðåäñòàâèòåëåí çà êîìïëåêòóâàíåòî, îáîðóäâàíåòî è ðàçïîëîæåíèåòî çà
òèïà âåðòîëåò, åêñïëîàòèðàí îò ÷ëåíà íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ.
      2. Ëèíåéíè ïðîâåðêè
     2.1. Îïåðàòîðúò èìà çàêîíîâî çàäúëæåíèå äà ïðîâåðÿâà äàëè íåãîâèòå
ïèëîòè ñà êîìïåòåíòíè äà èçïúëíÿâàò ñâîèòå çàäúëæåíèÿ. Ëèíåéíàòà ïðîâåðêà ñå
ðàçãëåæäà êàòî îñîáåíî âàæåí ôàêòîð çà ðàçâèòèåòî, ïîääðúæêàòà è
ïîäîáðÿâàíåòî íà âèñîêèòå îïåðàòèâíè ñòàíäàðòè è ìîãàò äà äàäàò íà îïåðàòîðà
öåííà èíäèêàöèÿ çà ïîëåçíîñòòà íà íåãîâàòà ïîëèòèêà è ìåòîäè íà îáó÷åíèå.
Èçèñêâàíåòî çà ïðîâåðêà íà ñïîñîáíîñòòà çà çàäîâîëèòåëíî èçïúëíåíèå íà
öÿëîñòåí ëèíååí ïîëåò îò íà÷àëîòî äî êðàÿ, âêëþ÷èòåëíî ïðåäïîëåòíèòå è
ñëåäïîëåòíèòå ïðîöåäóðè è èçïîëçâàíåòî íà íàëè÷íîòî îáîðóäâàíå è çà èçãîòâÿíå
íà öÿëîñòíà îöåíêà çà ñïîñîáíîñòòà çà èçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà, èçèñêâàíè
ñúãëàñíî Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. Èçáðàíèÿò ìàðøðóò òðÿáâà äà
áúäå òàêúâ, ÷å äà äàâà ïîäõîäÿùà ïðåäñòàâà çà îáõâàòà íà íîðìàëíèòå äåéñòâèÿ
íà ïèëîòà. Ëèíåéíàòà ïðîâåðêà íå å ïðåäíàçíà÷åíà çà îïðåäåëÿíå íà
êîìïåòåíòíîñòòà ïî êîíêðåòåí ìàðøðóò. Â ÷àñòíîñò êîìàíäèðúò òðÿáâà äà
äåìîíñòðèðà ñúùî òàêà ñïîñîáíîñòòà ñè äà "ðúêîâîäè" ïîëåòà è äà âçåìà
ïðàâèëíè êîìàíäèðñêè ðåøåíèÿ.
     à. Òúé êàòî ïèëîòèòå ìîãàò äà èçïúëíÿâàò çàäà÷è, ñâúðçàíè èëè íåñâúðçàíè
ñ ïèëîòèðàíåòî, âñè÷êè ïèëîòè òðÿáâà äà áúäàò ïðîâåðåíè è â äâåòå ðîëè.
      3. Ïðîâåðêà ñëåä îáó÷åíèå è íà ïðîôåñèîíàëíèòå óìåíèÿ. Êîãàòî ñå
èçïîëçâà ïîëåòåí òðåíàæîð, íåîáõîäèìî å äà ñå èçïîëçâà âúçìîæíîñòòà, êúäåòî å
âúçìîæíî, äà ñå èçâúðøâà ëèíåéíî îðèåíòèðàíà ëåòàòåëíà ïîäãîòîâêà (Line
Oriented Flying Training - LOFT).
     []
     [Ïîïð. 3, 1.04.04]
     [ACJ OPS 3.965(d)
     Îáó÷åíèå çà èçïîëçâàíå íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.965(d)
     Óñïåøíîòî ðåøàâàíå íà àâàðèéíèòå ñèòóàöèè ïðè âåðòîëåòèòå èçèñêâà
âçàèìîäåéñòâèå ìåæäó ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà è óäàðåíèåòî òðÿáâà äà ñå ïîñòàâè
âúðõó âàæíîñòòà íà åôåêòèâíàòà êîîðäèíàöèÿ è äâóñòðàííàòà êîìóíèêàöèÿ ìåæäó
âñè÷êè ÷ëåíîâå íà åêèïàæà ïðè ðàçëè÷íè àâàðèéíè ñèòóàöèè.
     Îáó÷åíèåòî çà ðàáîòà ñ àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå òðÿáâà äà
âêëþ÷âà óïðàæíåíèÿ ïî åâàêóàöèÿ íà âåðòîëåòà, òàêà ÷å âñè÷êè ó÷àñòíèöè äà
çíàÿò çàäúëæåíèÿòà, êîèòî ùå èçïúëíÿâàò äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà. Êîãàòî
òàêîâà ïðàêòè÷åñêî óïðàæíåíèå íå ìîæå äà ñå èçïúëíè, îáó÷åíèåòî íà öåëèÿ
ëåòàòåëåí åêèïàæ è íà äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà òðÿáâà äà âêëþ÷âà ñúâìåñòíî
îáñúæäàíå íà àâàðèéíèòå ñöåíàðèè.
     Îáó÷åíèåòî çà ðàáîòà ñ àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå òðÿáâà äà ñå
èçâúðøâà, äîêîëêîòî òîâà å âúçìîæíî, âúâ âðúçêà ñ äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà,
êîèòî ïðåìèíàâàò ïîäîáíà ïîäãîòîâêà ñ ïîä÷åðòàâàíå íà êîîðäèíèðàíèòå
ïðîöåäóðè è äâóñòðàííàòà êîìóíèêàöèÿ ìåæäó ïèëîòñêàòà è ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà.]
     [Ïîïð. 3, 1.04.04]
     IEM êúì Appendix 1 êúì JAR-OPS 3.965
     Ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå è ïðîâåðêè
     Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.965
     Èçïîëçâàíå íà ðàçðåøåíèåòî çà èçêóñòâåíî ó÷åáíî óñòðîéñòâî
(Synthetic Training Devices - STD). Îáó÷åíèåòî è ïðîâåðêèòå äàâàò
âúçìîæíîñò çà îòðàáîòâàíå íà íåíîðìàëíè/àâàðèéíè ïðîöåäóðè, êîèòî ðÿäêî
âúçíèêâàò ïðè íîðìàëíè ïîëåòè è ïðåäñòàâëÿâàò ÷àñò îò ñòðóêòóðèðàíàòà
ïðîãðàìà çà ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå. Òî òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿâà íà ñèíòåòè÷íî
ó÷åáíî óñòðîéñòâî (òðåíàæîð), êîãàòî òîâà å âúçìîæíî.
     Êîãàòî â ïèëîòñêàòà èíñòðóêöèÿ èìà îãðàíè÷åíèå çà èçïîëçâàíåòî íà íÿêîè
àâàðèéíè ðåæèìè íà äâèãàòåëèòå, òðÿáâà äà ñå ðàçðàáîòÿò ïðîöåäóðè çàåäíî ñ
ïðîèçâîäèòåëÿ íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî, ïîçâîëÿâàùè ðåàëèñòè÷íî
îáó÷åíèå çà äåéñòâèå ïðè îòêàç íà äâèãàòåë è ïîêàçâàíå íà êîìïåòåíòíîñò, áåç
ôàêòè÷åñêè äà ñå èçïîëçâàò àâàðèéíè ðåæèìè, è òåçè ïðîöåäóðè äà ñå âêëþ÷àò â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ. Òåçè ïðîöåäóðè òðÿáâà äà áúäàò
îäîáðåíè îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
     Êîãàòî îòðàáîòâàíåòî íà äåéñòâèÿòà â àâàðèéíà îáñòàíîâêà èçèñêâà
äåéñòâèÿ îò íåïèëîòèðàùèÿ ïèëîò, ïðîâåðêàòà òðÿáâà äà âêëþ÷âà äîïúëíèòåëíî
ïîçíàâàíå íà òåçè äåéñòâèÿ.
     Ïîðàäè íåïðèåìëèâèÿ ðèñê ïðè ñèìóëèðàíåòî íà àâàðèéíè ñèòóàöèè, êàòî
îòêàç íà íîñåùèÿ âèíò, îáëåäåíÿâàíå, íÿêîè ïîâðåäè íà äâèãàòåëèòå (íàïð. ïî
âðåìå íà ïðîäúëæåíî èçëèòàíå èëè ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã, ïúëåí îòêàç íà
õèäðàâëèêàòà è äð.), èëè ïîðàäè ñúîáðàæåíèÿ, ñâúðçàíè ñ îêîëíàòà ñðåäà ïðè
íÿêîè àâàðèéíè ñèòóàöèè (íàïð. èçõâúðëÿíå íà ãîðèâî), òåçè àâàðèéíè ñèòóàöèè
òðÿáâà äà ñå îòðàáîòâàò ñ ïðåäïî÷èòàíèå íà òðåíàæîð. Àêî íÿìà òðåíàæîð,
äåéñòâèÿòà ïðè òåçè àâàðèéíè ñèòóàöèè ìîãàò äà ñå èçïúëíÿâàò íà âåðòîëåò,
êàòî ñå èçïîëçâàò áåçîïàñíè ñèìóëàöèè âúâ âúçäóõà, êàòî ñå èìà ïðåäâèä
âëèÿíèåòî íà ñúîòâåòíèÿ îòêàç è ÷ðåç îáñúæäàíå íà çåìÿòà.
     Ïðîâåðêàòà íà ïðîôåñèîíàëíèòå óìåíèÿ îò îïåðàòîðà ìîæå äà âêëþ÷âà
åæåãîäíà ïðîâåðêà â ïîëåò ïî ïðèáîðè. Â òîçè ñëó÷àé ìîæå äà ñå èçïîëçâà
êîìáèíèðàí îò÷åò çà ïðîâåðêàòà, ïîäðîáíîñòèòå çà êîéòî òðÿáâà äà ñå ñúäúðæàò
â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè.
     AMC êúì Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.965, ïîäòî÷êà (a)(3)(iii)(D)
     Îáó÷åíèå çà îöåëÿâàíå âúâ âîäà
  Âæ. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.965, ïîäòî÷êà (a)(3)(iii)(D)
      1. Êîãàòî ñà ïîñòàâåíè ñïàñèòåëíè ñàëîâå çà ïðîäúëæèòåëíè ïîëåòè
íàä âîäà (íàïð. êàòî ïðåõâúðëÿíå íà ìîðñêè ïèëîòè, ïîëåòè íàä ìîðå
èëè ïîëåòè ïî ðàçïèñàíèå îò áðÿã äî áðÿã ñ ïðåëèòàíå íàä âîäíè
ïðîñòðàíñòâà èëè äðóãè ïîëåòè, îïðåäåëåíè êàòî òàêèâà îò Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ), íåîáõîäèìî å äà ñå îòðàáîòè èçïîëçâàíåòî èì îò âåðòîëåòíèòå
åêèïàæè èçöÿëî íà âîäà.  Òåçè òðåíèðîâêè íà âîäà òðÿáâà äà âêëþ÷âàò, àêî å
èçïúëíèìî, îòðàáîòâàíå íà îáëè÷àíåòî è íàäóâàíå íà ñïàñèòåëíèòå æèëåòêè
çàåäíî ñ äåìîíñòðàöèÿ èëè ôèëì çà íàäóâàíåòî íà ñïàñèòåëíèòå ñàëîâå.
Åêèïàæèòå òðÿáâà äà ñå êà÷àò îò âîäàòà íà ñúùèòå (èëè ïîäîáíè) ñïàñèòåëíè
ñàëîâå, êàòî ñúùåâðåìåííî íîñÿò ñïàñèòåëíè æèëåòêè.  Îáó÷åíèåòî òðÿáâà äà
âêëþ÷âà èçïîëçâàíåòî íà öÿëîòî àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå íà áîðäà íà
ñïàñèòåëíèòå ñàëîâå è öÿëîòî äîïúëíèòåëíî àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå,
êîåòî ñå íîñè îòäåëíî íà áîðäà íà âåðòîëåòà.
      2. Íåîáõîäèìî å äà ñå îáñúäè ïî-íàòàòúøíîòî ñïåöèàëèçèðàíî îáó÷åíèå êàòî
îáó÷åíèå çà èçëèçàíå îò ïîäâîäíî ïîëîæåíèå.
     Çàáåëåæêà: Ïðè íà÷àëíàòà ïîäãîòîâêà âèíàãè òðÿáâà äà ñå èçâúðøâà
îáó÷åíèå íà âîäà, îñâåí àêî ñúîòâåòíèÿò ÷ëåí íà åêèïàæà å ïîëó÷èë ïîäîáíà
ïîäãîòîâêà îò äðóã îïåðàòîð è òîâà å ïðèåìëèâî çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà
àäìèíèñòðàöèÿ.
[Ãë. 1, 1.02.99; Ïîïð. 2, 1. 1.02]
     AMC OPS 3.975
     Êâàëèôèêàöèÿ çà êîìïåòåíòíîñò ïî ìàðøðóò/ðîëÿ/ðàéîí
     Âæ. JAR-OPS 3.975
      1. Îáó÷åíèåòî çà êîìïåòåíòíîñò ïî ìàðøðóò/ðîëÿ/ðàéîí òðÿáâà äà
âêëþ÷âà ïîçíàâàíå íà:
     a. Òåðåíà è ìèíèìàëíèòå áåçîïàñíè âèñî÷èíè;
     b. Ñåçîííèòå ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ;
     c. Ìåòåîðîëîãè÷íè è êîìóíèêàöèîííè ñðåäñòâà çà óïðàâëåíèå íà âúçäóøíîòî
äâèæåíèå, óñëóãè è ïðîöåäóðè;
     d. Ïðîöåäóðè çà òúðñåíå è ñïàñÿâàíå;
     e. Íàâèãàöèîííè ñðåäñòâà, ñâúðçàíè ñ ìàðøðóòà, ïî êîéòî ñå èçïúëíÿâà
ïîëåòúò; è
     f. Ïðåïÿòñòâèÿ, ôèçè÷åñêî ðàçïîëîæåíèå, îñâåòëåíèå, ñðåäñòâà íà ïîäõîäà,
äîëèòàíå è îòëèòàíå, çîíà çà èç÷àêâàíå è ïðèëîæèìè åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè.
      2. Â çàâèñèìîñò îò ñëîæíîñòòà íà ìàðøðóòà è/èëè ëåòèùåòî òðÿáâà
äà ñå èçïîëçâàò ñëåäíèòå ìåòîäè çà çàïîçíàâàíå:
     a. Çà íå òîëêîâà ñëîæíèòå ìàðøðóò/ðîëÿ/ðàéîí è/èëè âåðòîëåòíî ëåòèùå
çàïîçíàâàíå ÷ðåç ñàìîïîäãîòîâêà ïî äîêóìåíòàöèÿòà íà ìàðøðóòà èëè ñ ïîìîùòà
íà ïðîãðàìèðàí èíñòðóêòàæ; è
     b. Çà ïî-ñëîæíèòå ìàðøðóòè è/èëè âåðòîëåòíè ëåòèùà â äîïúëíåíèå êúì
ïîäòî÷êà 2.à. ïî-ãîðå çàïîçíàâàíå ñ ïîëåò êàòî êîìàíäèð, âòîðè ïèëîò èëè
íàáëþäàòåë ïîä íàäçîð èëè çàïîçíàâàíå íà îäîáðåí òðåíàæîð ñ èçïîëçâàíå íà
áàçà äàííè, ïîäõîäÿùè çà âúïðîñíèÿ ìàðøðóò.
      3. Êîìïåòåíòíîñòòà ïî ìàðøðóò ìîæå äà ñå ïîòâúðäè ÷ðåç ïîëåò ïî ìàðøðóò
â ðàìêèòå íà ïðåäèøíèÿ ïåðèîä íà âàëèäíîñò âìåñòî ïî ïðîöåäóðàòà, äàäåíà â
ïàðàãðàô 2 ïî-ãîðå.
[Ãë. 1, 1. 2.99]
     AMC OPS 3.980
     Èçïúëíåíèå íà ïîëåòè íà ïîâå÷å îò åäèí òèï èëè âàðèàíò
     Âæ. JAR-OPS 3.980
      1. Îïåðàòîðèòå íà ïîâå÷å îò åäèí òèï èëè âàðèàíò âåðòîëåò òðÿáâà äà
âêëþ÷àò â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè:
     à. Ìèíèìàëíî íèâî íà îïèò íà ÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ;
     b. Ïðîöåñà, ñ êîéòî åäèí ëåòàòåëåí åêèïàæ, êâàëèôèöèðàí íà åäèí òèï èëè
âàðèàíò, ùå áúäå ïîäãîòâåí íà äðóã òèï èëè âàðèàíò; è
     ñ. Ìîæå äà ñå ïîñòàâÿò äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ çà íåïðåêúñíàòîñò.
