ÏÐÈËÎÆÅÍÈß êúì Íàðåäáà ¹ 14 îò 15.10.2012 ã. çà ëåòèùàòà è ëåòèùíîòî îñèãóðÿâàíå (Ïðîäúëæåíèå îò áð. 86)

 Èçäàäåíè îò ìèíèñòúðà íà òðàíñïîðòà, èíôîðìàöèîííèòå òåõíîëîãèè è ñúîáùåíèÿòà, îáí., ÄÂ, áð. 87 îò 9.11.2012 ã.
      Ïðèëîæåíèå ¹ 1
êúì ÷ë. 1, àë. 2 
      Öâåòîâå íà íàçåìíèòå àåðîíàâèãàöèîííè ñâåòëèíè, ìàðêèðîâêèòå, çíàöèòå è
òàáëàòà
      1. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     Â òîâà ïðèëîæåíèå ñà äàäåíè òåõíè÷åñêèòå óñëîâèÿ çà îïðåäåëÿíå
ãðàíèöèòå íà õðîìàòè÷íîñò íà öâåòîâåòå íà íàçåìíèòå àåðîíàâèãàöèîííè
ñâåòëèíè, ìàðêèðîâêèòå, çíàöèòå è òàáëàòà. Òåçè óñëîâèÿ ñúîòâåòñòâàò íà
äåéñòâàùèòå óñëîâèÿ íà Ìåæäóíàðîäíàòà êîìèñèÿ ïî ñâåòëîòåõíèêà (ÌÊC) îò
1983 ã.
     Íå å âúçìîæíî äà ñå ïîñòàâÿò òàêèâà òåõíè÷åñêè óñëîâèÿ çà öâåòîâåòå, ÷å
íàïúëíî äà ñå èçêëþ÷è âúçìîæíîñòòà çà íåïðàâèëíîòî èì âúçïðèÿòèå. Çà
äîñòàòú÷íî íàäåæäíîòî ðàçïîçíàâàíå å âàæíî îñâåòÿâàíåòî íà îêîòî
çíà÷èòåëíî äà ïðåâèøàâà ïðàãà íà âúçïðèåìàíå, çà äà íå ñå ïðîìåíè
öâåòúò âñëåäñòâèå íà èçáèðàòåëíîòî àòìîñôåðíî îòñëàáâàíå è öâåòîâîòî
çðåíèå íà íàáëþäàòåëÿ äà å íîðìàëíî. Ïðè ìíîãî ñèëíî îñâåòÿâàíå íà
îêîòî ñúùåñòâóâà îïàñíîñò çà èçêðèâåíî âúçïðèåìàíå íà öâåòà, êîåòî ìîæå
äà å ïðåäèçâèêàíî îò áëèçúê ñèëåí ñâåòëèíåí èçòî÷íèê ñ ãîëÿìà
èíòåíçèâíîñò.
     Õàðàêòåðèñòèêèòå íà õðîìàòè÷íîñòòà ñà ñúñòàâåíè âúç îñíîâà íà
âúçïðèÿòèÿòà è ñúîòâåòñòâàò íà êîîðäèíàòíàòà ñèñòåìà, ïðèåòà îò
Ìåæäóíàðîäíàòà êîìèñèÿ ïî ñâåòëîòåõíèêà (ÌÊC) íà îñìàòà é ñåñèÿ â
Êåìáðèäæ (Àíãëèÿ) ïðåç 1931 ã. (âæ. CIE Publication No 15, Colorimetry
(1971).
      2. Öâåòîâå íà íàçåìíèòå àåðîíàâèãàöèîííè ñâåòëèíè
     2.1. Õðîìàòè÷íîñò
     2.1.1. Õàðàêòåðèñòèêèòå íà õðîìàòè÷íîñòòà íà íàçåìíèòå àåðîíàâèãàöèîííè
ñâåòëèíè ñà â ñëåäíèòå ãðàíèöè:
     Óðàâíåíèÿ íà ÌÊC (âæ. ôèã. 1 - 1)
     à) ÷åðâåí
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = 0,980 - x;
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò y = 0,335;
     á) æúëò
     ðàâíèíà íà ÷åðâåíèÿ
     öâÿò y = 0,382;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,790 - 0,667x;
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ
     öâÿò y = x - 0,120;
     â) çåëåí
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ
     öâÿò x = 0,360 - 0,080y;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò x = 0,650y;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò y = 0,390 - 0,171x;
     ã) ñèí
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ öâÿò y = 0,805x + 0,065;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,400 - x;
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò x = 0,600y + 0,133;
     ä) áÿë
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ
     öâÿò x = 0,500;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò x = 0,85;
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ
     öâÿò y = 0,440;
     è y = 0,150 +0,640x;
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = 0,050 + 0,750x;
     è y = 0,382;
     å) ïðîìåíëèâî áÿë
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ
     öâÿò x = 0,55 +0,750y;
     è x = 1,185 - 1,500y;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò x = 0,285;
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ
     öâÿò y = 0,440;
     è y = 0,150 + 0,640x;
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = 0,050 + 0,750x;
     è y = 0,382.
     Çàáåëåæêà: Ðúêîâîäñòâî çà ïðîìåíè â õðîìàòè÷íîñòòà â ðåçóëòàò íà
òåìïåðàòóðíèÿ åôåêò âúðõó ôèëòðèðàùèòå åëåìåíòè å äàäåíî â Aerodrome
Design Manual (Doc 9157), ÷àñò 4.
     2.1.2. Êîãàòî íå å íåîáõîäèìî äà ñå íàìàëÿâà ñèëàòà íà ñâåòëèíàòà èëè
êîãàòî íàáëþäàòåëè ñ àíîìàëèÿ íà öâåòîâîòî çðåíèå å íåîáõîäèìî äà
îïðåäåëÿò öâåòà íà ñâåòëèíèòå, çåëåíèòå ñèãíàëè ñà â ñëåäíèòå ãðàíèöè:
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ
     öâÿò                  y = 0,726 - 0,726x;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò x = 0,650y;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò y = 0,390 - 0,171x.
     2.1.3. Êîãàòî å ïî-âàæíî äà ñå óâåëè÷è íàäåæäíîñòòà íà ðàçïîçíàâàíå
îòêîëêîòî ìàêñèìàëíî äà ñå óâåëè÷è äàëå÷èíàòà íà âèäèìîñò, çåëåíèòå
ñâåòëèíè ñà â ñëåäíèòå ãðàíèöè:
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ
     öâÿò                  y = 0,726 - 0,726x;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò x = 0,65y - 0,041;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò y = 0,390 - 0,171x.
     2.2. Ðàçëèêè ìåæäó ñâåòëèíèòå
     2.2.1. Àêî å íåîáõîäèìî äà ñå îñèãóðè ðàçëèêà ìåæäó áÿëàòà è æúëòàòà
ñâåòëèíà, òå èëè ñå ðàçïîëàãàò áëèçî åäíà äî äðóãà, èëè ïðîáëÿñúöèòå èì
ñå ðåäóâàò ñ ìàëúê èíòåðâàë, íàïðèìåð îò åäíà è ñúùà ñâåòëèíà.
     2.2.2. Àêî å íåîáõîäèìî äà ñå îñèãóðè ðàçëèêà ìåæäó æúëòàòà è çåëåíàòà
è(èëè) áÿëàòà ñâåòëèíà, íàïðèìåð íà îñîâèòå ñâåòëèíè íà èçõîäÿùàòà ÏÐ,
äàííèòå íà æúëòàòà ñâåòëèíà ïî êîîðäèíàòíàòà îñ y ñà íå ïî-ãîëåìè îò
0,40.
     Çàáåëåæêà. Ðàâíèíèòå íà áåëèÿ öâÿò ñà ñúñòàâåíè, èçõîæäàéêè îò
ïðåäïîëîæåíèåòî, ÷å ùå ñå èçïîëçâàò â òàêèâà óñëîâèÿ, êîãàòî
õàðàêòåðèñòèêèòå (íèâàòà íà öâåòîâèÿ ñïåêòúð) íà èçòî÷íèêà íà ñâåòëèíà
ñà ïðåäèìíî ïîñòîÿííè.
     2.2.3. Ïðîìåíëèâî áåëèÿò öâÿò ñå èçïîëçâà çà ñâåòëèíè, ÷èÿòî
èíòåíçèâíîñò ñëåäâà äà ñå ðåãóëèðà, íàïðèìåð, çà äà ñå èçáåãíå
çàñëåïÿâàíå. Çà äà ìîæå äà ñå ðàçëè÷è òîçè öâÿò îò æúëòèÿ, ñâåòëèíèòå
ñå ïðîåêòèðàò è åêñïëîàòèðàò òàêà, ÷å:
     à) êîîðäèíàòà x íà æúëòàòà ñâåòëèíà å ïî-ãîëÿìà îò êîîðäèíàòà x íà
áÿëàòà ñâåòëèíà ïîíå ñ 0,050; è
     á) ñâåòëèíèòå ñå ðàçïîëàãàò òàêà, ÷å æúëòèòå äà ñå âèæäàò åäíîâðåìåííî
è äà ñà â íåïîñðåäñòâåíà áëèçîñò äî áåëèòå ñâåòëèíè.
     2.2.4. Ïðîâåðêèòå çà ñúîòâåòñòâèå íà ïàðàìåòðèòå íà íàçåìíèòå
àåðîíàâèãàöèîííè ñâåòëèíè ñúñ ïàðàìåòðèòå, ïîêàçàíè íà ôèã. 1-1, ñå
îñúùåñòâÿâàò ÷ðåç èçìåðâàíèÿ â ïåò òî÷êè íà çîíàòà, îãðàíè÷åíà îò
íàé-ìàëêàòà âúòðåøíà êðèâà íà èçîêàíäåëèòå (âæ. äèàãðàìàòà íà
èçîêàíäåëèòå â ïðèëîæåíèå ¹ 9), ïðè íîìèíàëåí òîê èëè íàïðåæåíèå.
Êîãàòî äèàãðàìàòà íà èçîêàíäåëèòå èìà åëèïñîâèäíà èëè êðúãëà ôîðìà,
ïàðàìåòðèòå íà öâåòîâåòå ñå èçìåðâàò â öåíòúðà è â òî÷êèòå, îïðåäåëÿùè
õîðèçîíòàëíèòå è âåðòèêàëíèòå ãðàíèöè. Êîãàòî äèàãðàìàòà íà
èçîêàíäåëèòå èìà ïðàâîúãúëíà ôîðìà, ïàðàìåòðèòå íà öâåòîâåòå ñå
èçìåðâàò â öåíòúðà è â êðàéíèòå òî÷êè íà äèàãîíàëèòå (úãëèòå).
Ïàðàìåòðèòå íà öâåòîâåòå íà ñâåòëèíèòå ñå ñúïîñòàâÿò ñ ïàðàìåòðèòå,
îïðåäåëåíè îò âúíøíàòà êðèâà íà èçîêàíäåëèòå, çà äà ñå óäîñòîâåðè
îòñúñòâèåòî íà òàêàâà ïðîìÿíà íà öâåòà, êîÿòî áè äîâåëà äî íåïðàâèëíîòî
âúçïðèåìàíå íà ñèãíàëà îò ïèëîòà.
     Çàáåëåæêà 1. Çà âúíøíàòà êðèâà íà èçîêàíäåëèòå ñå ïðàâÿò èçìåðâàíèÿ íà
êîîðäèíàòèòå íà öâåòîâåòå è ðåãèñòðèðàíåòî èì, çà äà ìîæå ñúîòâåòíèÿò
óïúëíîìîùåí îðãàí äà íàïðàâè àíàëèç íà ðåçóëòàòèòå è äà âçåìå ðåøåíèå
çà òÿõíîòî ñúîòâåòñòâèå.
     Çàáåëåæêà 2. Íÿêîè îò ñâåòëèíèòå ìîãàò äà ñå íàìèðàò â ïîëåçðåíèåòî íà
ïèëîòèòå è äà ñå ïîëçâàò îò òÿõ ñ ïîñîêà, êîÿòî íå îáõâàùà âúíøíàòà
êðèâà íà èçîêàíäåëèòå (íàïðèìåð ñâåòëèíèòå íà "ñòîï" ëèíèÿòà â ìåñòàòà
íà èç÷àêâàíå íà ÏÈÊ ñúñ çíà÷èòåëíî ðàçøèðåíèå). Â òåçè ñëó÷àè
ñúîòâåòíèÿò óïúëíîìîùåí îðãàí îöåíÿâà ôàêòè÷åñêîòî èì èçïîëçâàíå è ïðè
íåîáõîäèìîñò èçèñêâà ïðîâåðêà çà îïðåäåëÿíå ïðîìÿíàòà íà öâåòà â
äèàïàçîíà íà úãëèòå, íåîáõâàíàòè îò âúíøíàòà êðèâà.
     2.2.5. Ïàðàìåòðèòå íà öâåòà íà âèçóàëíèòå ãëèñàäíè èíäèêàòîðè è íà
äðóãèòå ãðóïè ñâåòëèíè, êîèòî èìàò ñåêòîðè íà ïðåõîä îò åäèí öâÿò â
äðóã, ñå èçìåðâàò â òî÷êèòå, ïîêàçàíè â ò. 2.2.4, êàòî â çîíèòå
öâåòîâåòå ñå ðàçãëåæäàò ïîîòäåëíî, è â ãðàíèöèòå íà 0,5° â ïðåõîäíèÿ
ñåêòîð íÿìà íèòî åäíà ñâåòëèíà.
      3. Öâåòîâå íà ìàðêèðîâêàòà, çíàöèòå è òàáëàòà
     Çàáåëåæêà 1. Äàäåíèòå õàðàêòåðèñòèêè íà öâåòîâåòå ñå îòíàñÿò çà ïðÿñíî
áîÿäèñàíè ïîâúðõíîñòè. Îáèêíîâåíî öâåòîâåòå, èçïîëçâàíè çà
ìàðêèðîâêèòå, çíàöèòå è òàáëàòà, ñ òå÷åíèå íà âðåìåòî ñå ïðîìåíÿò è
çàòîâà ñå ïîäíîâÿâàò.
     Çàáåëåæêà 2. Èíñòðóêöèèòå çà öâåòîâåòå íà ïîâúðõíîñòèòå ñà äàäåíè â
äîêóìåíò íà ÌÊC, îçàãëàâåí "Ïðåïîðúêè ïî îòíîøåíèå íà öâåòîâåòå íà
ïîâúðõíîñòèòå çà âèçóàëíà ñèãíàëèçàöèÿ" (äîêóìåíò ¹ 39-2 (TC-106) 1983
ã.
     Çàáåëåæêà 3. Ïðåïîðú÷èòåëíèòå òåõíè÷åñêè èçèñêâàíèÿ êúì îñâåòÿâàíèòå
òàáëà, äàäåíè â ò. 3.4, ñà âðåìåííè è ñå áàçèðàò íà òåõíè÷åñêèòå
èçèñêâàíèÿ íà ÌÊC êúì îñâåòÿâàíèòå çíàöè. Òåõíè÷åñêèòå èçèñêâàíèÿ ñå
ïðåðàçãëåæäàò è óòî÷íÿâàò, êîãàòî ÌÊC ðàçðàáîòè òåõíè÷åñêè èçèñêâàíèÿ
êúì îñâåòÿâàíèòå òàáëà.
     3.1. Êîåôèöèåíòèòå íà õðîìàòè÷íîñò è ÿðêîñò íà îáèêíîâåíèòå öâåòîâå è
íà öâåòîâåòå íà ñâåòëîîòðàçÿâàùèòå ìàòåðèàëè, à ñúùî è íà öâåòîâåòå íà
çíàöèòå è òàáëàòà (ñ âúòðåøíî îñâåòëåíèå) ñå îïðåäåëÿò ïðè ñëåäíèòå
ñòàíäàðòíè óñëîâèÿ:
     à) úãúë íà îñâåòÿâàíå 45°;
     á) ïîñîêà íà íàáëþäåíèå - ïåðïåíäèêóëÿðíà íà ïîâúðõíîñòòà;
     â) èçòî÷íèê íà ñâåòëèíà - ñòàíäàðòåí èçòî÷íèê íà ñâåòëèíà D65 íà ÌÊC.
     3.2. Êîãàòî êîåôèöèåíòèòå íà õðîìàòè÷íîñò è ÿðêîñò íà îáèêíîâåíèòå
öâåòîâå íà ìàðêèðîâêàòà, çíàöèòå è òàáëàòà ñ âúíøíî îñâåòëåíèå ñà
îïðåäåëåíè â ñòàíäàðòíè óñëîâèÿ, òå ñà â ñëåäíèòå ãðàíèöè:
     Óðàâíåíèÿ íà ÌÊC (âæ. ôèã. 4.2)
     à) ÷åðâåí
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = 0,314 - 0,051x;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,910 - x;
     ðàâíèíà íà îðàíæåâèÿ
     öâÿò y = 0,314 + 0,047x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,07 (ìèíèìóì);
     á) îðàíæåâ
     ðàâíèíà íà ÷åðâåíèÿ
     öâÿò y = 0,265 + 0,205x;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,910 - x;
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò y = 0,207 + 0,390x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,20 (ìèíèìóì);
     â) æúëò
     ðàâíèíà íà îðàíæåâèÿ
     öâÿò y = 0,108 +0,707x;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,910 - x;
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ öâÿò y = 1,35x - 0,093;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò  ? = 0,45 (ìèíèìóì);
     ã) áÿë
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = 0,0110+x;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò y = 0,610 - x;
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ öâÿò y = 0,030 + x;
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò y = 0,710 - x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,75 (ìèíèìóì);
     ä) ÷åðåí
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = x - 0,030;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò y = 0,570 - x;
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ öâÿò y = 0,050 + x;
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò y = 0,740 - x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,03 (ìàêñèìóì);
     å) æúëòî-çåëåí
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ öâÿò y = 1,317x + 0,4;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,910 - x;
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò y = 0,867x + 0,4;
     æ) çåëåí
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò x = 0,313;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,243 + 0,670x;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò y = 0,493 - 0,524x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,10 (ìàêñèìóì).
     Çàáåëåæêà. Ìàëêàòà ðàçëèêà ìåæäó ÷åðâåíèÿ è îðàíæåâèÿ öâÿò íà
ïîâúðõíîñòèòå å íåäîñòàòú÷íà çà ðàçëè÷àâàíå íà òåçè öâåòîâå, àêî ñå
ãëåäàò ïîîòäåëíî.
     3.3. Êîãàòî êîåôèöèåíòèòå íà õðîìàòè÷íîñò è ÿðêîñò íà öâåòîâåòå íà
ñâåòëîîòðàçÿâàùèòå ìàòåðèàëè çà ìàðêèðîâêèòå, çíàöèòå è òàáëàòà ñà
îïðåäåëåíè ïðè ñòàíäàðòíè óñëîâèÿ, òå ñà â ñëåäíèòå ãðàíèöè:
     Óðàâíåíèÿ íà ÌÊC (âæ. ôèã. 4 - 3)
     à) ÷åðâåí
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = 0,345 - 0,051x;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,910 - x;
     ðàâíèíà íà îðàíæåâèÿ
     öâÿò y = 0,314 + 0,047x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,03 (ìèíèìóì);
     á) îðàíæåâ
     ðàâíèíà íà ÷åðâåíèÿ
     öâÿò y = 0,265 + 0,205x;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,910 - x;
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò y = 0,207 + 0,390x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,14 (ìèíèìóì);
     â) æúëò
     ðàâíèíà íà îðàíæåâèÿ
     öâÿò y = 0,160 + 0,540x;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,910 - x;
     ðàâíèíà íà çåëåíè öâÿò y = 1,35x - 0,093;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,16 (ìèíèìóì);
     ã) áÿë
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = x;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò y = 0,610 - x;
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ öâÿò y = 0,040 + x;
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò y = 0,710 - x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,27 (ìèíèìóì);
     ä) ñèí
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ öâÿò y = 0,118 + 0,675x;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,370 - x;
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = 1,65x - 0,187;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,01 (ìèíèìóì);
     æ) çåëåí
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò ó = 0,711 - 1,22õ;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,243 + 0,670x;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò y = 0,405 - 0,243x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,03 (ìàêñèìóì).
     3.4. Êîãàòî êîåôèöèåíòèòå íà õðîìàòè÷íîñò è ÿðêîñò íà öâåòîâåòå íà
îñâåòÿâàíèòå (ñ âúòðåøíî îñâåòëåíèå) çíàöè ñà îïðåäåëåíè ïðè ñòàíäàðòíè
óñëîâèÿ, òå ñà â ñëåäíèòå ãðàíèöè:
     Óðàâíåíèÿ íà ÌÊC (âæ. ôèã. 4.4)
     à) ÷åðâåí
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = 0,345 - 0,51x;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,910 - x;
     ðàâíèíà íà îðàíæåâèÿ
     öâÿò y = 0,314 +0,047x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,16 (ìèíèìóì);
     (äåíåì)
     îòíîñèòåëíà ÿðêîñò 5 % (ìèíèìóì);
     ñïðÿìî áåëèÿ öâÿò 20 % (ìàêñèìóì);
     (íîùíî âðåìå)
     á) æúëò
     ðàâíèíà íà îðàíæåâèÿ
     öâÿò y = 0,108 + 0,707x;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,910 - x;
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ öâÿò y = 1,35x - 0,093;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,45 (ìèíèìóì);
     (äåíåì)
     îòíîñèòåëíà ÿðêîñò 30 % (ìèíèìóì);
     ñïðÿìî áåëèÿ öâÿò 80 % (ìàêñèìóì);
     (íîùíî âðåìå)
     â) áÿë
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = 0,010 + x;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò y = 0,610 - x;
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ öâÿò y = 0,030 + x;
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò y = 0,710 - x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,75 (ìèíèìóì);
     (äåíåì)
     îòíîñèòåëíà ÿðêîñò 100 %;
     ñïðÿìî áåëèÿ öâÿò
     (íîùíî âðåìå)
     ã) ÷åðåí
     ðàâíèíà íà ïóðïóðíèÿ
     öâÿò y = x - 0,030;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò y = 0,570 - x;
     ðàâíèíà íà çåëåíèÿ öâÿò y = 0,050 + x;
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò y = 0,740 - x;
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,03 (ìèíèìóì);
     (äåíåì)
     îòíîñèòåëíà ÿðêîñò 0 % (ìèíèìóì);
     ñïðÿìî áåëèÿ öâÿò 2 % (ìàêñèìóì;
     (íîùíî âðåìå)
     ä) çåëåí
     ðàâíèíà íà æúëòèÿ öâÿò õ = 0,313;
     ðàâíèíà íà áåëèÿ öâÿò y = 0,243 + 0,670x;
     ðàâíèíà íà ñèíèÿ öâÿò y = 0,493 - 0,524x;.
     êîåôèöèåíò íà ÿðêîñò ? = 0,10 (ìàêñèìóì);
     îòíîñèòåëíà ÿðêîñò 5 % (ìèíèìóì);
     ñïðÿìî áåëèÿ öâÿò 30 % (ìàêñèìóì).
     (íîùíî âðåìå)

     Ôèã. 1-1. Öâåòîâå çà àåðîíàâèãàöèîííè íàçåìíè ñâåòëèíè

     Ôèã. 1-2. Îáèêíîâåíè öâåòîâå çà ìàðêèðîâêà è âúíøíî îñâåòÿâàíå íà çíàöè
è ïàíåëè

     Ôèã. 1-3. Öâåòîâå íà ðåòðîîòðàçÿâàùè ìàòåðèàëè çà ìàðêèðîâêà, çíàöè è
ïàíåëè

     Ôèã. 1-4. Öâåòîâå íà îñâåòåíè èëè âúòðåøíî îñâåòåíè çíàöè è ïàíåëè
      Ïðèëîæåíèå ¹ 2
êúì ÷ë. 32, àë. 2 è ÷ë. 536, àë. 1 
Èçèñêâàíèÿ êúì êà÷åñòâîòî íà àåðîíàâèãàöèîííèòå äàííè