      2. Àêî åäèí ÷ëåí íà ëåòàòåëåí åêèïàæ ðàáîòè íà ïîâå÷å îò åäèí òèï èëè
âàðèàíò, òðÿáâà äà îòãîâàðÿ íà ñëåäíèòå ïîëîæåíèÿ:
     à. Èçèñêâàíèÿòà çà íåïðåêúñíàòîñò, ïîñî÷åíè â JAR OPS 3.970, òðÿáâà äà
áúäàò ïîêðèòè è ïîòâúðäåíè ïðåäè èçïúëíåíèå íà òúðãîâñêè ïîëåòè îò âñÿêàêúâ
âèä, êàêòî è ìèíèìàëíèÿ áðîé ïîëåòè íà âñåêè òèï â ðàìêèòå íà òðè ìåñåöà,
ïîñî÷åíè â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè;
     b. Èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.965 âúâ âðúçêà ñ íåïðåêúñíàòîñòòà;
     ñ. Èçèñêâàíèÿòà íà JAR-OPS 3.965 âúâ âðúçêà ñ ïðîâåðêèòå íà
ïðîôåñèîíàëíàòà ïîäãîòîâêà ìîãàò äà ñå óäîâëåòâîðÿâàò ñ ïðîâåðêà íà 6 ìåñåöà
íà âñåêè îò åêñïëîàòèðàíèòå òèïîâå èëè âàðèàíòè. Îáà÷å ïðîâåðêàòà íà
ïðîôåñèîíàëíàòà ïîäãîòîâêà íà âñåêè åêñïëîàòèðàí òèï èëè âàðèàíò òðÿáâà äà ñå
èçïúëíÿâà íà âñåêè 12 ìåñåöà;
     d. Çà âåðòîëåòè ñ ìàêñèìàëíî ñåðòèôèöèðàíî òåãëî ïðè èçëèòàíå (Maximum
Certificated Take-off Mass - MCTOM) íàä 5 700 êã èëè ñ ìàêñèìàëíà îäîáðåíà
êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè íàä 19:
     i. ×ëåí íà ëåòàòåëåí åêèïàæ íå òðÿáâà äà ëåòè íà ïîâå÷å îò äâà òèïà
âåðòîëåòè;
     ii. Ïðåäè çàïî÷âàíå íà êóðñ çà ïðåó÷âàíå íà íîâ òèï èëè âàðèàíò ÷ëåíúò
íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ òðÿáâà äà èìà íàé-ìàëêî 3 ìåñåöà è/èëè 150 ÷àñà îïèò íà
åäèí òèï èëè âàðèàíò;
     iii. Ñëåä òîâà òðÿáâà äà íàïðàâè íàé-ìàëêî 28 äíè è/èëè 50 ÷àñà
èçêëþ÷èòåëíî íà íîâèÿ òèï èëè âàðèàíò;
     iv. ×ëåíúò íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ íå òðÿáâà äà áúäå âêëþ÷âàí â ãðàôèêà çà
ïîëåòè íà ïîâå÷å îò åäèí òèï èëè ñúùåñòâåíî ðàçëè÷àâàù ñå âàðèàíò íà òèïà
âåðòîëåò ïî âðåìå íà ïåðèîäà íà ñàìîñòîÿòåëíèòå ïîëåòè.
     å. Â ñëó÷àÿ ñ âñè÷êè äðóãè âåðòîëåòè åäèí ÷ëåí íà åêèïàæà íå òðÿáâà äà
ëåòè íà ïîâå÷å îò òðè òèïà âåðòîëåòè èëè íà ñúùåñòâåíî ðàçëè÷àâàù ñå âàðèàíò.
     f. Çà êîìáèíàöèÿ îò âåðòîëåò è ñàìîëåò:
     i. ×ëåí íà ëåòàòåëåí åêèïàæ ìîæå äà ëåòè íà åäèí òèï âåðòîëåò è åäèí òèï
ñàìîëåò íåçàâèñèìî îò òÿõíîòî ñåðòèôèöèðàíî òåãëî ïðè èçëèòàíå (MCTOM) èëè
ìàêñèìàëíà îäîáðåíà êîíôèãóðàöèÿ íà ïúòíè÷åñêèòå ñåäàëêè (MAPSC), êîèòî ìîæå
äà íîñè;
     ii. Àêî òèïúò íà âåðòîëåòà îòãîâàðÿ íà ïàðàãðàô 2.d., òîãàâà ñå ïðèëàãàò
ñúùî è ïàðàãðàôè 2.d.ii., 2.d.iii. è 2.d.iv.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     IEM OPS 3.985
     Îò÷åò íà îáó÷åíèåòî
     Âæ. JAR-OPS 3.985
     Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà ïîääúðæà îáîáùåíà èíôîðìàöèÿ çà îáó÷åíèåòî, â êîÿòî
äà ïîêàçâà çàâúðøâàíåòî íà âñåêè åòàï îò îáó÷åíèåòî è ïðîâåðêèòå íà
îáó÷àåìèÿ.
     ACJ O - ×ËÅÍÎÂÅ ÍÀ ÅÊÈÏÀÆÀ, ÊÎÈÒÎ ÍÅ ÑÀ ËÅÒÀÒÅËÅÍ ÈËÈ ÊÀÁÈÍÅÍ ÅÊÈÏÀÆ
     ACJ OPS 3.995(a)(2)
     Ìèíèìàëíè èçèñêâàíèÿ
     Âæ. JAR-OPS 3.995(a)(2)
      1. Íåîáõîäèìî å äà ñå èçâúðøè ïúðâîíà÷àëåí ìåäèöèíñêè ïðåãëåä èëè îöåíêà
èëè ïîâòîðíà îöåíêà íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà îò ìåäèöèíñêî ëèöå, ïðèåìëèâî çà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ èëè ïîä íåãîâî ðúêîâîäñòâî.
      2. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà âîäè ìåäèöèíñêà äîêóìåíòàöèÿ çà âñåêè ÷ëåí íà
åêèïàæ.
      3. Çà âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæ ñà ïðèëîæèìè ñëåäíèòå ìåäèöèíñêè èçèñêâàíèÿ:
     à. Äîáðî çäðàâå;
     b. Äà íÿìà ôèçè÷åñêè èëè óìñòâåíè çàáîëÿâàíèÿ, êîèòî ìîãàò äà äîâåäàò äî
íåñïîñîáíîñò èëè íåâúçìîæíîñò äà èçïúëíÿâà çàäúëæåíèÿòà ñè â åêèïàæà;
     ñ. Íîðìàëíè êàðäèîðåñïèðàòîðíè ôóíêöèè;
     d. Íîðìàëíà öåíòðàëíà íåðâíà ñèñòåìà;
     å. Íîðìàëíà çðèòåëíà îñòðîòà 6/9 ñúñ èëè áåç î÷èëà;
     f. Íîðìàëåí ñëóõ; è
     g. Íîðìàëíà ôóíêöèÿ íà óøèòå, íîñà è ãúðëîòî.
[Ïîïð.2, 1.01.02]
     ACJ OPS 3.1005
     Íà÷àëíî îáó÷åíèå
     Âæ. JAR-OPS 3.1005
      1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà çà îñèãóðè âñè÷êè åëåìåíòè íà íà÷àëíîòî îáó÷åíèå äà
ñå ïðîâåæäàò îò ëèöà ñ ïîäõîäÿùà êâàëèôèêàöèÿ.
      2. Îáó÷åíèå çà äåéñòâèÿ ïðè ïîæàð è äèì. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè
îáó÷åíèåòî çà äåéñòâèÿ ïðè ïîæàð è äèì äà âêëþ÷âà:
     2.1. Ïîä÷åðòàâàíå íà îòãîâîðíîñòòà íà åêèïàæà äà äåéñòâà áúðçî ïðè
àâàðèéíè ñèòóàöèè, ñâúðçàíè ñ ïîæàð è äèì, è â ÷àñòíîñò âàæíîñòòà íà
îïðåäåëÿíåòî íà ôàêòè÷åñêèÿ èçòî÷íèê íà ïîæàðà;
     2.2. Êëàñèôèêàöèÿòà íà ïîæàðèòå è ñúîòâåòíèÿò âèä ïîæàðîãàñèòåëíè
âåùåñòâà è ïðîöåäóðè çà êîíêðåòíàòà ïîæàðíà ñèòóàöèÿ, ñïîñîáèòå çà ïðèëîæåíèå
íà ïîæàðîãàñèòåëíè âåùåñòâà, ïîñëåäñòâèÿòà îò íåïðàâèëíîòî èçïîëçâàíå è îò
èçïîëçâàíåòî èì â îãðàíè÷åíî ïðîñòðàíñòâî; è
     2.3. Îáùèòå ïðîöåäóðè íà íàçåìíèòå àâàðèéíè ñëóæáè íà âåðòîëåòíèòå
ëåòèùà.
      3. Îáó÷åíèå çà îöåëÿâàíå íà âîäà. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè, ÷å
êîãàòî ñå ïðîâåæäàò ïðîäúëæèòåëíè ïîëåòè íàä âîäà, îáó÷åíèåòî çà îöåëÿâàíå íà
âîäà âêëþ÷âà àêòóàëíî îáëè÷àíå è èçïîëçâàíå íà ëè÷íîòî ïëàâàòåëíî îáîðóäâàíå
âúâ âîäàòà îò âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæ. Ïðåäè ïúðâè ïîëåò íà âåðòîëåò, îáîðóäâàí
ñúñ ñïàñèòåëíè ñàëîâå èëè äðóãî ïîäîáíî îáîðóäâàíå, òðÿáâà äà ñå ïðîâåäå
îáó÷åíèå ïî èçïîëçâàíåòî íà òîâà îáîðóäâàíå, êàêòî è ðåàëíî îòðàáîòâàíå âúâ
âîäà.
      4. Îáó÷åíèå ïî îöåëÿâàíå. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè îáó÷åíèåòî ïî
îöåëÿâàíå äà îòãîâàðÿ íà ðàéîíà íà ïîëåòèòå (íàïð. ïîëÿðåí, ïóñòèíåí,
äæóíãëà, ìîðå èëè ïëàíèíà).
      5. Ìåäèöèíñêè àñïåêòè è ïúðâà ïîìîù. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè
îáó÷åíèåòî çà îêàçâàíå íà ìåäèöèíñêà è ïúðâà ïîìîù äà âêëþ÷âà:
     5.1. Èíñòðóêòàæ çà ïúðâà ïîìîù è èçïîëçâàíå íà àïòå÷êèòå çà ïúðâà ïîìîù;
è
     5.2. Ïñèõîëîãè÷åñêè åôåêò îò ëåòåíåòî ñúñ ñïåöèàëíî âíèìàíèå êúì
õèïîêñèÿòà (êîãàòî å ïðèëîæèìî).
      6. Ðàáîòà ñ ïúòíèöèòå. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè îáó÷åíèåòî çà
ðàáîòà ñ ïúòíèöèòå äà âêëþ÷âà ñëåäíîòî:
     6.1. Ïðàâèëà çà ïîäðåæäàíå íà áàãàæà â êàáèíàòà è ðèñêúò òîé äà ñòàíå
îïàñåí çà ïúòíèöèòå â êàáèíàòà èëè äà çàïðå÷âà èëè äà ïîâðåäè
àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå ïðè èçõîäèòå íà âåðòîëåòà.
     6.2. Äåéñòâèÿ, êîèòî òðÿáâà äà ñå ïðåäïðèåìàò â ñëó÷àé íà ïîïàäàíå â
òóðáóëåíòíîñò, âêëþ÷èòåëíî îáåçîïàñÿâàíå íà êàáèíàòà.
     6.3. Ïðåäïàçíè ìåðêè, êîèòî òðÿáâà äà ñå ïðåäïðèåìàò ïðè ïðåâîç íà
æèâîòíè â êàáèíàòà;
     6.4. Îáó÷åíèå çà îïàñíè òîâàðè, êàêòî å ïðåäïèñàíî â ïîäðàçäåë R; è
     6.5. Ïðîöåäóðè çà ñèãóðíîñò, âêëþ÷èòåëíî ïîëîæåíèÿòà îò ïîäðàçäåë S.
      7. Êîìóíèêàöèè. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïî âðåìå íà îáó÷åíèåòî äà
ñå ïîä÷åðòàâà âàæíîñòòà íà åôåêòèâíàòà êîìóíèêàöèÿ ìåæäó ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà
è ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ, âêëþ÷èòåëíî ñïîñîáèòå, îáùèÿò åçèê è òåðìèíîëîãèÿòà íà:
      8. Äèñöèïëèíà è îòãîâîðíîñò. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà
åêèïàæ äà ïîëó÷è îáó÷åíèå ïî:
     Âàæíîñò íà èçïúëíåíèåòî îò ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà íà òåõíèòå çàäúëæåíèÿ â
ñúîòâåòñòâèå ñ Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè;
     Ïîñòîÿííà êîìïåòåíòíîñò è ïðèãîäíîñò çà ðàáîòà êàòî ÷ëåí íà åêèïàæ ñúñ
ñïåöèàëíî âíèìàíèå êúì èçèñêâàíèÿòà çà îãðàíè÷åíèÿòà íà âðåìåòî çà ïîëåòè è
ñëóæåáíî âðåìå è çà ïî÷èâêà;
     Ïîçíàâàíå íà àâèàöèîííèòå íàðåäáè îòíîñíî ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà è ðîëÿòà
íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ;
Îáùè ïîçíàíèÿ ïî ñúîòâåòíàòà àâèàöèîííà òåðìèíîëîãèÿ, òåîðèÿ íà ëåòåíåòî,
ðàçïðåäåëåíèå íà ïúòíèöèòå, ìåòåîðîëîãèÿ è ðàéîíè íà ïîëåòèòå;
     Ïðåäïîëåòíà ïîäãîòîâêà íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà è
ïðåäîñòàâÿíå íà íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ ïî áåçîïàñíîñòòà âúâ âðúçêà ñ
êîíêðåòíèòå çàäúëæåíèÿ;
     Âàæíîñò íà îñèãóðÿâàíåòî íà àêòóàëíîñòòà íà ñúîòâåòíèòå äîêóìåíòè è
ðúêîâîäñòâà ÷ðåç ñúîòâåòíèòå ïîïðàâêè, îñèãóðåíè îò îïåðàòîðà;
     Âàæíîñò íà îïðåäåëÿíåòî êîãà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà èìàò ïðàâî è
îòãîâîðíîñò äà çàïî÷íàò åâàêóàöèÿ è äðóãè àâàðèéíè ïðîöåäóðè; è
     Âàæíîñò íà çàäúëæåíèÿòà è îòãîâîðíîñòèòå ïî áåçîïàñíîñòòà è íóæäàòà äà
ñå ðåàãèðà áúðçî è åôåêòèâíî ïðè àâàðèéíè ñèòóàöèè.
     9. [ ] Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ñúîòâåòíèòå èçèñêâàíèÿ íà JAROPS 3
äà áúäàò âêëþ÷åíè â ïîäãîòîâêàòà íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà.
[Ïîïð. 2, 1.01.02, Ïîïð.3, 1.04.04]
     ACJ OPS 3.1010
     Îáó÷åíèå çà ïðåó÷âàíå è ðàçëèêè
     Âæ. JAR-OPS 3.1010
      1. Îáùè ïîëîæåíèÿ. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     Îáó÷åíèåòî çà ïðåó÷âàíå è ðàçëèêè äà ñå ïðîâåæäà îò ëè÷íîñòè ñ ïîäõîäÿùà
êâàëèôèêàöèÿ; è
     Ïî âðåìå íà îáó÷åíèåòî çà ïðåó÷âàíå è ðàçëèêè äà ñå äàâà ïîäãîòîâêà
çà ìÿñòîòî, ñâàëÿíåòî è èçïîëçâàíåòî íà öÿëîòî (è äîïúëíèòåëíîòî)
àâàðèéíî-ñïàñèòåëíî îáîðóäâàíå íà âåðòîëåòà, êàêòî è çà âñè÷êè íîðìàëíè è
àâàðèéíè ïðîöåäóðè, ñâúðçàíè ñ òèïà íà âåðòîëåòà, âàðèàíòà è êîíôèãóðàöèÿòà,
êîèòî ñå åêñïëîàòèðàò.
      2. Îáó÷åíèå çà äåéñòâèÿ ïðè ïîæàð è äèì. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     2.1. Âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà äà ïîëó÷è ðåàëèñòè÷íà è ïðàêòè÷åñêà
ïîäãîòîâêà çà èçïîëçâàíå íà ïîæàðîãàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå, âêëþ÷èòåëíî ñ
ïðåäïàçíî îáëåêëî, ïðåäñòàâèòåëíî çà òîâà, êîåòî ñå íîñè âúâ âåðòîëåòà. Òîâà
îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà:
     à. Âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà äà ãàñè ïîæàð, õàðàêòåðåí çà èíòåðèîðà íà
âåðòîëåòà, ñ èçêëþ÷åíèå íà òîâà, ÷å àêî ïîæàðîãàñèòåëèòå ñà ñ õàëîí, äà ñå
èçïîëçâà àëòåðíàòèâíî ãàñÿùî âåùåñòâî; è
     b. Ïîñòàâÿíå è èçïîëçâàíå íà çàùèòíîòî äèõàòåëíî îáîðóäâàíå (êîãàòî èìà
òàêîâà) îò âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà â çàòâîðåíî ïîìåùåíèå ñúñ ñèìóëèðàíà
çàäèìåíà îáñòàíîâêà; èëè
     2.2. Âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà äà èçïúëíÿâà èçèñêâàíèÿòà çà ïåðèîäè÷íî
îáó÷åíèå íà ACJ OPS 3.1015, ïîäòî÷êà 3.3.
      3. Ðàáîòà ñ âðàòèòå è èçõîäèòå. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè:
     3.1. Âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà äà ðàáîòè è ïðàêòè÷åñêè äà îòâîðè âñè÷êè
íîðìàëíè è àâàðèéíè èçõîäè çà åâàêóàöèÿ íà ïúòíèöèòå îò âåðòîëåòà èëè íà
ïðåäñòàâèòåëíîòî ó÷åáíî ñðåäñòâî; è
     3.2. Ðàáîòàòà ñ âñè÷êè îñòàíàëè èçõîäè ñå äåìîíñòðèðà.
      4. Åâàêóàöèîííè ïðîöåäóðè è äðóãè àâàðèéíè ñèòóàöèè. Îïåðàòîðúò òðÿáâà
äà îñèãóðè:
     4.1. Îáó÷åíèåòî çà àâàðèéíà åâàêóàöèÿ äà âêëþ÷âà îïîçíàâàíå íà
ïëàíèðàíèòå è íåïëàíèðàíèòå åâàêóàöèè íà ñóøà è íà âîäà. Òîâà îáó÷åíèå
òðÿáâà äà âêëþ÷âà ðàçïîçíàâàíå êîãà èçõîäèòå ñà íåèçïîëçâàåìè èëè êîãà
åâàêóàöèîííîòî îáîðóäâàíå å íåèçïðàâíî; è
     4.2. Âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà äà áúäå òðåíèðàí äà èçâúðøâà ñëåäíîòî:
     à. Ãàñåíå íà ïîæàð ñ îñîáåíî âíèìàíèå íà èäåíòèôèöèðàíåòî íà ôàêòè÷åñêèÿ
èçòî÷íèê íà ïîæàðà; è
     b. Äðóãè äåéñòâèÿ ïðè àâàðèéíà îáñòàíîâêà âúâ âúçäóõà.
      5. Çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò îò ïèëîòà. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè,
êîãàòî ëåòàòåëíèÿò åêèïàæ å îò ïîâå÷å îò åäèí ÷îâåê, ÷ëåíúò íà åêèïàæà äà
áúäå ïîäãîòâåí äà ïîìàãà, àêî ïèëîòúò çàïî÷íå äà ãóáè ðàáîòîñïîñîáíîñò. Òîâà
îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà äåìîíñòðàöèÿ íà:
     5.1. Ìåõàíèçúì íà ïèëîòñêàòà ñåäàëêà;
     5.2. Çàêîï÷àâàíå è îòêîï÷àâàíå íà êîëàíèòå íà ïèëîòñêàòà ñåäàëêà;
     5.3. Èçïîëçâàíå íà ïèëîòñêîòî êèñëîðîäíî îáîðóäâàíå, êúäåòî å ïðèëîæèìî;
è
     5.4. Èçïîëçâàíå íà ïèëîòñêèòå êîíòðîëíè ñïèñúöè.
      6. Îáîðóäâàíå çà îñèãóðÿâàíå íà áåçîïàñíîñò. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà
îñèãóðè âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà äà ïîëó÷è ðåàëèñòè÷íî îáó÷åíèå è äåìîíñòðàöèÿ
ïî ìÿñòîòî è èçïîëçâàíåòî íà îáîðóäâàíåòî, ñâúðçàíî ñ áåçîïàñíîñòòà,
âêëþ÷èòåëíî ñëåäíîòî:
     6.1. Ñïàñèòåëíè ñàëîâå, âêëþ÷èòåëíî çàêðåïåíîòî êúì òÿõ/â òÿõ
îáîðóäâàíå, êúäåòî å ïðèëîæèìî;
     6.2. Ñïàñèòåëíè æèëåòêè, äåòñêè ñïàñèòåëíè æèëåòêè è ïëàâàùè äþøåöè,
êúäåòî å ïðèëîæèìî;
     6.3. Ïîæàðîãàñèòåëè;
     6.4. Ïîæàðíà áðàäâà è ëîñò;
     6.5. Àâàðèéíî îñâåòëåíèå, âêëþ÷èòåëíî ôåíåð÷åòà;
     6.6. Ñâúðçî÷íî îáîðóäâàíå, âêëþ÷èòåëíî ìåãàôîíè;
     6.7. Àâàðèéíî-ñïàñèòåëíè êîìïëåêòè, âêëþ÷èòåëíî òÿõíîòî ñúäúðæàíèå;
     6.8. Ïèðîòåõíè÷åñêè ñðåäñòâà (ôàêòè÷åñêè èëè ïðåäñòàâèòåëíè ñðåäñòâà);
     6.9. Àïòå÷êè çà ïúðâà ïîìîù, òÿõíîòî ñúäúðæàíèå è ìåäèöèíñêî îáîðóäâàíå
çà ñïåøíà ïîìîù; è
     6.10. Äðóãî îáîðóäâàíå èëè ñèñòåìè, ñâúðçàíè ñ áåçîïàñíîñòòà, êúäåòî å
ïðèëîæèìî.
      7. Èíñòðóêòàæ íà ïúòíèöèòå/äåìîíñòðàöèè ïî áåçîïàñíîñòòà. Îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà îñèãóðè ïîäãîòîâêà çà èíñòðóêòèðàíå íà ïúòíèöèòå çà íîðìàëíè è
àâàðèéíè ñèòóàöèè â ñúîòâåòñòâèå ñ JAR-OPS 3.285.
      8. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âêëþ÷âàíåòî íà âñè÷êè ïîäõîäÿùè
èçèñêâàíèÿ íà JAR-OPS 3 äà áúäàò âêëþ÷åíè â îáó÷åíèåòî íà ÷ëåíîâåòå íà
åêèïàæà.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ OPS 3.1015
     Ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå
     Âæ. JAR-OPS 3.1015
      1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè ïåðèîäè÷íîòî îáó÷åíèå äà ñå ïðîâåæäà îò
ëèöà ñ ïîäõîäÿùà êâàëèôèêàöèÿ.
      2. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðÿâà âñÿêà ãîäèíà ïðîãðàìàòà çà ïðàêòè÷åñêî
îáó÷åíèå äà âêëþ÷âà ñëåäíîòî:
     2.1. Àâàðèéíè ïðîöåäóðè, âêëþ÷èòåëíî çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò îò
ïèëîòà, êîãàòî å ïðèëîæèìî;
     2.2. Åâàêóàöèîííè ïðîöåäóðè;
     2.3. Òðåíèðîâêà íà âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà çà îòâàðÿíå íà íîðìàëíèòå è
àâàðèéíèòå èçõîäè çà åâàêóèðàíå íà ïúòíèöèòå;
     2.4. Ðàçïîëîæåíèåòî è ðàáîòàòà ñ àâàðèéíîòî îáîðóäâàíå è îáëè÷àíå îò
âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà íà ñïàñèòåëíàòà æèëåòêà è ïðåäïàçíîòî äèõàòåëíî
îáîðóäâàíå (Protective Breathing Equipment - PBE), êîãàòî å ïðèëîæèìî;
     2.5. Ïúðâà ïîìîù è ñúäúðæàíèå íà àïòå÷êèòå çà îêàçâàíå íà ïúðâà ïîìîù;
     2.6. Ïîäðåæäàíå íà íåùàòà â êàáèíàòà;
     2.7. Ïðîöåäóðè çà îïàñíè òîâàðè, êàêòî ñà ïðåäïèñàíè â ïîäðàçäåë R;
     2.8. Ïðîöåäóðè ïî ñèãóðíîñòòà;
     2.9. Îáçîð íà àâàðèèòå è ñåðèîçíèòå èíöèäåíòè; è
     2.10. Óïðàâëåíèå íà ðåñóðñèòå íà åêèïàæà.
      3. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè íà âñåêè 3 ãîäèíè ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå,
êîåòî äà âêëþ÷âà:
     3.1. Ðàáîòà è ïðàêòè÷åñêî îòâàðÿíå íà âñè÷êè íîðìàëíè è àâàðèéíè èçõîäè
çà åâàêóàöèÿ íà ïúòíèöèòå âúâ âåðòîëåòà èëè íà ïðåäñòàâèòåëíî ó÷åáíî
ñðåäñòâî;
     3.2. Äåìîíñòðàöèÿ íà ðàáîòàòà ñ âñè÷êè äðóãè èçõîäè;
     3.3. Âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà äà ïîëó÷è ðåàëèñòè÷íà è ïðàêòè÷åñêà
ïîäãîòîâêà â èçïîëçâàíåòî íà ïðîòèâîïîæàðíîòî îáîðóäâàíå, âêëþ÷èòåëíî
çàùèòíîòî îáëåêëî, ïðåäñòàâèòåëíî çà òîâà, êîåòî ñå íîñè âúâ âåðòîëåòà. Òîâà
îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà:
     à. Âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà äà ãàñè ïîæàð, õàðàêòåðåí çà èíòåðèîðà íà
âåðòîëåòà, ñ èçêëþ÷åíèå íà òîâà, ÷å àêî ïîæàðîãàñèòåëèòå ñà ñ õàëîí, äà ñå
èçïîëçâà àëòåðíàòèâíî ãàñÿùî âåùåñòâî; è
     b. Ïîñòàâÿíå è èçïîëçâàíå íà çàùèòíîòî äèõàòåëíî îáîðóäâàíå (êîãàòî èìà
òàêîâà) îò âñåêè ÷ëåí íà åêèïàæà â çàòâîðåíî ïîìåùåíèå ñúñ ñèìóëèðàíà
çàäèìåíà îáñòàíîâêà.
     3.4. Èçïîëçâàíå íà ïèðîòåõíè÷åñêè ñðåäñòâà (ôàêòè÷åñêè èëè
ïðåäñòàâèòåëíè óñòðîéñòâà); è
     3.5. Äåìîíñòðàöèÿ íà èçïîëçâàíåòî íà ñïàñèòåëíèòå ñàëîâå, êúäåòî
ñà ïîñòàâåíè.
      4. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè âñè÷êè ñúîòâåòñòâàùè èçèñêâàíèÿ íà
JAR-OPS 3 äà áúäàò âêëþ÷åíè â îáó÷åíèåòî íà ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ OPS 3.1020
     Îáó÷åíèå çà ïîâèøàâàíå íà êâàëèôèêàöèÿòà
     Âæ. JAR-OPS 3.1020
      1. Îïåðàòîðúò òðÿáâà äà îñèãóðè îáó÷åíèåòî çà ïîâèøàâàíå íà
êâàëèôèêàöèÿòà äà ñå ïðîâåæäà îò ëèöà ñ ïîäõîäÿùà êâàëèôèêàöèÿ è çà âñåêè
÷ëåí íà åêèïàæà äà âêëþ÷âà íàé-ìàëêî ñëåäíîòî:
     1.1. Àâàðèéíè ïðîöåäóðè, âêëþ÷èòåëíî çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò îò
ïèëîòà, êîãàòî å ïðèëîæèìî;
     1.2. Åâàêóàöèîííè ïðîöåäóðè;
     1.3. Ðàáîòà è ïðàêòè÷åñêî îòâàðÿíå íà âñè÷êè íîðìàëíè è àâàðèéíè èçõîäè
çà åâàêóàöèÿ íà ïúòíèöèòå âúâ âåðòîëåòà èëè íà ïðåäñòàâèòåëíî ó÷åáíî
ñðåäñòâî;
     1.4. Äåìîíñòðàöèÿ íà ðàáîòàòà ñ âñè÷êè äðóãè èçõîäè; è
     1.5. Ìåñòîïîëîæåíèÿ è ðàáîòà ñ àâàðèéíî-ñïàñèòåëíîòî îáîðóäâàíå è
îáëè÷àíå íà ñïàñèòåëíèòå æèëåòêè è ïðåäïàçíîòî äèõàòåëíî îáîðóäâàíå, êîãàòî å
ïðèëîæèìî.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     ACJ OPS 3.1025 Ïðîâåðêè
     Âæ. JAR-OPS 3.1025
      1. Åëåìåíòèòå îò îáó÷åíèåòî, êîèòî èçèñêâàò èíäèâèäóàëíî ïðàêòè÷åñêî
ó÷àñòèå, òðÿáâà äà ñå ñú÷åòàâàò ñ ïðàêòè÷åñêè ïðîâåðêè.
      2. Ïðîâåðêèòå, êîèòî ñå èçèñêâàò ñúãëàñíî JAR-OPS 3.1025, òðÿáâà äà ñå
èçïúëíÿâàò ïî íà÷èí, ïîäõîäÿù çà âèäà íà îáó÷åíèåòî, âêëþ÷èòåëíî:
     à. Ïðàêòè÷åñêà äåìîíñòðàöèÿ; è/èëè
     b. Îöåíêà íà êîìïþòúð; è/èëè
     ñ. Ïðîâåðêè â ïîëåò; è/èëè
     d. Óñòíè èëè ïèñìåíè òåñòîâå.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC/IEM P - ÐÚÊÎÂÎÄÑÒÂÀ, ÄÍÅÂÍÈÖÈ, ÇÀÏÈÑÈ IEM OPS 3.1040(b)
     Åëåìåíòè íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, ïîäëåæàùè íà
     îäîáðåíèå
     Âæ. JAR-OPS 3.1040(b)
      1. Ðåäèöà ïîëîæåíèÿ íà JAR-OPS èçèñêâàò ïðåäâàðèòåëíî îäîáðåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Â ðåçóëòàò ñúîòâåòíèòå ðàçäåëè íà
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè òðÿáâà äà áúäàò ïðåäìåò íà
ñïåöèàëíî âíèìàíèå. Íà ïðàêòèêà èìà äâå âúçìîæíîñòè:
     à. Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ îäîáðÿâà êîíêðåòíà òî÷êà (ò.å. ñ
ïèñìåí îòãîâîð íà ïîäàäåíî çàÿâëåíèå), êîÿòî ïîñëå ñå âêëþ÷âà â Ðúêîâîäñòâîòî
çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. Â òàêèâà ñëó÷àè Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ
òî÷íî îòðàçÿâà ñúäúðæàíèåòî íà îäîáðåíèåòî. Ñ äðóãè äóìè, òàêúâ òåêñò òðÿáâà
äà áúäå ïðèåìëèâ çà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ; èëè
     b. Çàÿâëåíèåòî íà îïåðàòîðà çà îäîáðåíèå âêëþ÷âà ñâúðçàí, ïðåäëîæåí
òåêñò îò Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, â êîéòî ñëó÷àé ïèñìåíîòî
îäîáðåíèå íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ñúäúðæà îäîáðåíèåòî íà òåêñòà.
      2. È â äâàòà ñëó÷àÿ íå ñå ïðåäïîëàãà, ÷å îòäåëíà òî÷êà ùå ïîäëåæè íà äâå
îòäåëíè îäîáðåíèÿ.
3. Äîëíèÿò ñïèñúê ïîêàçâà ñàìî îíåçè åëåìåíòè îò Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè (ÐÏÏ), êîèòî èçèñêâàò êîíêðåòíî îäîáðåíèå îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. (Ïúëåí ñïèñúê íà âñè÷êè îäîáðåíèÿ,
èçèñêâàíè îò JAR-OPS â ñâîÿòà öÿëîñò, ìîæå äà ñå íàìåðè â Ïðèëîæåíèå 6 íà
Îáùè îïåðàòèâíè ïðîöåäóðè çà ïðèëàãàíå (Àäìèíèñòðàòèâíè è ðúêîâîäíè
ìàòåðèàëè, ðàçäåë 4, ÷àñò 2 íà JAA.)