Òàáëèöà 1. Øèðî÷èíà è äúëæèíà

 Òàáëèöà 2. Ïðåâèøåíèå/àáñîëþòíà âèñî÷èíà/
îòíîñèòåëíà âèñî÷èíà

Òàáëèöà 3. Ñêëîíåíèå è ìàãíèòíî ñêëîíåíèå

 Òàáëèöà 4. Ïåëåíã

 Òàáëèöà 5. Äúëæèíà/ðàçñòîÿíèå/ðàçìåð
	
         Ïðèëîæåíèå ¹ 3
êúì ÷ë. 9, àë. 1 
      Ðàìêà íà äúðæàâíàòà ïðîãðàìà ïî áåçîïàñíîñò (ÄÏÁ)
     Âúâåäåíèå
     Íàñòîÿùîòî ïðèëîæåíèå äàâà ðàìêà çà âúâåæäàíåòî è ïîääúðæàíåòî íà
äúðæàâíà ïðîãðàìà ïî áåçîïàñíîñò (ÄÏÁ). ÄÏÁ å ñèñòåìà çà óïðàâëåíèå íà
áåçîïàñíîñòòà îò äúðæàâàòà. Ðàìêàòà ïðåäâèæäà ÷åòèðè êîìïîíåíòà è
åäèíàäåñåò åëåìåíòà, îïèñàíè ïî-äîëó. Âúâåæäàíåòî íà ÄÏÁ å ñúèçìåðèìî ñ
ãîëåìèíàòà è ñëîæíîñòòà íà àâèàöèîííàòà ñèñòåìà íà äúðæàâàòà è èçèñêâà
êîîðäèíàöèÿ ìåæäó ìíîæåñòâî îðãàíè, îòãîâîðíè çà îòäåëíèòå ôóíêöèè ïî
åëåìåíòèòå â äúðæàâàòà. ÄÏÁ ðàìêàòà, âúâåäåíà â òîâà ïðèëîæåíèå, è
ðàìêàòà çà ñèñòåìàòà çà óïðàâëåíèå íà áåçîïàñíîñòòà (ÑÓÁ), ïîñî÷åíà â
ïðèëîæåíèå ¹ 3, ñëåäâà äà ñå ðàçãëåæäàò êàòî âçàèìíî äîïúëâàùè ñå, íî
îòäåëíè ðàìêè. Òîâà ïðèëîæåíèå âêëþ÷âà è êðàòêî îïèñàíèå íà âñåêè
åëåìåíò îò ðàìêàòà.
      1. Äúðæàâíà ïîëèòèêà è öåëè çà îñèãóðÿâàíå íà áåçîïàñíîñò
     1.1. Äúðæàâíà çàêîíîäàòåëíà ðàìêà ïî áåçîïàñíîñòòà
     1.2. Äúðæàâíè çàäúëæåíèÿ è îòãîâîðíîñòè ïî áåçîïàñíîñòòà
     1.3. Ðàçñëåäâàíå íà ïðîèçøåñòâèÿ è èíöèäåíòè
     1.4. Ïîëèòèêà ïî ïðàâîïðèëàãàíå
      2. Äúðæàâíî óïðàâëåíèå íà ðèñêà çà áåçîïàñíîñòòà
     2.1. Èçèñêâàíèÿ ïî îòíîøåíèå íà áåçîïàñíîñòòà êúì ÑÓÁ íà äîñòàâ÷èêà íà
óñëóãè
     2.2. Äîãîâàðÿíå íà ðàâíèùàòà çà ïîñòèãàíå íà áåçîïàñíîñòòà íà
äîñòàâ÷èêà íà óñëóãè
      3. Îñèãóðÿâàíå íà áåçîïàñíîñò îò äúðæàâàòà
     3.1. Êîíòðîë íà áåçîïàñíîñòòà
     3.2. Ñúáèðàíå, àíàëèç è îáìåí íà äàííè ïî áåçîïàñíîñòòà
     3.3. Íàñî÷âàíå íà êîíòðîëà êúì ïî-ïðîáëåìíè èëè íóæäàåùè ñå îáëàñòè âúç
îñíîâà íà äàííè çà áåçîïàñíîñòòà
      4. Ïîïóëÿðèçèðàíå è íàñúð÷àâàíå íà áåçîïàñíîñòòà îò äúðæàâàòà
     4.1. Âúòðåøíî îáó÷åíèå, êîìóíèêàöèÿ è ðàçïðîñòðàíåíèå íà èíôîðìàöèÿ ïî
áåçîïàñíîñòòà
     4.2. Âúíøíî îáó÷åíèå, êîìóíèêàöèÿ è ðàçïðîñòðàíåíèå íà èíôîðìàöèÿ ïî
áåçîïàñíîñòòà
     Çàáåëåæêà. Â êîíòåêñòà íà òîâà ïðèëîæåíèå òåðìèíúò "äîñòàâ÷èê íà
óñëóãè" ñå îòíàñÿ äî âñÿêà îðãàíèçàöèÿ, ïðåäîñòàâÿùà àâèàöèîííè óñëóãè.
Òåðìèíúò âêëþ÷âà îäîáðåíè îðãàíèçàöèè çà îáó÷åíèå, êîèòî ñà èçëîæåíè íà
ðèñêîâå çà áåçîïàñíîñòòà ïðè ïðåäîñòàâÿíåòî íà ñâîèòå óñëóãè,
àâèàöèîííè îïåðàòîðè, îäîáðåíè îðãàíèçàöèè çà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå,
îðãàíèçàöèè, îòãîâîðíè çà òèïîâîòî ïðîåêòèðàíå è/èëè ïðîèçâîäñòâî íà
âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà, äîñòàâ÷èöè íà àåðîíàâèãàöèîííî îáñëóæâàíå,
êàêòî è ëåòèùà, ïðèòåæàâàùè óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîííà ãîäíîñò.
      1. Äúðæàâíà ïîëèòèêà è öåëè çà îñèãóðÿâàíå
íà áåçîïàñíîñò
     1.1. Äúðæàâíà çàêîíîäàòåëíà ðàìêà ïî áåçîïàñíîñòòà
     Äúðæàâàòà å îáíàðîäâàëà íàöèîíàëíà çàêîíîäàòåëíà ðàìêà è ñïåöèôè÷íè
èçèñêâàíèÿ çà áåçîïàñíîñò â ñúîòâåòñòâèå ñ ìåæäóíàðîäíèòå è
íàöèîíàëíèòå ñòàíäàðòè, êîèòî îïðåäåëÿò êàê äúðæàâàòà ùå èçâúðøâà
óïðàâëåíèåòî íà áåçîïàñíîñòòà â äúðæàâàòà. Òîâà âêëþ÷âà ó÷àñòèåòî íà
äúðæàâíèòå àâèàöèîííè îðãàíèçàöèè â îïðåäåëåíè äåéíîñòè, ñâúðçàíè ñ
óïðàâëåíèåòî íà áåçîïàñíîñòòà â äúðæàâàòà, êàêòî è îïðåäåëÿíåòî íà
ðîëèòå, îòãîâîðíîñòèòå è âçàèìîîòíîøåíèÿòà íà òåçè îðãàíèçàöèè.
Çàêîíîäàòåëíàòà ðàìêà ïî áåçîïàñíîñòòà è ñïåöèôè÷íèòå èçèñêâàíèÿ ñå
ïðåðàçãëåæäàò ïåðèîäè÷íî, çà äà ñå ãàðàíòèðà, ÷å òå îñòàâàò ïðèëîæèìè è
ïîäõîäÿùè çà äúðæàâàòà.
     1.2. Äúðæàâíè çàäúëæåíèÿ è îòãîâîðíîñòè ïî áåçîïàñíîñòòà
     Äúðæàâàòà å îïðåäåëèëà, äåôèíèðàëà è äîêóìåíòèðàëà èçèñêâàíèÿòà,
çàäúëæåíèÿòà è îòãîâîðíîñòèòå ïî îòíîøåíèå íà âúâåæäàíåòî è
ïîääúðæàíåòî íà ÄÏÁ. Òîâà âêëþ÷âà èçèñêâàíèÿòà êúì ïëàíèðàíå,
îðãàíèçèðàíå, ðàçâèòèå, ïîääúðæàíå, êîíòðîë è íåïðåêúñíàòî ïîäîáðÿâàíå
íà ÄÏÁ ïî íà÷èí, îòãîâàðÿù íà öåëèòå íà äúðæàâàòà ïî îòíîøåíèå íà
áåçîïàñíîñòòà. Òîâà ñúùî âêëþ÷âà ÿñíî ñòàíîâèùå îòíîñíî îñèãóðÿâàíåòî
íà íåîáõîäèìèòå ðåñóðñè çà èçïúëíåíèåòî íà ÄÏÁ.
     1.3. Ðàçñëåäâàíå íà ïðîèçøåñòâèÿ è èíöèäåíòè
     Äúðæàâàòà å ñúçäàëà íåçàâèñèì ïðîöåñ çà ðàçñëåäâàíå íà ïðîèçøåñòâèÿ è
èíöèäåíòè, íà êîéòî åäèíñòâåíàòà öåë å ïðåäîòâðàòÿâàíåòî íà
ïðîèçøåñòâèÿ è èíöèäåíòè, à íå ðàçïðåäåëÿíåòî íà âèíà èëè îòãîâîðíîñò.
Òåçè ðàçñëåäâàíèÿ ñà â ïîäêðåïà íà óïðàâëåíèåòî íà áåçîïàñíîñòòà â
äúðæàâàòà. Ïðè èçïúëíåíèåòî íà ÄÏÁ äúðæàâàòà ïîääúðæà íåçàâèñèìîñòòà íà
îðãàíèçàöèÿòà çà ðàçñëåäâàíå íà ïðîèçøåñòâèÿ è èíöèäåíòè îò äðóãèòå
äúðæàâíè àâèàöèîííè îðãàíèçàöèè.
     1.4. Ïîëèòèêà ïî ïðàâîïðèëàãàíå
     Äúðæàâàòà å îáíàðîäâàëà ïîëèòèêà ïî ïðàâîïðèëàãàíå, êîÿòî îïðåäåëÿ
óñëîâèÿòà è îáñòîÿòåëñòâàòà, ïðè êîèòî íà äîñòàâ÷èöèòå íà óñëóãè å
ïîçâîëåíî äà òðåòèðàò è àíàëèçèðàò ñúáèòèÿ, êàñàåùè íÿêîè îòêëîíåíèÿ îò
áåçîïàñíîñòòà, âúòðåøíî, â êîíòåêñòà íà ñèñòåìà çà óïðàâëåíèå íà
áåçîïàñíîñòòà (SMS) íà äîñòàâ÷èêà íà óñëóãè, è óäîâëåòâîðÿâàéêè
ñúîòâåòíèÿ äúðæàâåí îðãàí. Ïîëèòèêàòà ïî ïðàâîïðèëàãàíå ñúùî îïðåäåëÿ
óñëîâèÿòà è îáñòîÿòåëñòâàòà, ïðè êîèòî äà ñå òðåòèðàò îòêëîíåíèÿòà îò
áåçîïàñíîñòòà ÷ðåç óñòàíîâåíè èçïúëíèòåëíè ïðîöåäóðè.
      2. Äúðæàâíî óïðàâëåíèå íà ðèñêà çà áåçîïàñíîñòòà
     2.1. Èçèñêâàíèÿ ïî îòíîøåíèå íà áåçîïàñíîñòòà êúì ÑÓÁ íà äîñòàâ÷èêà íà
óñëóãè
     Äúðæàâàòà å ñúçäàëà ìåõàíèçìè çà êîíòðîë, êîèòî ðåãóëèðàò êàê
äîñòàâ÷èöèòå íà óñëóãè ùå èäåíòèôèöèðàò îïàñíîñòèòå è ùå óïðàâëÿâàò
ðèñêîâåòå çà áåçîïàñíîñòòà. Òå âêëþ÷âàò èçèñêâàíèÿ, ñïåöèôè÷íè
îïåðàòèâíè ïðàâèëà è ïîëèòèêè çà âúâåæäàíå è ïðèëàãàíå íà ÑÓÁ íà
äîñòàâ÷èêà íà óñëóãè. Èçèñêâàíèÿòà, ñïåöèôè÷íèòå îïåðàòèâíè ïðàâèëà è
ïîëèòèêèòå çà âúâåæäàíå è ïðèëàãàíå ñå ïðåðàçãëåæäàò ïåðèîäè÷íî, çà äà
ñå îñèãóðè äà îñòàíàò ïðèëîæèìè è ïîäõîäÿùè çà äîñòàâ÷èêà íà óñëóãè.
     2.2. Äîãîâàðÿíå íà ðàâíèùàòà çà ïîñòèãàíå íà áåçîïàñíîñòòà íà
äîñòàâ÷èêà íà óñëóãè
     Äúðæàâàòà ñå äîãîâàðÿ ñ îòäåëíèòå äîñòàâ÷èöè íà óñëóãè îòíîñíî
áåçîïàñíîñòòà íà òåõíèòå ÑÓÁ. Äîãîâîðåíàòà áåçîïàñíîñò íà ÑÓÁ íà
èíäèâèäóàëíèòå äîñòàâ÷èöè íà óñëóãè ñå ïðåðàçãëåæäà ïåðèîäè÷íî, çà äà
ñå îñèãóðè äà îñòàíå ïðèëîæèìà è ïîäõîäÿùà çà äîñòàâ÷èêà íà óñëóãè.
      3. Îñèãóðÿâàíå íà áåçîïàñíîñò îò äúðæàâàòà
     3.1. Êîíòðîë íà áåçîïàñíîñòòà
     Äúðæàâàòà âúâåæäà ìåõàíèçìè çà îñèãóðÿâàíå íà åôåêòèâíî ñëåäåíå íà
îñåìòå êðèòè÷íè åëåìåíòà íà ôóíêöèÿòà çà íàáëþäåíèå íà áåçîïàñíîñòòà.
Äúðæàâàòà ñúùî å âúâåëà ìåõàíèçìè, êîèòî äà ãàðàíòèðàò, ÷å
èäåíòèôèêàöèÿòà íà îïàñíîñòèòå è óïðàâëåíèåòî íà ðèñêîâåòå çà
áåçîïàñíîñòòà îò äîñòàâ÷èöèòå íà óñëóãè ñëåäâàò óñòàíîâåíèÿ íîðìàòèâåí
êîíòðîë (èçèñêâàíèÿ, ñïåöèôè÷íè îïåðàòèâíè ïðàâèëà è ïîëèòèêè çà
âúâåæäàíå è ïðèëàãàíå). Òåçè ìåõàíèçìè âêëþ÷âàò èíñïåêöèè, îäèòè è
ïðåãëåäè, çà äà ñå ãàðàíòèðà, ÷å íîðìàòèâíèÿò êîíòðîë íà ðèñêà çà
áåçîïàñíîñòòà å ïðàâèëíî èíòåãðèðàí â ÑÓÁ íà äîñòàâ÷èêà íà óñëóãè, ÷å
ñå ïðèëàãà, êàêòî å ïðåäâèäåíî, è ÷å íîðìàòèâíèÿò êîíòðîë îêàçâà
ïëàíèðàíîòî âëèÿíèå âúðõó ðèñêîâåòå çà áåçîïàñíîñòòà.
     3.2. Ñúáèðàíå, àíàëèç è îáìåí íà äàííè ïî áåçîïàñíîñòòà
     Äúðæàâàòà âúâåæäà ìåõàíèçìè çà îñèãóðÿâàíå íà ñúáèðàíåòî è ñúõðàíåíèåòî
íà äàííè çà îïàñíîñòèòå è ðèñêîâåòå çà áåçîïàñíîñòòà êàêòî íà
èíäèâèäóàëíî, òàêà è íà îáùîäúðæàâíî íèâî. Äúðæàâàòà ñúùî å âúâåëà
ìåõàíèçìè çà èçâëè÷àíå íà èíôîðìàöèÿ îò ñúõðàíåíèòå äàííè, êàêòî è çà
àêòèâåí îáìåí íà èíôîðìàöèÿ çà áåçîïàñíîñòòà ñ äîñòàâ÷èöèòå íà óñëóãè
è/èëè äðóãè äúðæàâè.
     3.3. Íàñî÷âàíå íà êîíòðîëà êúì ïî-ïðîáëåìíè èëè íóæäàåùè ñå îáëàñòè âúç
îñíîâà íà äàííè çà áåçîïàñíîñòòà
     Äúðæàâàòà âúâåæäà ïðîöåäóðè çà ïðèîðèòèçèðàíå íà èíñïåêöèèòå, îäèòèòå è
ïðåãëåäèòå êúì ïî-ïðîáëåìíèòå èëè íóæäàåùè ñå îáëàñòè, èäåíòèôèöèðàíè
âúç îñíîâà íà àíàëèçà íà äàííè çà îïàñíîñòèòå, òåõíèòå ïîñëåäèöè çà
îïåðàöèèòå, êàêòî è îöåíêà íà ðèñêîâåòå çà áåçîïàñíîñòòà.
      4. Ïîïóëÿðèçèðàíå è íàñúð÷àâàíå íà áåçîïàñíîñòòà îò äúðæàâàòà
     4.1. Âúòðåøíî îáó÷åíèå, êîìóíèêàöèÿ è ðàçïðîñòðàíåíèå íà èíôîðìàöèÿ ïî
áåçîïàñíîñòòà
     Äúðæàâàòà îñèãóðÿâà îáó÷åíèå è íàñúð÷àâà îñâåäîìåíîñòòà è äâóïîñî÷íàòà
êîìóíèêàöèÿ ïî îòíîøåíèå íà ñâúðçàíàòà ñ áåçîïàñíîñòòà èíôîðìàöèÿ çà
ïîäêðåïà, â ðàìêèòå íà äúðæàâíèòå àâèàöèîííè îðãàíèçàöèè, íà ðàçâèòèåòî
íà îðãàíèçàöèîííà êóëòóðà, íàñúð÷àâàùà åôåêòèâíà è åôèêàñíà ÄÏÁ.
     4.2. Âúíøíî îáó÷åíèå, êîìóíèêàöèÿ è ðàçïðîñòðàíåíèå íà èíôîðìàöèÿ ïî
áåçîïàñíîñòòà
     Äúðæàâàòà îñèãóðÿâà îáðàçîâàíèå è íàñúð÷àâà îñâåäîìåíîñòòà ïî îòíîøåíèå
íà ðèñêîâåòå çà áåçîïàñíîñòòà è äâóïîñî÷íàòà êîìóíèêàöèÿ íà ñâúðçàíàòà
ñ áåçîïàñíîñòòà èíôîðìàöèÿ çà ïîäêðåïà, ñðåä äîñòàâ÷èöèòå íà óñëóãè, íà
ðàçâèòèåòî íà îðãàíèçàöèîííà êóëòóðà, íàñúð÷àâàùà åôåêòèâíà è åôèêàñíà
ÄÏÁ.
      Ïðèëîæåíèå ¹ 4
êúì ÷ë. 10, àë. 1 
      Ðàìêà çà ñèñòåìèòå çà óïðàâëåíèå íà áåçîïàñíîñòòà (ÑÓÁ)
     Âúâåäåíèå
     Íàñòîÿùîòî ïðèëîæåíèå îïðåäåëÿ ðàìêàòà çà âúâåæäàíåòî è ïîääúðæàíåòî íà
ñèñòåìà çà óïðàâëåíèå íà áåçîïàñíîñòòà (ÑÓÁ) îò ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî
óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîííà ãîäíîñò. ÑÓÁ å óïðàâëÿâàùà ñèñòåìà çà
óïðàâëåíèå íà áåçîïàñíîñòòà îò äàäåíà îðãàíèçàöèÿ. Ðàìêàòà âêëþ÷âà
÷åòèðè êîìïîíåíòà è äâàíàäåñåò åëåìåíòà, êîèòî ïðåäñòàâëÿâàò
ìèíèìàëíèòå èçèñêâàíèÿ çà âúâåæäàíåòî íà ÑÓÁ. Èçïúëíåíèåòî íà ðàìêàòà å
íåîáõîäèìî äà å ñúèçìåðèìî ñ ãîëåìèíàòà íà îðãàíèçàöèÿòà è ñëîæíîñòòà
íà ïðåäîñòàâÿíèòå óñëóãè. Òîâà ïðèëîæåíèå âêëþ÷âà è êðàòêî îïèñàíèå íà
âñåêè åëåìåíò îò ðàìêàòà.
      1. Ïîëèòèêà çà áåçîïàñíîñò è öåëè
     1.1. Àíãàæèìåíòè íà ðúêîâîäñòâîòî è îòãîâîðíîñòè
     1.2. Îòãîâîðíèöè ïî áåçîïàñíîñòòà
     1.3. Îïðåäåëÿíå/íàçíà÷àâàíå íà êëþ÷îâ ïåðñîíàë ïî áåçîïàñíîñòòà
     1.4. Êîîðäèíàöèÿ íà ïëàíèðàíåòî íà ìåðîïðèÿòèÿ â ñëó÷àé íà àâàðèéíà
îáñòàíîâêà íà ëåòèùåòî
     1.5. Äîêóìåíòàöèÿ íà ÑÓÁ
      2. Óïðàâëåíèå íà ðèñêà çà áåçîïàñíîñòòà
     2.1. Èäåíòèôèöèðàíå íà çàïëàõèòå/îïàñíîñòèòå
     2.2. Îöåíêà è íàìàëÿâàíå íà ðèñêà çà áåçîïàñíîñòòà
      3. Ãàðàíòèðàíå íà áåçîïàñíîñòòà
     3.1. Ìîíèòîðèíã è îöåíêà íà ôóíêöèîíèðàíåòî íà áåçîïàñíîñòòà
     3.2. Óïðàâëåíèå íà ïðîìÿíàòà
     3.3. Íåïðåêúñíàòî ïîäîáðÿâàíå íà ÑÓÁ
      4. Ïîâèøàâàíå íà áåçîïàñíîñòòà
     4.1. Îáó÷åíèå è îáðàçîâàíèå
     4.2. Êîìóíèêàöèÿ ïî áåçîïàñíîñòòà
      1. Ïîëèòèêà çà áåçîïàñíîñò è öåëè
     Àíãàæèìåíòè íà ðúêîâîäñòâîòî è îòãîâîðíîñòè
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîíía ãîäíîñò, îïðåäåëÿ
ïîëèòèêàòà çà áåçîïàñíîñò íà îðãàíèçàöèÿòà, êîÿòî å íåîáõîäèìî äà å â
ñúîòâåòñòâèå ñ ìåæäóíàðîäíèòå è íàöèîíàëíèòå èçèñêâàíèÿ è êîÿòî ñå
ïîäïèñâà îò îòãîâîðíèÿ ðúêîâîäèòåë íà îðãàíèçàöèÿòà. Ïîëèòèêàòà çà
áåçîïàñíîñò å íåîáõîäèìî äà îòðàçÿâà àíãàæèìåíòèòå íà îðãàíèçàöèÿòà ïî
îòíîøåíèå íà áåçîïàñíîñòòà; äà âêëþ÷âà ÿñíî çàÿâëåíèå çà îñèãóðÿâàíåòî
íà íåîáõîäèìèòå ðåñóðñè çà èçïúëíåíèåòî íà ïîëèòèêàòà çà áåçîïàñíîñò; è
äà áúäå ðàçãëàñåíà ñ âèäèìà ïîäêðåïà â öÿëàòà îðãàíèçàöèÿ. Ïîëèòèêàòà
çà áåçîïàñíîñò âêëþ÷âà ïðîöåäóðèòå çà äîêëàäâàíå íà áåçîïàñíîñòòà; äà
ïîñî÷âà ÿñíî êîè âèäîâå ðàáîòíè ïðàêòèêè ñà íåäîïóñòèìè; è äà âêëþ÷âà
óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî íå ñå ïðèëàãàò äèñöèïëèíàðíè äåéñòâèÿ. Ïîëèòèêàòà
çà áåçîïàñíîñò å íåîáõîäèìî äà ñå ïðåðàçãëåæäà ïåðèîäè÷íî, çà äà ñå
ãàðàíòèðà, ÷å ïðîäúëæàâà äà áúäå ïðèëîæèìà è ïîäõîäÿùà çà îðãàíèçàöèÿòà.
     1.2. Îòãîâîðíèöè ïî áåçîïàñíîñòòà
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîíía ãîäíîñò, ïîñî÷âà
îòãîâîðåí ðúêîâîäèòåë, êîèòî íåçàâèñèìî îò äðóãèòå ìó ôóíêöèè ùå íîñè
îñíîâíàòà îòãîâîðíîñò è îò÷åòíîñò îò èìåòî íà ëåòèùåòî, ïðèòåæàâàùî
óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîíía ãîäíîñò, çà âúâåæäàíåòî è ïîääúðæàíåòî
íà ÑÓÁ. Ëåòèùåòî, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîíía ãîäíîñò,
å íåîáõîäèìî ñúùî äà ïîñî÷è îòãîâîðíîñòèòå íà âñè÷êè ÷ëåíîâå íà
ðúêîâîäñòâîòî, íåçàâèñèìî îò äðóãèòå èì ôóíêöèè, êàêòî è òåçè íà
ñëóæèòåëèòå ïî îòíîøåíèå íà ôóíêöèîíèðàíåòî íà ÑÓÁ. Ñâúðçàíèòå ñ
áåçîïàñíîñòòà îòãîâîðíîñòè, îò÷åòíîñòè è ïðàâîìîùèÿ ñå äîêóìåíòèðàò è
îïîâåñòÿâàò â öÿëàòà îðãàíèçàöèÿ è âêëþ÷âàò îïðåäåëÿíå íà ðúêîâîäíèòå
íèâà, èìàùè âëàñò äà âçåìàò ðåøåíèÿ ïî îòíîøåíèå íà òîëåðèðàíåòî íà
ðèñêà çà áåçîïàñíîñòòà.
     1.3. Îïðåäåëÿíå/íàçíà÷àâàíå íà êëþ÷îâ ïåðñîíàë ïî áåçîïàñíîñòòà
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîíía ãîäíîñò, ïîñî÷âà
ðúêîâîäèòåë ïî áåçîïàñíîñòòà, êîéòî ùå áúäå îòãîâîðíî è êîîðäèíàöèîííî
ëèöå çà âíåäðÿâàíåòî è ïîääúðæàíåòî íà åôåêòèâíà ÑÓÁ.
     1.4. Êîîðäèíàöèÿ íà ïëàíèðàíåòî íà ìåðîïðèÿòèÿ â ñëó÷àé íà àâàðèéíà
îáñòàíîâêà íà ëåòèùåòî
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîíía ãîäíîñò, å
íåîáõîäèìî äà èìà ïëàí çà ìåðîïðèÿòèÿ â ñëó÷àé íà àâàðèéíà îáñòàíîâêà
íà ëåòèùåòî, êîéòî äà ïðåäâèæäà íîðìàëåí è åôåêòèâåí ïðåõîä îò íîðìàëíà
ðàáîòà êúì àâàðèéíè äåéñòâèÿ è îáðàòíî êúì íîðìàëíà ðàáîòà è äà áúäå
äîáðå êîîðäèíèðàí ñ ïëàíîâåòå çà äåéñòâèÿ ïðè àâàðèéíà îáñòàíîâêà íà
îðãàíèçàöèèòå, ñ êîèòî å íåîáõîäèìî äà ñè âçàèìîäåéñòâà ïðè
ïðåäîñòàâÿíåòî íà ñâîèòå óñëóãè.
     1.5. Äîêóìåíòàöèÿ íà ÑÓÁ
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîíía ãîäíîñò,
ðàçðàáîòâà ïëàí çà âúâåæäàíå íà ÑÓÁ, îäîáðåí îò âèñøåòî ðúêîâîäñòâî íà
îðãàíèçàöèÿòà è îïðåäåëÿù ïîäõîäà íà îðãàíèçàöèÿòà çà óïðàâëåíèå íà
áåçîïàñíîñòòà ïî íà÷èí, êîéòî îòãîâàðÿ íà öåëèòå íà îðãàíèçàöèÿòà ïî
îòíîøåíèå íà áåçîïàñíîñòòà. Îðãàíèçàöèÿòà ñúçäàâà è ïîääúðæà
äîêóìåíòàöèÿ íà ÑÓÁ, îïèñâàùà ïîëèòèêàòà è öåëèòå ïî îòíîøåíèå íà
áåçîïàñíîñòòà, èçèñêâàíèÿòà íà ÑÓÁ, ïðîöåñèòå è ïðîöåäóðèòå íà ÑÓÁ,
îò÷åòíîñòèòå, îòãîâîðíîñòèòå è ïðàâîìîùèÿòà çà ïðîöåñèòå è ïðîöåäóðèòå,
êàêòî è ðåçóëòàòèòå íà ÑÓÁ. Ñúùî òàêà, êàòî ÷àñò îò äîêóìåíòàöèÿòà íà
ÑÓÁ ëåòèùåòî, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîííà ãîäíîñò,
ñúñòàâÿ è ïîääúðæà ðúêîâîäñòâî çà ñèñòåìàòà çà óïðàâëåíèå íà
áåçîïàñíîñòòà (ÐÑÓÁ), çà äà îïîâåñòè ñâîÿ ïîäõîä êúì óïðàâëåíèåòî íà
áåçîïàñíîñòòà â öÿëàòà îðãàíèçàöèÿ.
      2. Óïðàâëåíèå íà ðèñêà çà áåçîïàñíîñòòà
     2.1. Èäåíòèôèöèðàíå íà îïàñíîñòèòå
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîííà ãîäíîñò,
ðàçðàáîòâà è ïîääúðæà îïðåäåëåí ïðîöåñ, êîéòî äà îñèãóðÿâà
èäåíòèôèöèðàíåòî íà îïàñíîñòèòå ïðè îïåðàöèèòå. Èäåíòèôèöèðàíåòî íà
îïàñíîñòèòå ñå îñíîâàâà íà êîìáèíàöèÿ îò ðåàêòèâíè, ïðîàêòèâíè è
ïðåäâèæäàùè (àíàëèòè÷íè) ìåòîäè çà ñúáèðàíå íà äàííè çà áåçîïàñíîñòòà.
     2.2. Îöåíêà è íàìàëÿâàíå íà ðèñêà çà áåçîïàñíîñòòà
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîííà ãîäíîñò, å
íåîáõîäèìî äà ðàçðàáîòè è ïîääúðæà îïðåäåëåí ïðîöåñ, êîéòî äà îñèãóðÿâà
àíàëèçà, îöåíêàòà è êîíòðîëà íà ðèñêîâåòå çà áåçîïàñíîñòòà â ëåòèùíèòå
îïåðàöèè.
      3. Ãàðàíòèðàíå íà áåçîïàñíîñòòà
     3.1. Ìîíèòîðèíã (êîíòðîë) è èçìåðâàíå íà ïîñòèãàíåòî íà áåçîïàñíîñò
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîííà ãîäíîñò,
ðàçðàáîòâà è ïîääúðæà ñðåäñòâà çà ïðîâåðêà íà ïîñòèãíàòàòà áåçîïàñíîñò
â îðãàíèçàöèÿòà, êàêòî è çà ïðîâåðêà íà åôåêòèâíîñòòà íà ñðåäñòâàòà çà
êîíòðîëèðàíå íà ðèñêîâåòå çà áåçîïàñíîñòòà. Ïîñòèãíàòàòà áåçîïàñíîñò íà
îðãàíèçàöèÿòà ñëåäâà äà ñå ïðîâåðÿâà ñïðÿìî èíäèêàòîðèòå çà ïîñòèãíå íà
áåçîïàñíîñò è ïîñòèãàíå íà öåëèòå íà ÑÓÁ ïî îòíîøåíèå íà áåçîïàñíîñòòà.
     3.2. Óïðàâëåíèå íà ïðîìåíèòå
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîííà ãîäíîñò,
ðàçðàáîòâà è ïîääúðæà îôèöèàëåí ïðîöåñ çà èäåíòèôèöèðàíå íà ïðîìåíèòå â
ðàìêèòå íà îðãàíèçàöèÿòà, êîèòî ìîãàò äà çàñåãíàò óñòàíîâåíèòå ïðîöåñè
è óñëóãè; çà îïèñàíèå íà ìåðêèòå, îñèãóðÿâàùè ïîñòèãàíåòî íà
áåçîïàñíîñò ïðåäè âúâåæäàíåòî íà ïðîìåíèòå; è çà ïðåìàõâàíå èëè ïðîìÿíà
íà ñðåäñòâà çà êîíòðîë íà ðèñêà çà áåçîïàñíîñòòà, êîèòî âå÷å íå ñà
íåîáõîäèìè èëè åôåêòèâíè ïîðàäè ïðîìåíè â îïåðàòèâíàòà ñðåäà.
     3.3. Íåïðåêúñíàòî ïîäîáðÿâàíå íà ÑÓÁ
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîííà ãîäíîñò,
ðàçðàáîòâà è ïîääúðæà îôèöèàëåí ïðîöåñ çà èäåíòèôèöèðàíå íà ïðè÷èíèòå
çà ôóíêöèîíèðàíå íà ÑÓÁ ïîä ïðèåòàòà íîðìà, îïðåäåëÿíå íà ïîñëåäèöèòå
çà îïåðàöèèòå îò ôóíêöèîíèðàíåòî íà ÑÓÁ ïîä ïðèåòàòà íîðìà è ïðåìàõâàíå
èëè íàìàëÿâàíå íà òåçè ïðè÷èíè.
      4. Íàñúð÷àâàíå íà áåçîïàñíîñòòà
     4.1. Îáó÷åíèå è òðåíèðîâêè
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîííà ãîäíîñò,
ðàçðàáîòâà è ïîääúðæà ïðîãðàìà çà îáó÷åíèå ïî áåçîïàñíîñò, êîÿòî äà
ãàðàíòèðà, ÷å ïåðñîíàëúò å îáó÷åí è êîìïåòåíòåí äà èçâúðøâà
çàäúëæåíèÿòà ñè ïî ÑÓÁ. Îáõâàòúò íà îáó÷åíèåòî ïî áåçîïàñíîñò å
íåîáõîäèìî äà å ïîäõîäÿù çà àíãàæèðàíîñòòà íà âñåêè ñëóæèòåë â ÑÓÁ.
     4.2. Êîìóíèêàöèÿ ïî áåçîïàñíîñòòà
     Ëåòèùå, ïðèòåæàâàùî óäîñòîâåðåíèå çà åêñïëîàòàöèîííà ãîäíîñò,
ðàçðàáîòâà è ïîääúðæà îôèöèàëíè íà÷èíè çà êîìóíèêàöèÿ ïî áåçîïàñíîñòòà,
ãàðàíòèðàùè, ÷å âñè÷êè ñëóæèòåëè ñà íàïúëíî îñâåäîìåíè çà ÑÓÁ,
ïðåäàâàùè êðèòè÷íàòà çà áåçîïàñíîñòòà èíôîðìàöèÿ è îáÿñíÿâàùè çàùî ñå
ïðåäïðèåìàò êîíêðåòíè äåéñòâèÿ ïî áåçîïàñíîñòòà è çàùî ñå âúâåæäàò èëè
ïðîìåíÿò ïðîöåäóðè ïî áåçîïàñíîñòòà.
      Ïðèëîæåíèå ¹ 5
êúì ÷ë. 19, àë. 3 
Èíôîðìàöèÿòà çà òèïà íà íàñòèëêàòà çà îïðåäåëÿíå íà ACN - PCN,
êàòåãîðèÿòà íà íîñèìîñïîñîáíîñòòà íà çåìíàòà îñíîâà, êàòåãîðèÿòà íà
ìàêñèìàëíî äîïóñòèìîòî íàëÿãàíå â ãóìèòå è ìåòîäúò çà îöåíêà ñå
ïðåäñòàâÿò ñ ïîìîùòà íà ñëåäíèòå êîäîâå:

 Ïðèìåð 1. Àêî ïî ìåòîäà íà òåõíè÷åñêàòà îöåíêà å îïðåäåëåíî, ÷å
íîñèìîñïîñîáíîñòòà íà òâúðäà íàñòèëêà âúðõó çåìíà îñíîâà ñúñ ñðåäíà
íîñèìîñïîñîáíîñò å PCN 80 è íÿìà îãðàíè÷åíèÿ çà íàëÿãàíåòî â ãóìàòà,
ïðåäñòàâÿíàòà èíôîðìàöèÿ èìà âèäà:
PCN 80 / R / B / W / T.
Ïðèìåð 2. Àêî îò îïèòà íà åêñïëîàòàöèÿòà íà ÂÑ å îïðåäåëåíî, ÷å
íîñèìîñïîñîáíîñòòà íà ñìåñåíà íàñòèëêà, êîÿòî èìà çåìíà îñíîâà ñ âèñîêà
ÿêîñò è èìà ïîâåäåíèå íà åëàñòè÷íà íàñòèëêà, å PCN 50, à ìàêñèìàëíî
äîïóñòèìîòî íàëÿãàíå â ãóìèòå å 1,00 ÌÐà, ïðåäñòàâÿíàòà èíôîðìàöèÿ èìà
âèäà:
PCN 50 / F / A / Y / U.
Çàáåëåæêà. Ñìåñåíà êîíñòðóêöèÿ
Ïðèìåð 3. Àêî òåõíè÷åñêàòà îöåíêà ïîêàçâà, ÷å íîñèìîñïîñîáíîñòòà íà
åëàñòè÷íà íàñòèëêà âúðõó çåìíà îñíîâà ñúñ ñðåäíà ÿêîñò å PCN 40, à
ìàêñèìàëíî äîïóñòèìîòî íàëÿãàíå â ãóìèòå å 0,80 ÌÐà, ïðåäñòàâÿíàòà
èíôîðìàöèÿ èìà âèäà:
PCN 40 / F / B / 0,80 MPa / T.
Ïðèìåð 4. Àêî õàðàêòåðèñòèêèòå íà íàñòèëêàòà ïðåäâèæäàò îãðàíè÷àâàíå íà
ìàêñèìàëíàòà èçëåòíà ìàñà íà ñàìîëåò Â 747-400 äî 390 000 kg, â
ïðåäñòàâÿíàòà èíôîðìàöèÿ ñå âêëþ÷âà è ñëåäíàòà çàáåëåæêà:
Çàáåëåæêà. Ïðåäñòàâåíàòà ñòîéíîñò íà PCN ïðåäâèæäà îãðàíè÷àâàíå íà
ìàêñèìàëíàòà èçëåòíà ìàñà íà ñàìîëåò Â 747-400 äî 390 000 kg.	
      5. Äàííèòå çà íîñèìîñïîñîáíîñòòà íà íàñòèëêàòà íà ïåðîíà (íà ÌÑ),
ïðåäíàçíà÷åíà çà èçïîëçâàíå îò ÂÑ, ñ ìàñà 5700 kg èëè ïî-ìàëêî, ñå
ïðåäñòàâÿò âúâ âèäà:
     5.1. ìàêñèìàëíî äîïóñòèìà ìàñà íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî, è
     5.2. ìàêñèìàëíî äîïóñòèìî íàëÿãàíå â ãóìèòå.
     Ïðèìåð: 4000 kg / 0,50 ÌÐà.
      Ïðèëîæåíèå ¹ 6
êúì ÷ë. 21, àë. 2 
      Èíôîðìàöèÿ îòíîñíî òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè íà ëåòèùåòî
      1. Áðîé, ðàçïîëàãàíå è ïîñîêà íà ÏÈÊ
     1.1. Îñíîâíèòå ôàêòîðè, ñâúðçàíè ñ èçáîðà íà ðàçïîëîæåíèåòî è ïîñîêàòà
íà ÏÈÊ, ìîãàò äà ñå ðàçäåëÿò íà ÷åòèðè ãðóïè:
     1.1.1. Âèä íà ïîëåòèòå. Â ÷àñòíîñò å íåîáõîäèìî äà ñå îáúðíå âíèìàíèå
äàëè ëåòèùåòî ùå ñå èçïîëçâà ïðè âñÿêàêâè ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ èëè
ñàìî ïðè ïðîñòè ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ (ÏÌÓ) ïî ïðàâèëàòà çà âèçóàëíè
ïîëåòè.
     1.1.2. Êëèìàòè÷íè óñëîâèÿ. Çà äà ñå îïðåäåëè êîåôèöèåíòúò íà èçïîëçâàíå
íà ÏÈÊ, ñå èçó÷àâà ðàçïðåäåëåíèåòî íà âÿòúðà (ðîçàòà íà âåòðîâåòå). Ïðè
òîâà ñå âçåìàò ïîä âíèìàíèå:
     1.1.2.1. ñòàòèñòè÷åñêèòå äàííè çà âÿòúðà, èçïîëçâàíè ïðè èç÷èñëÿâàíå íà
êîåôèöèåíòà íà èçïîëçâàíå íà ïèñòàòà; îáèêíîâåíî ñå ïîëó÷àâàò îò
ïîêàçàòåëèòå çà ñêîðîñòòà è ïîñîêàòà íà âÿòúðà, à òî÷íîñòòà íà
ïîëó÷åíèòå ðåçóëòàòè äî ãîëÿìà ñòåïåí çàâèñè îò ìåòîäèêàòà íà
ðàçïðåäåëåíèå íà íàáëþäåíèÿòà çà òåçè ïîêàçàòåëè; àêî íÿìà äîñòàòú÷íî
íàäåæäíè äàííè çà ôàêòè÷åñêîòî ðàçïðåäåëåíèå, îáèêíîâåíî ñå ïðèåìà
óíèôèöèðàíî ðàçïðåäåëåíèå, òúé êàòî çà ïîâå÷åòî íàé-áëàãîïðèÿòíè ïîñîêè
íà ÏÈÊ òîâà äîâåæäà äî çàíèæàâàíå ñòîéíîñòòà íà êîåôèöèåíòà íà
èçïîëçâàíå;
     1.1.2.2. ìàêñèìàëíèòå ñðåäíè ñòîéíîñòè íà ñòðàíè÷íèòå ñúñòàâÿùè íà
âÿòúðà, äàäåíè â ÷ë. 35, àë. 3, ñå ñ÷èòàò çà íîðìàëíî óñëîâèå; ìîæå äà
âúçíèêíå íåîáõîäèìîñò äà ñå ïðèåìàò íå ìàêñèìàëíèòå, à íàìàëåíèòå
ñòîéíîñòè çà êîíêðåòíî ëåòèùå ïîðàäè ñëåäíèòå ïðè÷èíè:
     a) âåðîÿòíîñòòà çà íàëè÷èå íà ìíîãî âàðèàíòè ïî îòíîøåíèå íà
õàðàêòåðèñòèêèòå íà ïèëîòèðàíå, ìàêñèìàëíî äîïóñòèìèòå ñòðàíè÷íè
ñúñòàâÿùè íà âÿòúðà è ðàçëè÷íèòå òèïîâå ñàìîëåòè (âêë. è
ïåðñïåêòèâíèòå) â ãðàíèöèòå íà âñÿêà îò òðèòå ãðóïè, äàäåíè â ÷ë. 35,
àë. 3; 
     á) ïðåîáëàäàâàùèòå ïîðèâè íà âÿòúðà è òåõíèÿò õàðàêòåð;
     â) ïðåîáëàäàâàùàòà òóðáóëåíòíîñò è íåéíèÿò õàðàêòåð;
     ã) íàëè÷èåòî íà ïîìîùíà ÏÈÊ;
     ä) øèðî÷èíàòà íà ÏÈÊ;
     å) ñúñòîÿíèåòî íà ïîâúðõíîñòòà íà ÏÈÊ: íàëè÷èåòî íà âîäà, ñíÿã è ëåä
çíà÷èòåëíî ïîíèæàâà äîïóñòèìàòà âåëè÷èíà íà ñòðàíè÷íàòà ñúñòàâÿùà íà
âÿòúðà;
     æ) ñèëàòà íà âÿòúðà ïðè îãðàíè÷åíà ñòðàíè÷íà êîìïîíåíòà íà âÿòúðà;
     ç) àíàëèçèðàò ñe ñëó÷àèòå íà ëîøà âèäèìîñò è (èëè) íà íèñêà îáëà÷íîñò ñ
îãëåä îïðåäåëÿíå íà ÷åñòîòàòà íà ïîâòàðÿíå íà òàêèâà ñëó÷àè, à ñúùî
ïîñîêàòà è ñêîðîñòòà íà âÿòúðà â òåçè ñëó÷àè.
     1.1.3. Ðåëåôúò â ðàéîíà íà ëåòèùåòî, ïîäõîäèòå êúì íåãî è â îêîëíîñòèòå
ìó, â ÷àñòíîñò:
     1.1.3.1. ñïàçâàíå íà ïîâúðõíîñòèòå çà îãðàíè÷àâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà;
     1.1.3.2. èçïîëçâàíå íà çåìÿòà ñåãà è â áúäåùå; ïî âúçìîæíîñò èçáîðúò íà
ïîñîêàòà è ðàçïîëîæåíèåòî ñå èçâúðøâàò ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å îñîáåíî
óÿçâèìèòå ðàéîíè - æèëèùíè êîìïëåêñè, ó÷èëèùà è áîëíèöè, äà íå ñòðàäàò
îò íåóäîáñòâà, ñâúðçàíè ñ øóìà;
     1.1.3.3. äúëæèíàòà íà ÏÈÊ;
     1.1.3.4. ðàçõîäèòå çà ñòðîèòåëñòâî;
     1.1.3.5. âúçìîæíîñòòà äà ñå èíñòàëèðàò ñúîòâåòíèòå âèçóàëíè è
íåâèçóàëíè ñðåäñòâà çà ïîäõîä çà êàöàíå è çà èçëèòàíå.
     1.1.4. Âúçäóøíîòî äâèæåíèå â îêîëíîñòèòå íà ëåòèùåòî, â ÷àñòíîñò:
     1.1.4.1. áëèçîñò íà äðóãè ëåòèùà èëè ìàðøðóòè íà ÓÂÄ;
     1.1.4.2. ïëúòíîñò íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå;
     1.1.4.3. ïðàâèëàòà çà óïðàâëåíèå íà âúçäóøíîòî äâèæåíèå è ñõåìèòå çà
ïðåìèíàâàíå íà âòîðè êðúã.
      2. Áðîé íà ÏÈÊ âúâ âñÿêà åäíà ïîñîêà
     2.1. Ïðåäâèäåíèÿò áðîé íà ÏÈÊ âúâ âñÿêà åäíà ïîñîêà çàâèñè îò áðîÿ íà
èçëèòàíèÿòà è êàöàíèÿòà íà âúçäóøíèòå ñðåäñòâà.
      3. Ó÷àñòúöè, ñâîáîäíè îò ïðåïÿòñòâèÿ, è êðàéíè ó÷àñòúöè çà ñïèðàíå (ÊÓÑ)
     3.1. Èçáîðúò äàëè äà ñå óâåëè÷è äúëæèíàòà íà ÏÈÊ, èëè äà ñå ïðåäâèäÿò
êðàéíè ó÷àñòúöè çà ñïèðàíå è (èëè) ó÷àñòúê, ñâîáîäåí îò ïðåïÿòñòâèÿ,
çàâèñè îò ôèçè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè íà ó÷àñòúêà ñëåä êðàÿ íà ÏÈÊ è îò
ëåòàòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè íà áúäåùèòå ñàìîëåòè. Ãîëåìèíàòà íà ÏÈÊ, ÊÓC
è ó÷àñòúöèòå, ñâîáîäíè îò ïðåïÿòñòâèÿ, ñå îïðåäåëÿò âúç îñíîâà
ëåòàòåëíèòå õàðàêòåðèñòèêè íà ñàìîëåòèòå ïðè èçëèòàíå, íî åäíîâðåìåííî
ñå ïðîâåðÿâà è íåîáõîäèìàòà äúëæèíà çà êàöàíå íà ñàìîëåòèòå, èçïîëçâàùè
äàäåíàòà ÏÈÊ, ñ öåë äîñòàòú÷íà äúëæèíà íà ÏÈÊ çà îñèãóðÿâàíå íà
êàöàíåòî. Â ñúùîòî âðåìå äúëæèíàòà íà ó÷àñòúêà, ñâîáîäåí îò
ïðåïÿòñòâèÿ, íå ìîæå äà íàäâèøàâà ïîëîâèíàòà îò íàëè÷íàòà äúëæèíà çà
ðàçáåãà.
     3.2. Ëåòàòåëíî-òåõíè÷åñêèòå õàðàêòåðèñòèêè íà ñàìîëåòà èçèñêâàò òàêàâà
äúëæèíà íà ÏÈÊ, êîÿòî îñèãóðÿâà çà ñàìîëåòà, çàïî÷âàéêè èçëèòàíåòî, äà
ìîæå èëè áåçîïàñíî äà ñïðå íàïúëíî, èëè áåçîïàñíî äà èçëåòè. Ïðè òîâà
ñå ïðåäïîëàãà, ÷å ðàçìåðèòå íà ÏÈÊ, ÊÓC è ó÷àñòúêà, ñâîáîäåí îò
ïðåïÿòñòâèÿ íà ëåòèùåòî, ñúîòâåòñòâàò òî÷íî íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà
ñàìîëåò ñ íàé-ãîëÿìà èçëåòíà äèñòàíöèÿ ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà èçëèòàíåòî,
îò÷èòàéêè èçëåòíàòà ìó ìàñà, õàðàêòåðèñòèêèòå íà ÏÈÊ è àòìîñôåðíèòå
óñëîâèÿ. Ïðè òåçè óñëîâèÿ âñåêè èçëèòàù ñàìîëåò íàáèðà ñêîðîñò, êîÿòî
ñå íàðè÷à ñêîðîñò çà âçåìàíå íà ðåøåíèå; â ñëó÷àé íà îòêàç íà äâèãàòåë
ïðè ñêîðîñò, ïî-ìàëêà îò ñêîðîñòòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå, èçëèòàíåòî ñå
ïðåêðàòÿâà, à ïðè ñêîðîñò, ïî-ãîëÿìà îò ñêîðîñòòà çà âçåìàíå íà
ðåøåíèå, èçëèòàíåòî å íåîáõîäèìî äà çàâúðøè. Ïðè îòêàç íà äâèãàòåë ïðè
èçëèòàíå íà ñàìîëåòà ïðåäè ìîìåíòà íà äîñòèãàíå íà ñêîðîñòòà çà âçåìàíå
íà ðåøåíèå è âñëåäñòâèå íà òîâà - íàìàëÿâàíå íà ñêîðîñòòà è
ðàçïîëàãàåìàòà òÿãà, çà óñïåøíî çàâúðøâàíå íà èçëèòàíåòî å íåîáõîäèìî
çíà÷èòåëíî óâåëè÷àâàíå äúëæèíàòà íà çàñèëâàíå è íà äèñòàíöèÿòà çà
èçëèòàíå. Àêî âåäíàãà ñå âçåìàò ìåðêè, íÿìà äà áúäå òðóäíî ñïèðàíåòî íà
îñòàíàëèÿ ó÷àñòúê îò íàëè÷íàòà äèñòàíöèÿ çà ïðåêúñíàòî èçëèòàíå. Â òîçè
ñëó÷àé å ïðàâèëíî äà ñå ïðåêúñíå èçëèòàíåòî.
     3.3. Àêî äâèãàòåëÿò îòêàæå ñëåä äîñòèãàíå íà ñêîðîñòòà çà âçåìàíå íà
ðåøåíèå, òî ñêîðîñòòà è ðàçïîëàãàåìàòà òÿãà ñà äîñòàòú÷íè ñàìîëåòúò
áåçîïàñíî äà çàâúðøè èçëèòàíåòî íà îñòàíàëèÿ ó÷àñòúê îò íàëè÷íàòà
äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå. Íî ïîðàäè ãîëÿìàòà ñêîðîñò å òðóäíî ñàìîëåòúò äà
áúäå ñïðÿí íà îñòàíàëèÿ ó÷àñòúê îò íàëè÷íàòà (ðàçïîëàãàåìàòà) äèñòàíöèÿ
çà ïðåêúñíàòî èçëèòàíå.
     3.4. Ñêîðîñòòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå íå å óñòàíîâåíà çà íèòî åäèí
ñàìîëåò, à ìîæå äà ñå èçáèðà îò ïèëîòà â ñúîòâåòíè ãðàíèöè, â
çàâèñèìîñò îò íàëè÷íàòà äèñòàíöèÿ çà ïðåêúñíàòî èçëèòàíå è èçëåòíàòà
äèñòàíöèÿ, îò èçëåòíàòà ìàñà íà ñàìîëåòà, îò õàðàêòåðèñòèêèòå íà ÏÈÊ,
êàêòî è îò àòìîñôåðíèòå óñëîâèÿ íà äàäåíî ëåòèùå. Ñ óâåëè÷àâàíå íà
ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ çà ïðåêúñíàòî èçëèòàíå îáèêíîâåíî ñå èçáèðà
ïî-âèñîêà ñêîðîñò çà âçåìàíå íà ðåøåíèå.
     3.5. Îò÷èòàéêè èçëåòíàòà ìàñà íà ñàìîëåòà, õàðàêòåðèñòèêèòå íà ÏÈÊ è
àòìîñôåðíèòå óñëîâèÿ, ìîãàò äà ñå ïîëó÷àò ðàçëè÷íè âàðèàíòè ñú÷åòàíèÿ
îò íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ çà ïðåêúñíàòî èçëèòàíå è íåîáõîäèìàòà
äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå, äîïóñòèìà çà âñåêè êîíêðåòåí ñàìîëåò. Çà âñåêè
âàðèàíò å íåîáõîäèìà êîíêðåòíà äèñòàíöèÿ çà çàñèëâàíå.
     3.6. Íàé-÷åñòî ñêîðîñòòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå å ñêîðîñòòà, ïðè êîÿòî
íåîáõîäèìàòà èçëåòíà äèñòàíöèÿ å ðàâíà íà íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ ïðè
ïðåêúñíàòî èçëèòàíå; òîâà ñå íàðè÷à, êàêòî å èçâåñòíî, áàëàíñèðàíà
äúëæèíà íà ëåòàòåëíîòî ïîëå. Ïðè ëèïñà íà ÊÓC è ó÷àñòúê, ñâîáîäåí îò
ïðåïÿòñòâèÿ, äâåòå äèñòàíöèè ñà ðàâíè íà äúëæèíàòà íà ÏÈÊ. Àêî óñëîâíî
íå ñå âçåìà ïîä âíèìàíèå äèñòàíöèÿòà çà êàöàíå, òî ÏÈÊ íå èãðàå ðîëÿ
ïðè áàëàíñèðàíàòà äúëæèíà íà ëåòàòåëíîòî ïîëå êàòî öÿëî, òúé êàòî
íåîáõîäèìàòà äúëæèíà çà çàñèëâàíå å ïî-ìàëêà îò áàëàíñèðàíàòà äúëæèíà
íà ëåòàòåëíîòî ïîëå. Çàòîâà áàëàíñèðàíàòà äúëæèíà íà ëåòàòåëíîòî ïîëå
íå å çàäúëæèòåëíî èçöÿëî äà ñå ñúñòîè îò ÏÈÊ, à ìîæå äà âêëþ÷âà ÏÈÊ,
äîïúëíåíà îò åäíàêâè ïî äúëæèíà ó÷àñòúê, ñâîáîäåí îò ïðåïÿòñòâèÿ, è
ÊÓC. Àêî ÏÈÊ ñå èçïîëçâà çà èçëèòàíå â äâåòå ïîñîêè, îò äâàòà é êðàÿ ñå
ïðåäâèæäàò åäíàêâè ïî äúëæèíà ó÷àñòúöè îò ó÷àñòúêà, ñâîáîäåí îò
ïðåïÿòñòâèÿ, è ÊÓC. Íàìàëÿâàíåòî íà äúëæèíàòà íà ÏÈÊ ñå êîìïåíñèðà ñ
óâåëè÷àâàíå íà îáùàòà äúëæèíà.
     3.7. Êîãàòî ïî èêîíîìè÷åñêè ïðè÷èíè íÿìà âúçìîæíîñò çà îñèãóðÿâàíå íà
ÊÓC è ñúùåñòâóâàò ñàìî ÏÈÊ è ó÷àñòúê, ñâîáîäåí îò ïðåïÿòñòâèÿ,
äúëæèíàòà íà ÏÈÊ (ïðåíåáðåãâàéêè èçèñêâàíèÿòà çà êàöàíå) å ðàâíà íà
íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ ïðè ïðåêúñíàòî èçëèòàíå èëè íà íåîáõîäèìàòà
äúëæèíà çà çàñèëâàíå â çàâèñèìîñò îò òîâà, êîÿ îò òÿõ å ïî-ãîëÿìà.
Íàëè÷íàòà äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå å ðàâíà íà ñóìàòà îò äúëæèíèòå íà ÏÈÊ è
íà ó÷àñòúêà, ñâîáîäåí îò ïðåïÿòñòâèÿ.
     3.8. Ìèíèìàëíàòà äúëæèíà íà ÏÈÊ è ìàêñèìàëíàòà äúëæèíà íà ÊÓC èëè íà
ó÷àñòúêà, ñâîáîäåí îò ïðåïÿòñòâèÿ, ìîæå äà ñå îïðåäåëè âúç îñíîâà íà
èíôîðìàöèÿòà â ðúêîâîäñòâîòî çà ëåòàòåëíà åêñïëîàòàöèÿ íà ñàìîëåòà,
÷èèòî èçèñêâàíèÿ êúì äúëæèíàòà íà ÏÈÊ ñå ñìÿòàò çà êðèòè÷íè:
     3.8.1. àêî êðàéíèÿò ó÷àñòúê çà ñïèðàíå å èêîíîìè÷åñêè îïðàâäàí,
äúëæèíèòå ñå îïðåäåëÿò òàêà, ÷å äà îñèãóðÿò áàëàíñèðàíàòà äúëæèíà íà
ëåòàòåëíîòî ïîëå; äúëæèíàòà íà ÏÈÊ å ðàâíà íà íåîáõîäèìàòà äúëæèíà çà
çàñèëâàíå èëè íà íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ çà êàöàíå â çàâèñèìîñò îò òîâà,
êîÿ å ïî-ãîëÿìà; àêî íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ ïðè ïðåêúñíàòî èçëèòàíå å
ïî-ãîëÿìà îò ïðåñìåòíàòà ïî òîçè íà÷èí äúëæèíà íà ÏÈÊ, íåäîñòèãàùèÿò
ó÷àñòúê ìîæå äà ñå îñèãóðè îò êðàéíèÿ ó÷àñòúê çà ñïèðàíå, ïî ïðàâèëî îò
äâàòà êðàÿ íà ÏÈÊ; ïðåäâèæäà ñå è ó÷àñòúê, ñâîáîäåí îò ïðåïÿòñòâèÿ ñúñ
ñúùàòà äúëæèíà êàòî ÊÓC;
     3.8.2. àêî íå ñå ïðåäâèæäà ÊÓC, äúëæèíàòà íà ÏÈÊ å ðàâíà íà
íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ çà êàöàíå èëè àêî òÿ å ïî-ãîëÿìà - íà
íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ ïðè ïðåêúñíàòî èçëèòàíå, êîÿòî ñúîòâåòñòâà íà
ïðàêòè÷åñêè ìèíèìàëíàòà ñêîðîñò çà âçåìàíå íà ðåøåíèå; êîãàòî
íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå å ïî-ãîëÿìà îò äúëæèíàòà íà ÏÈÊ,
îáèêíîâåíî îò äâàòà êðàÿ íà ÏÈÊ ñå ïðåäâèæäà ó÷àñòúê, ñâîáîäåí îò
ïðåïÿòñòâèÿ.
     3.9. Êúì ñëó÷àèòå, èçèñêâàùè íàëè÷èåòî íà ó÷àñòúöè, ñâîáîäíè îò
ïðåïÿòñòâèÿ, ñå îòíàñÿ è ñëó÷àÿò, êîãàòî íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ çà
èçëèòàíå íà ñàìîëåò ñ âñè÷êè ðàáîòåùè äâèãàòåëè å ïî-ãîëÿìà îò
äèñòàíöèÿòà çà èçëèòàíå íà ñàìîëåò ñ îòêàçàë äâèãàòåë.
     3.10. Êðàéíèÿò ó÷àñòúê çà ñïèðàíå íÿìà äà áúäå èêîíîìè÷åñêè èçãîäåí,
àêî ñëåä âñÿêî íåãîâî èçïîëçâàíå ñå íàëàãà äà ñå ïîäðàâíÿâà è óòúïêâà.
Ïî òàçè ïðè÷èíà òîé ñå ïðîåêòèðà òàêà, ÷å äà èçäúðæè íåêîëêîêðàòíè
íàòîâàðâàíèÿ íà ñàìîëåòà, çà êîèòî å ïðåäíàçíà÷åí, áåç äà ïðåäèçâèêà
ïîâðåäè íà êîíñòðóêöèÿòà íà ñàìîëåòà.
      4. Èç÷èñëÿâàíå íà îáÿâåíèòå äèñòàíöèè
     4.1. Îáÿâåíèòå äèñòàíöèè çà âñÿêà ïîñîêà íà ÏÈÊ, ïîäëåæàùè íà
èç÷èñëåíèå, ñà: ðàçïîëàãàåìàòà äúëæèíà íà ðàçáåãà (ÐÄÐ), ðàçïîëàãàåìàòà
äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå (ÐÄÈ), ðàçïîëàãàåìàòà äúëæèíà ïðè ïðåêúñíàòî
èçëèòàíå (ÐÄÏÈ) è ðàçïîëàãàåìàòà äúëæèíà çà êàöàíå (ÐÄÊ).
     4.2. Àêî íà ÏÈÊ íå å ïðåäâèäåí êðàåí ó÷àñòúê çà ñïèðàíå èëè ó÷àñòúê,
ñâîáîäåí îò ïðåïÿòñòâèÿ, à ïðàãúò íà ÏÈÊ å â êðàÿ é, îáèêíîâåíî
ïîñî÷åíèòå ÷åòèðè äèñòàíöèè å íåîáõîäèìî äà ñà ðàâíè íà äúëæèíàòà íà
ÏÈÊ, êàêòî å ïîêàçàíî íà ôèã. 6-1 (À).
     4.3. Àêî íà ÏÈÊ å ïðåäâèäåí ó÷àñòúê, ñâîáîäåí îò ïðåïÿòñòâèÿ,
ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ çà èçëèòàíå âêëþ÷âà ó÷àñòúêà, ñâîáîäåí îò
ïðåïÿòñòâèÿ, êàêòî å ïîêàçàíî íà ôèã. 6-1 (Á).
     4.4. Àêî íà ÏÈÊ å ïðåäâèäåíà êðàåí ó÷àñòúê çà ñïèðàíå, ðàçïîëàãàåìàòà
äèñòàíöèÿ ïðè ïðåêðàòåíî èçëèòàíå âêëþ÷âà â ñåáå ñè è êðàéíèÿ ó÷àñòúê
çà ñïèðàíå, ïîêàçàí íà ôèã. 6-1 (Â).
     4.5. Àêî ÏÈÊ èìà èçìåñòåí ïðàã, ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ çà êàöàíå ñå
íàìàëÿâà ñ âåëè÷èíàòà íà èçìåñòâàíå ïðàãà íà ÏÈÊ, êàêòî å ïîêàçàíî íà
ôèã. 6-1 (Ã). Èçìåñòåíèÿò ïðàã íà ÏÈÊ èìà âëèÿíèå ñàìî âúðõó
ðàçïîëàãàåìàòà (íàëè÷íàòà) äèñòàíöèÿ çà êàöàíå çà çàõîäè çà êàöàíå,
èçïúëíÿâàíè ïî ïîñîêà íà äàäåíèÿ ïðàã íà ÏÈÊ. Âñè÷êè îáÿâåíè äèñòàíöèè
çà ïîëåòè â îáðàòíà ïîñîêà îñòàâàò íåïðîìåíåíè.
     4.6. Íà ôèã. 6-1 îò Á äî Ã ñà ïîñî÷åíè ÏÈÊ, ñâîáîäíè îò ïðåïÿòñòâèÿ,
èëè ÊÓC, èëè ñ èçìåñòåí ïðàã íà ÏÈÊ. Íà ôèã. 6-1 (Ä) å äàäåí ïðèìåð,
ïîêàçâàù íàëè÷èåòî íà âñè÷êè ïîñî÷åíè îñîáåíîñòè.
     4.7. Ïðåäëàãàíàòà ôîðìà çà ïðåäîñòàâÿíå íà èíôîðìàöèÿ çà âñè÷êè îáÿâåíè
äèñòàíöèè å äàäåíà íà ôèã. 6-1 (Ä). Àêî ïðàâèëàòà çà åêñïëîàòàöèÿ
çàáðàíÿâàò ïîëçâàíåòî íà ïîñîêàòà íà ÏÈÊ çà èçëèòàíå èëè êàöàíå èëè è
çà äâåòå çàåäíî, òîâà ñå îòáåëÿçâà ñ äóìèòå "íå ñå èçïîëçâà" èëè
ñúêðàòåíî "ÍÈ".
      5. Íàêëîíè íà ÏÈÊ
     5.1. Ðàçñòîÿíèåòî ìåæäó òî÷êèòå íà èçìåíåíèå íà íàêëîíà ñå îïðåäåëÿ ïî
ïîñî÷åíèÿ ïðèìåð. Ïîêàçâà ñå íà÷èíúò íà îïðåäåëÿíå íà èçìåíåíèå íà
íàêëîíèòå (âæ. ôèã. 6-2).
     Ðàçñòîÿíèåòî D çà ÏÈÊ ñ êîäîâî îçíà÷åíèå 3 íå ìîæå äà áúäå ïî-ìàëêî îò
     15 000 [(x-y)+(y-z)]m,
     êúäåòî x-y å àáñîëþòíàòà öèôðîâà ñòîéíîñò íà x-y;
     y-z - àáñîëþòíàòà öèôðîâà ñòîéíîñò íà y-z.
     Ïðèåìàìå: x=+0,01;
      y=-0,005;
      z=+0,005,
     òîãàâà x-z = 0,015;
      y-z=0,01.
     Â ñúîòâåòñòâèå ñ òåçè íîðìè ðàçñòîÿíèåòî D å íå ïî-ìàëêî îò
      15 000(0,015+0,01) m,
     ò.å. 15 000 x 0,025 = 375 m.
     5.2. Êîãàòî ñå ïëàíèðà ÏÈÊ ñ íàêëîíè è èçìåíåíèÿ íà äîïóñòèìèòå íàêëîíè
ñ ãðàíè÷íè çíà÷åíèÿ, ñå ïðîâåæäà èçñëåäâàíå ñ öåë äîêàçâàíå, ÷å
îáðàçóâàíèÿò ïðîôèë íà ïîâúðõíîñòòà íÿìà äà ïðå÷è íà îïåðàöèèòå ïî
èçëèòàíå è êàöàíå íà ñàìîëåòèòå.

     Ôèã. 6-1. Îáÿâÿâàíå íà äèñòàíöèèòå íà ÏÈÊ

     Ôèã. 6-2. Ïðîôèë íà îñîâàòà ëèíèÿ íà ÏÈÊ

     Ôèã. 6-3. Âåðòèêàëíî ïëàíèðàí ó÷àñòúê îò ëåòàòåëíàòà ïèñòà çà ÏÈÊ ñ
òî÷åí ïîäõîä, êúäåòî êîäîâèÿò íîìåð å 3 èëè 4
      6. Ðàáîòíà çîíà íà ðàäèîâèñîòîìåðà
     6.1. Çà îñèãóðÿâàíå íà àâòîìàòè÷åí ïîäõîä çà êàöàíå ïî ðàäèîôàð èëè
àâòîìàòè÷íî êàöàíå (íåçàâèñèìî îò ïðèðîäíèòå óñëîâèÿ) å æåëàòåëíî äà ñå
èçáåãíàò èëè äà ñå ñâåäàò äî ìèíèìóì èçìåíåíèÿòà íà íàêëîíà â
ïðàâîúãúëíàòà çîíà ñ äúëæèíà íàé-ìàëêî 300 m, ðàçïîëîæåíà ïðåä ïðàãà íà
ÏÈÊ, îáîðóäâàíà çà òî÷åí ïîäõîä çà êàöàíå. Òàçè çîíà å ñ øèðî÷èíà 120 m
è å ñèìåòðè÷íà íà ïðîäúëæåíèåòî íà îñoâàòà ëèíèÿ íà ÏÈÊ. Â îñîáåíè
ñëó÷àè øèðî÷èíàòà é ìîæå äà áúäå íàìàëåíà äî 60 m, íî íå ïî-ìàëêî, àêî
ðåçóëòàòèòå îò àâèàöèîííîòî èçñëåäâàíå ñâèäåòåëñòâàò, ÷å òîâà íàìàëåíèå
íÿìà äà ñå îòðàçè îòðèöàòåëíî âúðõó áåçîïàñíîñòòà íà ïîëåòè íà
âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà. Òîâà å æåëàòåëíî, çàùîòî òåçè ñàìîëåòè ñà
îáîðóäâàíè ñ âèñîêîìåð, îñèãóðÿâàù â ïîñëåäíèÿ åòàï íà óïðàâëåíèå ïî
âèñî÷èíà èçðàâíÿâàíå, è êîãàòî ñàìîëåòúò ñå íàìèðà íàä ïîâúðõíîñòòà íà
çåìÿòà íåïîñðåäñòâåíî ïðåä ïðàãà íà ÏÈÊ, ðàäèîâèñîêîìåðúò çàïî÷âà äà
èçïðàùà ñèãíàëè íà àâòîïèëîòà çà àâòîìàòè÷íî èçðàâíÿâàíå. Ïðè
íåâúçìîæíîñò äà ñå èçáåãíàò èçìåíåíèÿòà íà íàêëîíà ïîêàçàòåëÿò çà
èçìåíåíèå ìåæäó äâà ïîñëåäîâàòåëíè íàêëîíà íå ïðåâèøàâà 2 % íà 30 m.
7. Íåðàâíîñòè íà ïîâúðõíîñòòà íà ÏÈÊ
7.1. Ïðè óñòàíîâÿâàíå íà äîïóñêè çà íåðàâíîñò íà ïîâúðõíîñòòà íà ÏÈÊ çà
íåãîëåìè ðàçñòîÿíèÿ îò ïîðÿäúêà íà 3 m ìîæå äà ñå èçïîëçâà ñëåäíèÿò
ñòðîèòåëåí ñòàíäàðò - îáè÷àéíà èíæåíåðíà ïðàêòèêà:
Íåðàâíîñòòà íà ïîâúðõíîñòòà íà íàñòèëêàòà íà ÏÈÊ (îñâåí âúðõà íà
äâóñêàòíèÿ íàêëîí è äðåíàæíèòå êàíàâêè) å òàêàâà, ÷å ïðè íàëàãàíå íà
ïëàíêà (ëåòâà) ñ äúëæèíà 3 m âúâ âñÿêî ìÿñòî è âúâ âñÿêà ïîñîêà, ëóôòúò
(ðàçñòîÿíèåòî) ìåæäó îñíîâàòà íà ïëàíêàòà è ïîâúðõíîñòòà äà íå å
ïî-ãîëÿì îò 3 mm ïî öÿëàòà äúëæèíà íà ïëàíêàòà.
7.2. Ïðè ïîñòàâÿíå íà âêîïàíè ñâåòëèíè çà êàöàíå íà ÏÈÊ è íà âîäîñòî÷íè
ðåøåòêè ñå ñëåäè çà ñïàçâàíå íà íåîáõîäèìàòà íåðàâíîñò íà ïîâúðõíîñòòà
íà íàñòèëêàòà.
7.3. Åêñïëîàòàöèÿòà îò ÂÑ è ðàçëè÷íèòå ñòåïåíè íà ñëÿãàíå íà îñíîâàòà
íà íàñòèëêàòà äîâåæäàò â êðàéíà ñìåòêà äî óâåëè÷àâàíå íà íåðàâíîñòòà íà
ïîâúðõíîñòòà. Ìàëêè îòêëîíåíèÿ îò ïîñî÷åíèòå äîïóñòèìè íÿìàò ñúùåñòâåíî
âëèÿíèå âúðõó åêñïëîàòàöèÿòà íà ÂÑ. Íà ðàçñòîÿíèå 45 m ñà äîïóñòèìè
îòäåëíè íåðàâíîñòè ñ ðàçìåð äî 2,5 - 3 cm. Íå ìîæå äà ñå äàäå òî÷íà
ñòîéíîñò íà ìàêñèìàëíî äîïóñòèìîòî îòêëîíåíèå, çàùîòî òî çàâèñè îò òèïà
è ñêîðîñòòà íà ÂÑ. Ñëåäíàòà òàáëèöà äàâà ìàêñèìàëíèòå è âðåìåííî
ïðèåìëèâèòå ãðàíèöè. Àêî ìàêñèìàëíèòå ãðàíèöè ñà íàäõâúðëåíè, ðåìîíòíè
äåéíîñòè å íåîáõîäèìî äà áúäàò ïðåäïðèåòè â êðàòêè ñðîêîâå, çà äà ñå
ïîñòèãíå ïðèåìëèâî êà÷åñòâî íà ïîâúðõíîñòòà íà íàñòèëêàòà. Àêî âðåìåííî
ïðèåìëèâèòå ãðàíèöè ñà íàäõâúðëåíè, íàãðàïåíàòà ÷àñò îò ÏÈÊ å
íåîáõîäèìî äà áúäå èçñëåäâàíà íåçàáàâíî, àêî åêñïëîàòàöèÿòà é ñëåäâà äà
ïðîäúëæè.

 Íåîáõîäèìî å äà ñå îòáåëåæè, ÷å èçðàçúò "ïîâúðõíîñòíè íåðàâíîñòè"
îçíà÷àâà îãðàíè÷åíà ïëîù îò ïîâúðõíîñòòà íà íàñòèëêàòà ñ âèñî÷èííè
âàðèàöèè è íàêëîí, íåñúîòâåòñòâàù íà íàêëîíà íà òàçè ÷àñò îò ÏÈÊ. Â
òàçè âðúçêà "îãðàíè÷åíà ïëîù îò ïîâúðõíîñòòà íà íàñòèëêàòà" îçíà÷àâà
÷àñò îò ïèñòà, ïî ÷èÿòî äúëæèíà ïðåîáëàäàâà ïîñòîÿíåí âúçõîäÿù,
íèçõîäÿù èëè íóëåâ íàêëîí. Äúëæèíàòà íà òàçè ÷àñò îò ïèñòàòà â îáùèÿ
ñëó÷àé å ìåæäó 30 è 60 ìåòðà è ìîæå äà áúäå ïî-ãîëÿìà â çàâèñèìîñò îò
íàäëúæíèÿ ïðîôèë è ñúñòîÿíèåòî íà íàñòèëêàòà.
7.4. Ôèãóðà 6-4 èëþñòðèðà ñðàâíåíèå íà êðèòåðèèòå çà ãðàïàâîñò íà
ïîâúðõíîñòòà ñ òåçè, îïðåäåëåíè îò Ôåäåðàëíàòà Àâèàöèîííà Àäìèíèñòðàöèÿ
íà ÑÀÙ.