     IEM OPS 3.1040(c)
     Åçèê íà ðúêîâîäñòâàòà
     Âæ. JAR-OPS 3.1040(c)
      1. JAR-OPS 3.1040(c) èçèñêâà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè äà
áúäå èçãîòâåíî íà àíãëèéñêè åçèê. Îáà÷å ñå ïðèçíàâà, ÷å èìà îáñòîÿòåëñòâà,
ïðè êîèòî å îïðàâäàíî îäîáðåíèåòî çà èçïîëçâàíå íà äðóã åçèê çà ÷àñò èëè çà
öÿëîòî Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. Êðèòåðèèòå, âúðõó êîèòî ìîæå äà
ñå áàçèðà òàêîâà îäîáðåíèå, òðÿáâà äà âêëþ÷âàò íàé-ìàëêî ñëåäíîòî:
     à. Åçèê, êîéòî îáèêíîâåíî ñå èçïîëçâà îò îïåðàòîðà;
     b. Èçïîëçâàíè åçèöè çà ñâúðçàíàòà äîêóìåíòàöèÿ, íàïðèìåð êàòî HFM.
     ñ. Ðàçìåð íà åêñïëîàòàöèÿòà;
     d. Îáõâàò íà åêñïëîàòàöèÿòà, ò.å. âúòðåøíà èëè ìåæäóíàðîäíà ñòðóêòóðà íà
ìàðøðóòèòå;
     e. Âèä íà ïîëåòèòå, íàïð. VFR/IFR; è
     f. Ïåðèîä îò âðåìå, íåîáõîäèì çà èçïîëçâàíåòî íà äðóã åçèê.
     AMC OPS 3.1045
     Ñúäúðæàíèå íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
     Âæ. JAR-OPS 3.1045
      1. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1045 ïðåäïèñâà ïîäðîáíî îïåðàòèâíàòà
ïîëèòèêà, èíñòðóêöèèòå, ïðîöåäóðèòå è äðóãàòà èíôîðìàöèÿ, êîÿòî òðÿáâà äà ñå
ïîääúðæà â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè ñ öåë îïåðàòèâíèÿò ïåðñîíàë
äà ìîæå çàäîâîëèòåëíî äà èçïúëíÿâà ñâîèòå çàäúëæåíèÿ. Ïðè ñúñòàâÿíåòî íà
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè îïåðàòîðúò òðÿáâà äà èçïîëçâà
ñúäúðæàíèåòî íà äðóãè ñâúðçàíè äîêóìåíòè.
Ìàòåðèàëúò, ñúñòàâåí îò îïåðàòîðà çà ÷àñò Â íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà
ïîëåòè, ìîæå äà ñå äîáàâè êúì èëè äà ñå çàìåñòè ñ ïðèëîæèìèòå ÷àñòè íà
Ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà, êîåòî ñå èçèñêâà îò
JAR-OPS 3.1050, èëè êîãàòî òàêúâ äîêóìåíò ñúùåñòâóâà, ñúñòàâåí îò
ïðîèçâîäèòåëÿ íà âåðòîëåòà. Çà ÷àñò Ñ íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà
ïîëåòè ìàòåðèàëúò, ñúñòàâåí îò îïåðàòîðà, ìîæå äà áúäå äîïúëíåí ñ ïðèëîæèìèÿ
ìàòåðèàë îò Ìàðøðóòíèÿ ñïðàâî÷íèê, ñúñòàâåí îò ñïåöèàëèçèðàíà ïðîôåñèîíàëíà
êîìïàíèÿ.
      2. Àêî îïåðàòîðúò ðåøè äà èçïîëçâà ìàòåðèàë îò äðóã èçòî÷íèê â ñâîåòî
Ðúêîâîäñòâî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, òîé òðÿáâà èëè äà êîïèðà ïðèëîæèìèÿ
ìàòåðèàë è äà ãî âêëþ÷è íàïðàâî â ñúîòâåòíàòà ÷àñò íà Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, èëè Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè òðÿáâà äà
ñúäúðæà äåêëàðàöèÿ çà âúçìîæíîñòòà äà ñå èçïîëçâàò îïðåäåëåíè ðúêîâîäñòâà
(èëè ÷àñòè îò òÿõ) âìåñòî îïðåäåëåíè ÷àñòè îò Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà
ïîëåòè.
      3. Àêî îïåðàòîðúò ðåøè äà èçïîëçâà ìàòåðèàë îò àëòåðíàòèâåí èçòî÷íèê
(íàïð. Äæåïñúí), êàêòî áåøå îáÿñíåíî ïî-ãîðå, òîâà íå îñâîáîæäàâà îïåðàòîðà
îò îòãîâîðíîñòòà çà ïîòâúðæäàâàíå íà ïðèëîæèìîñòòà è ñúîòâåòñòâèåòî íà òîçè
ìàòåðèàë. (Âæ. JAR-OPS 3.1040(k).)
     IEM OPS 3.1045(c)
     Ñòðóêòóðà íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
     Âæ. JAR-OPS 3.1045(c) è Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1045
      1. JAR-OPS 3.1045(a) ïðåäïèñâà îñíîâíàòà ñòðóêòóðà íà Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, êàêòî ñëåäâà:
      ×àñò A - Îáùè ïîëîæåíèÿ/Îñíîâè;
      ×àñò B - Âúïðîñè, ñâúðçàíè ñ ëåòàòåëíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà òèïà âåðòîëåò;
      ×àñò C - Ìàðøðóòíè è ëåòèùíè èíñòðóêöèè è èíôîðìàöèÿ;
      ×àñò D - Îáó÷åíèå.
      2. JAR-OPS 3.1045 (c) èçèñêâà îïåðàòîðúò äà îñèãóðè ïîäðîáíàòà ñòðóêòóðà
íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè äà áúäå ïðèåìëèâà çà
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
      3. Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1045 ñúäúðæà öÿëîñòåí, ïîäðîáåí è
ñòðóêòóðèðàí ñïèñúê íà âñè÷êè âúïðîñè, êîèòî äà áúäàò îòðàçåíè â
Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè. Òúé êàòî ñå ïðåäïîëàãà, ÷å âèñîêàòà
ñòåïåí íà ñòàíäàðòèçàöèÿ íà ðúêîâîäñòâàòà çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè â ðàìêèòå
íà JAA ùå äîâåäå äî ïîäîáðÿâàíå íà öÿëîñòíàòà áåçîïàñíîñò íà ïîëåòèòå,
íàñòîé÷èâî ñå ïðåïîðú÷âà ñòðóêòóðàòà, îïèñàíà â òîçè IÈÌ, äà ñå èçïîëâà îò
îïåðàòîðèòå êîëêîòî ìîæå ïî-øèðîêî. Ñúäúðæàíèåòî, áàçèðàùî ñå âúðõó
Ïðèëîæåíèå 1 íà JAR-OPS 3.1045, å äàäåíî ïî-äîëó.
      4. Çà ðúêîâîäñòâàòà, êîèòî íå îòãîâàðÿò íà ïðåïîðú÷àíàòà ñòðóêòóðà, ìîæå
äà å íåîáõîäèìî ïî-äúëãî âðåìå, çà äà áúäàò ïðèåòè/îäîáðåíè îò
Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
      5. Ñ öåë ñðàâíèìîñò è ïðàêòè÷íîñò â èçïîëçâàíåòî íà Ðúêîâîäñòâîòî çà
ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè îò íîâè ñëóæèòåëè, êîèòî ñà ðàáîòèëè ïðè äðóã îïåðàòîð,
íà îïåðàòîðèòå ñå ïðåïîðú÷âà äà íå ñå îòêëîíÿâàò îò ñèñòåìàòà íà íîìåðèðàíå,
èçïîëçâàíà â Ïðèëîæåíèå 1 êúì JAR-OPS 3.1045. Àêî èìà ðàçäåëè, êîèòî ïîðàäè
õàðàêòåðà íà åêñïëîàòàöèÿòà íå ñå èçïîëçâàò, ïðåïîðú÷âà ñå îïåðàòîðèòå äà
ïîääúðæàò íîìåðàöèÿòà, îïèñàíà ïî-äîëó, è äà âïèñâàò "Íå ñå ïðèëàãà" èëè
"Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî", êúäåòî å íåîáõîäèìî.
       Ñòðóêòóðà íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè (ÐÏÏ)
                               (Ñúäúðæàíèå)
                                  ×àñò A
                          ÎÁÙÈ ÏÎËÎÆÅÍÈß/ÎÑÍÎÂÈ
      0. ÀÄÌÈÍÈÑÒÐÈÐÀÍÅ È ÊÎÍÒÐÎË ÍÀ ÐÏÏ
     0.1. Âúâåäåíèå
     0.2. Ñèñòåìà çà ïîïðàâêè è ðåâèçèè
      1.   ÎÐÃÀÍÈÇÀÖÈß È ÎÒÃÎÂÎÐÍÎÑÒÈ
     1.1. Îðãàíèçàöèîííà ñòðóêòóðà
     1.2. Èìåíà íà íîìèíèðàíèòå äëúæíîñòíè ëèöà
     1.3. Îòãîâîðíîñòè è çàäúëæåíèÿ íà îïåðàòèâíèÿ ðúêîâîäåí ïåðñîíàë
     1.4. Ïðàâà, çàäúëæåíèÿ è îòãîâîðíîñòè íà êîìàíäèðà
     1.5. Ïðàâà è çàäúëæåíèÿ íà äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà
      2.   ÎÏÅÐÀÒÈÂÅÍ ÊÎÍÒÐÎË È ÍÀÄÇÎÐ
     2.1. Íàäçîð íà åêñïëîàòàöèÿòà îò îïåðàòîðà
     2.2. Ñèñòåìà çà ðàçïðîñòðàíåíèå íà äîïúëíèòåëíè åêñïëîàòàöèîííè óêàçàíèÿ
          è èíôîðìàöèÿ
     2.3. Ïðåäîòâðàòÿâàíå íà ïðîèçøåñòâèÿ è ïðîãðàìà çà áåçîïàñíîñò íà
          ïîëåòèòå
     2.4. Îïåðàòèâåí êîíòðîë
     2.5. Ïðàâà íà Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ
      3.   ÑÈÑÒÅÌÀ ÇÀ ÊÀ×ÅÑÒÂÎÒÎ
      4.   ÑÚÑÒÀÂ ÍÀ ÅÊÈÏÀÆÀ
     4.1. Ñúñòàâ íà åêèïàæà
     4.2. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     4.3. Çàãóáà íà ðàáîòîñïîñîáíîñò îò ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ
     4.4. Èçïúëíåíèå íà ïîëåòè íà ïîâå÷å îò åäèí òèï
      5.   ÊÂÀËÈÔÈÊÀÖÈÎÍÍÈ ÈÇÈÑÊÂÀÍÈß
     5.1. Îïèñàíèå íà ëèöåíçà, êâàëèôèêàöèÿ/êîìïåòåíòíîñò, îáó÷åíèå, ïðîâåðêè
          è ò.í.
     5.2. Ëåòàòåëåí åêèïàæ
     5.3. Êàáèíåí åêèïàæ
     5.4. Ïåðñîíàë çà îáó÷åíèå, ïðîâåðêè è íàäçîð
     5.5. Äðóã îïåðàòèâåí ïåðñîíàë
      6.   ÌÅÐÊÈ ÇÀ ÎÏÀÇÂÀÍÅ ÍÀ ÇÄÐÀÂÅÒÎ ÍÀ ÅÊÈÏÀÆÀ
     6.1. Ìåðêè çà îïàçâàíå íà çäðàâåòî íà åêèïàæà
      7.   ÎÃÐÀÍÈ×ÅÍÈß ÍÀ ËÅÒÀÒÅËÍÎÒÎ ÂÐÅÌÅ
     7.1. Îãðàíè÷åíèÿ íà ëåòàòåëíîòî è âðåìåòî íà äåæóðñòâî è èçèñêâàíèÿ êúì
          ïî÷èâêàòà
     7.2. Ïðåâèøàâàíå íà ëåòàòåëíîòî âðåìå è âðåìåòî çà äåæóðñòâî è/èëè
          íàìàëÿâàíå íà âðåìåòî çà ïî÷èâêà
     8    ÎÏÅÐÀÒÈÂÍÈ ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ
     8.1  Èíñòðóêöèè çà ïîäãîòîâêà íà ïîëåò
     8.1.1. Ìèíèìàëíè âèñî÷èíè íà ïîëåòà
     8.1.2. Ïðèçíàöè çà îïðåäåëÿíå íà èçïîëçâàåìîñòòà íà ëåòèùàòà
     8.1.3. Ìåòîäè çà îïðåäåëÿíå íà åêñïëîàòàöèîííèòå ìèíèìóìè íà
            âåðòîëåòíèòå ëåòèùà
     8.1.4. Åêñïëîàòàöèîííè ìèíèìóìè ïî ìàðøðóò çà ïîëåòè VFR èëè VRF ÷àñòè
            îò ïîëåòà
     8.1.5. Ïðåäñòàâÿíå è çàÿâêà çà åêñïëîàòàöèîíåí ìèíèìóì íà âåðòîëåòíà
            ïëîùàäêà è ïî ìàðøðóò
     8.1.6. Èíòåðïðåòàöèÿ íà ìåòåîðîëîãè÷íàòà èíôîðìàöèÿ
     8.1.7. Îïðåäåëÿíå íà êîëè÷åñòâàòà ãîðèâî, ìàñëà è âîäíî-ñïèðòíà ñìåñ
     8.1.8. Ìàñà è öåíòúð íà òåæåñòòà
     8.1.9. ATS ïëàí íà ïîëåòà
     8.1.10. Åêñïëîàòàöèîíåí ïëàí íà ïîëåòà
     8.1.11. Òåõíè÷åñêè äíåâíèê íà âåðòîëåòà (íà îïåðàòîðà)
     8.1.12. Ñïèñúê íà äîêóìåíòèòå, ôîðìóëÿðèòå è äîïúëíèòåëíàòà èíôîðìàöèÿ
             íà áîðäà
     8.2.   Èíñòðóêöèè ïî íàçåìíîòî îáñëóæâàíå
     8.2.1. Ïðîöåäóðè ïðè çàðåæäàíå ñ ãîðèâî
     8.2.2. Ïðîöåäóðè ïî íàçåìíîòî îáñëóæâàíå íà âåðòîëåòà, ïúòíèöèòå
            è êàðãîòî, ñâúðçàíè ñ áåçîïàñíîñòòà
     8.2.3. Ïðîöåäóðè çà îòêàçâàíå íà êà÷âàíåòî íà ïúòíèöè
     8.2.4. Ìåðêè ïðîòèâ îáëåäåíÿâàíå è îòñòðàíÿâàíå íà îáëåäåíÿâàíåòî íà
            çåìÿòà
     8.3. Ïîëåòíè ïðîöåäóðè
     8.3.1. Ïîëèòèêà ïî VFR/IFR
     8.3.2. Íàâèãàöèîííè ïðîöåäóðè
     8.3.3. Ïðîöåäóðè çà íàñòðîéêà íà âèñîòîìåðèòå
     8.3.4. Óñòðîéñòâî çà ãëàñîâî çâóêîâî ïðåäóïðåæäåíèå
     8.3.5. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     8.3.6. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     8.3.7. Ïîëèòèêà è ïðîöåäóðè çà óïðàâëåíèå íà ðàçõîäà íà ãîðèâî â ïîëåò
     8.3.8. Íåáëàãîïðèÿòíè è ïîòåíöèàëíî îïàñíè àòìîñôåðíè óñëîâèÿ
     8.3.9. Ïîïúòíà ñòðóÿ è ñòðóÿ íà íîñåùèÿ âèíò
     8.3.10. ×ëåíîâå íà åêèïàæà íà òåõíèòå ðàáîòíè ìåñòà
     8.3.11. Èçïîëçâàíå íà êîëàíèòå çà áåçîïàñíîñò îò åêèïàæà è ïúòíèöèòå
     8.3.12. Äîïóñêàíå â ïèëîòñêàòà êàáèíà
     8.3.13. Èçïîëçâàíå íà ñâîáîäíèòå ñåäàëêè çà åêèïàæà
     8.3.14. Çàãóáà íà äååñïîñîáíîñò îò ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæ
     8.3.15. Èçèñêâàíèÿ êúì áåçîïàñíîñòòà â ïèëîòñêàòà êàáèíà
     8.3.16. Ïðîöåäóðè çà èíñòðóêòàæ íà ïúòíèöèòå
     8.3.17. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     8.4. Ïîëåòè âúâ âñÿêàêâè ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ
     8.5. Íàðî÷íî îñòàâåíî ïðàçíî
     8.6. Èçïîëçâàíå íà ñïèñúöèòå çà ìèíèìàëíî îáîðóäâàíå è
          îòêëîíåíèÿ îò êîíôèãóðàöèÿòà
     8.7. Íåòúðãîâñêè ïîëåòè
     8.8. Èçèñêâàíèÿ êúì èçïîëçâàíåòî íà êèñëîðîä
      9. ÎÏÀÑÍÈ ÒÎÂÀÐÈ È ÎÐÚÆÈÅ
      10. ÑÈÃÓÐÍÎÑÒ
      11. ÄÎÊËÀÄÂÀÍÅ ÇÀ ÀÂÀÐÈÈ È ÑÚÁÈÒÈß
      12. ÏÐÀÂÈËÀ ÇÀ ÏÎËÅÒÈÒÅ
                               ×àñò B
            ÂÚÏÐÎÑÈ, ÑÂÚÐÇÀÍÈ Ñ ÅÊÑÏËÎÀÒÀÖÈßÒÀ ÍÀ ÒÈÏÀ ÂÅÐÒÎËÅÒ
      0. ÎÁÙÀ ÈÍÔÎÐÌÀÖÈß È ÌÅÐÍÈ ÅÄÈÍÈÖÈ
      1. ÎÃÐÀÍÈ×ÅÍÈß
      2. ÀÂÀÐÈÉÍÈ ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ
      3. ÍÎÐÌÀËÍÈ ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ
      4. ÕÀÐÀÊÒÅÐÈÑÒÈÊÈ
     4.1. Òåõíè÷åñêè äàííè
     4.2. Äîïúëíèòåëíè òåõíè÷åñêè äàííè
      5. ÌÀÑÀ È ÁÀËÀÍÑÈÐÎÂÊÀ
      6. ÒÎÂÀÐÅÍÅ
      7. ÏËÀÍÈÐÀÍÅ ÍÀ ÏÎËÅÒÀ
      8. ÑÏÈÑÚÊ ÍÀ ÎÒÊËÎÍÅÍÈßÒÀ ÎÒ ÊÎÍÔÈÃÓÐÀÖÈßÒÀ
      9. ÑÏÈÑÚÊ ÍÀ ÌÈÍÈÌÀËÍÎÒÎ ÎÁÎÐÓÄÂÀÍÅ
      10. ÀÂÀÐÈÉÍÎ-ÑÏÀÑÈÒÅËÍÎ ÎÁÎÐÓÄÂÀÍÅ, ÂÊËÞ×ÈÒÅËÍÎ ÊÈÑËÎÐÎÄ
      11. ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ ÏÐÈ ÀÂÀÐÈÉÍÀ ÅÂÀÊÓÀÖÈß
     11.1. Èíñòðóêöèÿ çà ïîäãîòîâêà çà àâàðèéíà åâàêóàöèÿ
     11.2. Ïðîöåäóðè ïðè àâàðèéíà åâàêóàöèÿ
      12. ÑÈÑÒÅÌÈ ÍÀ ÂÅÐÒÎËÅÒÀ
                                ×àñò C
             ÓÊÀÇÀÍÈß È ÈÍÔÎÐÌÀÖÈß ÇÀ ÌÀÐØÐÓÒÈÒÅ È ËÅÒÈÙÀÒÀ
                                ×àñò D
                               ÎÁÓ×ÅÍÈÅ
      1. Ó×ÅÁÍÈ ÏÐÎÃÐÀÌÈ È ÏÐÎÃÐÀÌÈ ÇÀ ÏÐÎÂÅÐÊÀ - ÎÁÙÈ ÏÎËÎÆÅÍÈß
      2. Ó×ÅÁÍÈ ÏÐÎÃÐÀÌÈ È ÏÐÎÃÐÀÌÈ ÇÀ ÏÐÎÂÅÐÊÀ
     2.1. Ëåòàòåëåí åêèïàæ
     2.2. Êàáèíåí åêèïàæ
     2.3. Îïåðàòèâåí ïåðñîíàë, âêëþ÷èòåëíî ÷ëåíîâå íà åêèïàæà
     2.4. Îïåðàòèâåí ïåðñîíàë îñâåí ÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà
      3. ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ
     3.1. Ïðîöåäóðè çà îáó÷åíèå è ïðîâåðêè
     3.2. Ïðîöåäóðè, êîèòî ñå ïðèëàãàò, êîãàòî ïåðñîíàëúò íå å
          ïîñòèãíàë èëè íå ïîääúðæà èçèñêâàíèòå ñòàíäàðòè
     3.3. Ïðîöåäóðè çà ãàðàíòèðàíå, ÷å ïî âðåìå íà òúðãîâñêè ïîëåòè çà
âúçäóøíè ïðåâîçè íÿìà äà ñå ñèìóëèðàò íåíîðìàëíè èëè àâàðèéíè ñèòóàöèè
      4. ÄÎÊÓÌÅÍÒÈÐÀÍÅ È ÑÚÕÐÀÍÅÍÈÅ ÍÀ ÄÎÊÓÌÅÍÒÀÖÈßÒÀ
     IEM êúì Ïðèëîæåíèå 1 to JAR-OPS 3.1045
     Ñúäúðæàíèå íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè
     Âúâ âðúçêà ñ ðàçäåë Â íà Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîâåæäàíå íà ïîëåòè, ïàðàãðàô
9 (Ñïèñúê íà ìèíèìàëíîòî îáîðóäâàíå) è 12 (Ñèñòåìè íà âåðòîëåòà) îïåðàòîðèòå
òðÿáâà äà îáìèñëÿò èçïîëçâàíåòî íà íîìåðèðàíå íà ÀÒÀ, êîãàòî îïðåäåëÿò
ãëàâèòå è íîìåðàòà íà ñèñòåìèòå íà âåðòîëåòà.
     IEM OPS 3.1055(a)(12) Ïîäïèñ èëè åêâèâàëåíò
     Âæ. JAR-OPS 3.1055(a)(12)
     Â JAR-OPS 3.1055 ñå èçèñêâà ïîäïèñ èëè íåãîâ åêâèâàëåíò. Òîçè IÅÌ äàâà
ïðèìåð êàê òîâà ìîæå äà ñå èçïúëíè, êîãàòî îáèêíîâåí ïîäïèñ íà ðúêà å
íåâúçìîæåí è å æåëàòåëíî äà ñå îðãàíèçèðà åêâèâàëåíòíà ïðîâåðêà ñ åëåêòðîííè
ñðåäñòâà.
     Íåîáõîäèìî å äà ñå ïðèëàãàò ñëåäíèòå óñëîâèÿ ñ öåë äà ñå íàïðàâè
åëåêòðîíåí ïîäïèñ êàòî åêâèâàëåíò íà îáèêíîâåíèÿ ñàìîðú÷åí ïîäïèñ:
     i. Åëåêòðîííî "ïîäïèñâàíå" ìîæå äà ñå ïîëó÷è ÷ðåç âúâåæäàíå íà êîäîâ
ëè÷åí èäåíòèôèêàöèîíåí íîìåð (Personal Identification Number - PIN) ñ
ïîäõîäÿùà çàùèòà;
     ii. Âúâåæäàíåòî íà PIN-êîäà òðÿáâà äà ãåíåðèðà ðàçïå÷àòâàíå íà èìåòî è
äëúæíîñòòà íà ëèöåòî âúðõó ñúîòâåòíèÿ äîêóìåíò ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà å
î÷åâèäíî çà âñåêè, êîéòî èìà íóæäà îò òàçè èíôîðìàöèÿ, êîé å ïîäïèñàë
äîêóìåíòà;
     iii. Êîìïþòúðíàòà ñèñòåìà òðÿáâà äà ñúõðàíÿâà èíôîðìàöèÿ, êîÿòî äà
ïîêàçâà êîãà è êúäå å âúâåæäàí âñåêè PINêîä.
     iv. Èçïîëçâàíåòî íà PINêîäà ñå ñìÿòà îò ãëåäíà òî÷êà íà çàêîíà è íà
îòãîâîðíîñòòà êàòî íàïúëíî åêâèâàëåíòíî íà ñàìîðú÷íèÿ ïîäïèñ;
     v. Èçèñêâàíèÿòà çà ñúõðàíÿâàíå íà çàïèñèòå îñòàâàò íåïðîìåíåíè;
     vi. Öåëèÿò çàèíòåðåñóâàí ïåðñîíàë òðÿáâà äà áúäå èíôîðìèðàí îòíîñíî
óñëîâèÿòà, ñâúðçàíè ñ åëåêòðîííèÿ ïîäïèñ, è òîâà òðÿáâà äà ñå ïîòâúðäè
ïèñìåíî.
     IEM OPS 3.1055(b)
     Ïîëåòíè äíåâíèöè
     Âæ. JAR-OPS 3.1055(b)
     Ïîñî÷åíàòà â òîçè ïàðàãðàô "äðóãà äîêóìåíòàöèÿ" ìîæå äà âêëþ÷âà òàêèâà
òî÷êè, êàòî îïåðàòèâåí ïîëåòåí ïëàí, òåõíè÷åñêè äíåâíèê íà âåðòîëåòà,
ïèëîòñêè îò÷åò çà ïîëåòà, ñïèñúöè íà åêèïàæà è ò.í.
     AMC/IEM Q - ÎÃÐÀÍÈ×ÅÍÈß ÍÀ ËÅÒÀÒÅËÍÎÒÎ È ÑËÓÆÅÁÍÎÒÎ ÂÐÅÌÅ È ÈÇÈÑÊÂÀÍÈß
     ÊÚÌ ÏÎ×ÈÂÊÀÒÀ AMC/IEM R - ÏÐÅÂÎÇ ÍÀ ÎÏÀÑÍÈ ÒÎÂÀÐÈ ÏÎ ÂÚÇÄÓÕÀ
     IEM OPS 3.1150(a)(3)&(a)(4)
     Òåðìèíîëîãèÿ - Àâàðèÿ ñ îïàñíè òîâàðè è èíöèäåíò ñ îïàñíè òîâàðè
     Âæ. JAR-OPS 3.1150(a)(3)&(a)(4)
     Àâàðèÿòà ñ îïàñíè òîâàðè (âæ. JAR-OPS 3.1150(a)(3) è èíöèäåíòà ñ îïàñíè
òîâàðè (âæ. JAR-OPS 3.1150(a)(4) ìîãàò ñúùî äà ïðåäñòàâëÿâàò àâàðèÿ èëè
èíöèäåíòúò ñ âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî, ïðè êîåòî òðÿáâà äà ñå
óäîâëåòâîðÿâàò êðèòåðèèòå çà äâàòà âèäà àâèàöèîííè ñúáèòèÿ.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     IEM OPS 3.1155
     Îäîáðåíèå çà ïðåâîç íà îïàñíè òîâàðè
     Âæ. JAR-OPS 3.1155
     Ïîñòîÿííîòî îäîáðåíèå çà ïðåâîç íà îïàñíè òîâàðè ñå îòðàçÿâà â
Ñåðòèôèêàòà çà àâèàöèîíåí îïåðàòîð. Ïðè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà îäîáðåíèåòî ìîæå
äà ñå èçäàâà îòäåëíî.
     Ïðåäè èçäàâàíåòî íà îäîáðåíèå çà ïðåâîç íà îïàñíè òîâàðè îïåðàòîðúò
òðÿáâà äà óáåäè Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, ÷å å èçâúðøåíî ïîäõîäÿùî
îáó÷åíèå, ÷å âñè÷êè íåîáõîäèìè äîêóìåíòè (íàïð. çà íàçåìíî îáñëóæâàíå,
îáñëóæâàíå íà âåðòîëåòà, îáó÷åíèå) ñúäúðæàò èíôîðìàöèÿ è èíñòðóêöèè çà
îïàñíèòå òîâàðè è ÷å èìà ïðîöåäóðè íà ìÿñòî, êîèòî äà ãàðàíòèðàò áåçîïàñíîòî
áîðàâåíå ñ îïàñíèòå òîâàðè íà âñè÷êè åòàïè íà ïðåâîçâàíåòî èì ïî âúçäóõà.
     Îñâîáîæäàâàíåòî èëè îäîáðåíèåòî, ïîñî÷åíè â JAR-OPS 3.1165(b)(1) èëè
(2), ñà â äîïúëíåíèå êúì ïîñî÷åíèòå â JAR-OPS 3.1155.
     IEM OPS 3.1160(a)
     Îáõâàò
     Âæ. JAR-OPS 3.1160(a)
     Âúïðåêè ÷å â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè íàâñÿêúäå ñå èçïîëçâà òåðìèíúò
"âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî", ôîðìóëèðîâêàòà ìîæå äà ïðåäïîëîæè, ÷å
ïîëîæåíèÿòà ñà ïîäõîäÿùè ñàìî çà ïîëåòè ïî ðàçïèñàíèå ñúñ ñàìîëåòè.
Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè ñúäúðæàò öÿëàòà èíôîðìàöèÿ, êîÿòî èìà îòíîøåíèå êúì
ïðåâîçâàíåòî íà îïàñíè òîâàðè ïî âúçäóõà íåçàâèñèìî êàêúâ âèä
âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî ñå èçïîëçâà è ïðè êàêâè îáñòîÿòåëñòâà.
     Îñâåí êîãàòî ôîðìóëèðîâêàòà â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè ãè ïðàâè î÷åâèäíî
ïðîòèâîïîëîæíè, âñè÷êè ïîëîæåíèÿ íà Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè ñå îòíàñÿò çà
âñåêè ñëó÷àé, êîãàòî ñå ïðåâîçâàò îïàñíè òîâàðè ñ âåðòîëåò. Îïàñíèòå òîâàðè
ìîãàò äà ñå ïðåâîçâàò èçâúí ïðàâèëàòà â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè ñàìî êîãàòî:
     à. Òå ñà îñâîáîäåíè ñúãëàñíî JAR-OPS 3.1165(b)(1);
     b. Äàäåíî å îäîáðåíèå ñúãëàñíî JAR-OPS 3.1175 èëè 3.1210; èëè
     ñ. Âúçäóõîïëàâàòåëíàòà àäìèíèñòðàöèÿ å îïðåäåëèëà ðàçëè÷íè ìàðêèðîâêè
ñúãëàñíî JAR-OPS 3.1180(b).
     IEM OPS 3.1160(b)(1)
     Îïàñíè òîâàðè âúâ âåðòîëåòà ñúãëàñíî ñúîòâåòíèòå ïðàâèëíèöè èëè ïî
     îïåðàòèâíè ïðè÷èíè
     Âæ. JAR-OPS 3.1160(b)(1)
      1. Îïàñíèòå òîâàðè, êîèòî òðÿáâà äà ñå íàìèðàò íà áîðäà íà âåðòîëåòà â
ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñúîòâåòíèòå JAR-îâå èëè ïî îïåðàòèâíè ïðè÷èíè, ñà çà:
     à. Ëåòàòåëíàòà ãîäíîñò íà âåðòîëåòà;
     b. Áåçîïàñíàòà åêñïëîàòàöèÿ íà âåðòîëåòà; èëè
     ñ. Çäðàâåòî íà ïúòíèöèòå èëè åêèïàæà.
      2. Òåçè îïàñíè òîâàðè âêëþ÷âàò, íî íå ñå îãðàíè÷àâàò ñ:
     à. Àêóìóëàòîðè;
     b. Ïîæàðîãàñèòåëè;
     c. Êîìïëåêòè çà ïúðâà ïîìîù;
     d. Èíñåêòèöèäè/Îñâåæèòåëè íà âúçäóõà;
     e. Óðåäè çà æèâîòîñïàñÿâàíå;
     f. Ïðåíîñèìè çàïàñè îò êèñëîðîä.
     IEM OPS 3.1160(b)(3)
     Âåòåðèíàðíà ïîìîù èëè õóìàíåí óáèåö íà æèâîòíè
     Âæ. JAR-OPS 3.1160(b)(3)
     Îïàñíèòå òîâàðè, ïîñî÷åíè â JAR-OPS 3.1160(b)(3), ìîãàò äà ñå ïðåâîçâàò
ïðè ïîëåò, èçâúðøâàí ñúñ ñúùèÿ âåðòîëåò, èëè ïðåäè ïîëåòà, ïðè
êîéòî ñå ïðåâîçâà æèâîòíîòî, è/èëè ïðè ïîëåòà, èçïúëíåí, ñëåä êàòî
æèâîòíîòî å áèëî ïðåâîçåíî, êîãàòî å íåâúçìîæíî äà ñå òîâàðÿò èëè ðàçòîâàðâàò
òîâàðè ïî âðåìå íà ïîëåòà, ñ êîéòî ñå ïðåâîçâà æèâîòíîòî.