Ôèã. 6-4. Ñðàâíåíèå íà êðèòåðèèòå çà ãðàïàâîñò
Çàáåëåæêà. Òîçè êðèòåðèé ñå îòíàñÿ çà åäèíè÷åí ñëó÷àé íà ãðàïàâîñò, à
íå çà äúëãè âúëíîîáðàçíè ïîâðåäè èëè ïîâòàðÿùè ñå ïîâúðõíîñòíè
íåðàâíîñòè
7.5. Â ðåçóëòàò íà äåôîðìàöèè íà ÏÈÊ íàðàñòâà âúçìîæíîñòòà îò
îáðàçóâàíå íà ëîêâè ïî ïîâúðõíîñòòà. Ëîêâè ñ âîäà îêîëî 3 mm, îñîáåíî
àêî ñà ñå îáðàçóâàëè â ìåñòàòà, â êîèòî ïðèçåìÿâàùèòå ñå ñàìîëåòè
ìèíàâàò ñ ãîëÿìà ñêîðîñò, ìîãàò äà ïðåäèçâèêàò ïëúçãàíå, êîåòî ïîñëå
ìîæå äà ïðîäúëæè ïî ìîêðàòà ïîâúðõíîñò íà ÏÈÊ ïðè çíà÷èòåëíî ïî-òúíúê
ñëîé âîäà. Óñúâúðøåíñòâàíåòî íà èíñòðóêöèèòå ïî îòíîøåíèå íà ïëúçãàíå
(àêâàïëàíèíã) ïðè çíà÷èòåëíî ïî-ãîëÿìà äúëæèíà è äúëáî÷èíà íà ëîêâèòå
ïî ïîâúðõíîñòòà å ïðåäìåò íà áúäåùè ïðîó÷âàíèÿ. Îò îñîáåíî çíà÷åíèå å
ïðåäïàçâàíåòî îò îáðàçóâàíå íà ëîêâè, êîãàòî ñúùåñòâóâà âåðîÿòíîñò îò
çàìðúçâàíåòî èì.	
      8. Ñòðàíè÷íè èâèöè çà áåçîïàñíîñò (ÑÈÁ)
     8.1. Còðàíè÷íèòå èâèöè çà áåçîïàñíîñò (ÑÈÁ) íà ÏÈÊ èëè êðàéíèòå
ó÷àñòúöè çà ñïèðàíå (ÊÓÑ) ñå îáðàáîòâàò èëè ñå ñòðîÿò òàêà, ÷å äà áúäå
ñâåäåíà äî ìèíèìóì îïàñíîñòòà îò ïîâðåæäàíå íà ñàìîëåòà ïðè èçëèçàíåòî
ìó îò ÏÈÊ. Ñëåäâàùèòå òî÷êè ñúäúðæàò óêàçàíèÿ çà íÿêîè îñîáåíè
ïðîáëåìè, êîèòî ìîãàò äà âúçíèêíàò, à ñúùî è çà ïðåäïðèåìàíå íà äðóãè
ìåðêè çà ïðåäîòâðàòÿâàíå çàñìóêâàíåòî íà êàìúíè èëè äðóãè ïðåäìåòè îò
ãàçîòóðáèííèòå äâèãàòåëè.
     8.2. Â íÿêîè ñëó÷àè íîñåùàòà ñïîñîáíîñò íà åñòåñòâåíèÿ ãðóíò (ïî÷âàòà)
íà èâèöàòà ìîæå áåç ñïåöèàëíà îáðàáîòêà íàïúëíî äà îòãîâàðÿ íà
èçèñêâàíèÿòà êúì ñòðàíè÷íèòå èâèöè çà áåçîïàñíîñò. Òàì, êúäåòî å
íåîáõîäèìà ñïåöèàëíà îáðàáîòêà, èçïîëçâàíèÿò ìåòîä çàâèñè îò
ñúñòîÿíèåòî íà ñúîòâåòíîòî çåìíî ïîêðèòèå è îò ìàñàòà íà ñàìîëåòèòå,
êîèòî å ïðåäíàçíà÷åíà äà îáñëóæâà ÏÈÊ. Èçó÷àâàíåòî íà ãðóíòà ïîçâîëÿâà
äà ñå îïðåäåëè íàé-äîáðèÿò íà÷èí çà ïîäîáðÿâàíå íîñåùèòå ñïîñîáíîñòè
(íàïðèìåð äðåíàæ, óêðåïâàíå íà ãðóíòà, îáðàáîòêà íà ïîâúðõíîñòòà,
íàïðàâà íà îáëåê÷åíî ïîêðèòèå).
     8.3. Ïðè ïðîåêòèðàíå íà ñòðàíè÷íèòå èâèöè çà áåçîïàñíîñò ñå âçåìàò
ìåðêè çà ïðåäîòâðàòÿâàíå çàñìóêâàíåòî íà êàìúíè èëè äðóãè ïðåäìåòè îò
ãàçîòóðáèííèòå äâèãàòåëè.
     8.4. Êîãàòî ñòðàíè÷íèòå èâèöè çà áåçîïàñíîñò ñà ñúñ ñïåöèàëíà îáðàáîòêà
èëè çà îñèãóðÿâàíå íà íîñåùàòà ñïîñîáíîñò, èëè çà äà ñå èçáåãíàò âúðõó
òÿõ êàìúíè èëè äðóãè ïðåäìåòè, ìîæå äà âúçíèêíàò òðóäíîñòè ïîðàäè
íåäîñòàòú÷íî ÿñíîòî âèçóàëíî ðàçëè÷àâàíå ïîâúðõíîñòòà íà ÏÈÊ îò
ïðèëåæàùèòå é èâèöè. Òåçè òðóäíîñòè ñå ïðåîäîëÿâàò, êàòî ñå îñèãóðè
äîáúð âèçóàëåí êîíòðàñò ìåæäó ïîâúðõíîñòòà íà ÏÈÊ è èâèöèòå èëè ñ
ìàðêèðîâêà íà êðàèùàòà íà ÏÈÊ.
      9. Îáåêòè âúðõó èâèöèòå
     9.1. Ïî öÿëàòà ïëîù íà èâèöàòà, äîëåïåíà äî ÏÈÊ, ñå ïðåäïðèåìàò ìåðêè
çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà óäàð íà êîëåëàòà íà ñàìîëåòà ñ âåðòèêàëíàòà
ðàâíèíà íà òâúðäîòî ïîêðèòèå (ðúáà) âñëåäñòâèå ïîòúâàíå â ãðóíòà.
Îñîáåíè ïðîáëåìè ìîãàò äà ñúçäàäàò àðìàòóðàòà íà ñâåòëèíèòå íà ÏÈÊ èëè
äðóãè óñòðîéñòâà, íàìèðàùè ñå íà èâèöàòà èëè íà ìÿñòîòî íà ïðåñè÷àíåòî
é ñ ÏÐ èëè ñ äðóãè ÏÈÊ. Íàïðèìåð, êàòî ñå ñòðîÿò ÏÈÊ èëè ÏÐ, ÷èÿòî
ïîâúðõíîñò ñå ñâúðçâà ñ ïîâúðõíîñòòà íà ÏÈÊ, ðúáúò ìîæå äà ñå îòñòðàíè,
êàòî ñå ñêîñè íàé-ìàëêî íà 30 ñm ïîä íèâîòî íà ÏÈÊ. Äðóãèòå îáåêòè,
êîèòî ïîðàäè ñâîåòî ïðåäíàçíà÷åíèå íå ñå èçèñêâà äà ñå ðàçïîëàãàò íà
ïîâúðõíîñòòà, ñà íà äúëáî÷èíà ïîíå 30 ñm.
      10. Ïëàíèðàíå íà èâèöè çà ÏÈÊ, îáîðóäâàíà çà òî÷åí ïîäõîä çà êàöàíå
     10.1. Èâèöèòå çà îáîðóäâàíà ÏÈÊ ñ êîäîâ íîìåð 3 èëè 4 ñà íà ðàçñòîÿíèå
íàé-ìàëêî 75 m îò îñîâàòà ëèíèÿ. Íà ÏÈÊ, îáîðóäâàíà çà òî÷åí ïîäõîä çà
êàöàíå ïðè êîäîâè íîìåðà 3 èëè 4, ìîæå äà ñå îêàæå æåëàòåëíî øèðî÷èíàòà
äà å ïî-ãîëÿìà. Íà ôèã. 6-2 ñà ïîêàçàíè ôîðìàòà è ðàçìåðèòå íà
ïî-øèðîêà îò íåîáõîäèìàòà çà òàêàâà ÏÈÊ èâèöà. Ïðè ïðîåêòèðàíå íà òàçè
èâèöà å âçåòà ïîä âíèìàíèå èíôîðìàöèÿòà çà ñëó÷àèòå íà èçëèçàíå èçâúí
ÏÈÊ íà âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà. Ó÷àñòúêúò îò èâèöàòà, ïîäëåæàù íà
èçãðàæäàíå â òîçè ñëó÷àé, å íà ðàçñòîÿíèå 105 m îò äâåòå ñòðàíè íà
îñîâàòà ëèíèÿ, à ñëåä òîâà ïîñòåïåííî ñå ñòåñíÿâà äî 75 m îò îñîâàòà
ëèíèÿ íà ðàçñòîÿíèå 150 m îò êðàÿ íà ÏÈÊ.
      11. Êðàéíè ó÷àñòúöè çà áåçîïàñíîñò íà ÏÈÊ
     11.1. Êîãàòî å ïðåäâèäåí êðàåí ó÷àñòúê çà áåçîïàñíîñò íà ÏÈÊ, ñå
ðàçãëåæäà âúïðîñúò çà ñúçäàâàíå íà ó÷àñòúê ñ äîñòàòú÷íà äúëæèíà, êàòî
ñå îò÷èòà âúçìîæíîñòòà çà èçëèçàíåòî íà ÂÑ èçâúí ãðàíèöèòå íà ÏÈÊ ïðè
ïðèçåìÿâàíå ñ íåäîëèòàíå â ðåçóëòàò îò íàïúëíî âåðîÿòíî ñú÷åòàâàíå íà
íåáëàãîïðèÿòíè åêñïëîàòàöèîííè ôàêòîðè.
     Íà ÏÈÊ, îáîðóäâàíà çà òî÷åí ïîäõîä çà êàöàíå, êàòî ïðàâèëî êóðñîâèÿò
ðàäèîôàð ILS å ïúðâîòî èçâèñÿâàùî ñå ïðåïÿòñòâèå è êðàéíèÿò ó÷àñòúê çà
áåçîïàñíîñò íà ÏÈÊ å íåîáõîäèìî äà ñòèãà äî òîâà ñúîðúæåíèå. Ïðè äðóãè
óñëîâèÿ, à ñúùî è çà ÏÈÊ, îáîðóäâàíà çà íåòî÷åí ïîäõîä çà êàöàíå, èëè
çà íåîáîðóäâàíà ÏÈÊ ïúðâîòî èçâèñÿâàùî ñå ïðåïÿòñòâèå ìîæå äà áúäå ïúò,
æï ëèíèÿ èëè äðóã ïîñòðîåí èëè åñòåñòâåí îáåêò. Â òàêèâà ñëó÷àè
êðàéíèòå ó÷àñòúöè çà áåçîïàñíîñò å íåîáõîäèìî äà ñà äî ïîñî÷åíîòî
ïðåïÿòñòâèå.
     11.2. Êîãàòî ñúçäàâàíåòî íà êðàåí ó÷àñòúê çà áåçîïàñíîñò ìîæå äà íàðóøè
îíåçè ó÷àñòúöè, êúäåòî ñúçäàâàíåòî ìó å êàòåãîðè÷íî çàáðàíåíî, à
ñúîòâåòíèÿò óïúëíîìîùåí îðãàí ñ÷èòà êðàéíèÿ ó÷àñòúê çà áåçîïàñíîñò çà
âàæåí, ñå ðàçãëåæäà âúïðîñúò çà íàìàëÿâàíå íà íÿêîè îáÿâåíè äèñòàíöèè.
      12. Ìåñòîïîëîæåíèå íà ïðàãà íà ÏÈÊ
     12.1. Àêî íÿìà ïðåïÿòñòâèÿ, èçâèñÿâàùè ñå íàä ïîâúðõíîñòòà íà ïîäõîäà
çà êàöàíå, ïðàãúò îáèêíîâåíî ñå ðàçïîëàãà â êðàÿ íà ÏÈÊ. Â íÿêîè
ñëó÷àè, â çàâèñèìîñò îò ìåñòíèòå óñëîâèÿ, ìîæå äà å öåëåñúîáðàçíî
ïðàãúò ïîñòîÿííî äà å èçìåñòåí. Ïðè îïðåäåëÿíå ìåñòîïîëîæåíèåòî íà
ïðàãà ñå âçåìà ïîä âíèìàíèå âèñî÷èíàòà íà îïîðíàòà òî÷êà íà ILS è/èëè
íà îïîðíàòà òî÷êà íà MLS ïðè ïîäõîä çà êàöàíå è ìèíèìàëíàòà áåçîïàñíà
âèñî÷èíà çà ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿ (òåõíè÷åñêèòå èçèñêâàíèÿ êúì
âèñî÷èíàòà íà îïîðíàòà òî÷êà íà ILS è íà îïîðíàòà òî÷êà íà MLS ïðè
ïîäõîä çà êàöàíå ñà äàäåíè â ÷àñò I, Àíåêñ ¹ 10 íà ÈÊÀÎ).
     12.2. Êîãàòî å íåîáõîäèìî äà ñå óñòàíîâè, ÷å íèêàêâè ïðåïÿòñòâèÿ íå ñå
èçâèñÿâàò íàä ïîâúðõíîñòòà íà ïîäõîäà çà êàöàíå, ñå âçåìàò ïîä âíèìàíèå
è ïîäâèæíèòå îáåêòè (àâòîìîáèëè íà ïúòèùàòà, âëàêîâå è äð.), íàìèðàùè
ñå â ó÷àñòúêà îò ïîâúðõíîñòòà íà çàõîäà çà êàöàíå ñ äúëæèíà 1200 m â
íàäëúæíà ïîñîêà îò ïðàãà è øèðî÷èíà íå ïî-ìàëêà îò 150 m.
      13. Èçìåñòåí ïðàã
     13.1. Êîãàòî îáåêòúò ñå èçäèãà íàä ïîâúðõíîñòòà çà çàõîæäàíå çà êàöàíå
è íå ìîæå äà áúäå ïðåìàõíàò, å ïðåïîðú÷èòåëåí ïîñòîÿííî èçìåñòåí ïðàã.
     13.2. Çà äà ñå èçïúëíÿò óñëîâèÿòà çà îãðàíè÷àâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà,
íàé-ïðàâèëíî å èçìåñòâàíåòî íà ïðàãà ïî äúëæèíàòà íà ÏÈÊ íà ðàçñòîÿíèå,
íåîáõîäèìî çà îñâîáîæäàâàíå íà ïîâúðõíîñòòà íà ïîäõîäà çà êàöàíå îò
ïðåïÿòñòâèÿ.
     13.3. Èçìåñòâàíåòî íà ïðàãà îò êðàÿ íà ÏÈÊ âîäè íåèçáåæíî äî íàìàëÿâàíå
íà ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ çà êàöàíå, êîåòî å îò ïî-ãîëÿìî çíà÷åíèå çà
ïîëåòèòå, îòêîëêîòî ìàðêèðàíè è îñâåòåíè ïðåïÿòñòâèÿ, èçâèñÿâàùè ñå íàä
ïîâúðõíîñòòà íà ïîäõîäà çà êàöàíå. Ïî òåçè ïðè÷èíè ðåøåíèåòî çà
èçìåñòâàíå íà ïðàãà è îïðåäåëÿíå äúëæèíàòà íà èçìåñòâàíåòî ñå âçåìà âúç
îñíîâà íà îïòèìàëíîòî ñú÷åòàâàíå íà èçèñêâàíèÿòà êúì ïîâúðõíîñòòà íà
ïîäõîäà çà êàöàíå, ñâîáîäíà îò ïðåïÿòñòâèÿ, è íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ çà
êàöàíå. Îò÷èòàò ñå âñè÷êè òèïîâå ñàìîëåòè, çà êîèòî ÏÈÊ å îáîðóäâàíà äà
îáñëóæâà, óñëîâèÿòà íà âèäèìîñò è ïîëîæåíèåòî íà äîëíàòà ãðàíèöà íà
îáëàöèòå, ïðè êîÿòî ùå ñå èçïîëçâà ÏÈÊ, ðàçïîëîæåíèåòî íà ïðåïÿòñòâèÿòà
îò ãëåäíà òî÷êà íà ïðàãà è ïðîäúëæåíèåòî íà îñîâàòà ëèíèÿ. Êîãàòî ÏÈÊ å
îáîðóäâàíà çà òî÷åí ïîäõîä çà êàöàíå, ãîëåìèíàòà íà ïðåïÿòñòâèÿòà
îêàçâà âëèÿíèå âúðõó îïðåäåëÿíå íà ìèíèìàëíàòà áåçîïàñíà âèñî÷èíà çà
ïðåëèòàíå íàä ïðåïÿòñòâèÿòà.
     13.4. Íåçàâèñèìî îò òåõíè÷åñêèòå óñëîâèÿ íà ðàçïîëàãàåìàòà äèñòàíöèÿ çà
êàöàíå ìåñòîïîëîæåíèåòî íà ïðàãà ñå èçáèðà òàêà, ÷å íàêëîíúò íà
ïîâúðõíîñòòà, ñâîáîäíà îò ïðåïÿòñòâèÿ, ïî îòíîøåíèå íà ïðàãà äà íå
íàäõâúðëÿ 3,3 % çà ÏÈÊ ñ êîäîâî îçíà÷åíèå 4 èëè 5 % çà ÏÈÊ ñ êîäîâî
îçíà÷åíèå 3.
     13.5. Àêî ïðàãúò å ðàçïîëîæåí òàêà, ÷å ñå âçåìàò ïîä âíèìàíèå
èçèñêâàíèÿòà êúì ïîâúðõíîñòèòå, ñâîáîäíè îò ïðåïÿòñòâèÿ, èçèñêâàíèÿòà
êúì ìàðêèðîâêàòà íà ïðåïÿòñòâèÿòà ñå ñïàçâàò è â ñëó÷àèòå íà èçìåñòâàíå
íà ïðàãà.
     Çàáåëåæêà. Âñè÷êè îáÿâåíè äèñòàíöèè ñà ïîêàçàíè çà íàïðàâëåíèå íà
ïîëåòèòå îò ëÿâî íà äÿñíî
      Ïðèëîæåíèå ¹ 7
êúì ÷ë. 23, àë. 3 
      Ñúñòîÿíèå íà ðàáîòíàòà ïëîù íà ëåòàòåëíîòî ïîëå
1. Ïðîâåðêà íà ñúñòîÿíèåòî íà ðàáîòíàòà ïëîù íà ëåòàòåëíîòî ïîëå ñ
îãëåä âúçìîæíîñòòà ëåòèùåòî äà áúäå åêñïëîàòèðàíî åæåäíåâíî
Cúñòîÿíèåòî íà ðàáîòíàòà ïëîù ñå ïðîâåðÿâà îò äëúæíîñòíè ëèöà,
îïðåäåëåíè îò àäìèíèñòðàöèÿòà íà ëåòèùåòî, ñúîòâåòíî îò óïðàâèòåëÿ íà
ëåòèùå èëè ëåòàòåëíà ïëîùàäêà.
1.1. Ïðîâåðêà íà ïèñòàòà çà èçëèòàíå è êàöàíå (ÏÈÊ) (åæåäíåâíî)

 1.2. Ïðîâåðêà íà ïúòåêèòå çà ðóëèðàíå (åæåäíåâíî)

 1.3. Ïðîâåðêà íà ïåðîíèòå (åæåäíåâíî)
Ïåðîíèòå ñå ïðîâåðÿâàò åæåäíåâíî ïî âðåìå íà ñóòðåøíàòà è äíåâíàòà
ïðîâåðêà íà ïèñòàòà.
1.4. Ïðè ïðîâåðêà íà çîíèòå ñ èçêóñòâåíà íàñòèëêà ñå îáðúùà âíèìàíèå íà
ñëåäíîòî:
à) îáùà ÷èñòîòà íà ïèñòàòà - îáðúùà ñå âíèìàíèå íà ìàòåðèàëèòå, êîèòî
ìîãàò äà ïîâðåäÿò äâèãàòåëÿ íà ÂÑ;
á) ïðèçíàöè çà ïîâðåäà íà èçêóñòâåíàòà íàñòèëêà:
- ïóêíàòèíè;
- îòêúðòâàíèÿ è äóïêè;
- ðàçðóøàâàíå íà ïúëíèòåëÿ;
â) íàëè÷èåòî íà çîíè, çàäúðæàùè âîäà ñëåä ïðîëèâåí äúæä;
ã) ïîâðåäà íà êîíñòðóêöèÿòà íà ñâåòëîòåõíè÷åñêàòà ñèñòåìà;
ä) ÷èñòîòà íà ìàðêèðîâêàòà è ìàðêèðîâú÷íèòå çíàöè.
1.5. Ïðè ïðîâåðêà íà çîíèòå ñ òðåâíà íàñòèëêà ñå îáðúùà âíèìàíèå íà
ñëåäíîòî:
à) îáùî ñúñòîÿíèå íà íàñòèëêàòà è âèñî÷èíà íà òðåâàòà, ñ îãëåä
çàñåí÷âàíå íà ëàìïèòå è çíàöèòå;
á) íàëè÷èå íà âäëúáíàòèíè, êîëîâîçè, ëîêâè â çîíàòà íà ÏÈÊ ñ òðåâíà
íàñòèëêà èëè â ÑÈÁ è ÊÇÁ;
â) ñúñòîÿíèå íà îñòàíàëèòå ïëîùè îò ëåòèùåòî;
ã) îáùà ÷èñòîòà â çîíèòå ñ îãëåä íåäîïóñòèìîñòòà íà ìàòåðèàëè, êîèòî
ìîãàò äà ñå çàñìó÷àò îò äâèãàòåëèòå íà ÂÑ.	
2. Êîíòðîë íà âðåìåííèòå ïðåïÿòñòâèÿ ïî âðåìå íà ïðîâåðêèòå
Èçèñêâàíèÿ ñ îãëåä êîíòðîëà íà âðåìåííè ïðåïÿòñòâèÿ, êîéòî ñå èçâúðøâà
ïî âðåìå íà ïðîâåðêèòå:
	
       3. Äîïúëíèòåëíè èçèñêâàíèÿ
     3.1. Îáùè ïîëîæåíèÿ
     3.1.1. Êîãàòî ÏÈÊ å îáîðóäâàíà çà òî÷íî íàñî÷âàíå çà êàöàíå, íå ñå
ðàçðåøàâà èçâúðøâàíåòî íà ðàáîòè â ïðîèçâîëíà ÷àñò íà ðàáîòíàòà ïëîù ïî
âðåìå íà åêñïëîàòàöèÿ íà ÏÈÊ â óñëîâèÿòà íà ëîøà âèäèìîñò. Öÿëîòî
îáîðóäâàíå ñå ïðåìåñòâà èçâúí ãðàíèöèòå íà çîíàòà, ñâîáîäíà îò
ïðåïÿòñòâèÿ. Îãðàíè÷åíîñòòà îòíîñíî âèñî÷èíàòà íà êóï÷èíèòå çåìÿ è
îòëîìêè ñà êàêòî çà çîíè I è II.
     3.1.2. Ïî îòíîøåíèå íà çàáåëÿçàíèòå â ðåçóëòàò íà ïðîâåðêàòà
íåïðåäâèäåíè ïðåïÿòñòâèÿ ñå âçåìàò íåçàáàâíè ìåðêè çà îòñòðàíÿâàíåòî
èì, êàêòî ñëåäâà:
     3.1.2.1. êîãàòî òîâà å âúçìîæíî, òåçè ïðåïÿòñòâèÿ ñå îòñòðàíÿâàò îò
ïðîâåðÿâàùèòå íåçàáàâíî;
     3.1.2.2. ïðè íåâúçìîæíîñò çà îòñòðàíÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà îò
ïðîâåðÿâàùèòå íåçàáàâíî ñå ñúîáùàâà íà äåæóðíîòî äëúæíîñòíî ëèöå îò
ñëóæáàòà ïî òåõíè÷åñêî ïîääúðæàíå íà ëåòèùåòî, êîåòî ñëåäâà äà
ïðåäïðèåìå ñúîòâåòíèòå ìåðêè (â ò.÷. ïîñòàâÿíå íà ñúîòâåòíà ìàðêèðîâêà
è îñâåòÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèÿòà);
     3.1.2.3. àêî íà ÏÈÊ ñà çàáåëÿçàíè ïîâðåäè, êîèòî ïðåäñòàâëÿâàò îïàñíîñò
çà èçïîëçâàíåòî é, íåçàáàâíî ñå ñúîáùàâà íà äîñòàâ÷èêà íà
àåðîíàâèãàöèîííî îáñëóæâàíå è íà ñëóæáàòà çà òåõíè÷åñêî ïîääúðæàíå íà
ëåòèùåòî çà ïðåäïðèåìàíå íà ñúîòâåòíèòå ìåðêè;
     3.1.2.4. àêî ïðè ïðîâåðêàòà ñå íàìåðÿò ÷àñòè îò ÂÑ èëè ïàð÷åòà îò ãóìà,
íåçàáàâíî ñå ñúîáùàâà çà òîâà íà äîñòàâ÷èêà íà àåðîíàâèãàöèîííî
îáñëóæâàíå è íà ñëóæáàòà çà òåõíè÷åñêî ïîääúðæàíå íà ëåòèùåòî ñ öåë äà
ñå ïðåäïðèåìàò äåéñòâèÿ ïî èçäèðâàíåòî è óâåäîìÿâàíåòî.
     3.2. Îñèãóðÿâàíå íà áåçîïàñíîñòòà ïî âðåìå íà ïðîâåðêèòå
     Îñíîâíè èçèñêâàíèÿ çà áåçîïàñíîñòòà ïðè èçâúðøâàíå íà ïðîâåðêèòå
     3.2.1. Àêî ïî âðåìå íà ïðîâåðêàòà ðúêîâîäèòåëÿò íà ïîëåòèòå ðàçïîðåäè
íà ïðîâåðÿâàùàòà ãðóïà äà íàïóñíå ÏÈÊ, ïðîâåðÿâàùîòî òðàíñïîðòíî
ñðåäñòâî èçëèçà èçâúí ãðàíèöèòå íà ëåòàòåëíîòî ïîëå, ïðåäè äà ñå
äîêëàäâà íà ðúêîâîäèòåëÿ íà ïîëåòèòå, ÷å ÏÈÊ å îñâîáîäåíà.
Ïðîâåðÿâàùàòà ãðóïà îñòàâà èçâúí ãðàíèöèòå íà ëåòàòåëíîòî ïîëå äî
ïîëó÷àâàíå íà ðàçðåøåíèå çà ïðîäúëæàâàíå íà ïðîâåðêàòà.
     3.2.2. Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè íà ïðîâåðÿâàùèòå ñå çàáðàíÿâà äà íàâëèçàò â
êðèòè÷íàòà (÷óâñòâèòåëíàòà) çîíà íà ILS ïðè îñâîáîæäàâàíå íà ÏÈÊ.
     3.2.3. Âñè÷êè ïðîâåðêè íà ÏÈÊ ñå èçâúðøâàò â ïîñîêà, ïðîòèâîïîëîæíà íà
òàçè, êîÿòî îáèêíîâåíî ñå èçïîëçâà çà èçëèòàíå è êàöàíå.
     3.2.4. Ïðè ïðîâåðêà íà ðàçñúìâàíå, êîãàòî ÏÈÊ ñå îáõîæäà äâà ïúòè â
åäíà è ñúùà ïîñîêà, âðúùàíåòî ñå èçâúðøâà èçâúí ãðàíèöèòå íà ÏÈÊ è â
ñúùîòî âðåìå ñå ïðîâåæäà äèñòàíöèîííàòà ïðîâåðêà.
4. Îòðàçÿâàíå íà ðåçóëòàòèòå
4.1. Ðåçóëòàòèòå îò ïðîâåðêèòå íà ëåòèùåòî è îöåíêàòà çà ãîäíîñòòà ìó
çà ïîëåòè ñå îòðàçÿâàò â äíåâíèê çà ñúñòîÿíèåòî íà ëåòèùåòî (ôèã. 7-1).
4.2. Ðåçóëòàòèòå îò ïðîâåðêàòà íà óñëîâèÿòà çà ñïèðàíå íà ÂC
(ñïèðà÷íèÿò åôåêò) ñå îòðàçÿâàò â äíåâíèêà è ïðè íåîáõîäèìîñò â (NOTAM)
(SNOWTAM).
Äíåâíèê
çà ñúñòîÿíèåòî íà ëåòèùå .........

 Ôèã. 7-1. Äíåâíèê çà ñúñòîÿíèåòî íà ëåòèùåòî	
      Ïðèëîæåíèå ¹ 8
êúì ÷ë. 159, àë. 12 
      Ìàðêèðîâêà, ñúäúðæàùà çàäúëæèòåëíè çà èçïúëíåíèå èíñòðóêöèè è
                        óêàçàòåëíà ìàðêèðîâêà
     Çàáåëåæêà. Òîâà ïðèëîæåíèå ñúäúðæà ïîäðîáíà èíôîðìàöèÿ çà ôîðìàòà è
ðàçìåðèòå íà áóêâèòå, öèôðèòå è ñèìâîëèòå íà ìàðêèðîâêàòà, ñúäúðæàùà
çàäúëæèòåëíè çà èçïúëíåíèå èíñòðóêöèè è óêàçàòåëíàòà ìàðêèðîâêà, êîèòî
ñà íàíåñåíè âúðõó 20-ñàíòèìåòðîâà ìðåæà ñ öåë óëåñíÿâàíå íà
óâåëè÷åíèåòî.

      Ïðèëîæåíèå ¹ 9
êúì ÷ë. 165, àë. 5 
      Õàðàêòåðèñòèêè íà àåðîíàâèãàöèîííèòå íàçåìíè ñâåòëèíè

     Ôèã. 9-1. Èçîêàíäåëíà äèàãðàìà çà ñâåòëèíèòå íà îñîâàòà ëèíèÿ íà
ïîäõîäà çà êàöàíå è ñâåòëèííèòå õîðèçîíòè (áÿëà ñâåòëèíà)

     Ôèã. 9-2. Èçîêàíäåëíà äèàãðàìà çà ñòðàíè÷íèòå ðåäîâå ñâåòëèíè íà
ïîäõîäà (÷åðâåíà ñâåòëèíà)

     Ôèã. 9-3. Èçîêàíäåëíà äèàãðàìà çà ïðàãîâèòå ñâåòëèíè (çåëåíà ñâåòëèíà)

     Ôèã. 9-4. Èçîêàíäåëíà äèàãðàìà çà ïðàãîâèòå ñòðàíè÷íè ñâåòëèíè (çåëåíà
ñâåòëèíà)

     Ôèã. 9-5. Èçîêàíäåëíà äèàãðàìà çà ñâåòëèíèòå â çîíàòà íà êàöàíå (áÿëà
ñâåòëèíà)

     Ôèã. 9-6. Èçîêàíäåëíà äèàãðàìà çà ñâåòëèíèòå ïî îñòà íà ïèñòàòà,
ðàçïîëîæåíè ïðåç 30 m (áÿëà ñâåòëèíà), è èíäèêàòîðíèòå ñâåòëèíè çà
ñêîðîñòíèòå èçõîäÿùè ïúòåêè çà ðóëèðàíå (æúëòà ñâåòëèíà)

     Ôèã. 9-7. Èçîêàíäåëíà äèàãðàìà çà ñâåòëèíèòå ïî îñòà íà ïèñòàòà,
ðàçïîëîæåíè ïðåç 15 m (áÿëà ñâåòëèíà), è èíäèêàòîðíèòå ñâåòëèíè çà
ñêîðîñòíèòå èçõîäÿùè ïúòåêè çà ðóëèðàíå (æúëòà ñâåòëèíà)

     Ôèã. 9-8. Èçîêàíäåëíà äèàãðàìà çà êðàéíèòå ñâåòëèíè íà ïèñòàòà (÷åðâåíà
ñâåòëèíà)

     Ôèã. 9-9. Èçîêàíäåëíà äèàãðàìà çà ñòðàíè÷íèòå ñâåòëèíè íà ïèñòàòà,
êîãàòî øèðî÷èíàòà íà ÏÈÊ å 45 m (áÿëà ñâåòëèíà)

     Ôèã. 9-10. Èçîêàíäåëíà äèàãðàìà çà ñòðàíè÷íèòå ñâåòëèíè íà ïèñòàòà,
êîãàòî øèðî÷èíàòà íà ÏÈÊ å 60 m (áÿëà ñâåòëèíà)

     Ôèã. 9-11. Òî÷êè îò êîîðäèíàòíàòà ìðåæà, ïðåäíàçíà÷åíè çà èç÷èñëÿâàíå
íà ñðåäíàòà èíòåíçèâíîñò íà ñâåòëèíàòà íà ñâåòëèíèòå íà ïîäõîäà è
ñâåòëèíèòå íà ÏÈÊ
2. Îáùè áåëåæêè êúì ôèã. 9-1 - 9-11.
2.1. Íà âñÿêà ôèãóðà åëèïñèòå ñà ñèìåòðè÷íè ñïðÿìî îáùèòå âåðòèêàëíè è
õîðèçîíòàëíè îñè.
2.2. Íà ôèã. 9-1 - 9-10 ñà ïîêàçàíè ìèíèìàëíî äîïóñòèìèòå èíòåíçèâíîñòè
íà ñâåòëèíàòà. Ñðåäíàòà èíòåíçèâíîñò íà ñâåòëèíàòà íà îñíîâíèÿ ëú÷ ñå
ïðåñìÿòà ïðè ðàçïîëàãàíå íà òî÷êèòå íà êîîðäèíàòíàòà ìðåæà â
ñúîòâåòñòâèå ñ ôèã. 9-11 è èçïîëçâàéêè ñòîéíîñòèòå íà èíòåíçèâíîñòòà íà
ñâåòëèíàòà, èçìåðåíè âúâ âñè÷êè òî÷êè íà êîîðäèíàòíàòà ìðåæà,
ðàçïîëîæåíè â ãðàíèöèòå è ïî ïåðèìåòúðà íà åëèïñàòà, î÷åðòàâàùà
îñíîâíèÿ ëú÷. Ñðåäíàòà ñòîéíîñò å ñðåäíîàðèòìåòè÷íàòà îò ñòîéíîñòèòå íà
èíòåíçèâíîñòèòå íà ñâåòëèíàòà, èçìåðåíè âúâ âñè÷êè ðàçãëåæäàíè òî÷êè íà
êîîðäèíàòíàòà ìðåæà.
2.3. Ïðè ïðàâèëíî îðèåíòèðàíå íà àðìàòóðàòà íà ñâåòëèíèòå íå ñå
äîïóñêàò îòêëîíåíèÿ îò õàðàêòåðèñòèêèòå íà îñíîâíèÿ ëú÷.
2.4. Ñúîòíîøåíèåòî íà ñðåäíàòà èíòåíçèâíîñò íà ñâåòëèíàòà â ãðàíèöèòå
íà åëèïñàòà, î÷åðòàâàùà îñíîâíèÿ ëú÷ íà òèïè÷íî íîâà ñâåòëèíà, êúì
ñðåäíàòà èíòåíçèâíîñò íà îñíîâíèÿ ëú÷ íà íîâà ñòðàíè÷íà ñâåòëèíà íà ÏÈÊ
å:

2.5. Ïðîñòðàíñòâåíèòå ïàðàìåòðè íà ëú÷èòå, ïîñî÷åíè íà ôèãóðèòå,
îñèãóðÿâàò íåîáõîäèìîòî âîäåíå ïðè ïîäõîä çà êàöàíå â óñëîâèÿòà íà
äàëå÷èíà íà âèäèìîñò íà ÏÈÊ îò ïîðÿäúêà íà 150 m è ïðè èçëèòàíå ñ
äàëå÷èíà íà âèäèìîñò íà ÏÈÊ îò ïîðÿäúêà íà 100 m.
2.6. Úãëèòå â õîðèçîíòàëíàòà ðàâíèíà ñå èçìåðâàò êúì âåðòèêàëíàòà
ðàâíèíà, ïðåêàðàíà ïðåç îñòà íà ÏÈÊ. Çà ñâåòëèíèòå, èçêëþ÷âàéêè îñîâèòå
ñâåòëèíè, ïîñîêàòà êúì îñîâàòà ëèíèÿ íà ÏÈÊ ñå ñ÷èòà çà ïîëîæèòåëíà.
Úãëèòå âúâ âåðòèêàëíàòà ðàâíèíà ñå èçìåðâàò ñïðÿìî õîðèçîíòàëíàòà
ðàâíèíà.
2.7. Êîãàòî çà îñîâè ñâåòëèíè íà ïîäõîäà, çà ñâåòëèííèòå õîðèçîíòè è çà
ñòðàíè÷íèÿ ðåä ñâåòëèíè íà ïîäõîäà ñå èçïîëçâàò âêîïàíè âìåñòî íàäçåìíè
ñâåòëèíè, íàïðèìåð íà ÏÈÊ ñ èçìåñòåí ïðàã, ñïàçâàíåòî íà èçèñêâàíèÿòà
ïî îòíîøåíèå íà èíòåíçèâíîñòòà íà ñâåòëèíàòà ìîæå äà ñå îñèãóðè ÷ðåç
èíñòàëèðàíå íà äâå èëè òðè ñâåòîñèãíàëíè óñòðîéñòâà (ñ ïî-ìàëêà
èíòåíçèâíîñò) íà âñÿêî ìÿñòî.
2.8. Íåâúçìîæíî å äà ñå ïîäöåíÿâà çíà÷åíèåòî íà òåõíè÷åñêàòà ïîääðúæêà.
Ñðåäíàòà èíòåíçèâíîñò íà ñâåòëèíàòà íèêîãà íå ìîæå äà ñïàäà ïîä 50 % îò
ñòîéíîñòòà, ïîêàçàíà íà ôèãóðèòå, è òÿ å íåîáõîäèìî äà áúäå ïîääúðæàíà
îò óïúëíîìîùåíèòå ëåòèùíè ñëóæáè íà íèâî, áëèçêî äî ìèíèìàëíàòà
ñòîéíîñò íà ñðåäíàòà èíòåíçèâíîñò.
2.9. Ñâåòëèííèÿò åëåìåíò å íåîáõîäèìî äà áúäå èíñòàëèðàí òàêà, ÷å
îñíîâíèÿò ëú÷ äà áúäå ñ îòêëîíåíèå íå ïî-ãîëÿìî îò ïîëîâèí ãðàäóñ
ñïðÿìî ñïåöèôè÷íèòå èçèñêâàíèÿ.
	