[Ãë. 1, 1.02.99]
     IEM OPS 3.1160(b)(4) Ìåäèöèíñêà ïîìîù íà ïàöèåíò
     Âæ. JAR-OPS 3.1160(b)(4)
     Áóòèëêè ñ ãàçîâå, íàðêîòèöè, ëåêàðñòâà, äðóãè ìåäèöèíñêè ìàòåðèàëè (êàòî
ñòåðèëèçàöèîííè êúðïè) è àêóìóëàòîðè ñ êèñåëèíà èëè ëèòèåâè àêóìóëàòîðè
ïðåäñòàâëÿâàò îïàñíè òîâàðè, êîèòî îáèêíîâåíî ñà ïðåäíàçíà÷åíè çà èçïîëçâàíå
â ïîëåò êàòî ìåäèöèíñêà ïîìîù çà ïàöèåíò. Òåçè îïàñíè òîâàðè íå ñà îíåçè,
êîèòî ïðåäñòàâëÿâàò ÷àñò îò íîðìàëíîòî îáîðóäâàíå íà âåðòîëåòà
     Îïàñíèòå òîâàðè, ïîñî÷åíè â ïàðàãðàô 1 ïî-ãîðå, ìîæå äà ñå íîñÿò ñúùî è
â ïîëåò, èçïúëíåí îò ñúùèÿ âåðòîëåò çà âçåìàíå íà ïàöèåíò èëè ñëåä êàòî
ïàöèåíòúò å áèë äîñòàâåí, êîãàòî å íåâúçìîæíî äà íàòîâàðÿò èëè äà ðàçòîâàðÿò
òîâàðèòå ïî âðåìå íà ïîëåòà, ïðè êîéòî å ïðåâîçåí ïàöèåíòúò.
     IEM OPS 3.1160(b)(5)
     Îáõâàò - Îïàñíè òîâàðè, íîñåíè îò ïúòíèöèòå èëè åêèïàæà
     Âæ. JAR-OPS 3.1160(b)(5)
     Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè èçêëþ÷âàò íÿêîè îïàñíè òîâàðè îò íîðìàëíî
ïðèëîæèìèòå èçèñêâàíèÿ êúì òÿõ, êîãàòî òå ñå íîñÿò îò ïúòíèöè èëè îò ÷ëåíîâå
íà åêèïàæà, ïðè óñëîâèÿ íà íÿêîè îãðàíè÷åíèÿ.
     Çà óäîáñòâî íà îïåðàòîðèòå, êîèòî ìîæå äà íå ïîçíàâàò Òåõíè÷åñêèòå
èíñòðóêöèè, òåçè èçèñêâàíèÿ ñà ïîâòîðåíè ïî-äîëó.
     Îïàñíèòå òîâàðè, êîèòî ìîæå äà íîñè âñåêè ïúòíèê èëè ÷ëåí íà åêèïàæà,
ñà:
     à. Ñïèðòíè íàïèòêè [ñúäúðæàùè íàä 24%, íî] íå ïðåâèøàâàùè 70% ñïèðò ïî
îáåì, êîãàòî ñà [â îïàêîâêè çà òúðãîâèÿ íà äðåáíî, íå ïðåâèøàâàùè] 5 ëèòðà [è
êîãàòî íå ïðåâèøàâàò 5 ëèòðà íà åäíî ëèöå];
     b. Íåðàäèîàêòèâíè ìåäèöèíñêè èëè òîàëåòíè âåùåñòâà (âêëþ÷èòåëíî
àåðîçîëè, ñïðåé çà êîñà, ïàðôþìè, ñúäúðæàùè ñïèðò ëåêàðñòâà); è â ñàìî â
÷åêèðàíèÿ áàãàæ àåðîçîëè, êîèòî ñà íåâúçïëàìåíÿâàùè ñå, íåòîêñè÷íè è áåç
äîïúëíèòåëíè ðèñêîâå, êîèòî ñà çà ñïîðòíè èëè äîìàêèíñêè íóæäè. Íåòíîòî
êîëè÷åñòâî íà âñåêè îòäåëåí àðòèêóë íå òðÿáâà äà ïðåâèøàâà 0.5 ëèòðà èëè
0.5 êã, à îáùîòî íåòíî êîëè÷åñòâî íà âñè÷êè àðòèêóëè íå òðÿáâà äà ïðåâèøàâà
2 ëèòðà èëè 2 êã;
     ñ. Êèáðèò èëè çà ëè÷íà óïîòðåáà è êîãàòî ñå íîñè îò ëèöåòî. Íå ñå
äîïóñêàò êèáðèòåíè êëå÷êè îò òèïà "äðàñêàé íàâñÿêúäå", çàïàëêè ñ
íåàáñîðáèðàíî òå÷íî ãîðèâî (îñâåí òåçè ñ âòå÷íåí ãàç), ãîðèâî çà çàïàëêè è
ñðåäñòâà çà çàðåæäàíå íà çàïàëêè íå ñà ðàçðåøåíè;
     d. Ìàøè çà êîñà ñ âúãëåâîäîðîäíî ãàçîâî ãîðèâî, ïðè óñëîâèå ÷å å
ïîñòàâåí çäðàâî çàêðåïåí êàïàê íàä íàãðåâàòåëíèÿ åëåìåíò. Íå ñå ðàçðeøàâà
ãàç çà çàðåæäàíå;
     å. Ìàëêè áóòèëêè ñ âúãëåðîäåí äâóîêèñ, íîñåíè çà çàäåéñòâàíå íà
ìåõàíè÷íè êðàéíèöè, è ðåçåðâíè áóòèëêè ñ ïîäîáåí ðàçìåð, àêî ñà íåîáõîäèìè çà
îñèãóðÿâàíå íà äîñòàòú÷íî çàõðàíâàíå çà âðåìåòî íà ïúòóâàíåòî;
     f. Ðàäèîèçîòîïíè ñúðäå÷íè ïåéñìåéêúðè èëè äðóãè óñòðîéñòâà (âêëþ÷èòåëíî
òàêèâà, êîèòî ñå çàõðàíâàò ñ ëèòèåâè áàòåðèè), èìïëàíòèðàíè íà ëèöåòî, èëè
ðàäèî-ôàðìàöåâòè÷íè ïðåïàðàòè, ñúäúðæàùè ñå â òÿëîòî íà ëèöåòî â ðåçóëòàò íà
ìåäèöèíñêî ëå÷åíèå;
     g. Ìàëúê ìåäèöèíñêè èëè êëèíè÷åí òåðìîìåòúð, ñúäúðæàù æèâàê, çà ëè÷íà
óïîòðåáà îò ëèöåòî, êîãàòî ñå íàìèðà â ïðåäïàçíàòà ìó êóòèÿ;
     h. Ñóõ ëåä, êîãàòî ñå èçïîëçâà çà ñúõðàíÿâàíå íà ðàçâàëÿùè ñå ïðîäóêòè,
ïðè óñëîâèå ÷å êîëè÷åñòâîòî íà ñóõèÿ ëåä íå ïðåâèøàâà 2 êã è ÷å îïàêîâêàòà
ïîçâîëÿâà îòäåëÿíåòî íà ãàçà. Ïðåâîçâàíåòî ìîæå äà ñòàâà ñ ðú÷íèÿ (â
êàáèíàòà) èëè ÷åêèðàíèÿ áàãàæ, íî çà ïðåâîç ñ ÷åêèðàíèÿ áàãàæ å íåîáõîäèìî
ñúãëàñèåòî íà îïåðàòîðà;
     i. Êîãàòî ïðåíàñÿíåòî å ðàçðåøåíî îò îïåðàòîðà, ìàëêè áóòèëêè ñ
ãàçîîáðàçåí êèñëîðîä èëè âúçäóõ çà ìåäèöèíñêè öåëè;
     j. Êîãàòî ïðåíàñÿíåòî å ðàçðåøåíî îò îïåðàòîðà, [íå ïîâå÷å îò äâå] ìàëêè
áóòèëêè ñ âúãëåðîäåí äâóîêèñ, ïîñòàâåíè â ñàìîíàäóâàùè ñå ñïàñèòåëíè ðèçè, è
[íå ïîâå÷å îò] äâå ðåçåðâíè áóòèëêè;
     k. Êîãàòî ïðåâîçúò å ðàçðåøåí îò îïåðàòîðà, èíâàëèäíè êîëè÷êè èëè äðóãè
ïîäâèæíè ñðåäñòâà ñ àêóìóëàòîðíî çàõðàíâàíå ñ íåèçëèâàåìè àêóìóëàòîðè, ïðè
óñëîâèå ÷å îáîðóäâàíåòî ñå ïðåâîçâà êàòî ÷åêèðàí áàãàæ.
Àêóìóëàòîðèòå òðÿáâà çà áúäàò çäðàâî çàêðåïåíè êúì îáîðóäâàíåòî, äà ñà
îòêà÷åíè è êëåìèòå èì äà áúäàò èçîëèðàíè çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà ñëó÷àéíî êúñî
ñúåäèíåíèå;
     l. Êîãàòî ïðåâîçúò å ðàçðåøåí îò îïåðàòîðà, èíâàëèäíèòå êîëè÷êè èëè
äðóãèòå çàõðàíâàíè ñ àêóìóëàòîðè ïîäâèæíè ñðåäñòâà ñ ðàçëèâàùè ñå
àêóìóëàòîðè, ïðè óñëîâèå ÷å îáîðóäâàíåòî ñå ïðåâîçâà êàòî ÷åêèðàí áàãàæ.
Êîãàòî îáîðóäâàíåòî ìîæå äà ñå íàòîâàðè, ñêëàäèðà, çàêðåïè è ðàçòîâàðè âèíàãè
â èçïðàâåíî ïîëîæåíèå, àêóìóëàòîðúò òðÿáâà äà ñå çàêðåïè çäðàâî â
îáîðóäâàíåòî, äà å îòêà÷åío è êëåìèòå ìó äà áúäàò èçîëèðàíè çà
ïðåäîòâðàòÿâàíå íà ñëó÷àéíî êúñî ñúåäèíåíèå. Êîãàòî îáîðóäâàíåòî íå ìîæå äà
ñå äúðæè â èçïðàâåíî ïîëîæåíèå, àêóìóëàòîðúò òðÿáâà äà ñå ñâàëè è äà ñå
ïðåâîçâà â çäðàâà, òâúðäà îïàêîâêà, êîÿòî äà íå äîïóñêà òå÷ è äà å óñòîé÷èâà
êúì òå÷íîñòòà íà àêóìóëàòîðà. Àêóìóëàòîðúò â îïàêîâêàòà òðÿáâà äà áúäå
çàùèòåí îò ñëó÷àéíî êúñî ñúåäèíåíèå, äà ñå äúðæè èçïðàâåí è äà áúäå
çàîáèêîëåí îò àáñîðáèðàù ìàòåðèàë â äîñòàòú÷íî êîëè÷åñòâî, çà äà ïîåìå öÿëîòî
òå÷íî ñúäúðæàíèå. Îïàêîâêàòà, ñúäúðæàùà àêóìóëàòîð, òðÿáâà äà èìà íàäïèñ
"Àêóìóëàòîð ñ òå÷íîñò, ñ êîëè÷êà" èëè "Àêóìóëàòîð ñ òå÷íîñò, ñ ïîäâèæíî
ñðåäñòâî" äà èìà åòèêåò "êîðîäèðàùî âåùåñòâî" è äà èìà ìàðêèðîâêà çà
ïðàâèëíîòî ìó ïîëîæåíèå. Îïàêîâêàòà òðÿáâà äà áúäå çàùèòåíà îò ïðåîáðúùàíå
÷ðåç çàêðåïâàíå â òîâàðíèÿ îòñåê íà âåðòîëåòà. Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà áúäå
èíôîðìèðàí çà ìÿñòîòî íà èíâàëèäíàòà êîëè÷êà èëè ïîäâèæíîòî ñðåäñòâî ñ
ïîñòàâåí àêóìóëàòîð èëè çà îïàêîâàíèÿ àêóìóëàòîð;
     m. Êîãàòî ïðåâîçúò å ðàçðåøåí îò îïåðàòîðà, ïàòðîíèòå çà ñïîðòíèòå
îðúæèÿ ñå ïðåâîçâàò ñ ÷åêèðàíèÿ áàãàæ, ïðè óñëîâèå ÷å ñà â ðàçäåë 1.4S (âæ.
çàáåëåæêàòà), ÷å ñà çà ëè÷íà óïîòðåáà îò ëèöåòî, ÷å ñà çàòâîðåíè â çäðàâà
êóòèÿ è â êîëè÷åñòâà, íå ïðåâèøàâàùè 5 êã áðóòíà ìàñà. Ïàòðîíè ñ âçðèâíè è
çàïàëèòåëíè çàðÿäè íå ñà ðàçðåøåíè; Çàáåëåæêà: Ðàçäåë 1.4S ïðåäñòàâëÿâà
êëàñèôèêàöèÿ íà åêñïëîçèâèòå. Òÿ ñå îòíàñÿ çà ïàòðîíè, êîèòî ñà îïàêîâàíè èëè
êîíñòðóèðàíè òàêà, ÷å âñè÷êè îïàñíè åôåêòè îò ñëó÷àéíîòî çàäåéñòâàíå íà åäèí
èëè ïîâå÷å ïàòðîíà â îïàêîâêàòà ñå îãðàíè÷àâàò â îïàêîâêàòà, îñâåí àêî òÿ å
ðàçðóøåíà îò ïîæàð, êîãàòî îïàñíèòå åôåêòè ñå îãðàíè÷àâàò äî ñòåïåí òå äà íå
âúçïðåïÿòñòâàò ãàñåíåòî íà ïîæàðà èëè äðóãèòå äåéñòâèÿ â îòãîâîð íà
àâàðèéíàòà ñèòóàöèÿ â íåïîñðåäñòâåíà áëèçîñò äî îïàêîâêàòà. Ïàòðîíèòå çà
ñïîðòíà óïîòðåáà ñå ïðåäïîëàãà äà ïîïàäàò â ðàçäåë 1.4S;
     n. Êîãàòî ïðåâîçúò å ðàçðåøåí îò îïåðàòîðà, æèâà÷íèòå áàðîìåòðè [èëè
æèâà÷íèòå òåðìîìåòðè] ñå íîñÿò â ðú÷íèÿ (êàáèíåí) áàãàæ, êîãàòî ñà ñîáñòâåíîñò
íà ïðåäñòàâèòåë íà äúðæàâíàòà ìåòåîðîëîãè÷íà ñëóæáà èëè ïîäîáíà îôèöèàëíà
àãåíöèÿ. Áàðîìåòúðúò [èëè òåðìîìåòúðúò] òðÿáâà äà áúäå îïàêîâàí â çäðàâà
îïàêîâêà, êîÿòî äà èìà õåðìåòè÷íà âúòðåøíà îáëèöîâêà, èëè òîðáà îò çäðàâ, óñòîé÷èâ íà òå÷ è íà ïðîáèâàíå ìàòåðèàë, íåïðîïóñêàùà æèâàê è
çàòâîðåíà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å äà íå äîïóñêà èçòè÷àíå íà æèâàê îò
îïàêîâêàòà íåçàâèñèìî îò íåéíîòî ïîëîæåíèå.
Êîìàíäèðúò òðÿáâà äà áúäå èíôîðìèðàí, êîãàòî ùå ñå ïðåâîçâà òàêúâ áàðîìåòúð
(èëè òåðìîìåòúð);
     î. Êîãàòî ïðåâîçúò å ðàçðåøåí îò îïåðàòîðà, îòäåëÿùèòå òîïëèíà àðòèêóëè
(íàïð. îáîðóäâàíå ñ àêóìóëàòîðè, êàòî ïîäâîäíè îñâåòèòåëíè òåëà è çàâàðú÷íî
îáîðóäâàíå, êîèòî ïðè ñëó÷àéíî çàäåéñòâàíå ìîãàò äà ãåíåðèðàò ìíîãî âèñîêà
òåìïåðàòóðà, êîÿòî ìîæå äà ïðåäèçâèêà ïîæàð), ïðè óñëîâèå ÷å àð òèêóëèòå ñå
íîñÿò â ðú÷íèÿ áàãàæ (â êàáèíàòà). Êîìïîíåíòúò, êîéòî îòäåëÿ òîïëèíà, èëè
èçòî÷íèêúò íà åíåðãèÿ òðÿáâà äà áúäàò ñâàëåíè çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà ñëó÷àéíî
çàäåéñòâàíå.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     IEM OPS 3.1165(b)(1)
     Äúðæàâè, çàñåãíàòè îò îñâîáîæäàâàíèÿòà
     Âæ. JAR-OPS 3.1165(b)(1)
     Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè ïðåäâèæäàò, ÷å ïðè íÿêîè îáñòîÿòåëñòâà îïàñíèòå
òîâàðè, êîèòî îáèêíîâåíî ñà çàáðàíåíè çà âåðòîëåòè, ìîãàò äà ñå ïðåâîçâàò.
Òåçè îáñòîÿòåëñòâà âêëþ÷âàò ñëó÷àè, êîèòî ñà êðàéíî ñïåøíè èëè êîãàòî äðóãèòå
âèäîâå òðàíñïîðò ñà íåïîäõîäÿùè, èëè êîãàòî ïúëíîòî ñúîòâåòñòâèå ñ
ïðåäïèñàíèòå èçèñêâàíèÿ ïðîòèâîðå÷è íà îáùåñòâåíèÿ èíòåðåñ. Ïðè òåçè
îáñòîÿòåëñòâà âñè÷êè çàñåãíàòè ñòðàíè ìîãàò äà èçïîëçâàò èçêëþ÷åíèÿòà îò
ïîëîæåíèÿòà íà Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè, ïðè óñëîâèå ÷å ñà íàïðàâåíè âñè÷êè
óñèëèÿ çà ïîñòèãàíå íà îáùî íèâî íà áåçîïàñíîñò, êîåòî å åêâèâàëåíòíî íà
òîâà, ïðåäâèäåíî îò Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè.
     Çàñåãíàòèòå äúðæàâè ñà äúðæàâèòå íà ïðîèçõîä, òðàíçèò, ïðåëèòàíå è
äåñòèíàöèÿ íà ïðàòêàòà è òàçè íà îïåðàòîðà.
     Êîãàòî Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè ãëàñÿò, ÷å îïàñíèòå òîâàðè, êîèòî îáèêíîâåíî
ñà çàáðàíåíè, ìîãàò äà ñå ïðåâîçâàò ñ îäîáðåíèå, íå ñå ïðèëàãà
ïðîöåäóðàòà çà îñâîáîæäàâàíå.
     Îñâîáîæäàâàíåòî, êîåòî ñå èçèñêâà îò JAR-OPS 3.1165(b)(1), å â
äîïúëíåíèå êúì îäîáðåíèåòî, èçèñêâàíî îò JAR-OPS 3.1155.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC OPS 3.1175
     Îïàêîâàíå
     Âæ. JAR-OPS 3.1175
     Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè îïèñâàò ïîäðîáíî îïàêîâêèòå, êîèòî ìîãàò äà ñå
èçïîëçâàò çà îïàêîâàíå íà îïàñíè òîâàðè è êîëè÷åñòâàòà, êîèòî ñå äîïóñêàò â
îïàêîâêèòå. Êàòî öÿëî îïàêîâêèòå ñà òåçè, êîèòî âå÷å ñà îïèñàíè êàòî
"ñïåöèôèöèðàíè îïàêîâêè", çà êîèòî Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè îïðåäåëÿò
êàêòî ñïåöèôèêàöèèòå, òàêà è èçïèòàíèÿòà çà òÿõ; íà òÿõ ñå ïîñòàâÿ
ìàðêèðîâêàòà íà ÎÎÍ çà ñïåöèôèêàöèÿ íà îïàêîâêèòå.
     Îáà÷å å âúçìîæíî äà èìà îáñòîÿòåëñòâà, ïðè êîèòî å íåïðàêòè÷íî èëè
íåâúçìîæíî äà ñå èçïîëçâà ñïåöèôèêàöèÿòà íà ÎÎÍ çà îïàêîâêèòå, íàïðèìåð
êîãàòî ñå ïðåâîçâàò îïàñíè òîâàðè îò ìîðñêà ïëàòôîðìà çà íåôò èëè ãàç.
 Ïðè òåçè îáñòîÿòåëñòâà, êîãàòî å âúçìîæíî, òðÿáâà äà ñå èçïîëçâàò
ïîëîæåíèÿòà çà îãðàíè÷åíè êîëè÷åñòâà îïàñíè òîâàðè, êàêòî ñà îïèñàíè â
Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè.
     Àêî íå å âúçìîæíî äà ñå èçïîëçâàò íèòî ñïåöèôèêàöèèòå íà ÎÎÍ çà
îïàêîâêèòå, íèòî ïîëîæåíèÿòà çà îãðàíè÷åíèòå êîëè÷åñòâà îò Òåõíè÷åñêèòå
èíñòðóêöèè, êîìïåòåíòíàòà Âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà èçäàäå
îñâîáîæäàâàíå îò èçèñêâàíèÿòà íà Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè, çà äà ïîçâîëè
èçïîëçâàíåòî íà äðóãè îïàêîâêè, ïðè óñëîâèå ÷å å ïîñòèãíàòî åêâèâàëåíòíî
íèâî íà áåçîïàñíîñò.
     Åêâèâàëåíòíî íèâî íà áåçîïàñíîñò ìîæå äà ñå ïîñòèãíå, àêî
èçïîëçâàíèòå îïàêîâêè îòãîâàðÿò íà ÷àñò 3.1.1 íà Òåõíè÷åñêèòå
èíñòðóêöèè [îñâåí êîãàòî òîâà íàëàãà îòíàñÿíå íà íåîáõîäèìîñòòà
îïàêîâêèòå äà îòãîâàðÿò íà èçèñêâàíèÿòà íà ÷àñò 7 îò òåçè èíñòðóêöèè] è òå ñà
â ñúñòîÿíèå äà èçäúðæàò íà èçïèòàíèå íà ïóñêàíå îò âèñî÷èíà 1-8 ì âúðõó
òâúðäà, íååëàñòè÷íà, ïëîñêà è õîðèçîíòàëíà ïîâúðõíîñò. Òîâà íèâî íà
áåçîïàñíîñò ìîæå äà ñå ïîñòèãíå ñúùî è àêî îïàñíèòå òîâàðè îòãîâàðÿò íà
èçèñêâàíèÿòà íà Ìåæäóíàðîäíèÿ ìîðñêè êîä çà îïàñíè òîâàðè, Ïðàâèëàòà çà
ìåæäóíàðîäíè ïðåâîçè íà îïàñíè òîâàðè ñ æåëåçîïúòåí òðàíñïîðò (RID
Regulations), Åâðîïåéñêîòî ñïîðàçóìåíèå çà ìåæäóíàðîäíè ïðåâîçè íà îïàñíè
òîâàðè ïî øîñå (ADR Regulations) èëè íà Åâðîïåéñêèòå ïîëîæåíèÿ çà
ìåæäóíàðîäíè ïðåâîçè íà îïàñíè òîâàðè ïî âúòðåøíè âîäíè ïúòèùà (AND
Regulations).
     Êîëè÷åñòâàòà íå òðÿáâà äà ïðåâèøàâàò ïîñî÷åíèòå â èíñòðóêöèÿòà íà
ñúîòâåòíàòà îïàêîâêà çà òèïà íà èçïîëçâàíàòà îïàêîâêà (íàïð.
äúðâåñíîâëàêíåñòà ïëî÷à, ìåòàëåí âàðåë).
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMCOPS 3.1180(b)
     Ìàðêèðîâêà
     Âæ. JAR-OPS 3.1180(b)
     Àêî èçèñêâàíåòî çà ïîñòàâÿíåòî âúðõó îïàêîâêèòå íà âñè÷êè ìàðêèðîâêè,
ïîñî÷åíè â Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè, å íåïðàêòè÷íî èëè íåîáîñíîâàíî,
êîìïåòåíòíàòà Âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà èçäàäå îñâîáîæäàâàíå îò
èçèñêâàíèÿòà íà òåçè èíñòðóêöèè è äà ïîçâîëè äà ñå èçïóñêàò ìàðêèðîâêè,
êîãàòî òÿõíîòî íàëè÷èå íå äîïðèíàñÿ çà ïîâèøàâàíå íà íèâîòî íà áåçîïàñíîñò.
Ïðè òàêèâà îáñòîÿòåëñòâà òðÿáâà äà ñå îñèãóðè ÷ëåíîâåòå íà ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ
äà ïîëó÷àò äîñòàòú÷íî èíôîðìàöèÿ ïðåäè ïîëåòà, òàêà ÷å òå äà ìîãàò äà
ðàçïîçíàÿò îïàñíèòå òîâàðè.
     AMC OPS 3.1210(a)
     Îãðàíè÷åíèÿ ïðè òîâàðåíåòî
     Âæ. JAR-OPS 3.1210(a)
     Â ñëó÷àé, êîãàòî íå å âúçìîæíî èëè îáîñíîâàíî äà ñå ïðèëîæàò èçöÿëî
îãðàíè÷åíèÿòà ïðè òîâàðåíå îò Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè çà âåðòîëåòèòå,
êîìïåòåíòíàòà Âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà ðàçðåøè èçêëþ÷åíèå îò
íîðìàëíèòå èçèñêâàíèÿ è äà ðàçðåøè îïàñíèòå òîâàðè äà ñå ïðåâîçâàò ñúñ ñúùèÿ
âåðòîëåò, ñ êîéòî ñå ïðåâîçâàò è ïúòíèöèòå.
     Îñâîáîæäàâàíå ìîæå äà ñå ðàçðåøè ñàìî àêî èìà âàæíà ïðè÷èíà çà
òîâà. Îïàñíèòå òîâàðè ìîãàò äà ñå ïðåâîçâàò â êàáèíàòà, â äîñòúïíèòå
îòñåöè çà òîâàðè çàä êàáèíàòà èëè ïîä ïîäà íà êàáèíàòà, èëè â êîøîâå,
çàêðåïåíè íà âúíøíàòà ñòðàíà íà âåðòîëåòà. Èçèñêâàíåòî â ÷àñò 5, ãëàâà
[2] íà Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè îòíîñíî ðàçäåëÿíåòî íà íåñúâìåñòèìèòå îïàñíè
òîâàðè òðÿáâà äà ñå ñïàçâà ïðè âñè÷êè ñëó÷àè. Êîãàòî ùå ñå ïðåâîçâàò
ðàäèîàêòèâíè ìàòåðèàëè, ðàçäåëåíèåòî, îïðåäåëåíî â ÷àñò 5, ãëàâà [2]
òðÿáâà äà ñå ñïàçâà, îñâåí êîãàòî ðàçñòîÿíèåòî ùå ñå èçìåðâà îò íàé-áëèçêàòà
òî÷êà, çàåòà îò ïúòíèê, äî ïîâúðõíîñòòà íà îïàêîâêàòà, òðàíñïîðòíàòà òàðà,
èëè òîâàðíèÿ êîíòåéíåð, ñúäúðæàùè ðàäèîàêòèâíèÿ ìàòåðèàë.
[Ïîïð.2, 1.01.02]
     AMC OPS 3.1215(b) Ïðåäîñòàâÿíå íà èíôîðìàöèÿ
     Âæ. JAR-OPS 3.1215(b)
      1. Èíôîðìàöèÿ çà ïúòíèöèòå
     Èíôîðìàöèÿòà çà ïúòíèöèòå òðÿáâà äà ñå ðàçïðîñòðàíÿâà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å
ïúòíèöèòå äà áúäàò ïðåäóïðåäåíè çà âñè÷êè âèäîâå îïàñíè òîâàðè, êîèòî íå
òðÿáâà äà ñå âçåìàò íà áîðäà íà âåðòîëåòà.
     Êàòî ìèíèìóì òàçè èíôîðìàöèÿ òðÿáâà äà ñå ñúñòîè â ñëåäíîòî:
     1.1. Ïðåäóïðåäèòåëíè ñúîáùåíèÿ èëè àôèøè, äîñòàòú÷íè íà áðîé è ïîñòàâåíè
íà âèäíè ìåñòà, íà âñÿêî îò ìåñòàòà â ëåòèùàòà, êúäåòî ñå èçäàâàò áèëåòè è ñå
÷åêèðàò ïúòíèöè, â çîíèòå çà êà÷âàíå íà ïúòíèöèòå íà áîðäà íà âåðòîëåòèòå è
íà âñÿêî äðóãî ìÿñòî, êúäåòî ñå ïðîâåðÿâàò áèëåòèòå íà ïúòíèöèòå; è
     1.2. Ïðåäóïðåæäåíèå ñ ïúòíè÷åñêèÿ áèëåò. Òî ìîæå äà áúäå îòïå÷àòàíî íà
áèëåòà èëè äà ñå ïîñòàâè â ïëèêà ñ áèëåòà èëè íà äèïëÿíêà.
     1.3. Èíôîðìàöèÿòà çà ïúòíèöèòå ìîæå äà âêëþ÷âà èçáðîÿâàíå íà îíåçè
îïàñíè òîâàðè, êîèòî ìîæå äà ñå íîñÿò.
      2. Èíôîðìàöèÿ çà äðóãèòå ëèöà
     2.1. Èíôîðìàöèÿ çà ëèöàòà, êîèòî ïðåäëàãàò êàðãî ïðåâîç ïî âúçäóõà,
òðÿáâà äà ñå ðàçïðîñòðàíÿâà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å òåçè ëèöà äà áúäàò
ïðåäóïðåäåíè êàê äà îïðåäåëÿò ïðàâèëíî è äà îáÿâÿâàò îïàñíèòå òîâàðè;
     2.2. Êàòî ìèíèìóì òàçè èíôîðìàöèÿ òðÿáâà äà ñúäúðæà ïðåäóïðåæäàâàùè
áåëåæêè èëè àôèøè, äîñòàòú÷íè íà áðîé è ïîñòàâåíè íà âèäíè ìåñòà íàâñÿêúäå,
êúäåòî ñå ïðèåìà êàðãî.
      3. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     3.1. Èíôîðìàöèÿòà òðÿáâà äà áúäå ëåñíîðàçáèðàåìà è äà ïîñî÷âà êîè
     ñà ðàçëè÷íèòå êëàñîâå îïàñíè òîâàðè;
     3.2. Ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò ïèêòîãðàôñêè èçîáðàæåíèÿ êàòî àëòåðíàòèâà ïðè
ïðåäîñòàâÿíåòî íà ïèñìåíà èíôîðìàöèÿ èëè çà äîïúëâàíå íà òàçè èíôîðìàöèÿ.
     AMC OPS 3.1215(e)
     Èíôîðìàöèÿ â ñëó÷àé íà àâàðèÿ èëè èíöèäåíò ñ âåðòîëåò
     Âæ. JAR-OPS 3.1215(e)
     Èíôîðìàöèÿòà, êîÿòî òðÿáâà äà ñå ïðåäñòàâè, ñúäúðæà òî÷íîòî ïðåâîçíî
íàèìåíîâàíèå, èäåíòèôèêàöèîíåí íîìåð íà ÎÎÍ [ID], êëàñ, äîïúëíèòåëíèòå
ðèñêîâå, çà êîèòî ñå èçèñêâàò òàáåëêè, ãðóïà íà ñúâìåñòèìîñò çà Êëàñ 1 è
êîëè÷åñòâîòî è ìÿñòîòî íà áîðäà íà âåðòîëåòà.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC OPS 3.1220
     Îáó÷åíèå
     Âæ. JAR-OPS 3.1220
      1. Ïðåäñòàâÿíå íà ó÷åáíè ïðîãðàìè çà îäîáðåíèå. Ïðè ïðåäñòàâÿíåòî íà
ó÷åáíè ïðîãðàìè çà îäîáðåíèå òðÿáâà äà ñå ïîêàæå êàê ùå ñå èçïúëíÿâà
îáó÷åíèåòî. Îáó÷åíèåòî, ïðåäíàçíà÷åíî äà äàâà îáùà èíôîðìàöèÿ è íàñîêè ìîæå
äà ñå èçâúðøâà ñ âñÿêàêâè ñðåäñòâà âêëþ÷èòåëíî ðàçäàâàíå íà ëåêöèè, áðîøóðè,
öèðêóëÿðè, ñëàéäîâå, âèäåî è äð. è ìîæå äà ñå ïðîâåæäà íà ðàáîòíîòî ìÿñòî èëè
èçâúí íåãî. Îáó÷åíèåòî, ïðåäíàçíà÷åíî äà äàâà çàäúëáî÷åíà è ïîäðîáíà îöåíêà
ïî öåëèÿ ïðåäìåò èëè ïî êîíêðåòíè àñïåêòè çà íåãî ÷ðåç îôèöèàëíè ó÷åáíè
êóðñîâå êîèòî òðÿáâà äà âêëþ÷âàò ïèñìåí èçïèò çà óñïåøíîòî èì çàâúðøâàíå è çà
èçäàâàíå íà äîêóìåíò çà êâàëèôèêàöèÿ. Êàíäèäàòñòâàíåòî çà îôèöèàëíè êóðñîâå
çà îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà öåëè íà êóðñà, ó÷åáíà ïðîãðàìà/õîðàðèóì è
ïðèìåðè çà ïèñìåíèòå èçïèòè, êîèòî òðÿáâà äà ñå ïðîâåäàò.