  Çàáåëåæêè:
      1. Ñâåòëèíèòå íà êðèâîëèíåéíè ó÷àñòúöè å íåîáõîäèìî äà áúäàò çàâúðòåíè
ïî îòíîøåíèå äîïèðàòåëíàòà êúì êðèâàòà íà ó÷àñòúêà íàâúòðå íà 15,75°.
      2. Âèæ îáùèòå çàáåëåæêè êúì ôèãóðè 9-12 äî 9-21.
     Ôèã. 9-14. Äèàãðàìà íà èçîêàíäåëèòå íà îñîâèòå ñâåòëèíè íà ÏÐ (ñ
èíòåðâàë 7,5 m) è ñâåòëèíèòå íà "ñòîï" ëèíèÿòà íà êðèâîëèíåéíè
ó÷àñòúöè, ïðåäíàçíà÷åíè çà èçïîëçâàíå â óñëîâèÿ íà âèäèìîñò íà ÏÈÊ,
ïî-ìàëêà îò 350 m

  Çàáåëåæêè:
      1. Ñâåòëèíèòå íà êðèâîëèíåéíè ó÷àñòúöè å íåîáõîäèìî äà áúäàò çàâúðòåíè
ïî îòíîøåíèå äîïèðàòåëíàòà êúì êðèâàòà íà ó÷àñòúêà íàâúòðå íà 15,75°.
      1. Íà ìåñòàòà, êúäåòî å òèïè÷íà âèñîêà ÿðêîñò íà ôîíà è êúäåòî
âëîøàâàíåòî íà ñâåòëèííèÿ ïîòîê ïîðàäè ïðàõ, ñíÿã è ìåñòíî çàìúðñÿâàíå
å ñúùåñòâåí ôàêòîð, ñòîéíîñòòà íà èçîêàíäåëèòå ñå óìíîæàâà ïî 2,5.
      2. Ïðè èçïîëçâàíå íà íåíàñî÷åíè ñâåòëèíè å íåîáõîäèìî äà ñå ñïàçâàò
èçèñêâàíèÿòà êúì âåðòèêàëíèÿ ëú÷, äàäåíè íà ôèãóðàòà.
      3. Âèæ îáùèòå çàáåëåæêè êúì ôèãóðè 9-12 äî 9-21.
     Ôèã. 9-15. Äèàãðàìà íà èçîêàíäåëèòå íà îñîâèòå ñâåòëèíè íà ÏÐ (ñ
èíòåðâàë 30 m, 60 m) è ñâåòëèíèòå íà "ñòîï" ëèíèÿòà íà ïðàâè ó÷àñòúöè,
ïðåäíàçíà÷åíè çà èçïîëçâàíå â óñëîâèÿ íà âèäèìîñò íà ÏÈÊ 350 m è ïîâå÷å

  Çàáåëåæêè:
      1. Ñâåòëèíèòå íà êðèâîëèíåéíè ó÷àñòúöè å íåîáõîäèìî äà áúäàò çàâúðòåíè
ïî îòíîøåíèå äîïèðàòåëíàòà êúì êðèâàòà íà ó÷àñòúêà íàâúòðå íà 15,75°.
      2. Íà ìåñòàòà, êúäåòî å òèïè÷íà âèñîêà ÿðêîñò íà ôîíà è êúäåòî
âëîøàâàíåòî íà ñâåòëèííèÿ ïîòîê ïîðàäè ïðàõ, ñíÿã è ìåñòíî çàìúðñÿâàíå
å ñúùåñòâåí ôàêòîð, ñòîéíîñòòà íà èçîêàíäåëèòå ñå óìíîæàâà ïî 2,5.
      3. Ïðè òàêèâà ïðîñòðàíñòâåíè ïàðàìåòðè íà ëú÷à å âúçìîæíî îòêëîíåíèå íà
êàáèíàòà íà åêèïàæà îò îñåâàòà ëèíèÿ íà ðàçñòîÿíèå îêîëî 12 m, êîåòî
ìîæå äà ñå ñëó÷è â êðàÿ íà êðèâîëèíååí ó÷àñòúê.
4. Âèæ îáùèòå çàáåëåæêè êúì ôèãóðè 9-12 äî 9-21.
Ôèã. 9-16. Äèàãðàìà íà èçîêàíäåëèòå íà îñîâèòå ñâåòëèíè íà ÏÐ (ñ
èíòåðâàëè 7,5 m, 15 m, 30 m) è ñâåòëèíèòå íà "ñòîï" ëèíèÿòà íà
êðèâîëèíåéíè ó÷àñòúöè, ïðåäíàçíà÷åíè çà èçïîëçâàíå â óñëîâèÿ íà
âèäèìîñò íà ÏÈÊ 350 m è ïîâå÷å

	
   Çàáåëåæêè:
      1. Ïðè òàêèâà ïðîñòðàíñòâåíè ïàðàìåòðè íà ëú÷à å âúçìîæíî îòêëîíåíèå íà
êàáèíàòà íà åêèïàæà îò îñîâàòà ëèíèÿ íà ðàçñòîÿíèå îêîëî 12 m è ñà
ïðåäíàçíà÷åíè çà èçïîëçâàíå ïðåäè è ñëåä êðèâîëèíåéíèòå ó÷àñòúöè.
2. Âèæ îáùèòå çàáåëåæêè êúì ôèã. 9-12 - 9-21.
Ôèã. 9-17. Äèàãðàìà íà èçîêàíäåëèòå íà îñîâèòå ñâåòëèíè ñ âèñîêà
èíòåíçèâíîñò íà ÏÐ â ïðàâîëèíåéíè ó÷àñòúöè (ñ èíòåðâàëè 15 m) è
ñâåòëèíèòå íà "ñòîï" ëèíèÿòà, ïðåäíàçíà÷åíè çà èçïîëçâàíå â ñúñòàâà íà
óñúâúðøåíñòâàíè ñèñòåìè çà óïðàâëåíèå íà íàçåìíîòî äâèæåíèå è êîíòðîë
âúðõó äâèæåíèåòî, êîãàòî ñå èçèñêâà ïî-âèñîêà èíòåíçèâíîñò íà
ñâåòëèíèòå è êúäåòî ìîæå äà èìà çíà÷èòåëíè îòêëîíåíèÿ

	
   Çàáåëåæêè:
      1. Òàêèâà ïðîñòðàíñòâåíè ïàðàìåòðè íà ëú÷à êàòî öÿëî óäîâëåòâîðÿâàò
èçèñêâàíèÿòà ïî îòíîøåíèå íà âèäèìîñòòà íà ñâåòëèíèòå ïðè îòêëîíåíèå íà
êàáèíàòà, òàêà ÷å âúíøíîòî êîëåëî íà îñíîâíèÿ êîëåñíèê äà å â êðàÿ íà
ÏÐ.
2. Âèæ îáùèòå çàáåëåæêè êúì ôèã. 9-12 - 9-21.
Ôèã. 9-18. Äèàãðàìà íà èçîêàíäåëèòå íà îñîâèòå ñâåòëèíè íà ÏÐ (ñ
èíòåðâàëè 15 m) è ñâåòëèíèòå íà "ñòîï" ëèíèÿòà ñ âèñîêà èíòåíçèâíîñò íà
ïðàâè ó÷àñòúöè, ïðåäíàçíà÷åíè çà èçïîëçâàíå â ñúñòàâà íà
óñúâúðøåíñòâàíè ñèñòåìè çà óïðàâëåíèå íà íàçåìíîòî äâèæåíèå è êîíòðîë
âúðõó äâèæåíèåòî, êîãàòî ñå èçèñêâà ïî-âèñîêà èíòåíçèâíîñò íà
ñâåòëèíèòå

	
   Çàáåëåæêè:
      1. Íà êðèâîëèíåéíè ó÷àñòúöè ñâåòëèíèòå ñà çàâúðòåíè íàâúòðå ñïðÿìî
äîïèðàòåëíàòà êúì ó÷àñòúêà íà 17°.
      2. Âèæ îáùèòå çàáåëåæêè êúì ôèã. 9-12 - 9-21.
     Ôèã. 9-19. Äèàãðàìà íà èçîêàíäåëèòå íà îñîâèòå ñâåòëèíè íà ÏÐ (ñ
èíòåðâàëè 15 m) è ñâåòëèíèòå íà "ñòîï" ëèíèÿòà ñ âèñîêà èíòåíçèâíîñò íà
êðèâîëèíåéíè ó÷àñòúöè, ïðåäíàçíà÷åíè çà èçïîëçâàíå â ñúñòàâà íà
óñúâúðøåíñòâàíè ñèñòåìè çà óïðàâëåíèå íà íàçåìíîòî äâèæåíèå è êîíòðîë
âúðõó äâèæåíèåòî, êîãàòî ñå èçèñêâà ïî-âèñîêà èíòåíçèâíîñò íà
ñâåòëèíèòå

  Çàáåëåæêè:
      1. Íåçàâèñèìî îò òîâà, ÷å â íîðìàëåí ðåæèì íà åêñïëîàòàöèÿ òåçè
ñâåòëèíè ðàáîòÿò â ðåæèì íà ìèãàíå, èíòåíçèâíîñòòà íà ñâåòëèíàòà ñå
ïîñî÷âà ïðåñìåòíàòà êàòî çà ïîñòîÿííî ñâåòåùè ñâåòëèíè ñ ëàìïè ñ
íàæåæàåìà æè÷êà.
      2. Âèæ îáùèòå çàáåëåæêè êúì ôèã. 9-12 - 9-21.
     Ôèã. 9-20. Äèàãðàìà íà èçîêàíäåëèòå íà çàùèòíè ñâåòëèíè íà ÏÈÊ ñ âèñîêà
èíòåíçèâíîñò, êîíôèãóðàöèÿ Â

     Ôèã. 9-21. Òî÷êè îò êîîðäèíàòíàòà ìðåæà, ïðåäíàçíà÷åíè çà èç÷èñëÿâàíå
íà ñðåäíàòà ñèëà íà ñâåòëèíàòà íà îñîâèòå ñâåòëèíè íà ÏÐ è ñâåòëèíèòå
íà "ñòîï" ëèíèÿòà

  Çàáåëåæêè:
      1. Òåçè êðèâè ñà ïîñòðîåíè çà ìèíèìàëíèòå çíà÷åíèÿ íà èíòåíçèâíîñòòà íà
áÿëàòà ñâåòëèíà.
      2. Ñïåöèôè÷íèÿò êîåôèöèåíò íà ïðîïóñêàíå íà ôèëòúðà çà âñè÷êè ÷åðâåíè
ñèãíàëè å ìèíèìóì 15 % ïðè ðàáîòíà òåìïåðàòóðà.
      3. Ðåçêèÿò ïðåõîä îò áÿëî êúì ñúñòîÿíèå "íÿìà ñèãíàë" âúâ âåðòèêàëíà
ðàâíèíà å îò ñúùåñòâåíî çíà÷åíèå çà ñèñòåìàòà T-VASIS. Çà òî÷íèòå
íàñòðîéêè íà ïðåâèøåíèÿòà âèæ ôèãóðà 20.
     Ôèã. 9-22. Ðàçïðåäåëåíèå íà èíòåíçèâíîñòòà íà ñâåòëèíèòå íà ñèñòåìèòå
Ò-VASIS è AT-VASIS
      3. Îáùè çàáåëåæêè êúì ôèã. 9-12 - 9-21
     3.1. Èíòåíçèâíîñòèòå, ïîêàçàíè íà ôèã. 9-12 - 9-20, ñå îòíàñÿò êúì
çåëåíèòå è æúëòèòå îñîâè ñâåòëèíè íà ÏÐ, êúì æúëòèòå ïðåäïàçíè ñâåòëèíè íà
ÏÈÊ è êúì ÷åðâåíèòå ñâåòëèíè íà "ñòîï" ëèíèÿòà.
     3.2. Íà ôèã. 9-12 - 9-20 å ïîêàçàíà ìèíèìàëíî äîïóñòèìàòà èíòåíçèâíîñò
íà ñâåòëèíàòà. Ñðåäíàòà èíòåíçèâíîñò íà îñíîâíèÿ ëú÷ ñå èç÷èñëÿâà ÷ðåç
óñòàíîâÿâàíå íà êîîðäèíàòíà ìðåæà ñ òî÷êè ñúãëàñíî ôèã. 9-21 è èçïîëçâàéêè
ñòîéíîñòèòå íà èíòåíçèâíîñòòà, èçìåðåíè âúâ âñè÷êè òî÷êè íà êîîðäèíàòíàòà
ìðåæà, êîèòî ñà âúâ âúòðåøíîñòòà è ïî ïåðèìåòúðà íà ïðàâîúãúëíèêà, î÷åðòàâàù
îñíîâíèÿ ëú÷. Ñðåäíàòà ñòîéíîñò å ñðåäíîàðèòìåòè÷íî íà èíòåíçèâíîñòèòå íà
ñâåòëèíàòà, èçìåðåíè âúâ âñè÷êè ðàçãëåæäàíè òî÷êè íà êîîðäèíàòíàòà ìðåæà.
     3.3. Ïðè ïðàâèëíî îðèåíòèðàíå íà òÿëîòî íà ñâåòëèííèÿ åëåìåíò, íå ñå
äîïóñêàò îòêëîíåíèÿ îò õàðàêòåðèñòèêèòå íà îñíîâíèÿ ëú÷ èëè íà ñíîïà
ñâåòëèíà, êúäåòî òîâà ñå èçïîëçâà.
     3.4. Õîðèçîíòàëíèòå úãëè ñå èçìåðâàò ñïðÿìî âåðòèêàëíàòà ðàâíèíà,
ïðåêàðàíà ïðåç îñîâàòà ëèíèÿ íà ÏÐ, ñ èçêëþ÷åíèå íà êðèâîëèíåéíèòå ó÷àñòúöè,
êúäåòî òå ñå èçìåðâàò ñïðÿìî äîïèðàòåëíàòà êúì êðèâîëèíåéíèÿ êîíòóð.
     3.5. Âåðòèêàëíèòå úãëè ñå èçìåðâàò îò íàäëúæíèÿ íàêëîí íà ïîâúðõíîñòòà
íà ÏÐ.
     3.6. Íåâúçìîæíî å äà ñå ïîäöåíÿâà çíà÷åíèåòî íà òåõíè÷åñêàòà ïîääðúæêà.
Ñðåäíàòà èíòåíçèâíîñò íà ñâåòëèíàòà íèêîãà íå ìîæå äà ñïàäà ïîä 50% îò
ñòîéíîñòòà, ïîêàçàíà íà ôèãóðèòå, è òÿ å íåîáõîäèìî äà áúäå ïîääúðæàíà îò
óïúëíîìîùåíèòå ëåòèùíè ñëóæáè íà íèâî, áëèçêî äî ìèíèìàëíàòà ñòîéíîñò íà
ñðåäíàòà èíòåíçèâíîñò.
     3.7. Ñâåòëèííèÿò åëåìåíò å íåîáõîäèìî äà áúäå èíñòàëèðàí òàêà, ÷å
îñíîâíèÿ ëú÷ äà áúäå ñ îòêëîíåíèå íå ïî-ãîëÿìî îò ïîëîâèí ãðàäóñ ñïðÿìî
ñïåöèôè÷íèòå èçèñêâàíèÿ.

  Çàáåëåæêè:
      1. Òåçè êðèâè ñà ïîñòðîåíè çà ìèíèìàëíèòå çíà÷åíèÿ íà èíòåíçèâíîñòòà íà
÷åðâåíàòà ñâåòëèíà.
      2. Èíòåíçèâíîñòòà â áåëèÿ ñåêòîð íà ëú÷à çàäúëæèòåëíî äà áúäå íå
ïî-ìàëêî îò 2 ïúòè ïî-ãîëÿìà îò ñúîòâåòíàòà èíòåíçèâíîñò â ÷åðâåíèÿ ñåêòîð,
êàòî ìîæå äà ïðåâèøàâà ïîñëåäíàòà 6,5 ïúòè.
      3. Â ñêîáèòå ñà ïîñî÷åíè çíà÷åíèÿòà íà èíòåíçèâíîñòòà çà ñèñòåìà APAPI.
     Ôèã. 9-23. Ðàçïðåäåëåíèå íà èíòåçèâíîñòòà íà ñâåòëèíàòà íà ñèñòåìèòå
                                PAPI è APAPI

  Çàáåëåæêè:
      1. Íåçàâèñèìî îò òîâà, ÷å â íîðìàëåí ðåæèì íà åêñïëîàòàöèÿ òåçè
ñâåòëèíè ðàáîòÿò â ðåæèì íà ìèãàíå, èíòåíçèâíîñòòà íà ñâåòëèíàòà ñå ïîñî÷âà
ïðåñìåòíàòà, êàòî çà ïîñòîÿííî ñâåòåùè ñâåòëèíè ñ ëàìïè ñ íàæåæàåìà æè÷êà.
      2. Ïîñî÷åíèòå çíà÷åíèÿ íà ñèëàòà íà ñâåòëèíàòà ñå îòíàñÿò êúì æúëòàòà
ñâåòëèíà.
     Ôèã. 9-24. Äèàãðàìà íà èçîêàíäåëèòå íà âñÿêà ñâåòëèíà îò ñèñòåìàòà íà
        çàùèòíè ñâåòëèíè íà ÏÈÊ ñ íèñêà èíòåíçèâíîñò, êîíôèãóðàöèÿ À

  Çàáåëåæêè:
      1. Íåçàâèñèìî îò òîâà, ÷å â íîðìàëåí ðåæèì íà åêñïëîàòàöèÿ òåçè
ñâåòëèíè ðàáîòÿò â ðåæèì íà ìèãàíå, èíòåíçèâíîñòòà íà ñâåòëèíàòà ñå ïîñî÷âà
ïðåñìåòíàòà, êàòî çà ïîñòîÿííî ñâåòåùè ñâåòëèíè ñ ëàìïè ñ íàæåæàåìà æè÷êà.
      2. Ïîñî÷åíèòå çíà÷åíèÿ íà ñèëàòà íà ñâåòëèíàòà ñå îòíàñÿò êúì æúëòàòà
ñâåòëèíà.
      Ôèã. 9-25. Äèàãðàìà íà èçîêàíäåëèòå íà âñÿêà ñâåòëèíà îò ñèñòåìàòà íà
       çàùèòíèòå ñâåòëèíè íà ÏÈÊ ñ âèñîêà èíòåíçèâíîñò, êîíôèãóðàöèÿ À
      Ïðèëîæåíèå ¹ 10
êúì ÷ë. 173, àë. 7 
              Ñâåòëèííè ñèñòåìè íà ïîäõîäà çà êàöàíå
      1. Òèïîâå è õàðàêòåðèñòèêè
     1.1. Òåçè òåõíè÷åñêè èçèñêâàíèÿ îïðåäåëÿò îñíîâíèòå õàðàêòåðèñòèêè íà
ïðîñòà ñâåòëèííà ñèñòåìà çà ïîäõîä çà êàöàíå è çà ñâåòëèííà ñèñòåìà çà òî÷åí
ïîäõîä çà êàöàíå. Çà îïðåäåëåíè õàðàêòåðèñòèêè íà òåçè ñèñòåìè ñå äîïóñêàò
èçâåñòíè îòêëîíåíèÿ, íàïðèìåð ïî îòíîøåíèå ðàçñòîÿíèåòî ìåæäó ñâåòëèíèòå îò
öåíòðàëíèÿ ðåä è ñâåòëèííèòå õîðèçîíòè. Íà ôèã. 10-2 è 10-3 ñà ïîêàçàíè
íàé-ðàçïðîñòðàíåíèòå ñõåìè íà ñâåòëèííè ñèñòåìè çà ïîäõîä çà êàöàíå. Íà ôèã.
16 å ïîêàçàíà ñõåìà íà ñâåòëèííà ñèñòåìà çà òî÷åí ïîäõîä çà êàöàíå ïî
êàòåãîðèè II è III, ðàçïîëîæåíà â ãðàíèöèòå îò 300 m îò ïðàãà íà ÏÈÊ.
     1.2. Ñúùàòà ñõåìà íà ñâåòëèííà ñèñòåìà çà ïîäõîä çà êàöàíå ñå îñèãóðÿâà
íåçàâèñèìî îò ïîëîæåíèåòî íà ïðàãà íà ÏÈÊ, ò.å. íåçàâèñèìî îò òîâà äàëè
ïðàãúò å íà êðàÿ íà ÏÈÊ, èëè å èçìåñòåí îò êðàÿ íà ÏÈÊ. Â äâàòà ñëó÷àÿ
ñâåòëèííàòà ñèñòåìà çà ïîäõîä çà êàöàíå äà ñå ïðîñòèðà äî ïðàãà. Â ñëó÷àèòå
íà èçìåñòâàíå íà ïðàãà, çà äà ñå ïîëó÷è çàäàäåíà êîíôèãóðàöèÿ îò êðàÿ íà ÏÈÊ
äî ïðàãà, ñå èçïîëçâàò âãðàäåíè ñâåòëèíè. Òå ñå ïîñòàâÿò ñ öåë äà ñå
óäîâëåòâîðÿò èçèñêâàíèÿòà êúì êîíñòðóêöèÿòà è ôîòîìåòðè÷íèòå èçèñêâàíèÿ,
îïðåäåëåíè â ïðèëîæåíèå ¹ 9, ôèã. 9-1 èëè 9-2.
     1.3. Ïðè ïðîåêòèðàíå íà ñâåòëèííè ñèñòåìè ñå èçïîëçâàò äèàïàçîíèòå îò
òðàåêòîðèÿòà íà ïîëåòà, ïîñî÷åíè íà ôèã. 10-1.
      2. Äîïóñêè ïî îòíîøåíèå íà ðàçïîëàãàíåòî
     2.1. Â õîðèçîíòàëíàòà ðàâíèíà:
     2.1.1. Äîïóñêèòå ñà ïîêàçàíè íà ôèã. 10-3.
     2.1.2. Öåíòðàëíèÿò ðåä íà ñâåòëèííàòà ñèñòåìà çà ïîäõîä çà êàöàíå å
íåîáõîäèìî äà ñúâïàäà âúçìîæíî íàé-òî÷íî ñ ïðîäúëæåíèåòî íà îñîâàòà ëèíèÿ íà
ÏÈÊ ñ ìàêñèìàëíî äîïóñòèìî îòêëîíåíèå ?'.
     2.1.3. Íàäëúæíèÿò èíòåðâàë ìåæäó ñâåòëèíèòå îò öåíòðàëíèÿ ðåä å òàêúâ,
÷å åäíà ñâåòëèíà (èëè ãðóïà ñâåòëèíè) äà å öåíòúðúò íà âñåêè îò ñâåòëèííèòå
õîðèçîíòè, à ìåæäèííèòå ñâåòëèíè îò öåíòðàëíèÿ ðåä äà ñà ïî âúçìîæíîñò
ðàâíîìåðíî ðàçïîëîæåíè ìåæäó äâà ñúñåäíè ñâåòëèííè õîðèçîíòà èëè ìåæäó
ñâåòëèííèÿ õîðèçîíò è ïðàãà íà ÏÈÊ.
     2.1.4. Ñâåòëèííèòå õîðèçîíòè è ëèíåéíèòå ñâåòëèíè ñå ðàçïîëàãàò
ïåðïåíäèêóëÿðíî íà öåíòðàëíèÿ ðåä íà ñèñòåìàòà îò ñâåòëèíè çà ïðèáëèæàâàíå ñ
äîïóñê ?', àêî å ïðèåòà ñõåìàòà, ïîñî÷åíà íà ôèã. 10-3 (À), èëè ± 2°,
àêî å ïðèåòà ñõåìàòà, ïîñî÷åíà íà ôèã. 10-3 (Á).
     2.1.5. Êîãàòî å íåîáõîäèìî åäèíèÿò ñâåòëèíåí õîðèçîíò äà ñå èçìåñòè îò
ñòàíäàðòíîòî ìåñòîïîëîæåíèå, ïî âúçìîæíîñò ñå èçìåñòâàò íà ñúîòâåòíîòî
ðàçñòîÿíèå è ñúñåäíèòå ñâåòëèííè õîðèçîíòè, çà äà ñå íàìàëè ðàçëèêàòà â
èíòåðâàëèòå ìåæäó òÿõ.
     2.1.6. Ïðè èçìåñòâàíå îò ñòàíäàðòíîòî ìó ìåñòîïîëîæåíèå íà åäèíèÿ
ñâåòëèíåí õîðèçîíò â ñèñòåìàòà, ïîêàçàíà íà ôèã. 10-3 (À), îáùàòà ìó äúëæèíà
ñå óñòàíîâÿâà òàêà, ÷å äà îñòàíå ðàâíà íà 1/20 îò äåéñòâèòåëíîòî ðàçñòîÿíèå
íà ñâåòëèííèÿ õîðèçîíò îò òî÷êàòà íà îò÷èòàíå. Íå å íåîáõîäèìî äà ñå èçìåíÿ
ñòàíäàðòíèÿò èíòåðâàë îò 2,7 m ìåæäó ñâåòëèíèòå íà ñâåòëèííèòå õîðèçîíòè è â
ñúùîòî âðåìå ñâåòëèííèòå õîðèçîíòè äà ñå ðàçïîëàãàò ñèìåòðè÷íî ïî îòíîøåíèå
íà öåíòðàëíèÿ ðåä íà ñâåòëèíèòå çà ïîäõîä çà êàöàíå.
     2.2. Âúâ âåðòèêàëíàòà ðàâíèíà:
     2.2.1. Èäåàëíèÿò ñëó÷àé å óñòàíîâÿâàíå íà âñè÷êè ñâåòëèíè çà ïîäõîä çà
êàöàíå â õîðèçîíòàëíàòà ðàâíèíà, ìèíàâàùà ïðåç ïðàãà íà ÏÈÊ (âæ. ôèã. 10-4),
è òîâà îáùî ïðàâèëî ñå ñïàçâà äîòîëêîâà, äîêîëêîòî ïîçâîëÿâàò ìåñòíèòå
óñëîâèÿ. Â ñúùîòî âðåìå ñãðàäè, äúðâåòà è ò. í. äà íå çàêðèâàò ñâåòëèíèòå çà
ïèëîòà, êîãàòî ñàìîëåòúò ìó ñå íàìèðà â ðàéîíà íà âúíøíèÿ ðàäèîìàðêåð íà 1°
ïî-íèñêî îò ðàäèîãëèñàäàòà.
     2.2.2. Çà ìàêñèìàëíî íàìàëÿâàíå íà ðèñêà îò ïîâðåæäàíå íà ñàìîëåòà ïðè
ïðèçåìÿâàíå ñ ïðåëèòàíå èëè íåäîëèòàíå â ãðàíèöèòå íà êðàéíèÿ ó÷àñòúê çà
ñïèðàíå (ÊÓÑ) èëè íà ó÷àñòúêà, ñâîáîäåí îò ïðåïÿòñòâèÿ, à ñúùî â ãðàíèöèòå íà
150 m îò êðàÿ íà ÏÈÊ, ñâåòëèíèòå ñå óñòàíîâÿâàò âúçìîæíî íàé-áëèçî äî çåìÿòà
â çàâèñèìîñò îò ìåñòíèòå óñëîâèÿ. Èçâúí ãðàíèöèòå íà ÊÓÑ è ó÷àñòúêà, ñâîáîäåí
îò ïðåïÿòñòâèÿ, íÿìà ñúùåñòâåíà íåîáõîäèìîñò ñâåòëèíèòå äà ñå ðàçïîëàãàò
ïî-áëèçî äî çåìÿòà. Ñ îãëåä íà íåðàâíîñòèòå íà ïîâúðõíîñòòà ñâåòëèíèòå ìîãàò
äà ñå óñòàíîâÿò íà ñòúëáîâå ñúñ ñúîòâåòíà âèñî÷èíà.
     2.2.3. Ïî âúçìîæíîñò ñâåòëèíèòå ñå ìîíòèðàò òàêà, ÷å íèòî åäèí îáåêò â
ãðàíèöèòå íà 60 m îò âñÿêà ñòðàíà íà öåíòðàëíèÿ ðåä äà íå ñå èçâèñÿâà íàä
ïîâúðõíîñòòà, â êîÿòî å ðàçïîëîæåíà ñèñòåìàòà ñâåòëèíè çà ïîäõîä çà êàöàíå.
Àêî íÿêàêúâ âèñîê îáåêò å ðàçïîëîæåí â ãðàíèöèòå íà 60 m îò öåíòðàëíèÿ ðåä
ñâåòëèíè è â ãðàíèöèòå îò 1350 m îò ïðàãà íà ÏÈÊ, êîãàòî òîâà ñå îòíàñÿ äî
ñâåòëèíèòå çà òî÷åí ïîäõîä çà êàöàíå, èëè â ãðàíèöèòå íà 900 m, êîãàòî òîâà
ñå îòíàñÿ äî ïðîñòà ñèñòåìà çà ïîäõîä çà êàöàíå, öåëåñúîáðàçíî å ñâåòëèíèòå
äà ñå èíñòàëèðàò òàêà, ÷å ðàâíèíàòà íà âúíøíàòà ïîëîâèíà îò ñâåòëèíè äà
ìèíàâà íàä òîçè îáåêò.
     2.2.4. Çà äà ñå èçáåãíå ïîãðåøíîòî âúçïðèåìàíå íà ðàâíèíàòà íà òåðåíà,
ñâåòëèíèòå, ðàçïîëîæåíè â ãðàíèöèòå îò ïðàãà äî òî÷êàòà, îòñòîÿùà íà 300 m îò
íåãî, ñå èíñòàëèðàò íå ïî-íèñêî îò ïðàâà ñ íèçõîäÿù íàêëîí 1:66 îò ïðàãà äî
òàçè òî÷êà, à ñëåä òàçè òî÷êà - íå ïî-íèñêî îò ïðàâà ñ íàêëîí 1:40. Çà
ñèñòåìàòà ñâåòëèíè çà òî÷åí ïîäõîä çà êàöàíå ïî II èëè III êàòåãîðèÿ ìîæå äà
ñà íåîáõîäèìè ïî-ñòðîãè êðèòåðèè, íàïðèìåð íåäîïóñêàíå â ãðàíèöèòå íà 450 m
îò ïðàãà íà îòðèöàòåëåí íàêëîí íà ìåñòíîñòòà.
     2.2.5. Öåíòðàëåí ðåä ñâåòëèíè. Íà âñåêè ó÷àñòúê îò öåíòðàëíèÿ ðåä
ñâåòëèíè (âêëþ÷èòåëíî ÊÓÑ èëè ó÷àñòúêà, ñâîáîäåí îò ïðåïÿòñòâèÿ) ãðàäèåíòèòå
íà íàêëîíà íà ñâåòëèíèòå ñà êîëêîòî ñå ìîæå ïî-ìàëêè, èçìåíÿò ñå êîëêîòî ñå
ìîæå ïî-ðÿäêî è ñ ïî-ìàëêà ñòîéíîñò è íå ïðåâèøàâàò 1:60. Ïðàêòèêàòà
ðàçðåøàâà íà âñåêè ó÷àñòúê ïî ïîñîêà íà ÏÈÊ ãðàäèåíòúò íà íàêëîíà íà
öåíòðàëíèÿ ðåä ñâåòëèíè äà å íå ïîâå÷å îò 1:66 ïî âúçõîäÿùà ïðàâà è 1:40 ïî
íèçõîäÿùà.
     2.2.6. Ñâåòëèííè õîðèçîíòè. Ñâåòëèíèòå íà ñâåòëèííèòå õîðèçîíòè ñå
ðàçïîëàãàò ïî ïðàâà, ïðåñè÷àùà íà ñúîòâåòíî ìÿñòî ëèíèÿòà íà ñâåòëèíèòå íà
öåíòðàëíèÿ ðåä, è ïî âúçìîæíîñò ëåæàò â õîðèçîíòàëíàòà ðàâíèíà. Íî â ìåñòàòà,
êúäåòî ðåëåôúò èìà íàïðå÷åí íàêëîí â åäíà ïîñîêà, ñâåòëèíèòå íà ñâåòëèííèòå
õîðèçîíòè íà ÊÓÑ èëè íà ó÷àñòúêà, ñâîáîäåí îò ïðåïÿòñòâèÿ, ìîãàò äà ñå
óñòàíîâÿâàò ïîä íàêëîí ñ ãðàäèåíò íå ïîâå÷å îò 1:80, àêî å âúçìîæíî òå äà ñå
ðàçïîëîæàò ïî-áëèçî äî çåìÿòà.
     2.3. Ðåçåðâíà âèñî÷èíà íàä ïðåïÿòñòâèÿ:
     2.3.1. Çà îïðåäåëÿíå íà ðåçåðâíàòà âèñî÷èíà íàä ïðåïÿòñòâèÿòà ñå
óñòàíîâÿâà ðàéîí, êîéòî ñå íàðè÷à ïîâúðõíèíà íà ñâåòëèíèòå (ñâåòëèííà
ðàâíèíà), â êîÿòî âñè÷êè ñèñòåìè îò ñâåòëèíè ñå íàìèðàò â åäíà ðàâíèíà. Òàçè
ðàâíèíà èìà ïðàâîúãúëíà ôîðìà è å ðàçïîëîæåíà ñèìåòðè÷íî íà öåíòðàëíèÿ ðåä îò
ñèñòåìàòà ñâåòëèíè çà ïîäõîä çà êàöàíå. Òÿ çàïî÷âà îò ïðàãà íà ÏÈÊ, èìà
øèðî÷èíà 120 m è ïðîäúëæàâà íà ðàçñòîÿíèå 60 m ñëåä êðàÿ íà ñâåòëèííàòà
ñèñòåìà íà ïîäõîäà çà êàöàíå.
     2.3.2. Â ãðàíèöèòå íà ñâåòëèííàòà ðàâíèíà íå ñå äîïóñêàò îáåêòè,
ñòúð÷àùè íàä íåÿ, ñ èçêëþ÷åíèå íà óêàçàíèòå ïî-äîëó. Âñè÷êè ïúòèùà è
àâòîìàãèñòðàëè ñå ñ÷èòàò çà ïðåïÿòñòâèÿ ñ îáåêòè, èçâèñÿâàùè ñå íà 4,8 m íàä
ãîðíàòà òî÷êà íà ïîâúðõíîñòòà íà ïúòÿ, ñ èçêëþ÷åíèå íà ñëóæåáíèòå ïúòèùà íà
ëåòèùåòî, êúäåòî äâèæåíèåòî íà òðàíñïîðòà ñå êîíòðîëèðà îò ñúîòâåòíèòå
ëåòèùíè ñëóæáè è ñå êîîðäèíèðà îò ëåòèùíàòà êîíòðîëíà êóëà. ÆÏ ïúòèùàòà,
íåçàâèñèìî îò èíòåíçèâíîñòòà íà äâèæåíèåòî, ñå ñ÷èòàò çà ïðåïÿòñòâèÿ ñ
îáåêòè, èçâèñÿâàùè ñå íà 5,4 m íàä ãîðíèÿ êðàé íà ðåëñèòå.
     2.3.3. Íÿêîè åëåìåíòè îò ðàäèîåëåêòðîííèòå ñèñòåìè çà êàöàíå, íàïðèìåð
îòðàæàòåëèòå, àíòåíèòå, êîíòðîëíèòå óñòðîéñòâà è ò.í., å íåîáõîäèìî äà ñà
ïî-âèñîêî îò ñâåòëèííàòà ðàâíèíà. Ïðåäïðèåìàò ñå âñè÷êè ìåðêè çà èçíàñÿíåòî
íà òåçè åëåìåíòè èçâúí ãðàíèöèòå íà ñâåòëèííàòà ðàâíèíà. Òîâà å îñúùåñòâèìî
çà ìíîãî îòðàæàòåëè è êîíòðîëíè óñòðîéñòâà.
     2.3.4. Àêî â ãðàíèöèòå íà ñâåòëèííàòà ðàâíèíà å èíñòàëèðàí êóðñîâ
ðàäèîôàð íà ILS, ñå ñ÷èòà, ÷å òîçè ôàð èëè ïàðàáîëè÷íà àíòåíà, àêî òÿ ñå
èçïîëçâà, å íåîáõîäèìî ïî âèñî÷èíà äà íàäâèøàâàò ñâåòëèííàòà ðàâíèíà. Â òîçè
ñëó÷àé âèñî÷èíàòà íà êîíñòðóêöèèòå íà òåçè èíñòàëàöèè å íåîáõîäèìî äà å
ìèíèìàëíà è äà ñå ðàçïîëîæè ïî âúçìîæíîñò ïî-äàëå÷å îò ïðàãà íà ÏÈÊ.
Âèñî÷èíàòà íà òåçè êîíñòðóêöèè ñúãëàñíî îáùîòî ïðàâèëî ìîæå äà ñå óâåëè÷àâà ñ
îòäàëå÷àâàíåòî îò ïðàãà ñ 15 cm ïðåç âñåêè 30 m. Íàïðèìåð, àêî êóðñîâèÿò ôàð
å ðàçïîëîæåí íà 300 m îò ïðàãà íà ÏÈÊ, ïàðàáîëè÷íàòà àíòåíà ìîæå äà å íàä
ñâåòëèííàòà ðàâíèíà ìàêñèìóì íà 10 x 15 = 150 cm, íî çà ïðåäïî÷èòàíå å, àêî
òîâà íå íàðóøàâà íîðìàëíîòî ôóíêöèîíèðàíå íà ILS, òàçè âèñî÷èíà äà áúäå
êîëêîòî ñå ìîæå ïî-ìàëêà.
     2.3.5. Ïðè ðàçïîëàãàíå íà àçèìóòíà àíòåíà íà MLS ñå ñïàçâàò
èíñòðóêöèèòå, äàäåíè â Äîïúëíåíèå "G" êúì ÷àñò I íà Ïðèëîæåíèå ¹ 10 êúì
Êîíâåíöèÿòà çà ìåæäóíàðîäíî ãðàæäàíñêî âúçäóõîïëàâàíå. Â òåçè èíñòðóêöèè,
êîèòî ñúäúðæàò ñúùî è óêàçàíèÿ çà ñúâìåñòÿâàíå íà àçèìóòíàòà àíòåíà íà MLS è
êóðñîâèÿ ïðåäàâàòåë íà ILS, å ïîñî÷åíî, ÷å àçèìóòíàòà àíòåíà íà MLS ìîæå äà
ñå óñòàíîâÿâà â ãðàíèöèòå íà ñâåòëèííàòà ðàâíèíà òàì, êúäåòî å íåâúçìîæíî èëè
ïðàêòè÷åñêè íåöåëåñúîáðàçíî òÿ äà ñå óñòàíîâè ñëåä âúíøíèÿ êðàé íà ñâåòëèííèÿ
ïîäõîä çà îñèãóðÿâàíå íà ïîäõîä çà êàöàíå îò ïðîòèâîïîëîæíà ïîñîêà. Àêî
àíòåíàòà íà MLS å óñòàíîâåíà ïî ïðîäúëæåíèå íà îñîâàòà ëèíèÿ íà ÏÈÊ, òÿ ñå
ðàçïîëàãà êîëêîòî ñå ìîæå ïî-äàëå÷å îò íàé-áëèçêàòà äî àçèìóòíàòà àíòåíà íà
MLS ñâåòëèíà ïî ïîñîêà íà êðàÿ íà ÏÈÊ. Ôàçîâèÿò öåíòúð íà àçèìóòíàòà àíòåíà
íà MLS ñå ðàçïîëàãà ïîíå íà 0,3 m ïî-âèñîêî îò öåíòúðà íà íàé-áëèçêàòà äî
açèìóòíàòà àíòåíà íà MLS ñâåòëèíà ïî ïîñîêà êúì êðàÿ íà ÏÈÊ (òàçè ñòîéíîñò
ìîæå äà ñå íàìàëè äî 0,15 m, àêî íà òîâà ìÿñòî íå âúçíèêâàò ïðîáëåìè íà
çíà÷èòåëíè ñìóùåíèÿ). Ñïàçâàíåòî íà òîâà èçèñêâàíå, öåëòà íà êîåòî å
êà÷åñòâîòî íà ñèãíàëèòå íà MLS äà íå âëèÿå âúðõó ñèñòåìàòà îò ñâåòëèíèòå çà
ïðèáëèæàâàíå, ìîæå äà äîâåäå äî ÷àñòè÷íî çàñåí÷âàíå íà ñèñòåìàòà îò ñâåòëèíè
îò àçèìóòíàòà àíòåíà íà MLS. Çà äà íå ñå íàìàëÿâà â ðåçóëòàò íà òàêîâà
çàñåí÷âàíå åôåêòèâíîñòòà íà âèçóàëíîòî íàñî÷âàíå, ïî-íèñêî îò äîïóñòèìîòî
íèâî, àçèìóòíàòà àíòåíà íå ìîæå äà å ïî-áëèçî îò 300 m îò êðàÿ íà ÏÈÊ, ïðè
òîâà å æåëàòåëíî òÿ äà å íà ðàçñòîÿíèå 25 m îò 300-ìåòðîâèÿ ñâåòëèíåí
õîðèçîíò (òàêà àíòåíàòà ùå å ðàçïîëîæåíà íà ðàçñòîÿíèå 5 m çàä ñâåòëèíàòà,
óñòàíîâåíà íà ðàçñòîÿíèå 330 m îò êðàÿ íà ÏÈÊ).
     Òàì, êúäåòî àçèìóòíàòà àíòåíà å óñòàíîâåíà ïî òàêúâ íà÷èí, òÿ ÷àñòè÷íî
ùå çàñåí÷âà ñàìî öåíòðàëíàòà ÷àñò îò 300-ìåòðîâèÿ ñâåòëèíåí õîðèçîíò íà
ñèñòåìàòà îò ïîäõîäà çà êàöàíå. Íåçàâèñèìî îò òîâà âèíàãè ñå îñèãóðÿâà
èçïðàâíîòî ñúñòîÿíèå íà íåçàñåí÷åíèòå ñâåòëèíè íà ñâåòëèííèÿ õîðèçîíò.
     2.3.6. Îáåêòèòå, êîèòî ñà â ãðàíèöèòå íà ñâåòëèííàòà ðàâíèíà è èçèñêâàùè
â ñúîòâåòñòâèå ñ ïîñî÷åíèòå èçèñêâàíèÿ óâåëè÷àâàíå íà âèñî÷èíàòà íà
ñâåòëèííàòà ðàâíèíà, ñå ïðåìàõâàò èëè ïðåìåñòâàò, àêî èêîíîìè÷åñêè òîâà å
ïî-îïðàâäàíî îò óâåëè÷àâàíå íà âèñî÷èíàòà íà ñâåòëèííàòà ðàâíèíà.
     2.3.7. Ïîíÿêîãà îò èêîíîìè÷åñêè ñúîáðàæåíèÿ íÿêîè îáåêòè å íåâúçìîæíî äà
áúäàò ïðåìàõíàòè, ïîíèæåíè èëè ïðåìåñòåíè. Òåçè îáåêòè ìîãàò äà ñå íàìèðàò
òîëêîâà áëèçî äî ïðàãà íà ÏÈÊ, ÷å íàêëîíúò, ðàâåí íà 2 %, íå ñúçäàâà
íåîáõîäèìàòà ðåçåðâíà âèñî÷èíà íàä òÿõ. Ïðè íàëè÷èåòî íà òàêèâà óñëîâèÿ è ïðè
ëèïñàòà íà âúçìîæíîñò òå äà ñå èçìåíÿò, ìîæå äà ñå óâåëè÷è úãúëúò íà íàêëîíà
èëè äà ñå èçïîëçâà "ñòúïàëîâèäíèÿò íàêëîí", òàêà ÷å ñâåòëèíèòå íà ïîäõîäà äà
ñà ïî-âèñîêî îò òåçè îáåêòè. Êúì "ñòúïàëîâèäíè" èëè ñ óâåëè÷åíè ãðàäèåíòè
íàêëîíè ñå ïðèáÿãâà ñàìî êîãàòî å íåâúçìîæíî äà ñå ïðèëîæàò ñòàíäàðòíèòå
êðèòåðèè çà íàêëîíà è â òîçè ñëó÷àé òÿõíàòà ñòîéíîñò ìîæå äà å àáñîëþòíî
ìèíèìàëíà. Â ñúîòâåòñòâèå ñ òîâà èçèñêâàíå íà íàé-îòäàëå÷åíèÿ ó÷àñòúê íà
ñèñòåìàòà íå ñå äîïóñêàò íèêàêâè îòðèöàòåëíè íàêëîíè.
     2.4. Ðàçãëåæäàíå âëèÿíèåòî íà íàìàëÿâàíåòî íà äúëæèíàòà:
     2.4.1. Íåîáõîäèìîñòòà îò ñúîòâåòíà ñèñòåìà çà òî÷åí ïîäõîä çà êàöàíå,
êîãàòî îò ïèëîòà ñå èçèñêâà îïðåäåëÿíå íà âèçóàëíè îðèåíòèðè ïðåäè êàöàíå, å
òðóäíî äà áúäå ïðåîöåíåíà. Áåçîïàñíîñòòà è ðåãóëÿðíîñòòà íà òàêèâà îïåðàöèè
çàâèñè îò îïðåäåëÿíåòî íà òåçè âèçóàëíè îðèåíòèðè. Îòíîñèòåëíàòà âèñî÷èíà íàä
ïðàãà íà ÏÈÊ, íà êîÿòî ïèëîòúò ðåøàâà, ÷å èìà äîñòàòú÷íî âèçóàëíè îðèåíòèðè
çà ïðîäúëæàâàíå íà òî÷íèÿ ïîäõîä çà êàöàíå, ñå èçìåíÿ â çàâèñèìîñò îò òèïà íà
îñúùåñòâÿâàíèÿ ïîäõîä çà êàöàíå è îò äðóãè ôàêòîðè, êàòî ìåòåîðîëîãè÷íèòå
óñëîâèÿ, íàçåìíîòî è áîðäíîòî îáîðóäâàíå è ò.í. Íåîáõîäèìàòà äúëæèíà íà
ñâåòëèííàòà ñèñòåìà íà ïîäõîäà, êîÿòî å íåîáõîäèìî äà îñèãóðè öÿëîòî
ðàçíîîáðàçèå íà òàêèâà òî÷íè ïîäõîäè çà êàöàíå, å 900 m è ïî âúçìîæíîñò òÿ
âèíàãè ñå îñèãóðÿâà.
     2.4.2. Íà íÿêîè ìåñòà å íåâúçìîæíî íà ÏÈÊ äà ñå óñòàíîâè 900-ìåòðîâà
äúëæèíà íà ñâåòëèííàòà ñèñòåìà çà òî÷åí ïîäõîä çà êàöàíå. Â òàêèâà ñëó÷àè ñå
ïîëàãàò âñè÷êè óñèëèÿ çà îñèãóðÿâàíå íà âúçìîæíî ïî-ãîëÿìà äúëæèíà íà
ñèñòåìàòà îò ñâåòëèíèòå çà ïîäõîäà çà êàöàíå. Ãðàæäàíñêàòà âúçäóõîïëàâàòåëíà
àäìèíèñòðàöèÿ ìîæå äà íàëîæè îãðàíè÷åíèÿ âúðõó îïåðàöèèòå íà ÏÈÊ, îáîðóäâàíè
ñúñ ñâåòëèííà ñèñòåìà ñ íàìàëåíà äúëæèíà. Ðåäèöà ôàêòîðè âëèÿÿò íà òîâà, íà
êàêâà îòíîñèòåëíà âèñî÷èíà ïèëîòúò å íåîáõîäèìî äà âçåìå ðåøåíèå çà
ïðîäúëæàâàíå íà ïîäõîäà çà êàöàíå èëè çà ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã.
      Ïðè äîñòèãàíå íà êîíêðåòíà âèñî÷èíà ïèëîòúò íå âçåìà ìèãíîâåíî ðåøåíèå.
Ôàêòè÷åñêîòî ðåøåíèå çà ïðîäúëæàâàíå íà ïîäõîäà çà êàöàíå è ïîñëåäâàùî êàöàíå
å àêóìóëàòèâåí ïðîöåñ, êîéòî çàâúðøâà ñàìî íà óñòàíîâåíàòà îòíîñèòåëíà
âèñî÷èíà. Àêî äî äîñòèãàíå âèñî÷èíàòà çà âçåìàíå íà ðåøåíèå ñâåòëèíèòå íå ñà
óñòàíîâåíè, ïðîöåñúò íà âèçóàëíàòà îöåíêà å íåïúëåí è âåðîÿòíîñòòà çà
ìèíàâàíå íà âòîðè êðúã ñúùåñòâåíî íàðàñòâà.
     2.5. Ðåä ïðè óñòàíîâÿâàíå íà ñèñòåìàòà çà âèçóàëíà èíäèêàöèÿ íà
ãëèñàäàòà:
     2.5.1. Ñ÷èòà ñå çà íåöåëåñúîáðàçíî äà ñå ðàçðàáîòâàò èíñòðóêöèè,
ïîçâîëÿâàùè ñúâñåì îáåêòèâíî äà ñå àíàëèçèðà êîÿ ÏÈÊ íà ëåòèùåòî äà ñå
îáîðóäâà íà ïúðâî ìÿñòî ñúñ ñèñòåìà çà âèçóàëíà èíäèêàöèÿ íà ãëèñàäàòà.
Âçåìàò ñå ïðåäâèä ñëåäíèòå ôàêòîðè:
     à) ÷åñòîòàòà íà èçïîëçâàíå;
     á) ñòåïåíòà íà îïàñíîñò;
     â) íàëè÷èåòî íà äðóãè âèçóàëíè è íåâèçóàëíè ñðåäñòâà;
     ã) òèïîâåòå ñàìîëåòè, èçïîëçâàùè ÏÈÊ;
     ä) ÷åñòîòàòà íà ïîâòîðåíèå è õàðàêòåðúò íà íåáëàãîïðèÿòíèòå
ìåòåîðîëîãè÷íè óñëîâèÿ, ïðè êîèòî ùå ñå èçïîëçâà ÏÈÊ.
     2.5.2. Îòíîñíî ñòåïåíòà íà îïàñíîñò ðåäúò, ïðåäâèäåí â èçèñêâàíèÿòà çà
ïîëçâàíåòî íà ñèñòåìàòà çà âèçóàëíà èíäèêàöèÿ íà ãëèñàäàòà, ïîñî÷åí â ÷ë.
195, ò. 2 ? 5, ìîæå äà ñëóæè êàòî îáùà èíñòðóêöèÿ. Èçèñêâàíèÿòà ìîãàò äà ñå
ñóìèðàò ïî ñëåäíèÿ íà÷èí:
     2.5.2.1. ëèïñà íà äîñòàòú÷íî âèçóàëíè îðèåíòèðè âúâ âðúçêà ñ òîâà, ÷å:
     à) ïîäõîäúò çà êàöàíå ñå èçïúëíÿâà íàä âîäíî ïðîñòðàíñòâî èëè íàä çåìíà
ïîâúðõíîñò, íà êîÿòî ëèïñâàò õàðàêòåðíèòå ÷åðòè, èëè íîùåì ëèïñâà äîñòàòú÷íî
îñâåòÿâàíå â çîíàòà íà ïîäõîäà çà êàöàíå;
     á) çàîáèêàëÿùàòà ìåñòíîñò èìà ëúæëèâ õàðàêòåð;
     2.5.2.2. íàëèöå å ñåðèîçíà îïàñíîñò ïðè ïîäõîä çà êàöàíå;
     2.5.2.3. íàëè÷èåòî íà ñåðèîçíà îïàñíîñò ïðè ïðèçåìÿâàíå ñ íåäîëèòàíå èëè
ïðè èçòúðêàëâàíå èçâúí ãðàíèöèòå íà ÏÈÊ;
     2.5.2.4. íàëèöå å ïîâèøåíà òóðáóëåíòíîñò.
     2.5.3. Ãîëÿìî çíà÷åíèå èìà íàëè÷èåòî íà äðóãè âèçóàëíè è íåâèçóàëíè
ñðåäñòâà. Íà ÏÈÊ, îáîðóäâàíà ñúñ ñèñòåìè íà ILS èëè íà MLS, ïîíà÷àëî íå ñå
óñòàíîâÿâàò ñèñòåìè çà âèçóàëíà èíäèêàöèÿ íà ãëèñàäàòà. Â ñúùîòî âðåìå
ñèñòåìèòå çà âèçóàëíà èíäèêàöèÿ íà ãëèñàäàòà ñàìè ïî ñåáå ñè ñà âèçóàëíè
ñðåäñòâà çà ïîäõîä çà êàöàíå è ìîãàò äà äîïúëâàò åëåêòðîííèòå ñðåäñòâà.
     Ïðè óñëîâèÿ, èçïúëíåíè ñ îïàñíîñòè, èëè â ñëó÷àèòå, êîãàòî íà ÏÈÊ ñå
ïðèåìàò ãîëÿì áðîé ñàìîëåòè, íåîáîðóäâàíè çà êàöàíå ïî ñèñòåìè íà ILS èëè íà
MLS, íà òàêàâà ÏÈÊ íà ïúðâî ìÿñòî ìîæå äà ñå óñòàíîâè ñèñòåìà çà âèçóàëíà
èíäèêàöèÿ íà ãëèñàäàòà.
     2.5.4. Ñ ïðàâîòî íà ïúðâî ìÿñòî ñå ïîëçâàò ÏÈÊ, ïðåäíàçíà÷åíè äà ïðèåìàò
òóðáîðåàêòèâíè ñàìîëåòè.
     2.6. Ñâåòîìàðêèðîâêà íà çîíèòå, íåïðèãîäíè çà åêñïëîàòàöèÿ:
     2.6.1. Çîíàòà, âðåìåííî íåïðèãîäíà çà åêñïëîàòàöèÿ, ìîæå äà ñå ìàðêèðà ñ
÷åðâåíè ñâåòëèíè ñ ïîñòîÿííî èçëú÷âàíå. Òåçè ñâåòëèíè ìàðêèðàò íàé-îïàñíèòå
ãðàíè÷íè êðàèùà íà çîíàòà. Êàòî ìèíèìóì ñå èçïîëçâàò ÷åòèðè òàêèâà ñâåòëèíè,
ñ èçêëþ÷åíèå íà ñëó÷àèòå, êîãàòî çîíàòà èìà òðèúãúëíà ôîðìà è òÿ ìîæå äà ñå
ìàðêèðà ìèíèìóì ñ òðè òàêèâà ñâåòëèíè. Àêî çîíàòà èìà ãîëåìè ðàçìåðè è ñëîæíà
êîíôèãóðàöèÿ, áðîÿò íà ñâåòëèíèòå ñå óâåëè÷àâà. Ïðåç âñåêè 7,5 m ïî
ïåðèìåòúðà íà çîíàòà ñëåäâà äà ñå èíñòàëèðà ïîíå ïî åäíà ñâåòëèíà. Àêî ñå
èçïîëçâàò íàñî÷åíè ñâåòëèíè, òå ñà îðèåíòèðàíè òàêà, ÷å òÿõíîòî èçëú÷âàíå äà
áúäå íàñî÷åíî ïî âúçìîæíîñò ïî ïîñîêà íà ïðèáëèæàâàùèòå ñå âúçäóõîïëàâàòåëíè
èëè òðàíñïîðòíè ñðåäñòâà. Êîãàòî âúçäóõîïëàâàòåëíèòå èëè òðàíñïîðòíèòå
ñðåäñòâà ñå ïðèáëèæàâàò êàòî ïðàâèëî îò íÿêîëêî ïîñîêè, ñå ïðåäâèæäàò
äîïúëíèòåëíè ñâåòëèíè èëè ñå èçïîëçâàò âñåíàñî÷åíè ñâåòëèíè çà îñèãóðÿâàíå íà
âèäèìîñò íà çîíàòà îò òåçè ïîñîêè. Êîíñòðóêöèÿòà íà ñâåòëèíèòå íà
íåïðèãîäíàòà çà ïîëçâàíå çîíà å ÷óïåùà ñå. Îòíîñèòåëíàòà èì âèñî÷èíà å
äîñòàòú÷íî ìàëêà çà îñèãóðÿâàíå íà áåçîïàñåí ïðîñâåò çà ïåðêèòå íà ñàìîëåòèòå
èëè ãîíäîëèòå íà äâèãàòåëèòå íà ðåàêòèâíèòå âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà.
     2.7. Ñâåòëèííà èíäèêàöèÿ íà ñêîðîñòíèòå èçõîäÿùè ïúòåêè çà ðóëèðàíå.
     2.7.1. Ñâåòëèííàòà èíäèêàöèÿ íà ñêîðîñòíèòå èçõîäÿùè ïúòåêè çà ðóëèðàíå
(RETILs) âêëþ÷âà óñòðîéñòâî çà æúëòà âñåíàñî÷åíà ñâåòëèíà, èíñòàëèðàíà íà ÏÈÊ
â áëèçîñò äî öåíòðàëíàòà ëèíèÿ. Ñâåòëèíèòå ñå ìîíòèðàò â ïîðåäèöà 3-2-1 íà
èíòåðâàëè ïðåç 100 m îò òî÷êàòà, òàíãèðàùà ñ öåíòðàëíàòà ëèíèÿ íà ñêîðîñòíàòà
èçõîäÿùà ÏÐ. Òå ñà ïðåäíàçíà÷åíè äà èíôîðìèðàò ïèëîòèòå çà ìåñòîïîëîæåíèåòî
íà ñëåäâàùàòà ðàçïîëàãàåìà ñêîðîñòíà èçõîäÿùà ÏÐ.
     2.7.2. Â óñëîâèÿ íà íèñêà âèäèìîñò RETILs äàâà ïîëåçíà èíôîðìàöèÿ íà
ïèëîòà çà ìåñòîïîëîæåíèåòî íà ñàìîëåòà, ñëåäâàéêè öåíòðàëíàòà ëèíèÿ íà ÏÈÊ.
     2.7.3. Êàöàéêè, âðåìåòî çà çàåìàíå íà ÏÈÊ èìà çíà÷èòåëåí åôåêò âúðõó
êàïàöèòåòà íà ÏÈÊ. RETILs ïîçâîëÿâà íà ïèëîòèòå äà ïîääúðæàò äîáðà ñêîðîñò äî
ïîÿâà íà íåîáõîäèìîñò çà íàìàëÿâàíåòî é äî ïîäõîäÿùà ñòîéíîñò çà íàïóñêàíå íà
ÏÈÊ ïî ñêîðîñòíà èçõîäÿùà ÏÐ. Ðóëèðàíå ñúñ ñêîðîñò 60 knots äî äîñòèãàíå íà
ïúðâàòà RETIL (ðåä îò òðè ñâåòëèíè) ñå ïðèåìà çà îïòèìàëíà.
     2.8. Ðåãóëèðàíå èíòåíçèâíîñòòà íà ñâåòëèíèòå çà ïîäõîä çà êàöàíå è íà
ñâåòëèíèòå íà ÏÈÊ:
     2.8.1. Âèäèìîñòòà íà ñâåòëèíèòå çàâèñè îò ñòåïåíòà íà êîíòðàñò ìåæäó òÿõ
è çàîáèêàëÿùèÿ ãè ôîí. Çà äà ìîæå ïèëîòúò äà èçïîëçâà ñâåòëèíèòå çà
îðèåíòèðàíå ïðè ïîäõîä çà êàöàíå äåíåì, ñèëàòà íà ñâåòëèíàòà å íå ïî-ìàëêà îò
2000 èëè 3000 cd, à çà ñâåòëèíèòå çà ïîäõîä çà êàöàíå å æåëàòåëíî ñèëàòà èì
äà å îò ïîðÿäúêà 20 000 cd. Ïîíÿêîãà â óñëîâèÿòà íà ìúãëà, ïðè ÿðêà äíåâíà
ñâåòëèíà ñå îêàçâà íåâúçìîæíî äà ñå îñèãóðè èíòåíçèâíîñò íà ñâåòëèíèòå,
äîñòàòú÷íà çà òÿõíàòà åôåêòèâíîñò. Àêî íîùòà å òúìíà èëè ïðè ÿñíî âðåìå,
ñèëàòà íà ñâåòëèíèòå çà ïðèáëèæàâàíå îò ïîðÿäúêà íà 100 cd è íà ñâåòëèíèòå çà
êàöàíå íà ÏÈÊ îò ïîðÿäúêà íà 50 cd ìîæå äà ñå îêàæå äîñòàòú÷íà. Íî äîðè ïðè
òàêàâà èíòåíçèâíîñò ïîðàäè áëèçîñòòà íà ñâåòëèíèòå çà êàöàíå íà ÏÈÊ ñà
ïîñòúïâàëè æàëáè îò ïèëîòèòå, ÷å òåçè ñâåòëèíè ñà ïðåêàëåíî ÿðêè.
     2.8.2. Ãîëÿìî êîëè÷åñòâî ñâåòëèíà â óñëîâèÿòà íà ìúãëà ñå ðàçñåéâà. Ïðåç
íîùòà òàçè ðàçñåÿíà ñâåòëèíà äîòîëêîâà óâåëè÷àâà ÿðêîñòòà íà ìúãëàòà íàä
çîíàòà çà êàöàíå è íàä ÏÈÊ, ÷å óâåëè÷àâàéêè èíòåíçèâíîñòòà íà ñâåòëèíàòà íàä
2000 - 3000 cd, ìîæå äà ñå ïîëó÷è íåçíà÷èòåëíî ïîäîáðåíèå íà äàëå÷èíàòà íà
âèäèìîñòòà èì. Äàëå÷èíàòà íà âèäèìîñò íà ñâåòëèíèòå çà ñìåòêà íà ïîâèøàâàíå
íà òÿõíàòà èíòåíçèâíîñò ïîâå÷å îò îïðåäåëåíèòå ãðàíèöè íîùåì íå ñå óâåëè÷àâà,
òúé êàòî òîâà áè äîâåëî äî çàñëåïÿâàíå íà ïèëîòà ïðè äîáëèæàâàíåòî äî òÿõ.
     2.8.3. Çíà÷åíèåòî íà ðåãóëèðàíåòî íà èíòåíçèâíîñòòà íà ñèñòåìàòà îò
ëåòèùíè ñâåòëèíè â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðåîáëàäàâàùèòå óñëîâèÿ çà îñèãóðÿâàíå íà
ìàêñèìàëíàòà èì åôåêòèâíîñò è ïðåäîòâðàòÿâàíå íà ñëó÷àèòå íà çàñëåïÿâàíå íà
ïèëîòèòå å ãîëÿìî. Óñòàíîâÿâàíåòî íà íåîáõîäèìîòî íèâî íà èíòåíçèâíîñò íà
ñâåòëèíèòå çàâèñè îò ÿðêîñòòà íà ôîíà è óñëîâèÿòà íà âèäèìîñò ïðè âñåêè
êîíêðåòåí ñëó÷àé.
     2.9. Ñèãíàëíà ïëîùàäêà.
     Ñèãíàëíà ïëîùàäêà ñå ïðåäâèæäà ñàìî êîãàòî çà âðúçêà ñ ÂÑ â ïîëåò ñå
ïðåäïîëàãà äà ñå èçïîëçâàò íàçåìíè âèçóàëíè ñèãíàëè. Òàêèâà ñèãíàëè ìîãàò äà
ñå ïîëçâàò, àêî íà ëåòèùåòî íÿìà ëåòèùíà êîíòðîëíà êóëà èëè ñëóæáà çà ïîëåòíà
èíôîðìàöèÿ èëè àêî ëåòèùåòî ñå èçïîëçâà îò ñàìîëåòè áåç ðàäèîîáîðóäâàíå.
Íàçåìíèòå âèçóàëíè ñèãíàëè ñúùî ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò ïðè îòêàç íà
äâóñòðàííàòà ðàäèîâðúçêà ñ ÂÑ. Ïî ïðàâèëî èíôîðìàöèÿòà, îñèãóðåíà ñ íàçåìíè
âèçóàëíè ñèãíàëè, ñå ñúäúðæà â ñáîðíèöèòå çà àåðîíàâèãàöèîííà èíôîðìàöèÿ èëè
â ñúîáùåíèÿòà íà NOTAM. Òàêà ïðåäè âçåìàíå íà ðåøåíèå çà îñèãóðÿâàíå íà
ñèãíàëíà ïëîùàäêà ñå îïðåäåëÿ öåëåñúîáðàçíîñòòà íà èçïîëçâàíå íà íàçåìíè
âèçóàëíè ñèãíàëè.

      Ïðèëîæåíèå ¹ 11
      êúì ÷ë. 306, àë. 2 
     Èçèñêâàíèÿ êúì çíàöèòå çà óïðàâëåíèå íà ðóëèðàíåòî
1. Âèñî÷èíàòà íà íàäïèñèòå ñúîòâåòñòâà íà èçèñêâàíèÿòà, äàäåíè â
ñëåäíàòà òàáëèöà:

 Çàáåëåæêà. Â ìåñòàòà, êúäåòî çíàêúò çà ìåñòîïîëîæåíèåòî íà ÏÐ å çàåäíî
ñúñ çíàêà çà îáîçíà÷àâàíå íà ÏÈÊ, ãîëåìèíàòà íà ñèìâîëèòå ñúîòâåòñòâà íà
ãîëåìèíàòà, óñòàíîâåíà çà çíàêà, ñúäúðæàù çàäúëæèòåëíè èíñòðóêöèè çà
èçïúëíåíèå.	
2. Ñòðåëêèòå èìàò ñëåäíèòå ðàçìåðè:
	
3. Øèðî÷èíàòà íà ùðèõà íà åäíà áóêâà èìà ñëåäíèòå ðàçìåðè:
	
4. ßðêîñòòà íà çíàêà èìà ñëåäíèòå ñòîéíîñòè:
à) êîãàòî ïîëåòèòå ñå èçïúëíÿâàò â óñëîâèÿ íà âèäèìîñò íà ÏÈÊ, ïî-ìàëêà
îò 800 m, ñðåäíàòà îñâåòåíîñò íà çíàêà å íàé-ìàëêî:

 á) êîãàòî ïîëåòèòå ñå èçïúëíÿâàò â ñúîòâåòñòâèå ñ ÷ë. 307, àë. 1, ò. 2 
è 3 è àë. 2, ñðåäíàòà ÿðêîñò íà çíàêà å íàé-ìàëêî:

 Çàáåëåæêà. Åôåêòèâíîñòòà íà òåçè çíàöè â óñëîâèÿòà íà äàëå÷èíà íà
âèäèìîñò íà ÏÈÊ, ïî-ìàëêà îò 400 m, ñå ïîíèæàâà ëåêî.	
      5. Ñúîòíîøåíèåòî íà ÿðêîñòòà íà ÷åðâåíèòå è áåëèòå åëåìåíòè íà çíàêà,
ñúäúðæàù çàäúëæèòåëíè èíñòðóêöèè çà èçïúëíåíèå, å â äèàïàçîíà ìåæäó 1:5 è
1:10.
      6. Ñðåäíàòà ÿðêîñò íà çíàêà ñå èç÷èñëÿâà ÷ðåç íàíàñÿíå íà òî÷êè íà
ìðåæàòà, êàêòî å ïîêàçàíî íà ôèã. 11-1, è èçïîëçâàíåòî íà ñòîéíîñòèòå íà
ÿðêîñòòà, èçìåðåíè âúâ âñè÷êè òî÷êè íà ìðåæàòà, ðàçïîëîæåíè â ãðàíèöèòå íà
ïðàâîúãúëíèêà, ïðåäñòàâÿù òîçè çíàê.
      7. Ñðåäíàòà ñòîéíîñò å ñðåäíîàðèòìåòè÷íî îò ñòîéíîñòèòå íà ÿðêîñòòà,
èçìåðåíè âúâ âñè÷êè òî÷êè íà ìðåæàòà.
     Çàáåëåæêà. Íàñîêè çà îïðåäåëÿíå íà ñðåäíàòà ÿðêîñò íà çíàêà ñå ñúäúðæàò
â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîåêòèðàíå íà ëåòèùà (Doc 9157), ÷àñò 4.
      8. Ñúîòíîøåíèåòî íà ñòîéíîñòèòå íà ÿðêîñòòà â ñúñåäíè òî÷êè íà ìðåæàòà å
íå ïîâå÷å îò 1,5:1. Çà ó÷àñòúöèòå îò ëèöåâàòà ñòðàíà íà çíàêà ñúñ ñòúïêà íà
ìðåæàòà 7,5 ñm ñúîòíîøåíèåòî íà ñòîéíîñòèòå íà ÿðêîñòòà â ñúñåäíè òî÷êè íà
ìðåæàòà å íå ïîâå÷å îò 1,25:1. Ñúîòíîøåíèåòî ìåæäó ìèíèìàëíàòà è ìàêñèìàëíàòà
ñòîéíîñò íà ÿðêîñòòà ïî öÿëàòà ëèöåâà ñòðàíà å íå ïîâå÷å îò 5:1.
      9. Ôîðìàòà íà çíàöèòå, ò.å. íà áóêâèòå, ñòðåëêèòå è ñèìâîëèòå,
ñúîòâåòñòâà íà çíàöèòå, ïîñî÷åíè íà ôèã. 11-2. Øèðî÷èíàòà íà çíàöèòå è
ðàçñòîÿíèåòî ìåæäó òÿõ ñå îïðåäåëÿ â òàáëèöà 11-1.
10. Âèñî÷èíàòà íà ëèöåâàòà ñòðàíà íà çíàöèòå èìà ñëåäíèòå ñòîéíîñòè:
	
       11. Øèðî÷èíàòà íà ëèöåâàòà ñòðàíà íà çíàêà ñå îïðåäåëÿ íà ôèã. 8.3, íî
êîãàòî òîçè çíàê ñúäúðæà çàäúëæèòåëíè èíñòðóêöèè çà èçïúëíåíèå è å óñòàíîâåí
ñàìî îò åäíàòà ñòðàíà íà ÏÐ, øèðî÷èíàòà íà ëèöåâàòà ñòðàíà íà çíàêà å
íàé-ìàëêî:
     à) 1,94 m ïðè êîäîâ íîìåð 3 èëè 4;
     á) 1,46 m ïðè êîäîâ íîìåð 1 èëè 2.
     Çàáåëåæêà. Äîïúëíèòåëíè íàñîêè çà îïðåäåëÿíå íà øèðî÷èíàòà íà ëèöåâàòà
ñòðàíà íà çíàêà ñå ñúäúðæàò â Ðúêîâîäñòâîòî çà ïðîåêòèðàíå íà ëåòèùà (Doc
9157), ÷àñò 4.
      12. Ðàìêè:
     à) øèðî÷èíàòà íà ÷åðíàòà âåðòèêàëíà ðàçäåëèòåëíà ëèíèÿ ìåæäó ñúñåäíè
çíàöè, îïðåäåëÿùè íàïðàâëåíèåòî, å îêîëî 0,7 îò øèðî÷èíàòà íà ùðèõà;
     á) øèðî÷èíàòà íà æúëòàòà ðàìêà íà çíàêà çà ìåñòîïîëîæåíèå å îêîëî 0,5 îò
øèðî÷èíàòà íà ùðèõà.
13. Öâåòîâåòå íà çíàöèòå ñúîòâåòñòâàò íà òåõíè÷åñêèòå èçèñêâàíèÿ êúì
öâåòîâåòå íà ìàðêèðîâêèòå íà ïîâúðõíîñòèòå, ïîñî÷åíè â ïðèëîæåíèå ¹ 4.

Çàáåëåæêà.
Ñðåäíàòà ÿðêîñò íà çíàêà ñå ïðåñìÿòà ÷ðåç íàíàñÿíå íà òî÷êè îò ìðåæàòà
âúðõó ëèöåâàòà ñòðàíà íà çíàê ñ òèïîâè íàäïèñè íà ôîíà íà ñúîòâåòíèÿ öâÿò
(÷åðâåí çà çíàöè, ñúäúðæàùè çàäúëæèòåëíè çà èçïúëíåíèå èíñòðóêöèè, è æúëò çà
çíàöè çà ïîñîêà íà äâèæåíèåòî è ìÿñòî), êàêòî ñëåäâà:
à) çàïî÷âàéêè îò ãîðíèÿ ëÿâ úãúë, íà ëèöåâàòà ñòðàíà íà çíàêà ñå íàíàñÿ
îïîðíà òî÷êà íà ìðåæàòà íà ðàçñòîÿíèå 7,5 cm îò ëåâèÿ êðàé è îò ãîðíàòà ÷àñò
íà ëèöåâàòà ñòðàíà íà çíàêà;
á) îò îïîðíàòà òî÷êà ñå íàíàñÿ âúâ âåðòèêàëíà è õîðèçîíòàëíà ïîñîêà
ìðåæà ñúñ ñòúïêà 15 cm; ïðè ïðåñìÿòàíèÿòà íå ñå âçåìàò ïðåäâèä òî÷êè îò
ìðåæàòà â ãðàíèöèòå íà 7,5 cm îò êðàÿ íà ëèöåâàòà ñòðàíà íà çíàêà;
â) òàì, êúäåòî ïîñëåäíàòà òî÷êà â ðåä èëè êîëîíà îò ìðåæàòà ñå íàìèðà íà
ðàçñòîÿíèå â äèàïàçîíà îò 22,5 äî 15 cm îò êðàÿ íà ëèöåâàòà ñòðàíà íà çíàêà
(áåç äà ñå âêëþ÷âàò òåçè çíà÷åíèÿ), ñå íàíàñÿ äîïúëíèòåëíà òî÷êà íà
ðàçñòîÿíèå 7,5 cm îò äàäåíàòà òî÷êà;
ã) òàì, êúäåòî òî÷êà îò ìðåæàòà ïîïàäà íà ãðàíèöàòà íà ñèìâîëà è ôîíà,
òî÷êàòà îò ìðåæàòà ñå èçìåñòâà ìàëêî, çà äà ñå íàìèðà â ãðàíèöèòå íà ñèìâîëà.
Ìîæå äà ñå íàëîæè äà áúäàò íàíåñåíè äîïúëíèòåëíè òî÷êè îò ìðåæàòà, çà äà
ñå ïîñòèãíå â ãðàíèöàòà íà âñåêè ñèìâîë äà èìà íàé-ìàëêî ïåò ðàçïîëîæåíè íà
åäíàêâè ðàçñòîÿíèÿ òî÷êè îò ìðåæàòà.
Êîãàòî â åäèí áëîê èìà çíàöè îò äâà òèïà, ñå íàíàñÿ îòäåëíà ìðåæà çà
âñåêè òèï çíàöè
Òàáëèöà 11-1

     Èíñòðóêöèè
      1. Çà äà ñå îïðåäåëè òî÷íîòî ðàçñòîÿíèå ìåæäó áóêâèòå èëè öèôðèòå,
âçåìåòå êîäîâèÿ íîìåð îò òàáëèöà a) èëè b) çà æåëàíàòà âèñî÷èíà íà áóêâàòà
èëè öèôðàòà.
      2. Ðàçñòîÿíèåòî ìåæäó äóìèòå èëè ãðóïèòå çíàöè, îáðàçóâàùè ñúêðàùåíèå
èëè îçíà÷åíèå, å ðàâíî íà 0,5 äî 0,75 îò âèñî÷èíàòà íà èçïîëçâàíèòå çíàöè, ñ
èçêëþ÷åíèå íà ñòðåëêàòà ñ åäèíè÷åí çíàê, íàïðèìåð "A->", êîãàòî ðàçñòîÿíèåòî
ìîæå äà ñå íàìàëè äî åäíà ÷åòâúðò îò âèñî÷èíàòà íà çíàêà, çà äà ñå ïîñòèãíå
äîáúð âèçóàëåí áàëàíñ.
      3. Êúäåòî öèôðè ñëåäâàò áóêâà èëè îáðàòíî, èçïîëçâàéòå êîä 1.
      4. Êúäåòî òèðå, òî÷êà èëè íàêëîíåíà ÷åðòà ñëåäâàò áóêâà èëè îáðàòíî,
èçïîëçâàéòå êîä 1.