      2. Èíñòðóêòîðè. Èíñòðóêòîðèòå òðÿáâà äà èìàò ïîçíàíèÿ íå ñàìî ïî
ìåòîäèêàòà íà îáó÷åíèå, íî è ïî ïðåâîçâàíåòî íà îïàñíè òîâàðè ïî âúçäóõà
ñ îãëåä ïðåäìåòúò äà áúäå îáõâàíàò èçöÿëî è äà ñå äàâàò ïîäõîäÿùè
îòãîâîðè íà âúïðîñèòå.
      3. Ñôåðè íà îáó÷åíèå. Ñôåðèòå íà îáó÷åíèå, äàäåíè â òàáëèöè 1 è 2 íà
JAR-OPS 3.1220, ñà ïðèëîæèìè â çàâèñèìîñò äàëè îáó÷åíèåòî å çà îáùà
èíôîðìàöèÿ è íàñîêè èëè äà äàäå çàäúëáî÷åíî è ïîäðîáíî ðàçáèðàíå. Îáõâàòúò,
êîéòî òðÿáâà äà ñå îáõâàíå äàäåíà îáëàñò íà îáó÷åíèå, çàâèñè îò òîâà äàëè òî
å çà îáùà èíôîðìàöèÿ èëè çà çàäúëáî÷åíî ðàçáèðàíå. Ìîæå äà ñà íåîáõîäèìè
äîïúëíèòåëíè îáëàñòè, êîèòî íå ñà ïîñî÷åíè â òàáëèöè 1 è 2 èëè â íÿêîè
îáëàñòè äà ñå èçïóñíàò, â çàâèñèìîñò îò îòãîâîðíîñòèòå íà ëèöåòî.
      4. Íèâî íà îáó÷åíèå
     4.1. Èìà äâå íèâà íà îáó÷åíèå:
     à. Êîãàòî ñå ïëàíèðà äà ñå äàäå çàäúëáî÷åíî è ïîäðîáíî ðàçáèðàíå íà
öåëèÿ ïðåäìåò èëè íà îáëàñòèòå, êîèòî ñå îáõâàùàò, òàêà ÷å ëèöåòî äà áúäå
îáó÷åíî çà ïîçíàâàíå òàêà ÷å äà áúäå â ñúñòîÿíèå äà ïðèëàãà íà ïîäðîáíèòå
èçèñêâàíèÿ íà Òåõíè÷åñêèòå èíñòðóêöèè. Òîâà îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà
óñòàíîâÿâàíå ñ ïîìîùòà íà ïèñìåí èçïèò îáõâàùàíåòî íà âñè÷êè ñôåðè íà
ó÷åáíàòà ïðîãðàìà, êîèòî èçèñêâàò ìèíèìàëíî íèâî íà çíàíèÿòà, êîèòî ñà
ïðèäîáèòè; èëè
     b. Êîãàòî ñå ïëàíèðà äà ñå äàäå îáùà èíôîðìàöèÿ è íàñîêè îòíîñíî
ñôåðèòå, êîèòî òðÿáâà äà ñå îáõâàíàò, òàêà ÷å îáó÷àâàíîòî ëèöå äà ïîëó÷è îáùî
ïîíÿòèå çà ïðåäìåòà. Òîâà îáó÷åíèå òðÿáâà äà âêëþ÷âà óñòàíîâÿâàíå ñ ïîìîùòà
íà ïèñìåí èçïèò îáõâàùàíåòî íà âñè÷êè ñôåðè íà ó÷åáíàòà ïðîãðàìà, êîèòî
èçèñêâàò ìèíèìàëíî íèâî íà çíàíèÿòà, êîèòî ñà ïðèäîáèòè.
     4.2. Ïðè ëèïñà íà äðóãè óêàçàíèÿ ïåðñîíàëúò, ïîñî÷åí â JAR-OPS
3.1220(c)(1), òðÿáâà äà ïîëó÷è îáó÷åíèå â îáåìà, ïîñî÷åí â ïàðàãðàô 4.1.
ïî-ãîðå; öåëèÿò îñòàíàë ïåðñîíàë, ïîñî÷åí â JAR-OPS 3.1220(b) è (c), òðÿáâà
äà ïîëó÷è îáó÷åíèå â îáåìà, ïîñî÷åí â ïîäòî÷êà 4.1.b. ïî-ãîðå. Îáà÷å, êîãàòî
ëåòàòåëíèÿò åêèïàæ èëè äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà, êàòî ñïåöèàëèñòà ïî
òîâàðåíåòî, îòãîâàðÿò çà ïðîâåðêàòà íà îïàñíèòå òîâàðè, êîèòî òðÿáâà äà ñå
íàòîâàðÿò, òÿõíàòà ïîäãîòîâêà òðÿáâà ñúùî äà áúäå â [îáåìà, ïîñî÷åí â
ïàðàãðàô 4.1. ïî-ãîðå.
      5. Îáó÷åíèå çà àâàðèéíè ïðîöåäóðè. Îáó÷åíèåòî çà àâàðèéíè ïðîöåäóðè
òðÿáâà äà âêëþ÷âà êàòî ìèíèìóì:
     à. Çà ïåðñîíàëà, âêëþ÷åí â JAR-OPS 3.1220(b) è (c), ñ èçêëþ÷åíèå íà
÷ëåíîâåòå íà åêèïàæà, ÷èåòî îáó÷åíèå çà àâàðèéíè ïðîöåäóðè å âêëþ÷åíî â
ïîäòî÷êà 5.b. èëè 5. ñ (êîåòî å ïðèëîæèìî) ïî-äîëó:
     i. Äåéñòâèÿ ïðè ïîâðåäåíè èëè òå÷àùè îïàêîâêè; è
     ii. Äðóãè äåéñòâèÿ â ñëó÷àé íà àâàðèéíà îáñòàíîâêà íà çåìÿòà, âúçíèêíàëà
îò îïàñíèòå òîâàðè.
     b. Çà äðóãèòå ÷ëåíîâå íà åêèïàæà:
     i. Äåéñòâèÿ â ñëó÷àé íà àâàðèéíà îáñòàíîâêà â ïîëåò, âúçíèêíàëà â
ïúòíè÷åñêàòà êàáèíà èëè â òîâàðíèòå îòñåöè; è
     ii. Óâåäîìÿâàíå íà ÐÂÄ, êîåòî ñå ïðàâè â ñëó÷àé íà àâàðèéíà îáñòàíîâêà â
ïîëåò. (Âæ. JAR-OPS 3.420(e).)
     ñ. Çà ÷ëåíîâå íà åêèïàæà èçâúí ëåòàòåëíèÿ åêèïàæ:
     i. Äåéñòâèÿ ïðè èíöèäåíòè, âúçíèêíàëè îò îïàñíè òîâàðè, íîñåíè îò
ïúòíèöè; èëè
     ii. Äåéñòâèÿ ïðè ïîâðåäåíè èëè òå÷àùè îïàêîâêè í ïîëåò.
      6. Ïåðèîäè÷íà ïîäãîòîâêà. Ïåðèîäè÷íàòà ïîäãîòîâêà òðÿáâà äà îáõâàùà
ñôåðèòå â òàáëèöà 1 èëè òàáëèöà 2, îòíàñÿùè ñå çà íà÷àëíîòî îáó÷åíèå çà
ðàáîòà ñ îïàñíè òîâàðè, îñâåí àêî îòãîâîðíîñòèòå íà ëèöåòî íå ñà ñå ñìåíèëè.
      7. Òåñò çà ïðîâåðêà íà ðàçáèðàíåòî. Íåîáõîäèìî å äà èìà íÿêàêâè ñðåäñòâà
çà ïðîâåðêà äàëè åäíî ëèöå å ðàçáðàëî ìàòåðèàëà â ðåçóëòàò íà îáó÷åíèåòî;
òîâà ñå ïîñòèãà ÷ðåç èçèñêâàíåòî ëèöåòî äà ïðåìèíå ïðåç òåñò. Ñëîæíîñòòà íà
òåñòà, íà÷èíúò íà ïðîâåæäàíåòî ìó è çàäàäåíèòå âúïðîñè òðÿáâà äà ñúîòâåòñòâàò
íà çàäúëæåíèÿòà íà îáó÷àâàíîòî ëèöå; à òåñòúò òðÿáâà äà ïîêàæå, ÷å îáó÷åíèåòî
å áèëî ïðàâèëíî. Àêî òåñòúò áúäå èçïúëíåí çàäîâîëèòåëíî, ñëåäâà äà ñå èçäàäå
ñåðòèôèêàò, êîéòî äà ïîòâúðæäàâà òîâà.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     IEM OPS 3.1220
     Îáó÷åíèå
     Âæ. JAR-OPS 3.1220
      1. Ñôåðè íà îáó÷åíèå. Ñôåðèòå íà îáó÷åíèå, äàäåíè â òàáëèöè 1 è 2 íà
JAR-OPS 3.1220, ñà ïðèëîæèìè, êîãàòî îáó÷åíèåòî å:
     à. Çà îáùà èíôîðìàöèÿ è íàñîêè;
     b. Çà äàâàíå íà çàäúëáî÷åíî è ïîäðîáíî ðàçáèðàíå íà ïðåäìåòà.
     1.1. Îáåìúò, â êîéòî òðÿáâà äà ñå ïðîâåäå îáó÷åíèåòî è äàëè òðÿáâà äà ñå
äîáàâÿò íîâè ñôåðè â òàáëèöà 1 èëè òàáëèöà 2 èëè ïîñî÷åíèòå ñôåðè äà ñå
ïðîìåíÿò, çàâèñÿò îò îòãîâîðíîñòèòå íà îáó÷àâàíîòî ëèöå. Â ÷àñòíîñò, àêî
÷ëåíúò íà åêèïàæà å ñïåöèàëèñò ïî òîâàðåíåòî, ñúîòâåòíèòå ñôåðè íà
íåîáõîäèìîòî îáó÷åíèå ìîæå äà áúäàò òåçè îò êîëîíà 4 íà òàáëèöà 2, à íå
òåçè îò êîëîíà 5. Ñúùî òàêà, àêî îïåðàòîðúò ïðåâîçâà ñàìî êàðãî, îíåçè ñôåðè,
êîèòî ñà ñâúðçàíè ñ ïúòíèöèòå è òåõíèòå áàãàæè, ìîæå äà ñå ïðîïóñíàò ïðè
îáó÷åíèåòî.
      2. Êàê äà ñå èçïúëíè îáó÷åíèåòî
     Îáó÷åíèåòî, ïðåäíàçíà÷åíî çà îáùà èíôîðìàöèÿ è íàñîêè, å ïðåäíàçíà÷åíî
äà äàäå îáùè ïîçíàíèÿ çà èçèñêâàíèÿòà êúì ïðåâîçâàíåòî íà îïàñíè òîâàðè ïî
âúçäóõà. Òî ìîæå äà ñå îñúùåñòâè ñ ïîìîùòà íà ðàçäàâàíå íà ëåêöèè, áðîøóðè,
öèðêóëÿðè, ñëàéäîâå, âèäåî è äð. èëè ñìåñèöà îò íÿêîëêî ñïîñîáà. Îáó÷åíèåòî
íå å çàäúëæèòåëíî äà ñå ïðîâåæäà â îôèöèàëåí ó÷åáåí êóðñ è ìîæå äà ñå
ïðîâåæäà íà ðàáîòíîòî ìÿñòî èëè èçâúí íåãî.
     Îáó÷åíèåòî, äàâàùî çàäúëáî÷åíè íàñîêè è äåòàéëíî ðàçáèðàíå íà
öåëèÿ ïðåäìåò èëè íà îïðåäåëåíè ñôåðè îò íåãî, å ïðåäíàçíà÷åíî äà äàäå
íèâî íà çíàíèÿ, íåîáõîäèìî çà ïðèëàãàíå íà èçèñêâàíèÿòà êúì ïðåâîçâàíåòî
íà îïàñíè òîâàðè ïî âúçäóõà. Òî ìîæå äà ñå äàâà â îôèöèàëåí ó÷åáåí êóðñ,
êîéòî ñå ïðîâåæäà, êîãàòî ëèöåòî íå èçïúëíÿâà ñâîèòå íîðìàëíè çàäúëæåíèÿ.
Êóðñúò ìîæå äà ñå ïðîâåæäà ÷ðåç ïðåïîäàâàíå èëè ÷ðåç ïðîãðàìà çà
ñàìîïîäãîòîâêà èëè ÷ðåç êîìáèíàöèÿ îò äâåòå. Òîé ìîæå äà îáõâàùà
âñè÷êè ñôåðè íà îïàñíèòå òîâàðè, èìàùè îòíîøåíèå êúì ëèöåòî, ïîëó÷àâàùî
ïîäãîòîâêàòà, âúïðåêè ÷å ñôåðèòå, êîèòî íå å âåðîÿòíî äà áúäàò ïîäõîäÿùè,
ìîãàò äà ñå èçïóñíàò (íàïðèìåð îáó÷åíèåòî çà òðàíñïîðòèðàíå íà ðàäèîàêòèâíè
ìàòåðèàëè ìîæå äà ñå èçïóñíå, êîãàòî òå íÿìà äà ñå ïðåâîçâàò îò îïåðàòîðà).
[Ïîïð. 2, 1.01.02]
     AMC OPS 3.1225
     Äîêëàäè çà èíöèäåíòè è àâàðèè ñ îïàñíè òîâàðè
     Âæ. JAR-OPS 3.1225
      1. Âñåêè âèä èíöèäåíò èëè àâàðèÿ ñ îïàñíè òîâàðè òðÿáâà äà ñå äîêëàäâà,
íåçàâèñèìî äàëè îïàñíèòå òîâàðè ñà ñå ñúäúðæàëè â êàðãîòî, ïîùàòà, áàãàæà íà
ïúòíèöèòå èëè áàãàæ íà åêèïàæà. [Îòêðèâàíåòî íà íåîáÿâåíè èëè íåïðàâèëíî
îáÿâåíè îïàñíè òîâàðè â êàðãîòî, ïîùàòà èëè áàãàæà ñúùî òðÿáâà äà ñå
äîêëàäâàò.]
      2. Ïðåäâàðèòåëíèÿò äîêëàä ìîæå äà ñå íàïðàâè ïî âñÿêàêúâ ñïîñîá, íî âúâ
âñè÷êè ñëó÷àè òðÿáâà äà ñå íàïðàâè ïèñìåí äîêëàä êîëêîòî ìîæå ïî-ñêîðî.
      3. Äîêëàäúò òðÿáâà äà áúäå êîëêîòî ìîæå ïî-òî÷åí è äà ñúäúðæà âñè÷êè
èçâåñòíè äàííè êúì ìîìåíòà íà èçãîòâÿíå íà äîêëàäà íàïðèìåð:
     a. Äàòà íà èíöèäåíòà èëè àâàðèÿòà [èëè íà ðàçêðèâàíå íà íåîáÿâåíè èëè
íåïðàâèëíî îáÿâåíè îïàñíè òîâàðè];
     b. Ìÿñòî, [ ] íîìåð íà ïîëåòà è äàòà íà ïîëåòà, àêî å ïðèëîæèìî;
     c. Îïèñàíèå íà ñòîêèòå è íîìåð íà àâèàöèîííàòà òîâàðèòåëíèöà, ÷óâàë,
áàãàæåí åòèêåò, áèëåò è äð.;
     d. Ñîáñòâåíî èìå íà ïðåâîçâà÷à (âêëþ÷èòåëíî òåõíè÷åñêîòî íàèìåíîâàíèå,
àêî å ïîäõîäÿùî) è íîìåð íà ÎÎÍ/èäåíòèôèêàöèîíåí íîìåð, êîãàòî å èçâåñòåí;
     e. Êëàñ èëè îòäåë è âñè÷êè äîïúëíèòåëíè ðèñêîâå;
     f. Âèä íà îïàêîâêàòà, àêî å ïðèëîæèìî, è îïàêîâú÷íàòà ñïåöèôèêàöèÿ,
ìàðêèðàíà âúðõó íåÿ;
     g. Êîëè÷åñòâî;
     h. Èìå è àäðåñ íà èçïðàùà÷à, ïúòíèêà è ò.í.;
     i. Âñÿêàêâè ïîäõîäÿùè ïîäðîáíîñòè;
     j. Ïðåäïîëàãàåìà ïðè÷èíà çà èíöèäåíòà èëè àâàðèÿòà;
     k. Ïðåäïðèåòè äåéñòâèÿ;
     l. Âñÿêàêâè äðóãè äåéñòâèÿ, ïðåäïðèåòè çà ñúîáùàâàíå; è
     m. Èìå, äëúæíîñò è íîìåð çà êîíòàêò ñ ëèöåòî, èçãîòâèëî äîêëàäà.
      4. Êúì äîêëàäà òðÿáâà äà áúäàò ïðèëîæåíè êîïèÿ îò ñúîòâåòíèòå äîêóìåíòè
è ôîòîãðàôèè.
[Ïîïð. 2, 1.01.02]