     Çàáåëåæêà 1. Øèðî÷èíàòà íà ùðèõà íà ñòðåëêàòà, äèàìåòúðúò íà òî÷êàòà è
øèðî÷èíàòà è äúëæèíàòà íà òèðåòî ñà ïðîïîðöèîíàëíè íà ùðèõà íà çíàêà.
     Çàáåëåæêà 2. Çà êîíêðåòíèÿ ðàçìåð íà çíàêà ðàçìåðèòå íà ñòðåëêàòà ñå
çàïàçâàò ïîñòîÿííî íåçàâèñèìî îò îðèåíòàöèÿòà.
     Ôèã. 11-2. Ôîðìà íà çíàöèòå (ïðîäúëæåíèå)

      Ïðèëîæåíèå ¹ 12
êúì ÷ë. 344, àë. 2 
      Ðàçïîëàãàíå íà ïðåãðàäíè ñâåòëèíè âúðõó ïðåïÿòñòâèÿ

     Çàáåëåæêà.
     Ïðåïîðú÷âà ñå èçïîëçâàíåòî íà ïðåãðàäíè ñâåòëèíè ñ âèñîêà èíòåíçèâíîñò
çà ñâåòëèííî èíäèêèðàíå íà ïðåïÿòñòâèå, ÷èÿòî êîíñòðóêöèÿ å ñ âèñî÷èíà íàä
150 m íàä ðàâíèùåòî íà çåìíàòà ïîâúðõíîñò. Êîãàòî ñå èçïîëçâàò ïðåãðàäíè
ñâåòëèíè ñúñ ñðåäíà èíòåíçèâíîñò, ñå èçèñêâà è ìàðêèðîâêà.
     Ôèã. 12-1. Ñèñòåìà çà ñâåòëèííà èíäèêàöèÿ íà ïðåïÿòñòâèÿ ñ áåëè ìèãàùè
ïðåãðàäíè ñâåòëèíè ñúñ ñðåäíà èíòåíçèâíîñò, òèï "À"

     Çàáåëåæêà.
     Èçïîëçâàò ñå ñàìî íîùíî âðåìå.
     Ôèã. 12-2. Ñèñòåìà çà ñâåòëèííà èíäèêàöèÿ íà ïðåïÿòñòâèÿ ñ ÷åðâåíè
ìèãàùè ïðåãðàäíè ñâåòëèíè ñúñ ñðåäíà èíòåíçèâíîñò, òèï "B"

     Çàáåëåæêà.
     Èçïîëçâàò ñå ñàìî íîùíî âðåìå.
     Ôèã. 12-3. Ñèñòåìà çà ñâåòëèííà èíäèêàöèÿ íà ïðåïÿòñòâèÿ ñ ÷åðâåíè
ïîñòîÿííî ñâåòåùè ïðåãðàäíè ñâåòëèíè ñúñ ñðåäíà èíòåíçèâíîñò, òèï "C"

     Çàáåëåæêà.
     Ïðåïîðú÷âà ñå èçïîëçâàíåòî íà ïðåãðàäíè ñâåòëèíè ñ âèñîêà èíòåíçèâíîñò
çà ñâåòëèííî èíäèêèðàíå íà ïðåïÿòñòâèå, ÷èÿòî êîíñòðóêöèÿ å ñ âèñî÷èíà íàä
150 m íàä ðàâíèùåòî íà çåìíàòà ïîâúðõíîñò. Êîãàòî ñå èçïîëçâàò ïðåãðàäíè
ñâåòëèíè ñúñ ñðåäíà èíòåíçèâíîñò, ñå èçèñêâà è ìàðêèðîâêà.
     Ôèã. 12-4. Ñèñòåìà çà äâîéíà ñâåòëèííà èíäèêàöèÿ íà ïðåïÿòñòâèÿ ñ
ïðåãðàäíè ñâåòëèíè ñúñ ñðåäíà èíòåíçèâíîñò, òèï "À"/òèï "B"

     Çàáåëåæêà.
     Ïðåïîðú÷âà ñå èçïîëçâàíåòî íà ïðåãðàäíè ñâåòëèíè ñ âèñîêà èíòåíçèâíîñò
çà ñâåòëèííî èíäèêèðàíå íà ïðåïÿòñòâèå, ÷èÿòî êîíñòðóêöèÿ å ñ âèñî÷èíà íàä
150 m íàä ðàâíèùåòî íà çåìíàòà ïîâúðõíîñò. Êîãàòî ñå èçïîëçâàò ïðåãðàäíè
ñâåòëèíè ñúñ ñðåäíà èíòåíçèâíîñò, ñå èçèñêâà è ìàðêèðîâêà.
     Ôèã. 12-5. Ñèñòåìà çà äâîéíà ñâåòëèííà èíäèêàöèÿ íà ïðåïÿòñòâèÿ ñ
ïðåãðàäíè ñâåòëèíè ñúñ ñðåäíà èíòåíçèâíîñò, òèï "À"/òèï "C"

     Ôèã. 12-6. Ñèñòåìà çà ñâåòëèííà èíäèêàöèÿ íà ïðåïÿòñòâèÿ ñ áåëè ìèãàùè
ïðåãðàäíè ñâåòëèíè ñ âèñîêà èíòåíçèâíîñò, òèï "À"

     Ôèã. 12-7. Ñèñòåìà çà äâîéíà ñâåòëèííà èíäèêàöèÿ íà ïðåïÿòñòâèÿ ñ
ïðåãðàäíè ñâåòëèíè ñ âèñîêà/ñðåäíà èíòåíçèâíîñò, òèï "À"/òèï "B"

     Ôèã. 12-8. Ñèñòåìà çà äâîéíà ñâåòëèííà èíäèêàöèÿ íà ïðåïÿòñòâèÿ ñ
ïðåãðàäíè ñâåòëèíè ñ âèñîêà/ñðåäíà èíòåíçèâíîñò, òèï "À"/òèï "C"
      Ïðèëîæåíèå ¹ 13
êúì ÷ë. 486, àë. 3 
      Ïîääúðæàíå íà ëåòàòåëíîòî ïîëå
      1. Ïîääúðæàíå íà èçêóñòâåíèòå íàñòèëêè ïðåç ëåòíèÿ ïåðèîä
     1.1. Ïîääúðæàíåòî íà èçêóñòâåíèòå ëåòèùíè íàñòèëêè â ëåòíèÿ ïåðèîä
âêëþ÷âà:
     à) ïðîâåðêà íà ñúñòîÿíèåòî íà ïîâúðõíîñòòà íà íàñòèëêàòà è ïðèëåæàùèòå
êúì íåÿ ãðóíòîâè ó÷àñòúöè, âêëþ÷èòåëíî è óêðåïåíèòå êðàéíè ó÷àñòúöè çà
áåçîïàñíîñò; âñè÷êè èçìåíåíèÿ è äåôåêòè ñå íàíàñÿò âúðõó ïëàíà íà ïîâðåäèòå;
     á) ïðîâåðêà íà ðàâíèííîñòòà íà èçêóñòâåíèòå íàñòèëêè è îïðåäåëÿíå íà
íåäîïóñòèìèòå îòêëîíåíèÿ îò íîðìàòèâíèòå èçèñêâàíèÿ;
     â) ïî÷èñòâàíå íà ïîâúðõíîñòòà íà èçêóñòâåíèòå íàñòèëêè è ìåñòàòà îêîëî
êðàéíèòå ó÷àñòúöè íà ÏÈÊ îò ïðàõ, ïðúñò, êàìú÷åòà è äðóãè ïîäâèæíè ïðåäìåòè,
êîèòî áèõà ìîãëè äà ïîïàäíàò â äâèãàòåëèòå íà âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà;
     ã) ðåìîíòèðàíå íà ìàëêè äåôåêòè, êàòî íàðóøåíà ïîâúðõíîñò, îò÷óïåíè
ðúáîâå, ÿçâè è äóïêè ïî íàñòèëêàòà, çàïúëâàíå íà ôóãè è ïóêíàòèíè ïî
íàñòèëêàòà ñ àñôàëòîâà ïàñòà è äðóãè ïîâðåäè, êîèòî ìîãàò äà çàñòðàøàò
áåçîïàñíîñòòà íà åêñïëîàòàöèÿòà;
     ä) ÷àñòè÷íî èëè èçöÿëî îáíîâÿâàíå íà ìàðêèðîâêàòà íà íàñòèëêàòà è
ìàðêèðîâú÷íèòå çíàöè;
     å) îñèãóðÿâàíå íà èçïðàâíîñòòà è ïðîïóñêàòåëíàòà ñïîñîáíîñò íà
îòâîäíèòåëíàòà ñèñòåìà.
     1.2. Íå ñå äîïóñêà åêñïëîàòàöèÿòà íà âñè÷êè òèïîâå èçêóñòâåíè ëåòèùíè
íàñòèëêè ïðè íàëè÷èåòî íà:
     à) ðàçõâúðëÿíè ïðåäìåòè è ïàð÷åòà îò ðàçðóøåíà íàñòèëêà ïî ïîâúðõíîñòòà
íà íàñòèëêèòå;
     á) îãîëåíè ïðúòè îò àðìàòóðíè ìðåæè;
     â) äåíèâåëàöèÿ ìåæäó äâå ñúñåäíè ïëî÷è èëè ïðè ïóêíàòèíè, ïî-ãîëåìè îò
25 mm ïî ÏÈÊ è îò 30 mm ïî ÏÐ;
     ã) íàäâèøàâàíå íà ïúëíèòåëÿ íà ôóãèòå íàä ïîâúðõíîñòòà íà íàñòèëêàòà,
ïî-ãîëÿìî îò 30 mm;
     ä) äóïêè, îò÷óïåíè ïàð÷åòà ïî äîïèðíèòå ôóãè è ïîâúðõíîñòíè ïóêíàòèíè,
íåçàïúëíåíè ñ õåðìåòèçèðàùà ñìåñ;
     å) ñëîé âîäà âúðõó ïîâúðõíîñòòà íà ÏÈÊ ñ äåáåëèíà, ïî-ãîëÿìà îò 10 mm.
     1.3. Ïî÷èñòâàíåòî íà íàñòèëêèòå îò ïðàõ, çåìíè îòïàäúöè, êàìú÷åòà,
îòëîìêè îò ðàçðóøåíè íàñòèëêè è äðóãè ìîæå äà ñå èçâúðøè ñ ÷åòêîâè, âåòðîâè,
âàêóóìíè è äðóãè ïî÷èñòâàùè ìàøèíè.
     1.4. Ïîñòîÿííèòå ìàðêèðîâú÷íè çíàöè ïåðèîäè÷åñêè ñå ïî÷èñòâàò îò ïðàõ è
çàìúðñÿâàíèÿ è ñå îáíîâÿâàò ÷àñòè÷íî èëè öÿëîñòíî, îñîáåíî â ó÷àñòúöèòå íà
ïðèçåìÿâàíåòî, êúäåòî ïîëåïâàíåòî íà ãóìåíè îñòàòúöè îò êîëåëàòà íà
ñàìîëåòèòå ÷åñòî ãè çàëè÷àâàò.
     1.5. Ó÷àñòúöèòå îò íàñòèëêèòå, çàìúðñåíè ñ íåôòåíè ïðîäóêòè, ñå
ïî÷èñòâàò íåçàáàâíî.
2. Ïîääúðæàíå è ðåìîíò íà ãðóíòîâèòå ó÷àñòúöè íà ëåòàòåëíîòî ïîëå
2.1. Ãðóíòîâèòå ó÷àñòúöè îò ëåòàòåëíîòî ïîëå ñå ïîääúðæàò â çàâèñèìîñò
îò ïðåäíàçíà÷åíèåòî èì: ñòðàíè÷íè èâèöè çà áåçîïàñíîñò îò ñòðàíà íà ÏÈÊ, ÏÐ
ïëîùàäêè è äð.; ãðóíòîâè ïèñòè, êîèòî âðåìåííî èëè ïîñòîÿííî ìîãàò äà ñå
èçïîëçâàò çà èçëèòàíå è êàöàíå íà îïðåäåëåíè òèïîâå ñàìîëåòè; ãðóíòîâè ïèñòè,
êîèòî ñå èçïîëçâàò ïðè èçêëþ÷èòåëíè îáñòîÿòåëñòâà, êîãàòî äàäåíî
âúçäóõîïëàâàòåëíî ñðåäñòâî íå å â ñúñòîÿíèå íîðìàëíî è áåçîïàñíî äà ñå
ïðèçåìè íà ïîñòîÿííèòå ïèñòè ñ èçêóñòâåíà íàñòèëêà.
2.2. Ïîääúðæàíåòî íà îñèãóðèòåëíè ãðóíòîâè èâèöè âêëþ÷âà:
- îöåíêà íà ðàâíèííîñòòà ñ îãëåä äà íå ñå îáðàçóâàò õëúòíàëè ó÷àñòúöè, â
êîèòî ñå çàäúðæà âîäà;
- ðåäîâíî îêîñÿâàíå è áúðçî ñúáèðàíå è îòñòðàíÿâàíå íà îêîñåíàòà
ðàñòèòåëíîñò, çà äà ñå ïðåäîòâðàòè åâåíòóàëíîòî èì çàñìóêâàíå îò äâèãàòåëèòå
íà âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà;
- åæåãîäíî îãëåæäàíå è îòñòðàíÿâàíå íà åâåíòóàëíè äðåáíè êàìú÷åòà,
õàðòèè, êëîí÷åòà îò õðàñòè, áóðåíè è äð., íàìèðàùè ñå ïî ïîâúðõíîñòòà;
- ïåðèîäè÷íî ïðåçàñÿâàíå íà èçâåñòíè îãîëåíè ïîâúðõíîñòè ñ òðåâíè
ñìåñêè;
- îòñòðàíÿâàíå íà êúðòè÷èíè èëè åâåíòóàëíî õëúòíàëè ìåñòà è íåðàâíîñòè.
2.3. Ïîääúðæàíåòî è ðåìîíòúò íà ãðóíòîâè ïèñòè âêëþ÷âà:
- îöåíêà íà ãîäíîñòòà íà ïèñòàòà çà åêñïëîàòàöèÿ;
- îáåçïå÷àâàíå íà ðàâíèííîñò, ïëúòíîñò è èçäðúæëèâîñò íà çåìíàòà
ïîâúðõíîñò;
- îáåçïå÷àâàíå íà âîäîîòâåæäàíå íà ïîâúðõíîñòíè âîäè;
- ïî÷èñòâàíå íà åâåíòóàëíè ïîäâèæíè ïðåäìåòè;
- ïðîâåæäàíå íà ìåðîïðèÿòèÿ ïî îáåçïðàøàâàíå;
- îáíîâÿâàíå íà ìàðêèðîâú÷íèòå çíàöè;
- ïðîâåæäàíå íà êîìïëåêñíè àãðîòåõíè÷åñêè ìåðîïðèÿòèÿ.
2.4. Åêñïëîàòàöèîííîòî ñúñòîÿíèå íà ãðóíòîâèòå ÏÈÊ ñå õàðàêòåðèçèðà ñ
ïîêàçàòåëèòå èçäðúæëèâîñò íà ãðóíòà è ðàâíèííîñò íà ïîâúðõíîñòòà:
à) èçäðúæëèâîñòòà (ÿêîñòòà) íà ãðóíòà çàâèñè îò íåãîâàòà âëàæíîñò,
ñòåïåí íà óïëúòíåíèå, òèïà íà ãðóíòà è íåãîâèÿ ãðàíóëîìåòðè÷åñêè ñúñòàâ;
á) ïîä ïîíÿòèåòî ïîêàçàòåë íà ÿêîñò ñå ðàçáèðà ñïîñîáíîñòòà íà ãðóíòà äà
èçäúðæà íàòîâàðâàíåòî íà êîëåëàòà íà âúçäóõîïëàâàòåëíîòî ñðåäñòâî, áåç äà ñå
îáðàçóâàò êîëîâîçè, ïîçâîëÿâàùè íîðìàëíî èçëèòàíå, êàöàíå è ðóëèðàíå íà
ñàìîëåòèòå.
2.5. Âðåìåòî çà èçâúðøâàíå íà êîíòðîë çà ÿêîñòòà íà ãðóíòà å äàäåíî â
òàáëèöà 13-1.

2.6. Îöåíêàòà íà ãîäíîñòòà íà ãðóíòîâîòî ëåòàòåëíî ïîëå çà åêñïëîàòàöèÿ
îò äàäåí òèï ñàìîëåò ñå èçâúðøâà ÷ðåç ñðàâíÿâàíå íà èçèñêâàíèÿòà ñ
ôàêòè÷åñêàòà õàðàêòåðèñòèêà íà ëåòàòåëíîòî ïîëå, ðàâíèííîñò, ïîêàçàòåë çà
ïðîõîäèìîñò (êîëîâîçè), êîèòî çàâèñÿò îò ÿêîñòòà è ïëúòíîñòòà íà ïî÷âàòà.
2.7. Ïîä ïðîõîäèìîñò íà âúçäóõîïëàâàòåëíèòå ñðåäñòâà ïî ãðóíòà ñå
ðàçáèðà íåãîâàòà ñïîñîáíîñò äà ñå äâèæè íà ñîáñòâåíà òÿãà, ïðè îïðåäåëåíà
ÿêîñò íà ãðóíòà, äà íàáåðå ñêîðîñò, äîñòàòú÷íà çà èçëèòàíå ïðè îñèãóðÿâàíå íà
íåîáõîäèìàòà óñòîé÷èâîñò â íà÷àëíèÿ ïåðèîä íà ðàçáåãà.
2.8. Ïðîõîäèìîñòòà íà ãðóíòà ñå õàðàêòåðèçèðà ñúñ ñëåäíèòå ïîêàçàòåëè:
- ìèíèìàëíà ÿêîñò íà ãðóíòà (?min), ïðè êîÿòî ñàìîëåòúò ìîæå äà ñïðå
íà ìÿñòî, äà ðóëèðà, äà èçâúðøè ðàçáåã è ïðîáåã ñ îáðàçóâàíå íà êîëîâîçè ñ
ìàêñèìàëíî äîïóñòèìà äúëáî÷èíà (Ímax);
- åêñïëîàòàöèîííà ÿêîñò (?expl), ðàâíà èëè ïî-ãîëÿìà îò ?min,
ïðè êîÿòî ñå îáðàçóâàò êîëîâîçè ñ åêñïëîàòàöèîííà äúëáî÷èíà (Íexpl),
íåîáõîäèìà çà çàïàçâàíå íà òðåâíàòà ïîêðèâêà.
2.9. Ïîëåòè íà âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà ñå èçâúðøâàò íà ãðóíòîâè ïèñòè
ñ òðåâíà ïîêðèâêà ïðè ìèíèìàëíà ÿêîñò íà ãðóíòà ñàìî êîãàòî Hexpl å ïî-ìàëêî
èëè ðàâíî íà Hmax.
2.10. Ñòîéíîñòèòå íà ïîêàçàòåëèòå ÿêîñò íà ãðóíòà è äúëáî÷èíà íà
êîëîâîçèòå çà íÿêîè òèïîâå âúçäóõîïëàâàòåëíè ñðåäñòâà, èìàùè âúçìîæíîñò äà
åêñïëîàòèðàò çåìíè ÏÈÊ, ñà ïîêàçàíè â òàáë. 13-2:
Òàáëèöà 13-2

2.11. Ïîêàçàòåëèòå çà ÿêîñò íà ãðóíòà íà ÏÈÊ çà âåðòîëåòè è ðàáîòíàòà
ïëîù íà ãðóíòîâè ïèñòè ñà íå ïî-ìàëêè îò 293,3 kPa (3 kg/cm2) çà âñè÷êè
òèïîâå.
2.12. Ãîäíîñòòà íà ðàáîòíàòà ïëîù íà ãðóíòîâè ÏÈÊ è ÏÐ ñå îöåíÿâà ïî
äîïóñòèìîòî îòêëîíåíèå îò ñðåäíîàðèòìåòè÷íîòî çíà÷åíèå íà ÿêîñòòà íà ãðóíòà
íà äúëáî÷èíà 10 è 30 ñm. Îòêëîíåíèÿòà ñà â ãðàíèöèòå:
- çà ñòàðòîâè ó÷àñòúöè íà ÏÈÊ - 10 %;
- çà ñðåäíè ó÷àñòúöè íà ÏÈÊ - 20 %;
- çà ïúòåêè çà ðóëèðàíå - 15 %.
2.13. Óïëúòíÿâàíåòî ñå èçâúðøâà ïðè îïòèìàëíà âëàæíîñò, ïðè êîÿòî ñå
äîñòèãà ìàêñèìàëíà îòíîñèòåëíà ïëúòíîñò.
Âåëè÷èíèòå íà îòíîñèòåëíàòà ïëúòíîñò ñå ïðèåìàò â çàâèñèìîñò îò
ìåñòîïîëîæåíèåòî íà ó÷àñòúêà è êàòåãîðèÿòà íà ïî÷âàòà. Çà ñòàðòîâè ó÷àñòúöè è
ÌÑ, êúäåòî ñå èçïðîáâàò äâèãàòåëèòå ïðè ïåñú÷ëèâè ïî÷âè, òî å 0,95, à ïðè
ãëèíåñòè ïî÷âè - 1,0. Çà ñðåäíè ó÷àñòúöè íà ÏÈÊ - ñúîòâåòíî 0,9 è 0,95, çà
êðàéíè ïîëîñè çà áåçîïàñíîñò - 0,80 è 0,85.
2.14. Ïîêàçàòåëÿò çà ÿêîñòòà è ïëúòíîñòòà íà ïî÷âàòà ñå îïðåäåëÿ ïî
ëàáîðàòîðåí ïúò â çåìíî-ìåõàíè÷íè ëàáîðàòîðèè, êàòî ïðîáèòå ñå âçåìàò:
- çà ñòàðòîâè ó÷àñòúöè ïðåç 50 m;
- çà ñðåäíè ó÷àñòúöè ïðåç âñåêè 200 m.
Îòäåëíèòå ìåñòà, íà êîèòî ïîêàçàòåëÿò å ïî-ìàëúê îò íåîáõîäèìèÿ,
äîïúëíèòåëíî ñå îãëåæäàò è ñå âçåìàò ìåðêè çà ïîäîáðÿâàíå íà òÿõíîòî
ñúñòîÿíèå.
2.15. Òðåâíàòà ïîêðèâêà ïðåäñòàâëÿâà âðúõíèÿò ñëîé îò ïî÷âàòà, ñúñòîÿù
ñå îò ìíîãîãîäèøíè òðåâíè ñìåñêè ñ ãúñòî ïðåïëåòåíè êîðåíè, êîèòî ïîâèøàâàò
ñúïðîòèâèòåëíàòà ñïîñîáíîñò ïðè íàòîâàðâàíå è äâèæåíèå íà âúçäóõîïëàâàòåëíèòå
ñðåäñòâà. Òÿ äîïðèíàñÿ çà ïî-áúðçîòî èçñúõâàíå ïðè âàëåæè, íàìàëÿâà
ïðàõîîáðàçóâàíåòî è ïðåäïàçâà ïîâúðõíîñòòà îò áúðçîòî é èçäóõâàíå îò ãàçîâèòå
ñòðóè íà äâèãàòåëèòå.
2.16. Òðåâíàòà ïîêðèâêà îòãîâàðÿ íà ñëåäíèòå èçèñêâàíèÿ:
- äîáðà ãúñòîòà è ïëúòíîñò íà êîðåíèòå íà äúëáî÷èíà 12 - 18 ñm ïîä
ïîâúðõíîñòòà;
- äîáðà óñòîé÷èâîñò íà èçêîðåíÿâàíå;
- âèñî÷èíà íå ïî-ãîëÿìà îò 30 ñm è íå ïî-ìàëêà îò 8 ñm ïðè îêîñÿâàíå.
Êà÷åñòâîòî íà òðåâíàòà ïîêðèâêà ñå îïðåäåëÿ îò êîëè÷åñòâîòî ñòåáëà íà
òðåâàòà íà åäèíèöà ïëîù ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà òàáëèöà 13-3:
Òàáëèöà 13-3

 2.17. Îáñëóæâàíåòî íà òðåâíîòî ïîêðèòèå ñå ñúñòîè îò:
- áðàíóâàíå íà òðåâàòà è èçðàâíÿâàíå íà ìàëêè íåðàâíîñòè;
- îêîñÿâàíå íà òðåâàòà;
- ïðè íóæäà â ñóõè ïåðèîäè - ïîëèâàíå ñ âîäà;
- áîðáà ñ ãðèçà÷è;
- ïåðèîäè÷íî íàòîðÿâàíå.
2.18. Áðàíóâàíåòî ñå èçâúðøâà ðàíî íàïðîëåò ÷ðåç äâå ìèíàâàíèÿ ñ ëåêà
çúá÷àòà áðàíà èëè áðàíè "çèãçàã". Åäíîâðåìåííî ñ áðàíóâàíåòî ñå ïîäðàâíÿâàò
êúðòè÷èíè è ñå çàïúëâàò äóïêè íà ëàëóãåðè è äðóãè ãðèçà÷è.
2.19. Âàëèðàíåòî ñå èçâúðøâà ñëåä áðàíóâàíå ðàíî íàïðîëåò è ñëåä óñèëåíè
âàëåæè ñ öåë äà ñå îòñòðàíÿò áóöè, êîëîâîçè è äðóãè äåôîðìàöèè. Ñúùîòî ñå
îñúùåñòâÿâà ïðè âëàæíîñò íà ïî÷âàòà 2 - 3 % íàä îïòèìàëíîòî ÷ðåç
øèðîêîáàíäàæíè âàëÿöè ñ ìàñà çà ïåñú÷ëèâè ïî÷âè äî 5 t, à çà ãëèíåñòè - äî 10
t.
2.20. Ïðè èçãóáâàíåòî íà òðåâíîòî ïîêðèòèå â ó÷àñòúöè, êúäåòî ñà ðàçëåòè
ìàñëà è áåíçèí, ìîæå äà ñå íàëîæè îòñòðàíÿâàíå íà ãîðíèÿ - 20 - 30 ñm -
ïî÷âåí ïëàñò è çàìåíÿíåòî ìó ñ ãîäåí èëè ñ ÷èìîâå.
2.21. Çà äîáðîòî è êà÷åñòâåíî èçãðàæäàíå è çà ïîääúðæàíåòî íà çåìíè
ëåòàòåëíè ïèñòè ñå îñúùåñòâÿâà òåñåí êîíòàêò è ñå òúðñÿò êîíñóëòàöèÿ è
ñúäåéñòâèå ñ ìåñòíèòå çåìíî-ìåõàíè÷íè ëàáîðàòîðèè.
2.22. Ïðè èíòåíçèâíà åêñïëîàòàöèÿ íà çåìíè ëåòàòåëíè ïèñòè çà äîáðîòî
îïàçâàíå íà òðåâíàòà ïîêðèâêà íà îêîëî 2 ñåäìèöè äà ñå ñìåíÿ ìåñòîïîëîæåíèåòî
íà èçïúëíèòåëíèÿ ñòàðò.
2.23. Ïîääúðæàíåòî íà ãðóíòîâè ëåòèùà è ïëîùàäêè áåç òðåâíà ïîêðèâêà
âêëþ÷âà:
- çàïúëâàíå è ïîäðàâíÿâàíå íà êîëîâîçèòå;
- ïëàíèðîâêà è óïëúòíÿâàíå íà ïîâúðõíîñòòà;
- ìåðîïðèÿòèÿ ïðîòèâ ïðàõîîáðàçóâàíå.
2.24. Ïîäðàâíÿâàíå íà êîëîâîçè ñ äúëáî÷èíà, ïî-ìàëêà îò Ímax è Íexp, ñå
èçâúðøâà âåäíàãà ñëåä ïðèêëþ÷âàíå íà ïîëåòèòå íà ÂÑ. Êîëîâîçè ñ äúëáî÷èíà äî
6 ñm ñå îòñòðàíÿâàò ÷ðåç âàëèðàíå ñ 3 - 5-òîííè âàëÿöè ïðè âëàæíîñò íà
ïî÷âàòà, áëèçêà äî îïòèìàëíàòà. Êîëîâîçè è äóïêè ñ äúëáî÷èíà äî 15 ñm ñå
çàïúëâàò ñ õóìóñíà ïî÷âà, êàòî ïîâúðõíîñòòà ïðåäâàðèòåëíî ñå íàáðàçäÿâà íà
äúëáî÷èíà äî 5 ñm, à ïðè äúëáî÷èíà íàä 15 ñm ïúðâî ñå íàñèïâà ìèíåðàëíà, à
ñëåä òîâà õóìóñíà ïî÷âà. Êîãàòî äåáåëèíàòà íà íàñèïèòå å äî 20 ñm, ñå âàëèðà
íà åäèí ïëàñò, à ïðè ïî-ãîëÿìà äåáåëèíà - â äâà ïëàñòà.
Íå ñå ðàçðåøàâà çàïúëâàíåòî íà êîëîâîçè ñ ïÿñúê, áàëàñòðà, ñãóðèÿ è
äðóãè ìàòåðèàëè ñ êà÷åñòâà, ðàçëè÷íè îò òåçè íà ìàñîâàòà ïî÷âà.
2.25. Íà çåìíè ëåòàòåëíè ïîëåòà áåç òðåâíà ïîêðèâêà ñ ïåñú÷ëèâè,
áàëàñòðåíè è ïðàõîâè ïî÷âè ñèñòåìàòè÷íî ñå èçâúðøâàò ïëàíèðîâú÷íè ðàáîòè,
ïðèäðóæåíè ñ îâëàæíÿâàíå è âàëèðàíå ñ ãëàäêè âàëÿöè.
2.26. Íå ñå äîïóñêà íàëè÷èå íà íåñâúðçàíè êàìåííè ìàòåðèàëè è ñèëíî
çàïðàøàâàíå.
Çà îáåçïðàøàâàíåòî íàé-ïîäõîäÿùî å ïåðèîäè÷íîòî îâëàæíÿâàíå íà
ïîâúðõíîñòòà ÷ðåç íàïðúñêâàíå ñ âîäà îò àâòîöèñòåðíè.	
      3. Ïîääúðæàíå íà äðåíàæíè îòâîäíèòåëíè ñèñòåìè
     3.1. Ïîääúðæàíåòî íà äðåíàæíèòå îòâîäíèòåëíè ñèñòåìè èìà çà öåë äà
îñèãóðè ïîñòîÿííà èçïðàâíîñò íà âñè÷êè åëåìåíòè íà ñèñòåìàòà ñ îãëåä
íîðìàëíîòî îòâåæäàíå íà ïîâúðõíîñòíèòå è íåäîïóñòèìî âèñîêèòå ïîäïî÷âåíè
âîäè. Ïðè ïîâðåäà ìîæå äà ñå ïîëó÷è ðàçìåêâàíå, ïðîïàäàíå, çàáëàòÿâàíå è äð.,
êîèòî äà äîâåäàò äî ïðåæäåâðåìåííî ðàçðóøàâàíå íà èçêóñòâåíèòå íàñòèëêè.
     3.2. Ñúáèðàòåëíèòå øàõòè íà ñèñòåìàòà âèíàãè ñà çàòâîðåíè, êàòî ñå
îòâàðÿò âðåìåííî ñàìî çà ïðîâåðêà èëè çà ïî÷èñòâàíå. Íå ñå ðàçðåøàâà áåç
ñïåöèàëåí ïðîåêò äà ñå èçâúðøâàò çåìíè ðàáîòè â áëèçîñò äî îòâîäíèòåëíèòå
ñèñòåìè, êàêòî è äà ñå èçãðàæäàò êàêâèòî è äà áèëî ñúîðúæåíèÿ ïî òÿõíîòî
òðàñå.
     3.3. Îãëåä è ïðîâåðêà íà ñèñòåìàòà ñå èçâúðøâà åñåííî âðåìå ïðè
ïîäãîòîâêàòà íà åñåííî-çèìíàòà åêñïëîàòàöèÿ (1,0 - 1,5 ìåñåöà ïðåäè íà÷àëîòî
íà çàìðúçâàíåòî), íàïðîëåò ñëåä îêîí÷àòåëíîòî ñòîïÿâàíå íà ñíåãà è ëÿòíî
âðåìå ñëåä ñèëíè èíòåíçèâíè âàëåæè.
     3.4. Åâåíòóàëíî çàòëà÷åíè øàõòè è òðúáè, êîèòî íå ïðîâåæäàò íîðìàëíî
äúæäîâíèòå âîäè, ñå ïî÷èñòâàò. Îñîáåíî âíèìàíèå ñå îòäåëÿ íà äúæäîïðèåìíèòå
øàõòè, ïîêðèòèòå êàíàëè è çàóñòâàíèÿòà â îòêðèòèòå âîäîåìè.
     3.5. Ïðîâåðêà íà èçïðàâíîñòòà íà òðúáèòå ñå èçâúðøâà ÷ðåç èçïóñêàíå â
øàõòèòå íà îáèëíî êîëè÷åñòâî âîäà ÷ðåç àâòîöèñòåðíà èëè ÷ðåç îãëåäàëà è
ôåíåðè.
     3.6. Åâåíòóàëíî çàòëà÷åíè òðúáè ñå ïî÷èñòâàò íåçàáàâíî ïî ìåòîäèòå çà
ïî÷èñòâàíå íà ãðàäñêèòå êàíàëíè ìðåæè. Ïðè íåîáõîäèìîñò îò ìàøèííî ïî÷èñòâàíå
ñå òúðñè ñúäåéñòâèå íà ãðàäñêèòå êîìóíàëíî-áèòîâè ñëóæáè, êîèòî îáèêíîâåíî
ïðèòåæàâàò ñïåöèàëíà ìåõàíèçàöèÿ.
     3.7. Ïîñòîÿííàòà èçïðàâíîñò è íîðìàëíî äåéñòâàùàòà îòâîäíèòåëíà ñèñòåìà
ñà ãàðàíöèÿ çà äîáðîòî ñúñòîÿíèå íà ëåòàòåëíîòî ïîëå è óñëîâèå çà
íåïðåêúñíàòà è áåçîïàñíà åêñïëîàòàöèÿ íà âñÿêî ëåòèùå.
4. Îöåíêà íà òåõíè÷åñêîòî ñúñòîÿíèå íà ëåòèùíèòå íàñòèëêè
Îöåíêàòà íà ôàêòè÷åñêîòî ñúñòîÿíèå íà ïîâúðõíîñòòà íà ëåòèùíèòå íàñòèëêè
ñå èçâúðøâà âúç îñíîâà íà ðåçóëòàòèòå îò âèçóàëíîòî îãëåæäàíå è èçìåðâàíå íà
äîïóñòèìèòå âåëè÷èíè íà äåôîðìàöèèòå, íàñòúïèëè âúðõó òÿõ.
Âèçóàëíà îöåíêà íà ñúñòîÿíèåòî íà íàñòèëêèòå
Âñè÷êè ïîâðåäè, çàáåëÿçàíè íà ïîâúðõíîñòòà íà íàñòèëêèòå, ñå íàíàñÿò â
ïëàíà çà ïîâðåäèòå ñ îáîçíà÷àâàíå íà òåõíèÿ âèä è ðàçìåðè, êàêòî ïðèìåðíî å
ïîêàçàíî íà ôèã. 13-1, 13-2 è òàáë. 13-5, 13-6.
Òåõíè÷åñêîòî ñúñòîÿíèå íà íàñòèëêàòà ñïîðåä âèäà íà ðàçìåðèòå íà
äåôåêòèòå ñå îöåíÿâà ÷ðåç ñðàâíåíèå ñ äîïóñòèìèòå âåëè÷èíè íà ïîâðåäèòå,
îòðàçåíè â òàáë. 13-4.
Òàáëèöà 13-4

Ôèã. 13-1. Ïëàí çà ïîâðåäèòå ïî ïîâúðõíîñòòà íà àñôàëòîáåòîíîâà íàñòèëêà

Ôèã. 13-2. Ïëàí çà ïîâðåäèòå ïî ïîâúðõíîñòòà íà áåòîíîâà íàñòèëêà
Òàáëèöà 13-5
Îñíîâíè âèäîâå äåôåêòè è óñëîâíèòå èì îáîçíà÷åíèÿ ïðè áåòîííè íàñòèëêè

Òàáëèöà 13-6
Îñíîâíè âèäîâå äåôåêòè è óñëîâíèòå èì îáîçíà÷åíèÿ ïðè àñôàëòîáåòîíîâè
íàñòèëêè
	
      Ïðèëîæåíèå ¹ 14
êúì ÷ë. 492, àë. 4 
      Åêñïëîàòàöèÿ íà ëåòèùåòî ïðè çèìíè óñëîâèÿ
1. Îïðåäåëÿíå íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò íà ïèñòàòà
1.1. Óñëîâèÿòà íà åêñïëîàòàöèÿ èçèñêâàò íàäåæäíà óíèôèöèðàíà èíôîðìàöèÿ
çà åôåêòèâíîñòòà íà ñïèðàíåòî âúðõó çàëåäåíè è çàñíåæåíè ÏÈÊ. Òî÷íîòî è
ñèãóðíîòî èçìåðâàíå íà õàðàêòåðèñòèêèòå íà òðèåíåòî íà ïîâúðõíîñòòà íà
íàñòèëêàòà ñå èçâúðøâà ñ ïîìîùòà íà ñïåöèàëèçèðàí àâòîìîáèë çà èçìåðâàíå íà
êîåôèöèåíòà íà òðèåíå. Ïðàêòè÷åñêè îïèò å íåîáõîäèì çà ñðàâíÿâàíå íà äàííèòå,
ïîñòèãíàòè îò èçìåðâàíèÿòà ñ íàçåìíàòà òåõíèêà è âåðîÿòíàòà ðåàêöèÿ íà
ñàìîëåòà.
1.2. Àêî ÏÈÊ å ïîêðèòà èçöÿëî èëè ÷àñòè÷íî ñúñ ñíÿã èëè ëåä, ñå
ïðîâåðÿâà ñïèðà÷íèÿò åôåêò ïðè ñïèðàíå è òàçè ïðîâåðêà ñå ïîâòàðÿ ïðè ïðîìÿíà
íà ñúñòîÿíèåòî íà ÏÈÊ. Èçìåðâàíèÿ íà êîåôèöèåíòà íà òðèåíå è/èëè îöåíêà íà
ñïèðà÷íèÿ åôåêò çà äðóãè íàñòèëêè (îñâåí ÏÈÊ) ñå èçâúðøâà â ñëó÷àèòå, êîãàòî
ñå î÷àêâàò íåóäîâëåòâîðèòåëíè óñëîâèÿ íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò.
1.3. Èçìåðâàíåòî íà êîåôèöèåíòà íà òðèåíå å íàé-äîáðèÿò íà÷èí çà
îïðåäåëÿíå íà ñïèðà÷íèòå óñëîâèÿ íà ïîâúðõíîñòòà íà íàñòèëêàòà. Ñòîéíîñòòà íà
ïîâúðõíîñòíîòî òðèåíå ïðåäñòàâÿ ìàêñèìàëíàòà ñòîéíîñò, ïîñòèãíàòà, êîãàòî
èçìåðâàòåëíîòî êîëåëî ïðèïëúçâà, íî îùå ñå âúðòè. Ðàçëè÷íè ñðåäñòâà çà
èçìåðâàíå íà òðèåíåòî ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò. Ïðè îïåðàòèâíè íóæäè çà îöåíêà è
äîêëàäâàíå íà ñïèðà÷íèòå óñëîâèÿ íà ÏÈÊ ñå ïðåïîðú÷âà èçìåðâàíåòî äà ñòàâà ñ
òåõíèêà, ïðåäñòàâÿùà ïîñòîÿííè äàííè çà ìàêñèìàëíèÿ ñïèðà÷åí åôåêò ïî
ïðîòåæåíèå íà ÏÈÊ.
1.4. Äàííèòå çà óñëîâèÿòà íà ÏÈÊ ñå ïðåäñòàâÿò âúâ âèä íà èçìåðåíè
ñòîéíîñòè íà êîåôèöèåíòà íà òðèåíå ? èëè èç÷èñëåíàòà åôåêòèâíîñò íà
ñïèðàíåòî. Êîíêðåòíèòå öèôðîâè ñòîéíîñòè íà êîåôèöèåíòà ? çàâèñÿò îò
ïîâúðõíîñòòà, êúäåòî ñå ïðîâåæäàò èçìåðâàíèÿòà, è ñêîðîñòòà, ñ êîÿòî ñå
ïðîâåæäàò.
1.5. Â òàáëèöà 14-1 ñúîòâåòíèòå îïèñàòåëíè òåðìèíè ñà ðàçðàáîòåíè ñàìî
âúç îñíîâà íà äàííèòå çà òðèåíåòî, ïîëó÷åíè îò ïîâúðõíîñò, ïîêðèòà ñ óïëúòíåí
ñíÿã è ëåä, ïîðàäè êîåòî òåçè äàííè íå ñå ñ÷èòàò çà àáñîëþòíè ñòîéíîñòè,
âàëèäíè çà âñè÷êè ñëó÷àè. Êîãàòî ïîâúðõíîñòòà å ïîêðèòà ñúñ ñíÿã è ëåä, à
åôåêòèâíîñòòà íà ñïèðàíåòî ñå õàðàêòåðèçèðà êàòî "äîáðà", ïèëîòèòå íå ìîãàò
äà ðàç÷èòàò íà ñúùèòå äîáðè óñëîâèÿ çà ñïèðàíå êàêòî ïðè ÷èñòà è ñóõà ÏÈÊ
(òðèåíåòî ïðè êîÿòî ìîæå äà å çíà÷èòåëíî ïî-äîáðî îò íåîáõîäèìîòî). Îöåíêàòà
"äîáðà" íà óñëîâèÿòà çà ñïèðàíå å ñðàâíèòåëíà îöåíêà, îçíà÷àâàùà, ÷å ïðè òåçè
óñëîâèÿ ïèëîòèòå áåç óñèëèå ìîãàò äà ñïàçâàò ïîñîêàòà è äà ñïèðàò, îñîáåíî
ïðè êàöàíå.
Òàáëèöà 14-1

 1.6. Èíôîðìàöèÿòà çà òðèåíåòî íà ïîâúðõíîñòòà ñå äàâà ïîîòäåëíî çà âñÿêà
åäíà òðåòà îò ÏÈÊ. Òåçè òðåòèíè ñå îçíà÷àâàò ñ áóêâèòå "À", "B" è "C", êàòî
ïðè ïðåäàâàíå èíôîðìàöèÿòà íà ëåòèùåòî íà äîñòàâ÷èêà íà àåðîíàâèãàöèîííî
îáñëóæâàíå áóêâàòà "A" îçíà÷àâà ó÷àñòúêà, ñúâïàäàù ñ ïî-ìàëêèÿ ïîñî÷åí êóðñ
íà ÏÈÊ. Â èíôîðìàöèÿòà, ïðåäîñòàâÿíà íà ïèëîòà ïðåäè êàöàíå çà óñëîâèÿòà íà
òðèåíå, òåçè ó÷àñòúöè ñå îçíà÷àâàò êàòî ïúðâà, âòîðà èëè òðåòà ÷àñò íà ÏÈÊ.
Ïúðâàòà ÷àñò âèíàãè îçíà÷àâà ïúðâàòà òðåòèíà îò ÏÈÊ, âèäèìà ïî ïîñîêà íà
êàöàíå.
1.7. Òðèåíåòî ñå èçìåðâà ïî äâå óñïîðåäíè ëèíèè ïî äúëæèíàòà íà ÏÈÊ,
ðàçïîëîæåíè íà îêîëî 3 m îò äâåòå ñòðàíè íà îñîâàòà ëèíèÿ, êúäåòî ñå
èçâúðøâàò íàé-ãîëÿì áðîé ïîëåòè. Öåëòà íà èçìåðâàíèÿòà å äà ñå îïðåäåëè
ñðåäíèÿò êîåôèöèåíò íà òðèåíå íà ó÷àñòúöèòå À, Â è C. Êîãàòî ñå èçïîëçâà
óñòðîéñòâî çà íåïðåêúñíàòî èçìåðâàíå íà òðèåíåòî, ñðåäíèÿò ïîêàçàòåë ñå
ïîëó÷àâà âúç îñíîâà íà ïîêàçàòåëèòå íà òðèåíå, ïîëó÷åíè íà âñåêè ó÷àñòúê.
Ðàçñòîÿíèåòî ìåæäó äâå ñúñåäíè çà èçìåðâàíå òî÷êè å îêîëî 10 % îò ðàáîòíàòà
äúëæèíà íà ÏÈÊ. Êîãàòî èçìåðâàíåòî ïî åäíà ëèíèÿ (îò åäíàòà ñòðàíà íà îñîâàòà
ëèíèÿ íà ÏÈÊ) õàðàêòåðèçèðà äîñòàòú÷íî ñúñòîÿíèåòî íà ïîâúðõíîñòòà ïî öÿëàòà
øèðî÷èíà íà ÏÈÊ, íà âñÿêà òðåòà îò äúëæèíàòà íà ÏÈÊ ñå ïðàâÿò ïî òðè
èçìåðâàíèÿ. Ðåçóëòàòèòå îò èçìåðâàíèÿòà è ñðåäíèòå ïîêàçàòåëè íà êîåôèöèåíòà
íà òðèåíå ñå ïðèëàãàò êúì Äíåâíèêà çà ñúñòîÿíèåòî íà ëåòèùåòî.
Çàáåëåæêà. Êîãàòî å âúçìîæíî, ïðè ïîèñêâàíå ñå ïðåäîñòàâÿò äàííèòå çà
ïîêàçàòåëèòå íà òðèåíåòî íà êðàéíèòå ó÷àñòúöè çà ñïèðàíå.
1.8. Ñðåäñòâàòà çà ïîñòîÿííî èçìåðâàíå íà òðèåíåòî (Ñêèäîìåòúð, Òåñòåð
çà ïîâúðõíîñòíî òðèåíå, Ìþ-ìåòúð, Ïèñòîâ òåñòåð çà òðèåíå èëè Ãðèïòåñòåð)
ìîãàò äà áúäàò èçïîëçâàíè çà èçìåðâàíå íà òðèåíåòî çà öÿëîñòíî ïîêðèòè ñúñ
ñíÿã èëè ëåä ïèñòè. Decelerometer (Brakemeter - Dynometer) ìîæå äà áúäå
èçïîëçâàí ïðè íÿêîè ñúñòîÿíèÿ íà ïîâúðõíîñòòà, êàòî ïëúòåí ñíÿã, ëåä è òúíúê
ïëàñò ñóõ ñíÿã. Äðóãè óñòðîéñòâà çà èçìåðâàíå íà òðèåíåòî ìîãàò äà ñå
èçïîëçâàò, ñðàâíÿâàéêè äàííèòå èì ñ íàé-ìàëêî åäíî îò ãîðåïîñî÷åíèòå
ñðåäñòâà. Decelerometer-úò íå ìîæå äà ñå èçïîëçâà çà ìîêúð ñíÿã èëè êèøà, òúé
êàòî ìîæå äà äàäå çàáëóæäàâàùà èíôîðìàöèÿ. Äðóãè óñòðîéñòâà çà èçìåðâàíå íà
òðèåíåòî ñúùî ìîãàò äà äàäàò çàáëóæäàâàùè äàííè çà ñòîéíîñòòà íà òðèåíåòî ïðè
íÿêîè êîìáèíàöèè îò çàìúðñÿâàíå è òåìïåðàòóðíè ðàçëèêè ìåæäó âúçäóõà è
íàñòèëêàòà.	
      2. Îïðåäåëÿíå íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò íà ìîêðè íàñòèëêè íà ÏÈÊ
     2.1. Ñïèðà÷íèÿò åôåêò íà ìîêðè íàñòèëêè å íåîáõîäèìî äà áúäå èçìåðåí çà:
     à) äà ñå îïðåäåëè ñïèðà÷íèÿò åôåêò íà íîâà èëè ðåõàáèëèòèðàíà íàñòèëêà
íà ÏÈÊ, êîãàòî å ìîêðà;
     á) ïåðèîäè÷íà îöåíêà íà õëúçãàâîñòòà íà íàñòèëêàòà íà ÏÈÊ, êîãàòî å
ìîêðà;
     â) îïðåäåëÿíå íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò ïðè íåðàáîòåùà äðåíàæíà ñèñòåìà íà ÏÈÊ;
     ã) îïðåäåëÿíå íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò ïðè õëúçãàâà íàñòèëêà ïîðàäè èçâúíðåäíè
îáñòîÿòåëñòâà.
     2.2. Ñïèðà÷íèÿò åôåêò íà ÏÈÊ ñå îöåíÿâà ïðè ïúðâîíà÷àëíî âúâåæäàíå â
åêñïëîàòàöèÿ èëè ðåõàáèëèòàöèÿ íà íàñòèëêàòà. Âúïðåêè ÷å ñïèðà÷íèÿò åôåêò
íàìàëÿâà ñëåä èçâåñòíà åêñïëîàòàöèÿ íà ÏÈÊ, òàçè ñòîéíîñò ùå ïðåäñòàâÿ
òðèåíåòî â åäíà îòíîñèòåëíî äúëãà öåíòðàëíà ÷àñò îò ÏÈÊ, íåçàìúðñåíà îò
ñàìîëåòíèòå ãóìè. Èçìåðâàíåòî çàäúëæèòåëíî ñå ïðîâåæäà âèíàãè íà ïî÷èñòåíà
ïîâúðõíîñò. Àêî íå å âúçìîæíî äà ñå ïî÷èñòè íàñòèëêàòà ïðåäè òåñòà, çà öåëèòå
íà äîêëàäà èçìåðâàíåòî äà ñå íàïðàâè íà ÷èñòà ïîâúðõíîñò îò öåíòðàëíàòà ÷àñò
íà ÏÈÊ.
     2.3. Ñïèðà÷íèÿò åôåêò íà ñúùåñòâóâàùè ïîâúðõíîñòè å íåîáõîäèìî äà ñå
îïðåäåëÿ ïåðèîäè÷åñêè, çà äà ñå óñòàíîâè êîãà êîåôèöèåíòúò íà òðèåíå å ïîä
äîïóñòèìèÿ ïðè ìîêðà íàñòèëêà. Ëåòèùíèÿò îïåðàòîð îïðåäåëÿ ìèíèìàëíîòî íèâî
íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò, êîåòî å ïðèåìëèâî, ïðåäè ïèñòàòà äà áúäå îïðåäåëåíà êàòî
õëúçãàâà, è ïóáëèêóâà òàçè ñòîéíîñò â ÀÈÏ. Êîãàòî ñå óñòàíîâè, ÷å
êîåôèöèåíòúò íà òðèåíå å ïîä îïðåäåëåíàòà ñòîéíîñò, òàçè èíôîðìàöèÿ ñå
ñúîáùàâà ÷ðåç NOTAM. Ëåòèùíèÿò îïåðàòîð ñúùî îïðåäåëÿ êîãà å íåîáõîäèìî äà ñå
èçâúðøè ðåõàáèëèòàöèÿ íà íàñòèëêàòà, ïðè êîåòî ùå ñå ïîäîáðÿò è ñïèðà÷íèòå
õàðàêòåðèñòèêè. Âðåìåâèòå èíòåðâàëè ìåæäó èçìåðâàíèÿòà íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò
çàâèñÿò îò ñëåäíèòå ôàêòîðè: òèïîâåòå ñàìîëåòè è èíòåíçèâíîñòòà íà ïîëåòèòå,
êëèìàòè÷íèòå óñëîâèÿ, òèïà íà íàñòèëêàòà è íåéíàòà ïîääðúæêà.
     2.4. Çà óåäíàêâÿâàíå íà äàííèòå è âúçìîæíîñò çà ñðàâíåíèå ñ äðóãè ïèñòè
èçìåðâàíèÿòà íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò íà ñúùåñòâóâàùè, íîâè èëè ðåìîíòèðàíè ïèñòè
ñå îñúùåñòâÿâàò ñ ïîñòîÿííî èçìåðâàùî óñòðîéñòâî, ñíàáäåíî ñ ãëàäêè ãóìè.
Èçìåðâàùîòî ñðåäñòâî å íåîáõîäèìî äà èìà ñàìîíàìîêðÿùî óñòðîéñòâî, çà äà
ïðîâåðÿâà ñïèðà÷íèÿ åôåêò ïðè äúëáî÷èíà íà âîäàòà íàé-ìàëêî 1 mm.
     2.5. Êîãàòî ñå ïðîâåæäà èçìåðâàíå íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò, å âàæíî äà ñå
îòáåëåæè, ÷å çà ðàçëèêà îò óñëîâèÿ íà óïëúòíåí ñíÿã èëè ëåä ïî ïèñòàòà, ïðè
êîèòî èìà ìàëêà âàðèàöèÿ â ñïèðà÷íèÿ åôåêò ïðè óâåëè÷àâàíå íà ñêîðîñòòà,
ìîêðàòà ïèñòà âîäè äî ñïàäàíå íà êîåôèöèåíòà íà òðèåíå ïðè óâåëè÷àâàíå íà
ñêîðîñòòà. Íî ïðè óâåëè÷àâàíå íà ñêîðîñòòà ñúîòíîøåíèåòî, ïðè êîåòî
ñïèðà÷íèÿò åôåêò íàìàëÿâà, ñòàâà ìàëêî. Ñðåä ôàêòîðèòå, ñâúðçàíè ñ
êîåôèöèåíòà íà òðèåíå ìåæäó ãóìàòà è ïîâúðõíîñòòà íà ÏÈÊ, ñòðóêòóðàòà íà
íàñòèëêàòà å îñîáåíî âàæíà. Àêî íàñòèëêàòà èìà åäðîçúðíåñòà ñòðóêòóðà,
ïîçâîëÿâàùà âîäàòà ëåñíî äà îòòè÷à ïîä ãóìàòà, ñïèðà÷íèÿò åôåêò ïî-ìàëêî ùå
ñå âëèÿå îò ñêîðîñòòà. È îáðàòíî, äðåáíîçúðíåñòàòà ñòðóêòóðà íà ïîâúðõíîñòòà
ùå âîäè äî ïî-ãîëÿìî ñïàäàíå íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò ñ óâåëè÷àâàíå íà ñêîðîñòòà.
Ñúùåâðåìåííî ïðè îïðåäåëÿíå íà êîåôèöèåíòà çà ñïèðàíå è äàëè ñà íåîáõîäèìè
äåéñòâèÿ çà ïîâèøàâàíåòî ìó âèñîêàòà ñêîðîñò å äîñòàòú÷íà äà ïîêàæå òåçè
èçìåíåíèÿ â ñïèðà÷íèÿ åôåêò â çàâèñèìîñò îò ñêîðîñòòà.
3. Ãðàæäàíñêàòà âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ ïîñî÷âà ñëåäíèòå äâå
íèâà íà òðèåíå:
à) ïîääúðæàíî ðàâíèùå íà òðèåíå, ïðè ïî-íèñêî îò êîåòî ñå ïðåäïðèåìàò
êîðèãèðàùè äåéñòâèÿ çà ïîäîáðÿâàíåòî ìó;
á) ìèíèìàëíî ðàâíèùå íà òðèåíå, ïðè ïî-íèñêî îò êîåòî ñå äàâà èíôîðìàöèÿ
çà òîâà, ÷å ÏÈÊ â ìîêðî ñúñòîÿíèå ìîæå äà å õëúçãàâà.
3.1. Ãðàæäàíñêàòà âúçäóõîïëàâàòåëíà àäìèíèñòðàöèÿ îïðåäåëÿ êðèòåðèè çà
õàðàêòåðèñòèêèòå íà òðèåíå çà íîâè ÏÈÊ è ÏÈÊ ñ ðåõàáèëèòèðàíè íàñòèëêè
ñúãëàñíî òàáë. 14-2. Òàáëèöà 14-2 ñúäúðæà ïðåïîðúêè çà îïðåäåëÿíå íà
âåëè÷èíàòà íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò ïðè ÏÈÊ ñ íîâè èëè ðåõàáèëèòèðàíè íàñòèëêè, à
ñúùî è ðàâíèùà, ïðè êîèòî ñå ïëàíèðà òåõíè÷åñêî îáñëóæâàíå, è ìèíèìàëíèòå
ðàâíèùà íà òðèåíå çà ÏÈÊ, êîèòî ñå åêñïëîàòèðàò.
3.2. Ïîñî÷åíèòå â òàáë. 14-2 ñòîéíîñòè íà êîåôèöèåíòà íà òðèåíå ñà
àáñîëþòíè è ñå èçïîëçâàò áåç âñÿêàêâè äîïóñêè. Òåçè ñòîéíîñòè ñà èç÷èñëåíè
ñëåä ñúîòâåòíè èçñëåäâàíèÿ. Äâåòå ãóìè, èçìåðâàùè òðèåíåòî, ñà ìîíòèðàíè íà
?-ìåòúð è ñà íàïðàâåíè îò ñïåöèàëíà ïî ñúñòàâ ãóìà îò òèï À. Èçïèòâàùèòå ãóìè
ñà ðàçïîëîæåíè ïîä úãúë 15° êúì íàäëúæíàòà îñ íà ðåìàðêåòî. Åäèíè÷íèòå ãóìåíè
êîëåëà, èçìåðâàùè òðèåíåòî ïðè ñïèäîìåòúðà, èçìåðèòåëÿ íà òðèåíå íà
ïîâúðõíîñòòà, èçìåðèòåëÿ íà òðèåíåòî íà ÏÈÊ è èçìåðèòåëÿ íà òðèåíå "Òàòðà",
èìàò ãëàäúê ïðîòåêòîð è ñà èçðàáîòåíè îò ãóìà ñ åäíàêúâ ñúñòàâ, òèï Â. Ïðè
èçïèòâàíèÿòà ñ èçìåðèòåë íà òðèåíåòî "ãðèïòåñòåð" ñå èçïîëçâà åäíî ãóìåíî
êîëåëî ñ ãëàäúê ïðîòåêòîð, èçðàáîòåíî îò ñúùàòà ãóìà êàòî òèï Â, íî ñ
ïî-ìàëúê ðàçìåð òèï Ñ. Ïðè èçïîëçâàíå íà óñòðîéñòâà çà èçìåðâàíå íà òðèåíåòî,
èìàùè ãóìè ñ øàðêè íà ïðîòåêòîðà èëè ñ äðóã ñúñòàâ íà ìàòåðèàëà, ïðè ñëîé
âîäà, íàëÿãàíå â ãóìèòå è ñêîðîñò, ðàçëè÷íè îò òåçè, êîèòî ñà èçïîëçâàíè ïðè
ïîñî÷åíèòå èçïèòâàíèÿ, ïîëó÷åíèòå ðåçóëòàòè íå ìîãàò äà ñå ñúïîñòàâÿò ïðÿêî ñ
äàííèòå â òàáë. 14-2. Ñòîéíîñòèòå â êîëîíêè (5), (6) è (7) íà òàáëèöàòà ñà
îñðåäíåíè è ïðåäñòàâèòåëíè çà ÏÈÊ èëè îñíîâíàòà é ÷àñò. Õàðàêòåðèñòèêèòå íà
òðèåíå çà ÏÈÊ ñ èçêóñòâåíà íàñòèëêà å æåëàòåëíî äà ñå èçìåðâàò ïðè íÿêîëêî
ñêîðîñòè.
Òàáëèöà 14-2
	
         4. Îñíîâíè ïðàâèëà çà îïðåäåëÿíå íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò
     4.1. Îñíîâåí êðèòåðèé çà îöåíêà íà ñúñòîÿíèåòî íà ïîâúðõíîñòòà íà
ïèñòàòà å êîåôèöèåíòúò íà òðèåíå, õàðàêòåðèçèðàù óñëîâèÿòà çà ñïèðàíå íà
ïèñòàòà.
     Çàáåëåæêà 1. Ïðè êîåôèöèåíò íà òðèåíå, ïî-ìàëúê îò 0,3, ïîëåòèòå íà
ñàìîëåòè ñ ãàçîòóðáèííè äâèãàòåëè ñå çàáðàíÿâàò.
     Çàáåëåæêà 2. Ïðè ñïàçâàíå íà èçèñêâàíåòî ïî çàáåëåæêà 1 ñå äîïóñêà
èçëèòàíå è êàöàíå íà ñàìîëåòè, àêî ïèñòàòà å ïîêðèòà ñúñ ñóõ ïðÿñíî íàâàëÿë
ñíÿã ñ äåáåëèíà äî 5 mm, ñ êèøà ñ äåáåëèíà äî 12 mm èëè ñ âîäà ñ äåáåëèíà íà
ñëîÿ äî 10 mm. Äåáåëèíàòà íà ñëîÿ âàëåæ ñå èçìåðâà ñ ìåòàëíà ëèíèéêà.
     4.2. Îöåíêà çà ñúñòîÿíèåòî íà ïîâúðõíîñòòà íà ïèñòàòà ñå èçâúðøâà â
ñëåäíèòå ñëó÷àè:
     à) àêî ïèñòàòà å ìîêðà, ñe îïðåäåëÿ äàëè êîåôèöèåíòúò å ïî-ãîëÿì îò
óñòàíîâåíèÿ ìèíèìóì (îñîáåíî â çîíèòå, êúäåòî èìà çàìúðñÿâàíèÿ íà íàñòèëêàòà
îò ãóìà);
     á) êîãàòî âúðõó ïèñòàòà èìà çíà÷èòåëåí ñëîé âîäà, ñå îïðåäåëÿ
ñêëîííîñòòà êúì ãëèñèðàíå (àêâàïëàíèíã);
     â) ïðè íàëè÷èå âúðõó ÏÈÊ íà íàñëîåíèÿ îò ëåä, ñíÿã èëè êèøà;
     ã) êîãàòî âúðõó ïèñòàòà íà äúëãè õîðèçîíòàëíè ó÷àñòúöè èìà çíà÷èòåëåí
ñëîé êèøà, ìîêúð ñíÿã (è äàæå ñóõ ñíÿã), ñå èçâúðøâàò äîïúëíèòåëíè
èçìåðâàíèÿ;
     ä) íà ñóõà ïèñòà ñå èçâúðøâàò èçìåðâàíèÿ íà êîåôèöèåíòà íà òðèåíå ñ
îãëåä îöåíêà íà ñòðóêòóðàòà íà ïîâúðõíîñòòà, èçíîñâàíåòî è íåîáõîäèìîñòòà îò
âúçñòàíîâÿâàíå;
     å) ïðè îñâèäåòåëñòâàíå íà íîâà ïèñòà èëè ïèñòà ñ îáíîâåíà íàñòèëêà çà
îïðåäåëÿíå íà ñïèðà÷íèòå é õàðàêòåðèñòèêè â ìîêðî ñúñòîÿíèå.
     4.3. Èçìåðâàíå è ðåãèñòðàöèÿ íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò íà ïèñòà, ïîêðèòà ñúñ
ñíÿã, ëåä èëè âîäà, ñå èçâúðøâà âèíàãè, êîãàòî ïî äàííè íà ìåòåîðîëîãè÷íèÿ
îðãàí èëè íåïîñðåäñòâåíîòî íàáëþäåíèå ñå ïðåäïîëàãà, ÷å íàñòèëêàòà íà ïèñòàòà
èìà ñúùåñòâåíî èçìåíåíèå ïî îòíîøåíèå íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò.
     4.4. Îïðåäåëÿíåòî íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò å îñîáåíî âàæíî ïðè êîëåáàíèå íà
òåìïåðàòóðàòà íà ïèñòàòà îêîëî òî÷êàòà íà çàìðúçâàíå èëè êîãàòî òîïúë âëàæåí
ïîòîê âúçäóõ âúçäåéñòâà íà ïðåîõëàäåíà ïèñòà.
     4.5. Ñïèðà÷íèÿò åôåêò ñå îïðåäåëÿ ïðåäè çàïî÷âàíå íà ïîëåòèòå èëè ñëåä
ïðîäúëæèòåëíî ïðåêðàòÿâàíå (íàïðèìåð â ëåòèùàòà ñ íåèíòåíçèâíî äâèæåíèå èëè
ïðè îòñúñòâèå íà èíòåíçèâíè íîùíè ïîëåòè çà îñòàíàëèòå ëåòèùà).
     4.6. Ïðè ïîëó÷àâàíå íà ñèãíàë îò åêèïàæà íà ÂC îòíîñíî ñúñòîÿíèåòî íà
ÏÈÊ äîñòàâ÷èêúò íà àåðîíàâèãàöèîííî îáñëóæâàíå èçèñêâà äîïúëíèòåëíî êîíòðîëíî
èçìåðâàíå íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò.
     4.7. Îöåíêà íà ñïèðà÷íèÿ åôåêò ñ àâòîìîáèë
     Çà ëåòèùà è ëåòàòåëíè ïëîùàäêè ñïèðà÷íèÿò åôåêò íà ïèñòàòà ìîæå äà ñå
îöåíÿâà ñ ïîìîùòà íà àâòîìîáèë ïî ñëåäíàòà ìåòîäèêà:
     à) èçïîëçâà ñå àâòîìîáèë ñ ãóìè, ÷èéòî ïðîòåêòîð å ðàâíîìåðíî è ìàëêî
èçíîñåí;
     á) íàëÿãàíåòî â ãóìèòå îòãîâàðÿ íà îïðåäåëåíîòî â òåõíè÷åñêèÿ ïàñïîðò íà
àâòîìîáèëà;
     â) ñïèðà÷íàòà ñèñòåìà íà àâòîìîáèëà ñå ðåãóëèðà òàêà, ÷å äà îñèãóðÿâà
åäíîâðåìåííî áëîêèðàíå íà âñè÷êè êîëåëà;
     ã) àâòîìîáèëúò ñå óñêîðÿâà äî ñêîðîñò 40 km/h è âîäà÷úò íàòèñêà ïåäàëà
íà ñïèðà÷êàòà;
     ä) èçìåðâà ñå âðåìåòî çà ñïèðàíå èëè ñïèðà÷íèÿò ïúò ïðè ñïèðàíå îò
ìîìåíòà íà çàäåéñòâàíå íà ñïèðà÷íàòà ñèñòåìà äî ïúëíà áëîêèðîâêà íà êîëåëàòà,
ïðè êîÿòî çàïî÷âà õëúçãàíå;
     å) ïðè èçìåðâàíå íà ñïèðà÷íèÿ ïúò ñïèðà÷íèÿò åôåêò ñå èç÷èñëÿâà ïî
ôîðìóëàòà ? ïúò=V2/2gS, êúäåòî V å ñêîðîñòòà â ìîìåíòà íà çàäåéñòâàíå íà
ñïèðà÷íàòà ñèñòåìà íà àâòîìîáèëà, m/s; S - èçìåðåíèÿò ñïèðà÷åí ïúò, m; g -
çåìíîòî óñêîðåíèå, m/s2;
     æ) ïðè èçìåðâàíå íà âðåìåòî çà ñïèðàíå ñïèðà÷íèÿò åôåêò ñå èç÷èñëÿâà ïî
ôîðìóëàòà ? âðåìå=V/tg, êúäåòî V å ñêîðîñòòà â ìîìåíòà íà çàäåéñòâàíå íà
ñïèðà÷íàòà ñèñòåìà íà àâòîìîáèëà, m/s; t - âðåìåòî çà ñïèðàíå, s; g - çåìíîòî
óñêîðåíèå, m/s2;
     ç) çà îòðàçÿâàíå íà ïðèïëúçâàíåòî, ñúîòâåòñòâàùî íà ìàêñèìàëíàòà
ñòîéíîñò íà ñïèðà÷íèÿ êîåôèöèåíò, âåëè÷èíèòå ? ïúò è ? âðåìå ñå óìíîæàâàò,
êàêòî ñëåäâà:
     - àêî ïîëó÷åíèòå ñòîéíîñòè çà ? ïúò è ? âðåìå ñà â äèàïàçîíà 0 ? 0,3,
îêîí÷àòåëíàòà ñòîéíîñò ñå ïîëó÷àâà ñ óìíîæàâàíå íà ïîëó÷åíàòà âåëè÷èíà ñ 1,2;
     - àêî ïîëó÷åíèòå ñòîéíîñòè çà ? ïúò è ? âðåìå ñà â äèàïàçîíà 0,31 ? 1,
îêîí÷àòåëíàòà ñòîéíîñò ñå ïîëó÷àâà ñ óìíîæàâàíå íà ïîëó÷åíàòà âåëè÷èíà ñ 1,3;
     è) îêîí÷àòåëíàòà îöåíêà çà ñïèðà÷íèÿ åôåêò ñå ïîëó÷àâà ÷ðåç îñðåäíÿâàíå
íà ïîëó÷åíèòå ñòîéíîñòè çà ? ïúò è ? âðåìå ñ îò÷èòàíå íà áóêâà "ç";
     é) çà âñåêè îöåíÿâàí ó÷àñòúê íà ÏÈÊ ñå èçâúðøâàò íå ïî-ìàëêî îò ÷åòèðè
èçìåðâàíèÿ îò äÿñíàòà ñòðàíà è ÷åòèðè èçìåðâàíèÿ îò ëÿâàòà ñòðàíà íà
íàäëúæíàòà îñ íà ÏÈÊ íà ðàçñòîÿíèå 5 - 10 m îò îñîâàòà ëèíèÿ; ïî ðåçóëòàòèòå
îò îñåìòå èçìåðâàíèÿ ñå îïðåäåëÿ ñðåäíîòî àðèòìåòè÷íî, êîåòî å îöåíêàòà çà
ñïèðà÷íèÿ åôåêò íà ÏÈÊ.
      5. Ïðåäîòâðàòÿâàíå íà çàëåäÿâàíå è ïî÷èñòâàíå íà íàñòèëêèòå îò
çàëåäÿâàíå
     5.1. Âèäîâå çàëåäÿâàíèÿ:
     à) ïîëåäèöà - íåïðåêúñíàò ëåäåí ïëàñò ñ ìàëêà äåáåëèíà è ãëàäêà
ïîâúðõíîñò, íàïîäîáÿâà ñòúêëî; îáðàçóâà ñå îò çàìðúçíàëà äúæäîâíà âîäà èëè îò
âëàãà âúðõó íàñòèëêàòà ïðè îòðèöàòåëíè òåìïåðàòóðè, êàêòî è îò çàìðúçâàíå íà
ïðåîõëàäåíè äúæäîâíè êàïêè èëè âëàãà ïðè íåãîëåìè ñòóäîâå ïðè òåìïåðàòóðè îò
0° äî -3 °C è ïî-ðÿäêî ïðè òåìïåðàòóðà äî -6 °C è ïî-íèñêè;
     á) ñêðåæ - ëåäåíà èëè ñíåæíî-ëåäåíà êîðè÷êà ñ áåëåçíèêàâ öâÿò è ãðàïàâà
ïîâúðõíîñò; ïðåäñòàâëÿâà êðèñòàëèçèðàíà àòìîñôåðíà âëàãà (ìúãëà, âëàæåí
âúçäóõ) âúðõó ñóõà èçñòóäåíà ïîâúðõíîñò;
     â) cíåæíî-ëåäåí ñëîé - ïðåñîâàí èëè çàëåäåí ñíåæåí ïëàñò ñ ãëàäêà
ïîâúðõíîñò; äúëæè ñå íà óïëúòíÿâàíå íà ñíåãà îò ïðåìèíàâàíå íà
ñíåãîïî÷èñòâàùà òåõíèêà èëè îò äâèæåíèåòî íà ñàìîëåòè è CÎÒ ïðè îòðèöàòåëíè
òåìïåðàòóðè.
     5.2. Íàé-ãîëÿìà âåðîÿòíîñò çà çàëåäÿâàíå íà ïîâúðõíîñòòà èìà ïðè
òåìïåðàòóðè íà âúçäóõà îò +1 °C äî -6 °C, îòðèöàòåëíè òåìïåðàòóðè íà
íàñòèëêàòà è âëàæíîñò íà âúçäóõà íàä 85 %.
     5.3. Îñíîâíî óñëîâèå çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà ëåäîîáðàçóâàíå âúðõó
íàñòèëêèòå â çèìíè óñëîâèÿ å ïúëíîòî èì ïî÷èñòâàíå îò ñíÿã è âîäà (äúæäîâíà
èëè îò òîïåíå íà ñíåãà).